Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập: Gác chuyện cũ, nối tình xưa

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tại sao Thổ Nhĩ Kỳ lại mong muốn cải thiện quan hệ nhiều phen trắc trở với Ai Cập? Câu trả lời là lợi ích về chính trị, kinh tế và vị thế. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) ngày 24/9/2019, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã chỉ trích, kêu gọi trừng phạt Ai Cập và Tổng thống Abdul Fattah al-Sisi vì cách đối xử với gia đình cựu Tổng thống Mohammed Morsi.

Cairo đã lên tiếng phản đối, nói hành động của Ankara “áp đặt và độc đoán”. Cuộc khẩu chiến khiến quan hệ song phương đặc biệt căng thẳng.

Ít lâu sau, hai bên lại đối đầu tại Libya. Ai Cập hậu thuẫn Quân đội Quốc gia Libya (LNA) do tướng Khalifa Haftar đứng đầu, còn Thổ Nhĩ Kỳ lại ủng hộ Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) do Liên hợp quốc bảo trợ. Xung đột gay gắt khiến mùa hè 2020 tại Libya thêm rực lửa.

Tuy nhiên, đó chỉ là hai trong nhiều câu chuyện về lịch sử đầy trắc trở giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.

(05.04) Tổng thống Ai Cập Sisi (trái) và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan. (Nguồn: Reuterrs)
Tổng thống Ai Cập Sisi (trái) và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan. (Nguồn: Reuterrs)

Đáng chú ý là chỉ 10 tháng sau, tình thế đã đổi khác. Tình hình chiến sự tại Libya đang cải thiện rõ rệt, còn quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập cũng đang có nhiều tiến triển đáng chú ý.

Theo người phát ngôn Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kalin ngày 26/4, Ngoại trưởng cùng quan chức tình báo song phương đã trao đổi thời gian qua. Dự kiến, đoàn đại biểu của Ankara do Thứ trưởng Ngoại giao Sedat Onal đẫn đầu sẽ tới Cairo tuần này để thảo luận quan hệ song phương.

Thời gian qua, chính quyền Tổng thống Erdogan cũng triển khai chiến dịch cải thiện quan hệ với Ai Cập. Mới đây, đảng cầm quyền Công lý và Phát triển (AKP) còn có sáng kiến thành lập nhóm hữu nghị giữa quốc hội hai nước.

Trong một động thái thiện chí, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã dỡ lệnh cấm Ai Cập xây dựng quan hệ với tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.

Cairo thì vẫn tỏ ra thận trọng. Ngoại trưởng Sameh Shoukry cho rằng tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ “cần được minh chứng bằng hành động và là cách duy nhất để khôi phục quan hệ”.

Với quá khứ không mấy êm đẹp như vậy, khó tưởng tượng rằng chỉ trong chưa đầy một năm, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập lại có sự biến chuyển nhanh chóng, từ đối đầu gay gắt sang triển vọng về đối thoại. Đâu là lý do cho sự thay đổi này?

Đó là lợi ích. Không phải cố Thủ tướng Anh Winston Churchill, chính Huân tước Palmerston, cố Thủ tướng Anh mới là tác giả của câu nói bất hủ: “Trên thế giới này, không có bạn bè vĩnh viễn hay kẻ thù vĩnh viễn; chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh viễn. Trách nhiệm của chúng ta là theo đuổi lợi ích đó.”

Vậy với Ankara, lợi ích trong mối quan hệ này là gì?

“Trên thế giới này, không có bạn bè vĩnh viễn hay kẻ thù vĩnh viễn; chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh viễn. Trách nhiệm của chúng ta là theo đuổi lợi ích đó”. (Huân tước Palmerston)

Nhọc nhằn thời Covid-19

Có lẽ, câu trả lời sẽ rõ ràng hơn nếu nhìn toàn cảnh vị thế và hiện nay của Thổ Nhĩ Kỳ tại khu vực.

Quãng thời gian đầu năm 2021 rõ ràng không hề dễ chịu với chính quyền Tổng thống Erdogan.

Về chính trị, lần đầu tiên lãnh đạo quốc gia đồng minh thân thiết một thời của nước này, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã công nhận cái gọi là “diệt chủng Armenia”, vấn đề đặc biệt nhạy cảm với Thổ Nhĩ Kỳ.

Trước đó, Washington cũng chính thức loại Ankara khỏi chương trình sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ mới F-35. Đây là chỉ dấu đáng ngại cho quan hệ song phương thời gian tới.

Nỗ lực gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của Thổ Nhĩ Kỳ vẫn gặp trở ngại, dù nước này đã chiều lòng EU, từ thỏa thuận nhập cư hay hợp tác quân sự với Ukraine trước áp lực quân sự từ Nga.

Về kinh tế, giống như nhiều quốc gia khác, nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ đang chịu tác động sâu sắc của đại dịch Covid-19. Ngày 29/4, chính phủ một lần nữa tiến hành phong tỏa toàn quốc sau khi các ca lây nhiễm Covid-19 tăng mạnh trở lại, đạt mức 40.000 ca/ngày, cao nhất châu Âu.

Điều này khiến triển vọng phục hồi của một số ngành công nghiệp chủ chốt, đặc biệt là du lịch, vốn chiếm tới 12% GDP, trở nên khó khăn hơn.

Đó là chưa kể tới lạm phát, vấn đề đau đầu của nền kinh tế này. Chỉ trong 20 tháng, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ thay tới ba Chủ tịch, chỉ với mục tiêu hàng đầu là kiềm chế lạm phát.

Sau khủng hoảng tiền tệ giữa năm 2018, đồng Lira đã mất 1/2 giá trị so với đồng USD, khiến một bộ phận người dân đặt niềm tin vào các đồng tiền số để giữ giá.

Tuy nhiên, sự sụp đổ vừa qua của hai đồng tiền số lớn tại đây là Thodex và Vebitcoin cho thấy rủi ro của thị trường này là không nhỏ.

(05.04) Các nhà đầu tư Thổ Nhĩ Kỳ sốc trước sự sụp đổ của hai đồng tiền ảo lớn trên thị trường - Ảnh minh họa. (Nguồn: Shutterstock)
Các nhà đầu tư Thổ Nhĩ Kỳ sốc trước sự sụp đổ của hai đồng tiền ảo lớn trên thị trường - Ảnh minh họa. (Nguồn: Shutterstock)

Lời giải tại người xưa

Khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ mong quan hệ với Ai Câp sẽ mang lại lợi ích về chính trị, kinh tế và vị thế.

Đầu tiên, Ankara mong muốn đẩy mạnh hợp tác kinh tế với Cairo, tạo động lực cho kinh tế trong nước. Ai Cập là đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ tại châu Phi nhiều năm qua.

Năm 2020, dù quan hệ căng thẳng, song kim ngạch thương mại Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập vẫn đạt 4,86 tỷ USD, chỉ thấp hơn chút so với năm 2012, trước khi cựu Tổng thống Mohammed Morsi bị lật đổ.

Trong khi đó, nền kinh tế Ai Cập tiếp tục phát triển ấn tượng thời gian qua. Bộ trưởng Tài chính Ai Cập Mohamed Maait cho biết đại dịch Covid-19 đã khiến quốc gia Bắc Phi đánh mất 23,6 tỷ USD, song Cairo dự kiến sẽ có sự trở lại mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng 7%/năm.

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), với quá trình chống dịch và phục hồi ấn tượng, Ai Cập đã vượt qua Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Iraq hay Qatar để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai giới Arab, với trị giá 361,8 tỷ USD và chỉ đứng sau Saudi Arabia.

Cải thiện quan hệ với Ai Cập sẽ giúp doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ an tâm đầu tư, tạo lợi ích cho cả hai bên, như những gì ông Erdogan từng kỳ vọng trong chuyến thăm Cairo năm 2011.

Thứ hai, Ai Cập có vị thế đặc biệt quan trọng trong khu vực và hợp tác với quốc gia này sẽ giúp Thổ Nhĩ Kỳ củng cố chỗ đứng tại Trung Đông-Bắc Phi. Cairo có tiếng nói đáng kể trong Liên minh châu Phi (AU), cũng như các vấn đề khu vực.

Đặc biệt, Ai Cập đóng vai trò nhất định trong hai vấn đề cấp thiết với Thổ Nhĩ Kỳ là tranh chấp trên Đông Địa Trung Hải và Libya. Chưa kể Ankara cũng hào hứng với vai trò trung gian hòa giải căng thẳng về Đập Đại Phục hưng.

Giành được sự ủng hộ của Cairo sẽ là khởi đầu tốt để Ankara củng cố vị thế của mình tại khu vực này.

Cải thiện quan hệ với Ai Cập sẽ giúp doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ an tâm đầu tư, tạo lợi ích cho cả hai bên, như những gì ông Erdogan từng mong muốn trong chuyến thăm Cairo năm 2011.

Thứ ba, theo giới quan sát, Thổ Nhĩ Kỳ đang cố gắng “khởi động lại” quan hệ khu vực. Ankara không còn xa lạ với chuyện khôi phục quan hệ với “đối thủ”. Moscow là ví dụ điển hình.

Tuy nhiên, Saudi Arabia hay Israel lại là chuyện khác. Vì thế, thành công trong cải thiện quan hệ với Ai Cập có thể tạo động lực để Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục chiến dịch “khởi động lại” quan hệ khu vực.

Trong bối cảnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng có lý khi gác chuyện cũ, nối tình xưa với Ai Cập.

TIN LIÊN QUAN
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T
Bê bối ‘Sofagate’ và câu chuyện bất bình đẳng giới
Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Cảnh báo bước đi sai lầm, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khuyên Mỹ 'tự soi gương'
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố Mỹ chuẩn bị hứng 'mưa đòn'

Xem nhiều

Đọc thêm

Vượt qua dịch bệnh, trao đổi thương mại, đầu tư Việt Nam-Mỹ vẫn sôi động

Vượt qua dịch bệnh, trao đổi thương mại, đầu tư Việt Nam-Mỹ vẫn sôi động

Baoquocte.vn. Doanh nghiệp Việt Nam-Mỹ vẫn tìm ra được phương hướng để có quan hệ đầu tư, thương mại sâu sắc trong đại dịch.
Phân biệt đối xử vaccine Covid-19: Lời cảnh tỉnh từ Omicron, châu Phi trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Phân biệt đối xử vaccine Covid-19: Lời cảnh tỉnh từ Omicron, châu Phi trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Baoquocte.vn. Việc không đảm bảo mục tiêu tiêm phòng vaccine Covid-19 trên toàn cầu tạo cơ hội cho sự xuất hiện của biến thể Omicron.
Ferrari SF90 Stradale nhập khẩu chính hãng đã có mặt tại Việt Nam

Ferrari SF90 Stradale nhập khẩu chính hãng đã có mặt tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Mới đây, một tài khoản đã chia sẻ hình ảnh chiếc Ferrari SF90 Stradale màu lạ, được đặt phía trong showroom chính hãng của Ferrari tại Việt Nam.
Siêu tàu sân bay Gerald Ford của Mỹ sẽ 'mất điện' nếu gặp tên lửa siêu thanh Nga?

Siêu tàu sân bay Gerald Ford của Mỹ sẽ 'mất điện' nếu gặp tên lửa siêu thanh Nga?

Baoquocte.vn. Tàu sân bay Gerald Ford là mẫu hạm đắt đỏ của Mỹ. Tuy nhiên, khả năng chiến đấu của nó đang bị hoài nghi khi Nga có tên lửa siêu ...
Liên hợp quốc cần quan tâm thúc đẩy thực hiện Chương trình nghị sự về phụ nữ, hòa bình và an ninh

Liên hợp quốc cần quan tâm thúc đẩy thực hiện Chương trình nghị sự về phụ nữ, hòa bình và an ninh

Baoquocte.vn. Trợ lý Bộ trưởng Đỗ Hùng Việt: Liên hợp quốc cần quan tâm hơn tới các cơ chế và công cụ triển khai Chương trình nghị sự về phụ nữ, ...
Bị Israel nã loạt tên lửa, cảng chính Syria rung chuyển

Bị Israel nã loạt tên lửa, cảng chính Syria rung chuyển

Baoquocte.vn. Truyền thông nhà nước Syria đưa tin, Israel đã không kích cảng Latakia của Syria vào sáng 7/12, gây hỏa hoạn tại cơ sở quan trọng này.
Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Baoquocte.vn. Trước mối đe dọa về làn sóng Covid-19 mới, giới nghiên cứu kinh tế đã thận trọng xem lại các dự báo về tăng trưởng toàn cầu.
Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á: Nga mất điểm, Mỹ và Trung Quốc đứng ở đâu?

Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á: Nga mất điểm, Mỹ và Trung Quốc đứng ở đâu?

Baoquocte.vn. Nga chiếm vị trí thứ năm trong "Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á" do Viện nghiên cứu Lowy của Australia công bố.
Phim về thảm kịch 39 người Việt ở Anh tham dự liên hoan phim tại Mỹ

Phim về thảm kịch 39 người Việt ở Anh tham dự liên hoan phim tại Mỹ

Baoquocte.vn. Bộ phim tài liệu về một năm sau thảm kịch 39 người Việt thiệt mạng trong xe tải tại Essex (Anh) sẽ được trình chiếu tại Liên hoan phim quốc ...
Sàn giao dịch tiền điện tử Mỹ bị tấn công, hơn 150 triệu USD 'bốc hơi'

Sàn giao dịch tiền điện tử Mỹ bị tấn công, hơn 150 triệu USD 'bốc hơi'

Baoquocte.vn. Sàn giao dịch tiền điện tử BitMart bị tin tặc đã đánh cắp ít nhất 150 triệu USD, cho rằng hành vi trên là 'vi phạm an ninh quy mô ...
Bị Israel nã loạt tên lửa, cảng chính Syria rung chuyển

Bị Israel nã loạt tên lửa, cảng chính Syria rung chuyển

Baoquocte.vn. Truyền thông nhà nước Syria đưa tin, Israel đã không kích cảng Latakia của Syria vào sáng 7/12, gây hỏa hoạn tại cơ sở quan trọng này.
Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á: Nga mất điểm, Mỹ và Trung Quốc đứng ở đâu?

Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á: Nga mất điểm, Mỹ và Trung Quốc đứng ở đâu?

Baoquocte.vn. Nga chiếm vị trí thứ năm trong "Bảng xếp hạng Chỉ số quyền lực châu Á" do Viện nghiên cứu Lowy của Australia công bố.
An ninh mạng: Nga-Mỹ bắt tay, Liên hợp quốc lập tức 'gật đầu'

An ninh mạng: Nga-Mỹ bắt tay, Liên hợp quốc lập tức 'gật đầu'

Baoquocte.vn. Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua, mà không cần biểu quyết, một nghị quyết do Nga và Mỹ cùng đề xuất liên quan an ninh mạng.
Vùng Vịnh: Thái tử Saudi Arabia bắt đầu công du khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ quyết đập tan hiểu nhầm

Vùng Vịnh: Thái tử Saudi Arabia bắt đầu công du khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ quyết đập tan hiểu nhầm

Baoquocte.vn. Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman lên đường tới thăm Oman, mở đầu chuyến công du tới các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).
Thượng đỉnh Nga-Ấn Độ: Tổng thống Putin gọi Ấn Độ là cường quốc, 'khai sinh' hàng chục thỏa thuận

Thượng đỉnh Nga-Ấn Độ: Tổng thống Putin gọi Ấn Độ là cường quốc, 'khai sinh' hàng chục thỏa thuận

Baoquocte.vn. Thủ tướng Modi khẳng định, mối quan hệ Nga-Ấn Độ là một mô hình độc đáo và đáng tin cậy của tình hữu nghị giữa các quốc gia.
Phớt lờ cảnh báo từ Trung Quốc, Mỹ tuyên bố 'tẩy chay ngoại giao' Thế vận hội Bắc Kinh 2022

Phớt lờ cảnh báo từ Trung Quốc, Mỹ tuyên bố 'tẩy chay ngoại giao' Thế vận hội Bắc Kinh 2022

Baoquocte.vn. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Biden thông báo quyết định 'tẩy chay ngoại giao' đối với Thế vận hội mùa Đông 2022 tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
Làn gió mới trên chính trường Đức?

Làn gió mới trên chính trường Đức?

Baoquocte.vn. Thủ tướng kế nhiệm của Đức, ông Olaf Scholz được truyền thông phương Tây nhận định là một chính trị gia kỳ cựu có nhiều điểm tương đồng với bà Merkel.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa chính trị.
Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Baoquocte.vn. Cuộc khủng hoảng người di cư không chỉ diễn ra ở biên giới Ba Lan mà còn xuất hiện ở biên giới nước láng giềng của Belarus, gồm Lithuania và Latvia.
Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) kết thúc với nhiều kết quả tích cực.
Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Baoquocte.vn. Nhân Tuần lễ Cấp cao APEC 28 đang diễn ra dưới sự chủ trì của New Zealand. Báo TG&VN giới thiệu một số nét về lịch sử và hoạt động của tổ chức này.
Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Baoquocte.vn. Trước mối đe dọa về làn sóng Covid-19 mới, giới nghiên cứu kinh tế đã thận trọng xem lại các dự báo về tăng trưởng toàn cầu.
Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga sẽ diễn ra vào ngày 7/12, hai nhà lãnh đạo chắc chắn sẽ tập trung bàn luận vấn đề Ukraine.
Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Baoquocte.vn. Những tin tức tình báo đang làm dấy lên lo ngại về việc Nga chuẩn bị cho một cuộc chiến tại biên giới với Ukraine.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

Baoquocte.vn. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đang có nhiều chính sách cứng rắn chưa từng thấy đối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu của nước này.
Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Hãng thông tấn AFP đã điểm lại một số sự kiện nổi bật của thế giới năm 2021.
Phiên bản di động