Thổi sinh khí vào thỏa thuận hạt nhân JCPOA, Mỹ-Iran vẫn vấp 'tảng đá lớn'

Bích Hạnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Các cuộc họp tại Vienna mang lại những tín hiệu tích cực cho việc hồi sinh thỏa thuận hạt nhân Iran nhưng vẫn còn nhiều chông gai.

Mỹ và Iran đã thực hiện một bước đi thận trọng sơ khởi nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015 sau ngày đầu tiên tiến hành một loạt cuộc gặp ngoại giao gián tiếp đầy rẫy “nguy cơ” tại Vienna, Áo. Tuy nhiên, điều này không đảm bảo cả hai bên sẽ trở lại tuân thủ các điều khoản của Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA) mà Tổng thống Trump khi đó đã đơn phương đưa Mỹ rút khỏi hồi năm 2018.

Nga 'phiêu lưu quân sự' ở Ukraine, phương Tây tìm cách răn đe
Một trong những quyết định của Tổng thống Joe Biden đảo chiều chính sách của người tiền nhiệm là 'hồi sinh' JCPOA. (Nguồn: AP)

Các cuộc họp tại Vienna có sự tham gia của tất cả các bên ký kết thỏa thuận hạt nhân - Iran, Nga, Trung Quốc, Pháp, Anh và Đức - cũng như Liên minh châu Âu (EU).

Tuy nhiên, Mỹ và Iran không đối thoại trực tiếp với nhau, vì phía Iran từ chối làm như vậy. Thay vào đó, họ từng gặp gỡ riêng với các bên khác và liên lạc với nhau thông qua các bên trung gian châu Âu.

Một bước đi hữu ích

Căng thẳng đang ở mức cao và không bên nào muốn có vẻ như đang nhượng bộ bên còn lại. Tuy nhiên, trước những vấn đề phức tạp đó, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận nhỏ: hai bên đã thiết lập hai nhóm làm việc và xét theo tiêu chuẩn ngoại giao, thì đó được coi là tiến bộ.

Nhóm công tác đầu tiên sẽ xem xét cách Mỹ có thể quay trở lại tuân thủ thỏa thuận, cụ thể là bằng cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt mà chính quyền Trump áp dụng đối với Iran sau khi Mỹ rút lui.

Tin liên quan
Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào? Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Nhóm thứ hai sẽ nghiên cứu cách Iran có thể trở lại tuân thủ thỏa thuận ra sao, với việc yêu cầu nước này một lần nữa hạn chế chương trình hạt nhân của mình.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price nói với các phóng viên hôm 6/4: “Thỏa thuận nhỏ này là một bước đáng hoan nghênh, đó là một bước mang tính xây dựng và đó là một bước đi hữu ích đầy tiềm năng”.

Một số nhà phân tích thừa nhận rằng động thái ban đầu này dường như không quá đáng kể, vì nó đơn thuần thiết lập một quy trình thảo luận về cách làm thế nào để cả hai quốc gia trở lại tuân thủ thỏa thuận.

Tuy nhiên, theo học giả Esfandyar Batmanghelidj tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), “thực tế là các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục ở cấp độ kỹ thuật cho thấy rằng các nhà lãnh đạo chính trị ở cả hai bên đồng ý về phác thảo lộ trình cần thiết để Iran và Mỹ trở lại tuân thủ thỏa thuận”.

Thách thức hiện nay là tất cả các bên ở Vienna cần vạch ra một lộ trình rõ ràng trong khoảng 10 ngày còn lại. Đó không phải là một điều dễ dàng.

Một số chuyên gia cho biết việc đưa Mỹ và Iran tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân một lần nữa sẽ dễ dàng hơn việc yêu cầu họ ký hiệp ước này lần đầu tiên hồi 6 năm trước. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nghĩa là nó sẽ dễ dàng.

Ba rào cản lớn

Dina Esfandiary, cố vấn cấp cao về Trung Đông tại Tổ chức Khủng hoảng quốc tế, cho biết: “Hiện có rất nhiều rào cản lớn đối với việc đưa ra một giải pháp nhanh chóng”.

Ba trong số những rào cản đó là: đảm bảo rằng Iran tuân thủ việc thu hẹp chương trình hạt nhân của mình; nhất trí về việc Mỹ nên dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế nào, và ai nên hành động trước; và giải quyết tất cả những vấn đề này trước khi cuộc bầu cử sắp diễn ra ở Iran.

Về rào cản đầu tiên, ngày 7/4, người phát ngôn của Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran Behrouz Kamalvandi cho biết đất nước của ông đã sản xuất 55 kg urani được làm giàu lên 20%, tăng từ khoảng 17 kg hồi tháng 1/2021.

Urani được làm giàu đến 20% được coi là "làm giàu cấp độ cao", nhưng nó vẫn còn rất lâu mới đạt đến mức làm giàu 90% cần thiết để làm vật liệu hạt nhân chế tạo bom. Iran sau đó đã tiến gần hơn một chút - nhưng vẫn chưa thực sự chạm ngưỡng - đến mức độ thực sự có đủ nguyên liệu để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, thỏa thuận hạt nhân năm 2015 đã giới hạn khả năng làm giàu urani của Iran ở mức 3,67% và cấm nước này dự trữ hơn 300 kg nguyên liệu. Để thỏa thuận được tiến hành, Mỹ sẽ muốn Iran chứng minh rằng họ đã ngừng làm giàu urani ở mức cao như vậy và họ đã giảm lượng nguyên liệu dự trữ về mức quy định trong các điều khoản của thỏa thuận năm 2015.

Tin liên quan
Mỹ và Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nút thắt chờ tháo gỡ Mỹ và Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nút thắt chờ tháo gỡ

Điều đó sẽ yêu cầu các thanh sát viên quốc tế xác minh sự tuân thủ của Iran thông qua các hoạt động như tiếp cận camera bên trong một số cơ sở hạt nhân nhất định hoặc thậm chí trực tiếp tới thăm các địa điểm, điều cần thời gian để tiến hành.

Rào cản thứ hai là vấn đề “trình tự”: Liệu Mỹ có nên dỡ bỏ các lệnh trừng phạt trước khi Iran tuân thủ trở lại, hay Iran nên chứng minh mình tuân theo các quy tắc trước khi các lệnh trừng phạt tài chính được gỡ bỏ?

Các chuyên gia nói rằng không bên nào muốn hành động trước và đó là một điểm mấu chốt quan trọng.

Một vấn đề liên quan là chính xác Mỹ nên loại bỏ các biện pháp trừng phạt nào. Tehran muốn dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt để đổi lấy việc tuân thủ thỏa thuận hạt nhân, trong khi chính quyền Biden chỉ muốn xem xét các chế tài liên quan đến các nỗ lực hạt nhân của Iran. Theo các nhà phân tích, việc đạt được nhất nhất trí về điều đó sẽ rất khó khăn.

Chuyên gia Batmanghelidj của ECFR cho biết: “Các thách thức từ việc giảm nhẹ các lệnh trừng phạt và rút lại chương trình hạt nhân của Iran về mặt nào đó vẫn dễ dàng hơn thách thức chính trị trong việc đảm bảo logic đôi bên cùng có lợi của thỏa thuận hạt nhân áp đảo logic ‘trò chơi có tổng bằng 0”.

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 7/4 cho biết Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran vốn "không phù hợp" với thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Nga 'phiêu lưu quân sự' ở Ukraine, phương Tây tìm cách răn đe
Cuộc thảo luận giữa các đại diện Iran và các cường quốc Nhóm P5+1 khởi động tại Vienna, Áo. (Nguồn: Getty)

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ned Price nói với các phóng viên: "Chúng tôi chuẩn bị thực hiện các bước cần thiết để trở lại tuân thủ JCPOA, bao gồm cả việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt không phù hợp với JCPOA. Tôi chưa thể cung cấp chi tiết đầy đủ cho các bạn rằng các biện pháp đó là gì”.

Nhà Trắng đã không đưa ra bình luận khi được tờ Business Insider liên hệ.

Rào cản thứ ba là vấn đề lịch trình thời gian. Iran sắp tiến hành một cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 6/2021. Tổng thống Hassan Rouhani, người đã đàm phán thỏa thuận ban đầu và đặt cược phần lớn “gia tài chính trị” của ông vào thành công của JCPOA, đang sắp mãn nhiệm và các nhân vật theo đường lối cứng rắn đang cạnh tranh cho vị trí sắp bị bỏ trống đó.

Có thể chính quyền tiếp theo sẽ không thể chấp nhận thỏa thuận hạt nhân như chính quyền hiện nay.

Chuyên gia Esfandiary bình luận: “Nhà lãnh đạo Tối cao có thể cho rằng sẽ là khôn ngoan hơn nếu họ chờ đợi cho đến khi một chính quyền mới được thành lập ở Iran để theo đuổi các cuộc đàm phán với Mỹ”.

Tuy nhiên, Mỹ dường như không quá lo lắng về điều đó. Malley, đặc phái viên hàng đầu của Mỹ về Iran, cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 6/4: “Chúng tôi sẽ đàm phán với bất kỳ ai nắm quyền ở Iran. Và nếu chúng tôi có thể đạt được quan điểm chung trước cuộc bầu cử, thì điều đó là rất tốt. Và nếu chúng tôi không thể, chúng tôi sẽ tiếp tục sau đó với bất kỳ ai cầm quyền tại Tehran”.

TIN LIÊN QUAN
Đàm phán thỏa thuận hạt nhân: Cuộc họp 'suôn sẻ', Iran đánh giá tích cực, Pháp hoan nghênh
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran: Nga mong đợi, Iran hối châu Âu 'ra bài', Mỹ chẳng quá kỳ vọng
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân 2015: Iran muốn gì từ châu Âu?
Iran thẳng thừng từ chối đàm phán với Mỹ về thỏa thuận hạt nhân, yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân 2015: Mỹ 'ngỏ lời' gặp gỡ, Iran cự tuyệt đàm phán gián tiếp, Nga cổ vũ 'nỗ lực lên'
(theo Vox/Business Insider)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tin thế giới 14/4: Nga-Ukraine ‘đấu khẩu’ căng thẳng; Điện đàm Biden-Putin có gì?; Trung Quốc lại bị Mỹ ‘gắn mác’ xấu; Iran ‘trả đũa’ Israel

Tin thế giới 14/4: Nga-Ukraine ‘đấu khẩu’ căng thẳng; Điện đàm Biden-Putin có gì?; Trung Quốc lại bị Mỹ ‘gắn mác’ xấu; Iran ‘trả đũa’ Israel

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Ukraine, quan hệ Mỹ-Nga, Mỹ Trung Quốc, căng thẳng Iran-Israel, tình hình Biển Đông... là những sự kiện quốc tế nổi bật 24h qua.
Grab sẽ vẫn tiếp tục tập trung vào các thị trường Đông Nam Á

Grab sẽ vẫn tiếp tục tập trung vào các thị trường Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Giám đốc điều hành Grab, Anthony Tan cho biết, công ty này sẽ tiếp tục tập trung vào các thị trường Đông Nam Á ngay cả khi được niêm yết ...
Miss World Vietnam 2021: Hoa hậu Lương Thuỳ Linh và Á hậu Kiều Loan truyền cảm hứng cho nhiều cô gái trẻ

Miss World Vietnam 2021: Hoa hậu Lương Thuỳ Linh và Á hậu Kiều Loan truyền cảm hứng cho nhiều cô gái trẻ

Baoquocte.vn. Hoa hậu Lương Thuỳ Linh, Á hậu Kiều Loan... xuất hiện xinh đẹp tại hoạt động giao lưu trong khuôn khổ cuộc thi Miss World Vietnam 2021.
Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn tổ chức Hội nghị Học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về phòng chống tham nhũng

Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn tổ chức Hội nghị Học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về phòng chống tham nhũng

Baoquocte.vn. Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn đã tổ chức Hội nghị triển khai Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách HCM về phòng chống tham nhũng.
Khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc tại Việt Nam

Khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc theo hình thức kết hợp trực tiếp và ...
Chuyến trải nghiệm thú vị và 'đau tim' ở hồ băng sâu nhất thế giới của nhóm du học sinh Việt

Chuyến trải nghiệm thú vị và 'đau tim' ở hồ băng sâu nhất thế giới của nhóm du học sinh Việt

Baoquocte.vn. Mùa Đông, hồ Baikal chìm trong băng dày trắng xóa, cảnh tượng rộng mênh mông không thấy bờ với nhiều động băng kỳ ảo khiến khách Việt ngỡ ngàng.
Vụ Thông tin Báo chí gặp mặt các thế hệ cán bộ nhân kỷ niệm 75 năm thành lập

Vụ Thông tin Báo chí gặp mặt các thế hệ cán bộ nhân kỷ niệm 75 năm thành lập

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, Vụ Thông tin Báo chí, Bộ Ngoại giao đã tổ chức cuộc gặp gỡ thân mật các thế hệ nhân dịp kỷ niệm 75 năm thành lập (1946 ...
Nữ văn sỹ J.K Rowling sẽ ra mắt cuốn sách mới vào mùa Thu năm nay

Nữ văn sỹ J.K Rowling sẽ ra mắt cuốn sách mới vào mùa Thu năm nay

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới của nữ văn sỹ J.K Rowling mang tên "The Christmas Pig" (Chú lợn Giáng sinh).
Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, quân đội Ukraine diễn tập tình huống chống xe tăng và bộ binh xâm nhập khu vực phòng thủ gần biên giới Crimea được sáp nhập vào Nga.
XSMT 15/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 15/4/2021 - SXMT 15/4 - xổ số hôm nay

XSMT 15/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 15/4/2021 - SXMT 15/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 15/4. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 15 tháng 4 năm 2021. XSMT thứ 5. SXMT 15/4. KQSXMT. xo so mien trung.
Tin thế giới 14/4: Nga-Ukraine ‘đấu khẩu’ căng thẳng; Điện đàm Biden-Putin có gì?; Trung Quốc lại bị Mỹ ‘gắn mác’ xấu; Iran ‘trả đũa’ Israel

Tin thế giới 14/4: Nga-Ukraine ‘đấu khẩu’ căng thẳng; Điện đàm Biden-Putin có gì?; Trung Quốc lại bị Mỹ ‘gắn mác’ xấu; Iran ‘trả đũa’ Israel

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Ukraine, quan hệ Mỹ-Nga, Mỹ Trung Quốc, căng thẳng Iran-Israel, tình hình Biển Đông... là những sự kiện quốc tế nổi bật 24h qua.
Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, quân đội Ukraine diễn tập tình huống chống xe tăng và bộ binh xâm nhập khu vực phòng thủ gần biên giới Crimea được sáp nhập vào Nga.
Tuyên bố 'cùng đến cùng đi', NATO sẽ đồng hành Mỹ rời khỏi Afghanistan

Tuyên bố 'cùng đến cùng đi', NATO sẽ đồng hành Mỹ rời khỏi Afghanistan

Baoquocte.vn. NATO sẽ cùng với Mỹ rút toàn bộ quân đội khỏi Afghanistan vào tháng 9 tới.
Iran tuyên bố hành động đáp trả Israel, khẳng định: Những gì chúng tôi làm là hợp pháp!

Iran tuyên bố hành động đáp trả Israel, khẳng định: Những gì chúng tôi làm là hợp pháp!

Baoquocte.vn. Tổng thống Iran Hassan Rouhani giải thích rằng, quyết định làm giàu uranium nói trên là nhằm đáp trả 'chủ nghĩa khủng bố hạt nhân' của Israel.
Berlin: Nga đang làm mọi cách kích động, Đức cùng Ukraine sẽ không bị cuốn vào cuộc chơi

Berlin: Nga đang làm mọi cách kích động, Đức cùng Ukraine sẽ không bị cuốn vào cuộc chơi

Baoquocte.vn. Đức cáo buộc Nga tìm cách khiêu khích với việc tăng cường binh sĩ dọc khu vực biên giới với Ukraine.
Tranh thủ tàu khu trục Đức tiến vào Biển Đông, Nhật Bản 'rủ rê' tập trận

Tranh thủ tàu khu trục Đức tiến vào Biển Đông, Nhật Bản 'rủ rê' tập trận

Baoquocte.vn. Nhật Bản đã đề xuất tổ chức một cuộc tập trận hải quân với Đức khi một tàu khu trục của Đức thăm châu Á vào nửa cuối năm nay.
Bất ngờ đề nghị của Tổng thống Mỹ với Nga: Chủ động tạo thế

Bất ngờ đề nghị của Tổng thống Mỹ với Nga: Chủ động tạo thế

Baoquocte.vn. Việc Tổng thống Nga-Mỹ điện đàm và ông Biden đề nghị gặp mặt trực tiếp gây bất ngờ. Những bước đi ngoại giao mới này lý giải điều gì? TG&VN bình luận.
Nga-Ukraine căng thẳng, Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng: Lợi cả đôi đường

Nga-Ukraine căng thẳng, Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng: Lợi cả đôi đường

Baoquocte.vn. Trong lúc căng thẳng Nga-Ukraine đang ở khúc cao trào, việc Thổ Nhĩ Kỳ bất chợt tuyên bố ủng hộ Ukraine rõ ràng không phải là chuyện ngẫu nhiên. Bình luận.
EU-Thổ Nhĩ Kỳ: Mối quan hệ lạ kỳ!

EU-Thổ Nhĩ Kỳ: Mối quan hệ lạ kỳ!

Baoquocte.vn. Cuộc gặp tại Ankara ngày 6/4 một lần nữa cho thấy sự lạ kỳ trong mối quan hệ nhiều thăng trầm giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tàu Iran bị tấn công trên Biển Đỏ: Tình cờ, không bất ngờ

Tàu Iran bị tấn công trên Biển Đỏ: Tình cờ, không bất ngờ

Baoquocte.vn. Việc tàu Iran bị tấn công trên Biển Đỏ cùng lúc diễn ra đàm phán Mỹ-Iran về JCPOA là tình cờ, song lại không bất ngờ. Bình luận của TG&VN.
Căng thẳng Nga-Ukraine tại Đông Ukraine: Dễ nóng, khó nguội

Căng thẳng Nga-Ukraine tại Đông Ukraine: Dễ nóng, khó nguội

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Ukraine đang leo thang, đặc biệt sau khi Nga điều 8.500 quân tới biên giới, miền Đông Ukraine. Có gì đáng chú ý quanh chuyện này? Bình luận của TG&VN.
Quan hệ Canada-Trung Quốc: Căng thẳng cũ, xu hướng mới

Quan hệ Canada-Trung Quốc: Căng thẳng cũ, xu hướng mới 1

Baoquocte.vn. Phát biểu của quan chức Trung Quốc về Canada báo hiệu thay đổi mới trong hành xử của Bắc Kinh. Bình luận của TG&VN.
Gốc rễ căng thẳng Nga-Ukraine và câu chuyện 'ăn miếng trả miếng'

Gốc rễ căng thẳng Nga-Ukraine và câu chuyện 'ăn miếng trả miếng'

Baoquocte.vn. Nga và Ukraine vừa tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực biên giới, vừa cáo buộc nhau có “hành vi khiêu khích”. Liệu sẽ nổ ra một cuộc xung đột tại miền Đông ...
Chiến lược 'con sói đơn độc' nguy hiểm của các tổ chức khủng bố ở Indonesia

Chiến lược 'con sói đơn độc' nguy hiểm của các tổ chức khủng bố ở Indonesia

Baoquocte.vn. Hành động đơn lẻ kiểu “con sói đơn độc” và đánh bom liều chết là những lựa chọn chiến lược của Tổ chức khủng bố Jamaah Ansharut Daulah (JAD).
Nga - Italy: Nội tình vụ việc 'nghiêm trọng nhất' kể từ Chiến tranh Lạnh

Nga - Italy: Nội tình vụ việc 'nghiêm trọng nhất' kể từ Chiến tranh Lạnh

Baoquocte.vn. Giới thạo tin đang phỏng đoán về hệ lụy căng thẳng trong quan hệ NATO-Nga và Nga - Italy sau vụ bê bối gián điệp vừa bị phanh phui tại Rome.
Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Baoquocte.vn. Từng được gọi là 'thỏa thuận hạt nhân của thế kỷ', JCPOA đã phải trải qua nhiều thăng trầm và suýt chút nữa đẩy quan hệ Mỹ-Iran xuống vực thẳm.
Jordan: 'Sóng ngầm âm ỉ' và khủng hoảng trong khủng hoảng

Jordan: 'Sóng ngầm âm ỉ' và khủng hoảng trong khủng hoảng

Baoquocte.vn. Jordan vừa đập tan một âm mưu đe dọa tới ‘an ninh và ổn định’ quốc gia. Những người bị bắt giữ đều có quan hệ mật thiết với Hoàng tộc.
Có gì đáng chú ý trong cuộc điều tra nguồn gốc Covid-19 của WHO?

Có gì đáng chú ý trong cuộc điều tra nguồn gốc Covid-19 của WHO?

Baoquocte.vn. Liệu Covid-19 có thực sự bắt nguồn từ chợ hải sản Vũ Hán hay là một sản phẩm từ một phòng thí nghiệm? Những giả thuyết đó hiện vẫn chưa được làm sáng tỏ.
Phiên bản di động