Thổi sinh khí vào thỏa thuận hạt nhân JCPOA, Mỹ-Iran vẫn vấp 'tảng đá lớn'

Bích Hạnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Các cuộc họp tại Vienna mang lại những tín hiệu tích cực cho việc hồi sinh thỏa thuận hạt nhân Iran nhưng vẫn còn nhiều chông gai.

Mỹ và Iran đã thực hiện một bước đi thận trọng sơ khởi nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015 sau ngày đầu tiên tiến hành một loạt cuộc gặp ngoại giao gián tiếp đầy rẫy “nguy cơ” tại Vienna, Áo. Tuy nhiên, điều này không đảm bảo cả hai bên sẽ trở lại tuân thủ các điều khoản của Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA) mà Tổng thống Trump khi đó đã đơn phương đưa Mỹ rút khỏi hồi năm 2018.

Nga 'phiêu lưu quân sự' ở Ukraine, phương Tây tìm cách răn đe
Một trong những quyết định của Tổng thống Joe Biden đảo chiều chính sách của người tiền nhiệm là 'hồi sinh' JCPOA. (Nguồn: AP)

Các cuộc họp tại Vienna có sự tham gia của tất cả các bên ký kết thỏa thuận hạt nhân - Iran, Nga, Trung Quốc, Pháp, Anh và Đức - cũng như Liên minh châu Âu (EU).

Tuy nhiên, Mỹ và Iran không đối thoại trực tiếp với nhau, vì phía Iran từ chối làm như vậy. Thay vào đó, họ từng gặp gỡ riêng với các bên khác và liên lạc với nhau thông qua các bên trung gian châu Âu.

Một bước đi hữu ích

Căng thẳng đang ở mức cao và không bên nào muốn có vẻ như đang nhượng bộ bên còn lại. Tuy nhiên, trước những vấn đề phức tạp đó, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận nhỏ: hai bên đã thiết lập hai nhóm làm việc và xét theo tiêu chuẩn ngoại giao, thì đó được coi là tiến bộ.

Nhóm công tác đầu tiên sẽ xem xét cách Mỹ có thể quay trở lại tuân thủ thỏa thuận, cụ thể là bằng cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt mà chính quyền Trump áp dụng đối với Iran sau khi Mỹ rút lui.

Tin liên quan
Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào? Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Nhóm thứ hai sẽ nghiên cứu cách Iran có thể trở lại tuân thủ thỏa thuận ra sao, với việc yêu cầu nước này một lần nữa hạn chế chương trình hạt nhân của mình.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price nói với các phóng viên hôm 6/4: “Thỏa thuận nhỏ này là một bước đáng hoan nghênh, đó là một bước mang tính xây dựng và đó là một bước đi hữu ích đầy tiềm năng”.

Một số nhà phân tích thừa nhận rằng động thái ban đầu này dường như không quá đáng kể, vì nó đơn thuần thiết lập một quy trình thảo luận về cách làm thế nào để cả hai quốc gia trở lại tuân thủ thỏa thuận.

Tuy nhiên, theo học giả Esfandyar Batmanghelidj tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), “thực tế là các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục ở cấp độ kỹ thuật cho thấy rằng các nhà lãnh đạo chính trị ở cả hai bên đồng ý về phác thảo lộ trình cần thiết để Iran và Mỹ trở lại tuân thủ thỏa thuận”.

Thách thức hiện nay là tất cả các bên ở Vienna cần vạch ra một lộ trình rõ ràng trong khoảng 10 ngày còn lại. Đó không phải là một điều dễ dàng.

Một số chuyên gia cho biết việc đưa Mỹ và Iran tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân một lần nữa sẽ dễ dàng hơn việc yêu cầu họ ký hiệp ước này lần đầu tiên hồi 6 năm trước. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nghĩa là nó sẽ dễ dàng.

Ba rào cản lớn

Dina Esfandiary, cố vấn cấp cao về Trung Đông tại Tổ chức Khủng hoảng quốc tế, cho biết: “Hiện có rất nhiều rào cản lớn đối với việc đưa ra một giải pháp nhanh chóng”.

Ba trong số những rào cản đó là: đảm bảo rằng Iran tuân thủ việc thu hẹp chương trình hạt nhân của mình; nhất trí về việc Mỹ nên dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế nào, và ai nên hành động trước; và giải quyết tất cả những vấn đề này trước khi cuộc bầu cử sắp diễn ra ở Iran.

Về rào cản đầu tiên, ngày 7/4, người phát ngôn của Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran Behrouz Kamalvandi cho biết đất nước của ông đã sản xuất 55 kg urani được làm giàu lên 20%, tăng từ khoảng 17 kg hồi tháng 1/2021.

Urani được làm giàu đến 20% được coi là "làm giàu cấp độ cao", nhưng nó vẫn còn rất lâu mới đạt đến mức làm giàu 90% cần thiết để làm vật liệu hạt nhân chế tạo bom. Iran sau đó đã tiến gần hơn một chút - nhưng vẫn chưa thực sự chạm ngưỡng - đến mức độ thực sự có đủ nguyên liệu để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, thỏa thuận hạt nhân năm 2015 đã giới hạn khả năng làm giàu urani của Iran ở mức 3,67% và cấm nước này dự trữ hơn 300 kg nguyên liệu. Để thỏa thuận được tiến hành, Mỹ sẽ muốn Iran chứng minh rằng họ đã ngừng làm giàu urani ở mức cao như vậy và họ đã giảm lượng nguyên liệu dự trữ về mức quy định trong các điều khoản của thỏa thuận năm 2015.

Tin liên quan
Mỹ và Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nút thắt chờ tháo gỡ Mỹ và Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nút thắt chờ tháo gỡ

Điều đó sẽ yêu cầu các thanh sát viên quốc tế xác minh sự tuân thủ của Iran thông qua các hoạt động như tiếp cận camera bên trong một số cơ sở hạt nhân nhất định hoặc thậm chí trực tiếp tới thăm các địa điểm, điều cần thời gian để tiến hành.

Rào cản thứ hai là vấn đề “trình tự”: Liệu Mỹ có nên dỡ bỏ các lệnh trừng phạt trước khi Iran tuân thủ trở lại, hay Iran nên chứng minh mình tuân theo các quy tắc trước khi các lệnh trừng phạt tài chính được gỡ bỏ?

Các chuyên gia nói rằng không bên nào muốn hành động trước và đó là một điểm mấu chốt quan trọng.

Một vấn đề liên quan là chính xác Mỹ nên loại bỏ các biện pháp trừng phạt nào. Tehran muốn dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt để đổi lấy việc tuân thủ thỏa thuận hạt nhân, trong khi chính quyền Biden chỉ muốn xem xét các chế tài liên quan đến các nỗ lực hạt nhân của Iran. Theo các nhà phân tích, việc đạt được nhất nhất trí về điều đó sẽ rất khó khăn.

Chuyên gia Batmanghelidj của ECFR cho biết: “Các thách thức từ việc giảm nhẹ các lệnh trừng phạt và rút lại chương trình hạt nhân của Iran về mặt nào đó vẫn dễ dàng hơn thách thức chính trị trong việc đảm bảo logic đôi bên cùng có lợi của thỏa thuận hạt nhân áp đảo logic ‘trò chơi có tổng bằng 0”.

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 7/4 cho biết Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran vốn "không phù hợp" với thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Nga 'phiêu lưu quân sự' ở Ukraine, phương Tây tìm cách răn đe
Cuộc thảo luận giữa các đại diện Iran và các cường quốc Nhóm P5+1 khởi động tại Vienna, Áo. (Nguồn: Getty)

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ned Price nói với các phóng viên: "Chúng tôi chuẩn bị thực hiện các bước cần thiết để trở lại tuân thủ JCPOA, bao gồm cả việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt không phù hợp với JCPOA. Tôi chưa thể cung cấp chi tiết đầy đủ cho các bạn rằng các biện pháp đó là gì”.

Nhà Trắng đã không đưa ra bình luận khi được tờ Business Insider liên hệ.

Rào cản thứ ba là vấn đề lịch trình thời gian. Iran sắp tiến hành một cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 6/2021. Tổng thống Hassan Rouhani, người đã đàm phán thỏa thuận ban đầu và đặt cược phần lớn “gia tài chính trị” của ông vào thành công của JCPOA, đang sắp mãn nhiệm và các nhân vật theo đường lối cứng rắn đang cạnh tranh cho vị trí sắp bị bỏ trống đó.

Có thể chính quyền tiếp theo sẽ không thể chấp nhận thỏa thuận hạt nhân như chính quyền hiện nay.

Chuyên gia Esfandiary bình luận: “Nhà lãnh đạo Tối cao có thể cho rằng sẽ là khôn ngoan hơn nếu họ chờ đợi cho đến khi một chính quyền mới được thành lập ở Iran để theo đuổi các cuộc đàm phán với Mỹ”.

Tuy nhiên, Mỹ dường như không quá lo lắng về điều đó. Malley, đặc phái viên hàng đầu của Mỹ về Iran, cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 6/4: “Chúng tôi sẽ đàm phán với bất kỳ ai nắm quyền ở Iran. Và nếu chúng tôi có thể đạt được quan điểm chung trước cuộc bầu cử, thì điều đó là rất tốt. Và nếu chúng tôi không thể, chúng tôi sẽ tiếp tục sau đó với bất kỳ ai cầm quyền tại Tehran”.

TIN LIÊN QUAN
Đàm phán thỏa thuận hạt nhân: Cuộc họp 'suôn sẻ', Iran đánh giá tích cực, Pháp hoan nghênh
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran: Nga mong đợi, Iran hối châu Âu 'ra bài', Mỹ chẳng quá kỳ vọng
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân 2015: Iran muốn gì từ châu Âu?
Iran thẳng thừng từ chối đàm phán với Mỹ về thỏa thuận hạt nhân, yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân 2015: Mỹ 'ngỏ lời' gặp gỡ, Iran cự tuyệt đàm phán gián tiếp, Nga cổ vũ 'nỗ lực lên'
(theo Vox/Business Insider)

Đọc thêm

XSMB 26/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 26/9/2021. KQXSMB Chủ Nhật

XSMB 26/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 26/9/2021. KQXSMB Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSMB 26/9. xổ số hôm nay 26/9. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 26 tháng 9 năm 2021. xo so mien bac. XSMB thứ 7. ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 26/9/2021: Tuổi Sửu thêm nghề tay trái

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 26/9/2021: Tuổi Sửu thêm nghề tay trái

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 26/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Lệnh cấm vừa dỡ, Ấn Độ sẵn sàng giao hàng 8 triệu liều vaccine Covid-19 vào tháng 10

Lệnh cấm vừa dỡ, Ấn Độ sẵn sàng giao hàng 8 triệu liều vaccine Covid-19 vào tháng 10

Baoquocte.vn. Do các ca lây nhiễm và tử vong vì Covid-19 mới chậm lại, Ấn Độ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vaccine và sẵn sàng giao 8 triệu liều vaccine ...
Covid-19 ở Hà Nội: Quận Thanh Xuân đón người dân từ khu cách ly trở về nhà

Covid-19 ở Hà Nội: Quận Thanh Xuân đón người dân từ khu cách ly trở về nhà

Baoquocte.vn. Sau 21 ngày cách ly tại ký túc xá trường Đại học FPT do liên quan đến ca nhiễm Covid-19, các hộ dân ở ngõ 328 và 330 đường Nguyễn ...
Morocco tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ

Morocco tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Morocco vừa tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Rabat với Algeria trong những tuần ...
XSMT 26/9/2021, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/9/2021. KQXSMT Chủ Nhật

XSMT 26/9/2021, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/9/2021. KQXSMT Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSMT 26/9. xổ số hôm nay 26/9. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay chủ nhật ngày 26 tháng 9 năm 2021. xo so mien trung. XSMT thứ 7. ...
Hiện tượng băng tan ở hai cực khiến bề mặt Trái đất bị cong

Hiện tượng băng tan ở hai cực khiến bề mặt Trái đất bị cong

Baoquocte.vn. Việc các tảng băng tan chảy ở hai cực không chỉ khiến mực nước biển dâng cao, mà còn làm cong bề mặt bên dưới của Trái đất.
Hà Nội: Đã có kịch bản cho học sinh 'vùng xanh' trở lại trường

Hà Nội: Đã có kịch bản cho học sinh 'vùng xanh' trở lại trường

Baoquocte.vn. Sở GD&ĐT Hà Nội đã xây dựng các kịch bản dạy học khác nhau để ứng phó với dịch Covid-19.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 26/9/2021: Bạch Dương cung tài lộc không sáng, Thiên Bình mệt mỏi trong tình cảm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 26/9/2021: Bạch Dương cung tài lộc không sáng, Thiên Bình mệt mỏi trong tình cảm

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 26/9 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Hà Nội từng bước nới lỏng giãn cách căn cứ vào thực tiễn

Hà Nội từng bước nới lỏng giãn cách căn cứ vào thực tiễn

Baoquocte.vn. Hà Nội đang bàn kế hoạch phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội, từng bước tiếp tục nới lỏng căn cứ trên thực tiễn và thích ứng an toàn với ...
Lệnh cấm vừa dỡ, Ấn Độ sẵn sàng giao hàng 8 triệu liều vaccine Covid-19 vào tháng 10

Lệnh cấm vừa dỡ, Ấn Độ sẵn sàng giao hàng 8 triệu liều vaccine Covid-19 vào tháng 10

Baoquocte.vn. Do các ca lây nhiễm và tử vong vì Covid-19 mới chậm lại, Ấn Độ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vaccine và sẵn sàng giao 8 triệu liều vaccine Covid-19 trong tháng tới.
Morocco tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ

Morocco tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Morocco vừa tiếp nhận lô máy bay chiến đấu không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Rabat với Algeria trong những tuần gần đây.
Lithuania cân nhắc cấm một số thiết bị xuất xứ Trung Quốc

Lithuania cân nhắc cấm một số thiết bị xuất xứ Trung Quốc

Baoquocte.vn. Với mục tiêu đảm bảo an ninh quốc gia, Bộ Quốc phòng Lithuania đang soạn thảo luật cấm các tổ chức công mua sắm thiết bị ‘không đáng tin cậy’ của Trung Quốc.
Liên hợp quốc kêu củng cố hệ thống năng lượng toàn cầu theo hướng bền vững

Liên hợp quốc kêu củng cố hệ thống năng lượng toàn cầu theo hướng bền vững

Baoquocte.vn. Ngày 24/9, Tổng thư ký Liên hợp quốc kêu gọi thế giới chuyển đổi năng lượng để giải quyết các vấn đề về khí hậu và thiếu năng lượng toàn cầu.
Thỏa thuận AUKUS: Chưa thể nguôi ngoai, Pháp dứt khoát không gặp Australia

Thỏa thuận AUKUS: Chưa thể nguôi ngoai, Pháp dứt khoát không gặp Australia

Baoquocte.vn. Văn phòng Bộ trưởng Thương mại Pháp mới đây thông báo từ chối lời đề nghị gặp mặt của Bộ trưởng Thương mại Australia liên quan thỏa thuận AUKUS.
Covid-19 thế giới ngày 25/9: Tiêm vaccine dưới da ở Thái Lan, trẻ em Ireland dưới 14 tuổi mắc bệnh tăng 3 lần, thêm nước EU công nhận Covishield

Covid-19 thế giới ngày 25/9: Tiêm vaccine dưới da ở Thái Lan, trẻ em Ireland dưới 14 tuổi mắc bệnh tăng 3 lần, thêm nước EU công nhận Covishield

Baoquocte.vn. Theo worldometers.info, tính đến nay, thế giới ghi nhận tổng cộng hơn 231,8 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,75 triệu ca tử vong.
Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ đề cao chủ nghĩa đa phương, khác với người tiền nhiệm. Trong 'cái khác' ấy vẫn ẩn hiện nhiều điểm không khác với người tiền nhiệm. Báo TG&VN bình luận.
Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Baoquocte.vn. Chẳng những không thể giành đa số, đảng Tự do cầm quyền của Thủ tướng Justin Trudeau còn bộc lộ nhiều điểm yếu sau cuộc bầu cử sớm tại Canada ngày 20/9.
Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

Baoquocte.vn. Sự ra đời của AUKUS là kết quả của những nỗ lực thương lượng không ngừng nghỉ trong nhiều tháng trước đó của quan chức cấp cao Mỹ, Anh và Australia.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Baoquocte.vn. Thay đổi về tỷ lệ ủng hộ trước thềm cuộc bầu cử Đức đang khiến tương lai của Berlin sau thời Thủ tướng Angela Merkel trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Baoquocte.vn. Hợp tác Việt Nam-Liên hợp quốc đạt kết quả tốt, tích cực, là điển hình của một quốc gia từ thế bao vây cấm vận, từng bước hội nhập quốc tế.
Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Canada lần thứ 44 hứa hẹn sẽ là cuộc đua sát nút giữa Thủ tướng Justin Trudeau và lãnh đạo đảng Bảo thủ Erin O’Toole.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Baoquocte.vn. 20 năm sau sự kiện 11/9, thế giới vẫn chưa thực sự quên được nỗi đau này, cũng như những cơn ác mộng mà chủ nghĩa khủng bố mang lại.
Phiên bản di động