Tranh luận. Lãnh đạo nữ trong chính trị và ngoại giao: Nên hay không?

Vân Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Dù phụ nữ đã đạt được nhiều tiến bộ trong cuộc chiến bình đẳng giới, nhưng số lãnh đạo nữ trong ngành chính trị và ngoại giao vẫn còn ở mức thấp.
Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi tiếp đón Nữ hoàng Anh Elizabeth vào năm 1983. (Nguồn: Getty)
Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi tiếp đón Nữ hoàng Anh Elizabeth vào năm 1983. (Nguồn: Getty)

Vào năm 2021, chỉ có 22 quốc gia có nguyên thủ là nữ. Phụ nữ chỉ chiếm 21,6% số đại sứ ở 40 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hơn nữa, chỉ 13 quốc gia có nội các bình đẳng giới và chỉ 3 quốc gia có cơ quan lập pháp bình đẳng giới (phụ nữ chiếm từ 50% số ghế).

Trong khi đó, thế giới có đến 193 quốc gia. Bởi vậy, bình đẳng giới nhìn chung vẫn là một mục tiêu xa vời.

Việc có nhiều phụ nữ nắm giữ các vị trí lãnh đạo liệu có tạo ra sự khác biệt?

Câu trả lời là điều này tạo ra một sự khác biệt rất lớn và rất tích cực.

Chẳng hạn như việc xử lý đại dịch Covid-19. Một phân tích do Trung tâm nghiên cứu Chính sách kinh tế và Diễn đàn Kinh tế thế giới công bố cho thấy Covid-19 được kiểm soát “hiệu quả hơn một cách có hệ thống” ở các quốc gia do phụ nữ lãnh đạo như Thủ tướng Angela Merkel của Đức, Thủ tướng Jacinda Ardern của New Zealand, Thủ tướng Mette Frederiksen của Đan Mạch và Thủ tướng Sanna Marin của Phần Lan.

Gia tăng sự ổn định chính trị

Lãnh đạo nữ thậm chí còn có khả năng làm tăng sự ổn định chính trị và thúc đẩy hòa bình. Một số nghiên cứu cho thấy, khi có nhiều phụ nữ tham gia chính phủ, khả năng xảy ra xung đột giảm đi đáng kể. Một phân tích về 182 hiệp định hòa bình đã ký từ năm 1989 đến năm 2011 cho thấy những hiệp định này có khả năng duy trì lâu hơn 35% khi phụ nữ góp phần vào quá trình đàm phán và hòa giải.

Đưa phụ nữ tham gia các quyết định chính trị làm giảm khả năng xảy ra xung đột, tham nhũng, bất ổn, khủng bố và bạo lực tình dục.

Mặc dù vậy, phụ nữ thường xuyên bị loại khỏi các cuộc đàm phán hòa bình. Liên hợp quốc ước tính chỉ 2,4% hòa giải viên và 9% các nhà đàm phán là nữ. Đây là một sự bất công và một cơ hội cho hoà bình có thể bị lãng phí.

Tất nhiên, phe phản đối nhận định này có thể đặt ra những câu hỏi như: Chẳng phải bà Margaret Thatcher đã phát động cuộc chiến Falklands để tái đắc cử đó sao? Chẳng phải bà Indira Gandhi đã cản trở nền dân chủ bằng cách áp đặt tình trạng khẩn cấp ở Ấn Độ? Người đoạt giải Nobel Hòa bình – bà Aung San Suu Kyi không hề có động thái nào trước nạn diệt chủng người Rohingya thì sao?

Những câu hỏi này không thể phủ nhận lập luận nêu trên; thay vào đó, nhắc nhở chúng ta rằng, mỗi nữ lãnh đạo đều có khuyết điểm trong sự nghiệp. Thực tế là hàng trăm lãnh đạo nam đã làm những điều còn tệ hơn nhiều.

Ngoài ra, còn có lập luận về “chế độ nhân tài” cho rằng điều quan trọng đối với một nhà lãnh đạo không phải là giới tính mà là bằng cấp và kinh nghiệm.

Lập luận này thực tế ủng hộ quan điểm nên có nhiều phụ nữ nắm vai trò lãnh đạo hơn. Nếu giới tính không quan trọng, chắc chắn phụ nữ có thêm động lực để đảm nhận các vai trò lãnh đạo trong chính trị và ngoại giao. Rõ ràng, lập luận "chế độ nhân tài" là không có giá trị.

Thủ tướng Đức Angela Merkel đưa ra tuyên bố về kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, vào ngày 9/11/2020 tại Berlin. (Nguồn: AFP)
Thủ tướng Đức Angela Merkel đưa ra tuyên bố về kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, vào ngày 9/11/2020 tại Berlin. (Nguồn: AFP)

Công trạng mới là quan trọng nhất

Ở các nước đang phát triển, các quyền kinh tế - xã hội của phụ nữ bị tụt hậu so với các quyền chính trị. Một số quốc gia châu Á có nhà lãnh đạo là phụ nữ được bầu một cách dân chủ.

Trên thực tế, người phụ nữ đầu tiên được bầu làm Thủ tướng trên thế giới là bà Sirimavo Bandaranaike của Ceylon (tức Sri Lanka ngày nay) vào năm 1960.

Kể từ đó, châu Á đã có nhiều lãnh đạo nữ như bà Indira Gandhi của Ấn Độ, bà Golda Meir của Israel, bà Corazon Aquino và bà Gloria Arroyo của Philippines, bà Benazir Bhutto của Pakistan, bà Khaleda Zia và bà Sheikha Hasina của Bangladesh, bà Chandrika Kumaratunga của Sri Lanka, bà Megawati Sukarnoputri của Indonesia, bà Yingluck Shinawatra của Thái Lan và bà Park Geun-hye của Hàn Quốc…

Mặc cho danh sách dài các nhà lãnh đạo nữ, nhưng tốc độ trao quyền cho phụ nữ vẫn bị hạn chế ở các quốc gia này. Về vấn đề hòa bình, chiến tranh Ấn-Pakistan năm 1971 diễn ra dưới nhiệm kỳ của Thủ tướng Indira Gandhi. Tại Sri Lanka, tổ chức vũ trang “Những con hổ giải phóng Tamil” vẫn hoạt động mạnh mẽ dưới thời của Tổng thống Chandrika Kumaratunga.

Ở Trung Đông, trong khi một phần giới lãnh đạo ủng hộ việc trao quyền cho phụ nữ, vẫn còn tâm lý xã hội phản đối phụ nữ tham gia chính trường. Trong khi khu vực này đã trao cho phụ nữ quyền bầu cử và tranh cử, một cuộc thăm dò cho thấy chỉ có 15% những người được khảo sát tin vào việc một phụ nữ sẽ đắc cử và 57% chắc chắn điều này sẽ không xảy ra.

Một nghiên cứu khác cho thấy hơn 60% phụ nữ phản đối việc phụ nữ tham gia tranh cử. Một nghiên cứu của Ủy ban các vấn đề phụ nữ của Hiệp hội Wassat Arab-Hồi giáo dân chủ cho thấy “phụ nữ vẫn chưa tin vào khả năng ứng cử vào các cơ quan công quyền của những phụ nữ khác”.

Trong khi các nước đang phát triển tồn tại nhiều lập trường trái ngược nhau về vai trò lãnh đạo của phụ nữ, thì các nước phát triển lại có rất nhiều ví dụ về các nữ quan chức ngoại giao cấp cao không phải là người theo chủ nghĩa hòa bình.

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Madeleine Albright là một phần trong kế hoạch chiến tranh của Tổng thống Bill Clinton lúc bấy giờ ở Bosnia; cựu Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice đã nhiều lần biện minh cho các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan, bà Hillary Clinton cũng vậy.

Gần đây nhất, nữ Phó Tổng thống đầu tiên của Mỹ, bà Kamala Harris, đã không có nhiều động thái ngoại giao trong cuộc xung đột Nga-Ukraine. Ngay cả 11 nữ bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao trong Liên minh châu Âu cũng không thể ngăn cản tình trạng bất ổn trong khu vực.

Một phần lớn lý thuyết nữ quyền khẳng định rằng chiến tranh, phân biệt chủng tộc và đàn áp phát triển mạnh dưới chế độ phụ hệ. Nếu sự lãnh đạo của phụ nữ thực sự tạo ra một thế giới bình đẳng hơn, thì phải giải thích thế nào về việc phụ nữ trở thành lãnh đạo của một số đảng chính trị cánh hữu và tân phát xít? Hơn nữa, tại sao họ im lặng về việc cấm các chương trình nghiên cứu giới tính ở một số trường đại học tại châu Âu?

Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin, 34 tuổi, đồng thời là là Thủ tướng trẻ nhất thế giới (Nguồn: EPA)
Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin, sinh năm 1985, là Thủ tướng trẻ nhất thế giới (Nguồn: EPA)

Câu chuyện của Phần Lan

Nếu đây là những ví dụ từ các lĩnh vực chính trị-ngoại giao, thì đây là một ví dụ từ xã hội rộng lớn hơn. Chính phủ liên minh hiện tại của Phần Lan có 5 đảng, tất cả đều do phụ nữ trẻ lãnh đạo. Khoảng một nửa cán bộ văn phòng lập pháp và các bộ của nước này là phụ nữ.

Điều này đã đưa Phần Lan đứng thứ hai trong Báo cáo khoảng cách giới toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế thế giới năm 2021.

Tuy nhiên, theo Cơ sở dữ liệu toàn cầu của Liên hợp quốc về Tỷ lệ bạo lực đối với phụ nữ năm 2021, 23% phụ nữ Phần Lan trong độ tuổi từ 15 đến 49 đã từng bị bạo lực gia đình trong đời.

Mặc dù con số này chỉ thấp hơn ở Mỹ và Anh, nhưng lại cao hơn ở Pháp, Thụy Điển, Italy và Tây Ban Nha - những quốc gia có ít đại diện nữ hơn trong quốc hội và chính phủ.

Hơn nữa, mặc dù các nước Bắc Âu thường có chỉ số bình đẳng giới cao nhất thế giới, nam giới và phụ nữ vẫn đưa ra những lựa chọn truyền thống về giới trong giáo dục cũng như công việc.

Do đó, giới tính không nhất thiết phải là yếu tố quyết định trong ngoại giao và lãnh đạo. Các nhà lãnh đạo không trở nên tốt hơn vì họ là phụ nữ, vì họ vẫn phải dựa vào tình hình trong nước và quốc tế. Sự khác biệt thuần túy về mặt sinh học và tâm lý giữa nam và nữ không có nghĩa là người này tốt hơn người kia trong vấn đề gìn giữ hòa bình.

Ngày quốc tế phụ nữ trong ngành ngoại giao 24/6: Trao quyền cho phụ nữ vì sự phát triển bền vững

Ngày quốc tế phụ nữ trong ngành ngoại giao 24/6: Trao quyền cho phụ nữ vì sự phát triển bền vững

Thông qua nghị quyết quy định 24/6 hằng năm là Ngày quốc tế phụ nữ trong ngành ngoại giao, Đại hội đồng Liên hợp quốc ...

Thổ Nhĩ Kỹ và chiến lược ngoại giao 'không ngủ' trong tháng lễ Ramadan

Thổ Nhĩ Kỹ và chiến lược ngoại giao 'không ngủ' trong tháng lễ Ramadan

Trong tháng lễ Ramadan của người Hồi giáo, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tiến hành các hoạt động ngoại giao dồn ...

Nền chính trị quốc tế và ván cờ từ vaccine Covid-19

Nền chính trị quốc tế và ván cờ từ vaccine Covid-19

Đại dịch Covid-19 đã định hình lại tất cả, đặc biệt là nền chính trị quốc tế.

Xuất hiện 'nữ tướng' lãnh đạo liên minh cầm quyền Thụy Điển: Giữ thế hay sao sẽ đổi ngôi?

Xuất hiện 'nữ tướng' lãnh đạo liên minh cầm quyền Thụy Điển: Giữ thế hay sao sẽ đổi ngôi?

Ngày 4/11, Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển Magdalena Andersson được bầu làm người đứng đầu đảng Dân chủ Xã hội.

Tổng thống Nga: Phụ nữ hiện đại không nên lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình

Tổng thống Nga: Phụ nữ hiện đại không nên lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình

Phụ nữ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề mà quốc gia cũng như xã hội gặp phải. ...

(theo The National)

Bài viết cùng chủ đề

Góc nhìn Nhân quyền

Đọc thêm

XSMT 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. SXMT 2/10/2022

XSMT 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. SXMT 2/10/2022

Baoquocte.vn. XSMT 2/10 - Trực tiếp xổ số miền Trung 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. SXMT ...
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Việt Nam tích cực ngăn chặn lạm phát

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Việt Nam tích cực ngăn chặn lạm phát

Baoquocte.vn. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Đào Minh Tú cho hay, Việt Nam đang tích cực ngăn chặn lạm phát, chống lạm phát.
Băng tan khiến khu vực Bắc Băng Dương bị axit hóa nhanh hơn

Băng tan khiến khu vực Bắc Băng Dương bị axit hóa nhanh hơn

Baoquocte.vn. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science cho thấy tốc độ axit hóa ở khu vực phía Tây Bắc Băng Dương đang diễn ra nhanh hơn.
Quang Hải tìm được sức bật ở Pau FC sau khi trở lại Pháp?

Quang Hải tìm được sức bật ở Pau FC sau khi trở lại Pháp?

Baoquocte.vn. Sau khi trở về từ đợt tập trung đội tuyển Việt Nam, Quang Hải sẽ tiếp tục hành trình gian khó ở Pau FC.
Nếu xuất hiện 'yếu tố thay đổi cuộc chơi' từ phía Triều Tiên, Mỹ sẽ đáp trả bằng 'nhiều công cụ sức mạnh'

Nếu xuất hiện 'yếu tố thay đổi cuộc chơi' từ phía Triều Tiên, Mỹ sẽ đáp trả bằng 'nhiều công cụ sức mạnh'

Baoquocte.vn. Rất có thể Triều Tiên sẽ tiến hành một vụ thử hạt nhân trong thời gian tới, điều này khiến Mỹ và Hàn Quốc phải vô cùng cảnh giác.
XSMN 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022

XSMN 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022

Baoquocte.vn. XSMN 2/10 - xổ số hôm nay 2/10/2022 - trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay ngày 2 tháng 10. XSMN chủ ...
Dù đang 'rất yên ổn', Phần Lan vẫn cân nhắc lập hàng rào ở biên giới với Nga

Dù đang 'rất yên ổn', Phần Lan vẫn cân nhắc lập hàng rào ở biên giới với Nga

Baoquocte.vn. Phần Lan cho rằng việc lập rào chắn biên giới với Nga có thể giúp bảo vệ lãnh thổ trước các mối đe dọa.
Kinh tế Việt Nam phát triển nhanh, mạnh và ấn tượng

Kinh tế Việt Nam phát triển nhanh, mạnh và ấn tượng

Baoquocte.vn. Trong điều kiện dịch bệnh được kiểm soát tốt, tình hình kinh tế Việt Nam tiếp tục đà phục hồi, phát triển nhanh, mạnh, ấn tượng.
Malaysia cấp hạn ngạch tuyển dụng hơn 500.000 lao động nước ngoài

Malaysia cấp hạn ngạch tuyển dụng hơn 500.000 lao động nước ngoài

Baoquocte.vn. Kinh tế Malaysia đang phục hồi đồng nghĩa với nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài tăng cao.
Bộ trưởng GD-ĐT: Cả nước có hơn 16.000 giáo viên bỏ việc

Bộ trưởng GD-ĐT: Cả nước có hơn 16.000 giáo viên bỏ việc

Baoquocte.vn. Năm 2022 tổng số giáo viên bỏ việc trong cả nước là hơn 16.000 người trên tổng số 1,6 triệu giáo viên.
Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu thăm, làm việc tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Nghệ An

Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu thăm, làm việc tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Nghệ An

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu dẫn đầu Đoàn công tác làm việc tại các về kết quả Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.
Thúc đẩy hợp tác năng lượng gió giữa Việt Nam và Đức

Thúc đẩy hợp tác năng lượng gió giữa Việt Nam và Đức

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Hiệp hội năng lượng gió Đức, Tổng lãnh sự Lê Quang Long đã tham dự Triển lãm WindEnergy Hamburg 2022.
ASEAN-EU tăng cường tìm kiếm cơ hội hợp tác trên cơ sở cân bằng, cùng có lợi

ASEAN-EU tăng cường tìm kiếm cơ hội hợp tác trên cơ sở cân bằng, cùng có lợi

Baoquocte.vn. Thời gian tới, EU sẽ tăng cường và mở rộng hơn nữa hợp tác với ASEAN trong các lĩnh vực như: chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, chuyển đổi số...
Tin buồn: Đồng chí Trần Huy Chương từ trần

Tin buồn: Đồng chí Trần Huy Chương từ trần

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin, đồng chí Trần Huy Chương, đã từ trần hồi 15h40', ngày 26/9 tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi.
Khai mạc Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào

Khai mạc Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Ngày 1/10 - Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào đã khai mạc các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch.
Thanh niên Ngoại giao dự sinh hoạt chuyên đề kỷ niệm 45 năm Việt Nam tham gia Liên hợp quốc

Thanh niên Ngoại giao dự sinh hoạt chuyên đề kỷ niệm 45 năm Việt Nam tham gia Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Buổi sinh hoạt chuyên đề nhằm cung cấp thêm thông tin về hành trình 45 năm và những đóng góp quan trọng của Việt Nam tại Liên hợp quốc.
Đã giải cứu hơn 1.000 người Việt bị môi giới bất hợp pháp tại Campuchia

Đã giải cứu hơn 1.000 người Việt bị môi giới bất hợp pháp tại Campuchia

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao, Cơ quan đại diện Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các bên liên quan để điều tra, làm rõ và hỗ trợ người Việt tại Campuchia.
Đẩy mạnh hợp tác và trao đổi công tác bảo hộ công dân tại Quảng Châu, Trung Quốc

Đẩy mạnh hợp tác và trao đổi công tác bảo hộ công dân tại Quảng Châu, Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tổng lãnh sự Vũ Việt Anh trao đổi công tác bảo hộ công dân với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Quảng Châu.
Phối hợp đưa công dân Việt Nam từ Campuchia về nước trong thời gian sớm nhất

Phối hợp đưa công dân Việt Nam từ Campuchia về nước trong thời gian sớm nhất

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia cho hay, hiện 67 công dân Việt Nam đang được cảnh sát Campuchia bảo vệ, lấy lời khai.
Bộ Ngoại giao triển khai các biện pháp bảo hộ người Việt tử vong tại Campuchia

Bộ Ngoại giao triển khai các biện pháp bảo hộ người Việt tử vong tại Campuchia

Baoquocte.vn. Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt cập nhật thông tin về tình hình bảo hộ công dân người Việt bị lừa sang Campuchia lao động bất hợp pháp.
Công tác bảo hộ công dân: Công dân cần, chúng tôi có

Công tác bảo hộ công dân: Công dân cần, chúng tôi có

Baoquocte.vn. Công tác bảo hộ công dân thời gian qua được triển khai nhanh chóng, kịp thời, góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng, đáp ứng nguyện vọng của công dân.
Đã đưa về nước an toàn hơn 600 công dân bị lừa, môi giới lao động bất hợp pháp tại Campuchia

Đã đưa về nước an toàn hơn 600 công dân bị lừa, môi giới lao động bất hợp pháp tại Campuchia

Baoquocte.vn. Ngày 1/9, Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia tổ chức đưa về nước 26 công dân qua cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên, An Giang.
Những điều cần biết khi đến thăm nước Áo

Những điều cần biết khi đến thăm nước Áo

Baoquocte.vn. Áo có nền văn hoá đặc sắc. Cùng tìm hiểu một vài nét trong đời sống văn hóa Áo để dễ dàng hòa nhập hơn với cuộc sống của người dân nơi đây.
10 điều nên nhớ khi giao tiếp với người Australia (Phần 2)

10 điều nên nhớ khi giao tiếp với người Australia (Phần 2)

Baoquocte.vn. Australia là nước đa văn hóa, người dân thân thiện, cởi mở. 10 điều sau sẽ giúp bạn thích nghi nhanh chóng với môi trường sống xứ sở chuột túi.
10 điều nên nhớ khi giao tiếp với người Australia (Phần 1)

10 điều nên nhớ khi giao tiếp với người Australia (Phần 1)

Baoquocte.vn. Australia là một nước đa văn hóa, người dân thân thiện, cởi mở. 10 điều 'bỏ túi' dưới đây sẽ giúp bạn thích nghi nhanh chóng với nơi này.
Khám phá văn hóa giao tiếp của người Campuchia (Phần 2)

Khám phá văn hóa giao tiếp của người Campuchia (Phần 2)

Baoquocte.vn. Đa số người dân Campuchia theo đạo Phật. Vì vậy, cần ghi nhớ một số đặc trưng trong văn hóa giao tiếp Campuchia để có những cách ứng xử phù hợp.
Khám phá văn hóa giao tiếp của người Campuchia (Phần 1)

Khám phá văn hóa giao tiếp của người Campuchia (Phần 1)

Baoquocte.vn. Văn hóa Campuchia có lịch sử phong phú và chịu ảnh hưởng của Phật giáo. Tìm hiểu một số đặc trưng giao tiếp của người Campuchia để ứng xử phù hợp.
Văn hóa giao tiếp đặc sắc của người Maori - cư dân bản địa ở New Zealand

Văn hóa giao tiếp đặc sắc của người Maori - cư dân bản địa ở New Zealand

Baoquocte.vn. Là những người bản địa ở New Zealand, người Maori có nhiều nét văn hoá độc đáo được coi trọng, gìn giữ.
Phiên bản di động