Trung Quốc có thực sự muốn lấp 'khoảng trống quyền lực' của Mỹ ở Trung Đông?

Phương Hà
Trong bối cảnh cục diện quốc tế khó lường như hiện nay, Trung Quốc cần phải tính toán kỹ lưỡng khi can dự nhiều hơn vào Trung Đông trong khi Mỹ lại tập trung chiến lược sang châu Á.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Trung Quốc có thực sự muốn lấp 'khoảng trống quyền lực' của Mỹ ở Trung Đông?
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 8 của Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc-Các quốc gia Ả Rập tại Bắc Kinh năm 2018. (Nguồn: AFP)

Lấp khoảng trống quyền lực

Trong những năm qua, quan hệ của Trung Quốc với Trung Đông đã được chú ý đến. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung vẫn căng thẳng, Trung Quốc sẽ ngày càng can dự nhiều hơn vào Trung Đông để bảo vệ các lợi ích kinh tế của mình ở đó và thiết lập phạm vi ảnh hưởng riêng nhằm làm suy yếu vai trò của Mỹ tại khu vực.

Những nỗ lực của Mỹ nhằm tách khỏi Trung Đông đã tạo ra một khoảng trống quyền lực. Mặc dù Nga đã đóng một vai trò nổi bật hơn tại khu vực kể từ khi nước này can thiệp vào Syria năm 2015, nhưng sức mạnh kinh tế vượt trội của Trung Quốc có nghĩa là ảnh hưởng của nước này tại Trung Đông sẽ tăng dần theo thời gian.

Theo The New York Times, chỉ riêng tháng 1 năm nay, 5 quan chức cấp cao từ các nước Ả Rập giàu dầu mỏ đã tới thăm Trung Quốc để thảo luận về hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và cơ sở hạ tầng.

Lâu nay, mối quan tâm của Trung Quốc đối với Trung Đông được cho là bắt nguồn từ dầu mỏ. Gần một nửa số dầu thô nhập khẩu vào Trung Quốc đến từ các nước Ả Rập. Trong số này, Saudi Arabia đứng đầu danh sách quốc gia bán nhiều dầu thô nhất cho Trung Quốc.

Bên cạnh đó, tong những năm gần đây, Bắc Kinh còn đầu tư vào cơ sở hạ tầng quan trọng ở Trung Đông, đồng thời cung cấp công nghệ viễn thông và quân sự.

Các công ty nhà nước Trung Quốc đang để mắt tới việc đầu tư cảng ở Chabahar, Iran. Họ cũng giúp tài trợ cho một khu công nghiệp tại cảng Duqm, Oman, xây dựng và vận hành một cảng container ở Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cùng với 2 cảng mới ở Israel.

Những động thái trên cho thấy Trung Quốc xem Trung Đông là khu vực rất quan trọng đối với sáng kiến ​​"Vành đai và Con đường" nhằm liên kết các thị trường và chuỗi cung ứng từ Ấn Độ Dương sang lục địa Á - Âu.

Nhà nghiên cứu Li Guofu, Viện Nghiên cứu quốc tế của Trung Quốc vừa qua đã đưa ra bình luận: "Vào thời điểm chính sách trong và ngoài nước của Mỹ có nhiều biến động, các nước Trung Đông này cảm thấy rằng Trung Quốc không chỉ ổn định nhất mà còn đáng tin cậy nhất".

Đối với các nước Trung Đông, lợi ích của mối quan hệ với Trung Quốc rất rõ ràng: Bắc Kinh cam kết là người mua dầu khí lâu dài, nguồn đầu tư tiềm năng và không có sự phức tạp chính trị giống như khi họ quan hệ với Mỹ.

Năm ngoái, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và các nước vùng Vịnh lần đầu tiên vượt 200 tỉ USD và hợp tác giữa các bên đã mở rộng sang những lĩnh vực mới.

Tin liên quan
Quan chức Mỹ: Báo cáo mới không thay đổi lập trường của Washington với Trung Quốc ở Biển Đông Quan chức Mỹ: Báo cáo mới không thay đổi lập trường của Washington với Trung Quốc ở Biển Đông

Tương lai khó đoán định

Tuy nhiên, theo East Asia Forum, trong bối cảnh đó nêu trên, vẫn cần có một số yếu tố cần lưu ý về những tính toán chiến lược của Bắc Kinh đối với khu vực Trung Đông.

Thứ nhất, Trung Đông ở một vị trí khó xử trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc.

Một mặt, Bắc Kinh không thể phớt lờ những gì xảy ra ở đó vì lý do an ninh năng lượng, chống khủng bố, các lợi ích thương mại. Thêm nữa, các vấn đề an ninh của Trung Đông vốn là trọng tâm trong các cuộc tranh luận về chủ quyền, sự can thiệp và quan hệ giữa các cường quốc.

Mặt khác, sự cạnh tranh ngày càng gia tăng với Mỹ sẽ buộc Bắc Kinh phải dồn trọng tâm vào châu Á.

Bất cứ chính sách nào liên quan đến việc đóng một vai trò tích cực hơn ở Trung Đông đều đặt ra những thách thức lớn đối với chính sách ngoại giao của Trung Quốc.

Mặc dù Trung Quốc biết rằng sự tham gia hạn chế hiện nay của nước này vào các vấn đề của khu vực làm suy yếu khả năng bảo vệ và nâng cao lợi ích của họ, song các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nhận thức sâu sắc rằng việc thay đổi điều này có nguy cơ khó đoán định vào thời điểm mà các ưu tiên trong nước và ở khu vực châu Á cần được chú ý nhiều hơn.

Thứ hai, khả năng xảy ra các tình huống bất ngờ cũng là một yếu tố then chốt ảnh hưởng tới chính sách của Bắc Kinh ở Trung Đông.

Cuộc khủng hoảng Libya năm 2011, khi đó Trung Quốc đã sơ tán khoảng 36.000 công dân của mình, đã dẫn tới một sự thay đổi đáng kể trong tư duy của Trung Quốc về các lợi ích của họ ở nước ngoài.

Hiện nay, những thay đổi chính sách có thể xảy ra chủ yếu phụ thuộc vào việc liệu một cuộc khủng hoảng quy mô lớn khác có diễn ra hay không. Các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc nhận thấy không thực sự cần thiết phải thay đổi chính sách khẩn cấp, đặc biệt là về sự can dự lớn hơn hoặc sâu hơn của quân đội so với trước đây.

Như vậy, nhìn về phía trước, rất khó để biết liệu vai trò của Trung Quốc ở Trung Đông sẽ phát triển như thế nào. Cách tiếp cận của Trung Quốc đối với Trung Đông phức tạp hơn nhiều so với những gì thường được thảo luận. Điều này đang được định hình bởi các ưu tiên riêng, tình huống bất ngờ và động lực của khu vực.

Mỹ muốn thoát khỏi 'kìm kẹp' của Trung Quốc về đất hiếm

Mỹ muốn thoát khỏi 'kìm kẹp' của Trung Quốc về đất hiếm

Giới chức Mỹ ngày 14/1 cho biết hai thượng nghị sĩ nước này đã đề xuất một đạo luật nhằm chấm dứt “sự kìm kẹp” ...

Tiến bộ tên lửa của Iran làm 'đảo lộn cán cân quyền lực' ở Trung Đông

Tiến bộ tên lửa của Iran làm 'đảo lộn cán cân quyền lực' ở Trung Đông

Ông Andrew Korybko, một chuyên gia chính trị người Mỹ làm việc tại Moscow (Nga) ngày 2/1 cho rằng, những tiến bộ trong chương trình ...

(theo East Asia Forum)

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Iran ra điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ

Iran ra điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ

Ngoại trưởng Iran cho biết việc đàm phán thỏa thuận hạt nhân với Mỹ chỉ có thể được tiến hành khi các điều kiện của Tehran được đáp ứng.
Philippines bày tỏ lạc quan, tin tưởng Trung Quốc muốn sớm hoàn tất COC

Philippines bày tỏ lạc quan, tin tưởng Trung Quốc muốn sớm hoàn tất COC

Tổng thống Philippines bày tỏ tin tưởng Trung Quốc cũng mong muốn sớm hoàn tất COC sau cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị.
Mỹ-Iran: Tehran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc xung đột

Mỹ-Iran: Tehran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc xung đột

Iran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc chiến.
Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình trước tháng 1, Đức kêu gọi doanh nghiệp tăng đầu tư cho Kiev dù tiềm ẩn nhiều rủi ro

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình trước tháng 1, Đức kêu gọi doanh nghiệp tăng đầu tư cho Kiev dù tiềm ẩn nhiều rủi ro

Xung đột Nga-Ukraine, chính quyền của Tổng thống Mỹ đã thông báo rằng, Washington muốn Kiev đạt được một thỏa thuận hòa bình với Moscow trước tháng 1 tới.
Tổng thống Trump ca ngợi cuộc gặp 'mang tính bước ngoặt' Mỹ-Trung-Nga, muốn cựu CEO Nvidia được trao cơ hội thứ hai

Tổng thống Trump ca ngợi cuộc gặp 'mang tính bước ngoặt' Mỹ-Trung-Nga, muốn cựu CEO Nvidia được trao cơ hội thứ hai

Tổng thống Trump tổ chức một cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngay sau khi trở về từ chuyến công du châu Á, ông đã nói gì?
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động