Trung Quốc-Iran: Ba điều đáng ngẫm từ một thỏa thuận

Phan Quân
TGVN. Việc Trung Quốc-Iran hợp tác, đi ngược lại với lợi ích của Washington không mới, nhưng dự thảo thỏa thuận giữa Trung Quốc-Iran vẫn cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. 
TIN LIÊN QUAN
Hết 'mập mờ' với Trung Quốc, Iran quay sang bàn cách tăng cường quan hệ với Nga
Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?
thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam 1
Tổng thống Iran Hassan Rouhani (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Nguồn: AFP)

Tờ New York Times đã đăng tải thông tin vào ngày 11/7 được cho là nội dung của dự thảo thỏa thuận hợp tác giữa Trung Quốc và Iran trong 25 năm tới.

Mối quan hệ không lạ lẫm

Xét về mặt lịch sử, hợp tác giữa Bắc Kinh và Tehran không mới. Thỏa thuận này cũng vậy, vốn được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất trong chuyến thăm năm 2016 tới Tehran, dù chỉ mới được Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif và Tổng thống Iran Hassan Rouhani thông qua vài tuần gần đây.

Trên thực tế, từ lâu Trung Quốc đã là nhà nhập khẩu dầu chính của Iran. Ngày 10/7, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách vấn đề kinh tế Gholam-Reza Ansari cho biết Trung Quốc là quốc gia duy nhất còn chính thức mua dầu từ Iran, dù con số này đang giảm dần do biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với công ty Trung Quốc thực hiện giao dịch như Tập đoàn Vận tải biển Trung Hoa (COSCO) hay Ngân hàng Côn Luân.

Tương tự, các lệnh cấm của Washington, cùng đại dịch Covid-19 đã khiến kim ngạch thương mại song phương sụt giảm hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bối cảnh nền kinh tế Iran chưa khởi sắc, quan hệ kinh tế với đối tác hàng đầu chịu ảnh hưởng ít nhiều giải thích tại sao Iran sớm phê chuẩn thỏa thuận nêu trên, thiết lập mối quan hệ đối tác trên nhiều lĩnh vực với Trung Quốc.

Thỏa thuận chiến lược

Về tổng thể, đây là một thỏa thuận toàn diện, mở rộng quan hệ đối tác trên tất cả các lĩnh vực, từ thương mại cho đến quân sự. Theo đó, Trung Quốc sẽ tăng cường đầu tư, mở rộng sự hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Iran, từ ngân hàng, viễn thông, cảng biển, đường sắt và nhiều dự án quan trọng, với trị giá ước tính lên tới 400 tỷ USD trải dài trong 25 năm. Đổi lại, theo một quan chức Iran và các thương gia buôn dầu, Trung Quốc sẽ nhận được nguồn cung dầu không gián đoạn, với giá cả ưu đãi từ Iran trong một phần tư thế kỷ tới. Iran sẽ tích cực tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)...

Quan trọng hơn, thỏa thuận 18 trang này đề cập việc đưa hợp tác quân sự đi vào chiều sâu, giúp Trung Quốc xây dựng chỗ đứng tại Trung Đông, nơi Nga và Mỹ thay nhau mở rộng tầm ảnh hưởng. Hai bên sẽ tăng cường huấn luyện và tập trận chung, mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo...

thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam
Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định chi tiết của thỏa thuận sẽ được công bố một khi hoàn tất. (Nguồn: AFP)

Giới chức Iran tỏ ra rất hào hứng với thỏa thuận này. Phát biểu tại Quốc hội, Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif cho biết: “Với sự tự tin và niềm tin tưởng, chúng tôi đang đàm phán một thỏa thuận chiến lược 25 năm với Trung Quốc” và cả nước sẽ được thông báo “khi một thỏa thuận được ký kết”. Ngày 8/7, diễn giải về thỏa thuận nêu trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Seyed Abbas Mousavi nhấn mạnh “mối quan hệ chiến lược giữa Iran và Trung Quốc bao gồm những lợi ích chiến lược cho nhân dân hai quốc gia có kẻ thù, vốn sẵn sàng làm mọi điều để những cuộc đàm phán thất bại”.

“Kẻ thù” được đả động tới ở đây là Mỹ. Ngay khi bản thảo thỏa thuận được tờ New York Times công bố, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng: “Mỹ sẽ tiếp tục có biện pháp trừng phạt đối với các công ty của Trung Quốc hỗ trợ Iran”. Tương tự, không phải người Iran nào cũng vui: Hồi tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã lên tiếng chỉ trích các cuộc đàm phán đang diễn ra với “một quốc gia nước ngoài”.

Hiện Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng chính thức và dường như sẽ chỉ có tuyên bố khi mọi chuyện thuận buồm xuôi gió.

Điểm đáng ngẫm

Có một vài điểm đáng ngẫm trong thỏa thuận này. Thứ nhất, thỏa thuận sẽ khiến quan hệ hợp tác giữa Iran và Trung Quốc toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một vài lĩnh vực như dầu khí. Đồng thời, Bắc Kinh có thể lấy đà, mở rộng triển khai BRI, với Tehran là một điểm dừng chân quan trọng.

Thứ hai, Trung Quốc đã thiết lập quan hệ kinh tế với tất cả người chơi lớn tại Trung Đông, song ưu tiên chủ yếu là đáp ứng nhu cầu năng lượng và mở rộng BRI. Tuy nhiên, một thỏa thuận đề cập hợp tác quân sự với Iran có thể thay đổi điều này. Với Trung Quốc, đó là cơ hội xây dựng và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Trung Đông, thiết lập căn cứ quân sự tại Vịnh Ba Tư, nơi có vị trí địa chiến lược quan trọng trong tuyến giao thương hàng hải quốc tế. Các cuộc huấn luyện, tập trận chung với Quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dày dạn kinh nghiệm có thể cải thiện, nâng cao năng lực tác chiến của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA). Vì thế, sự hiện diện tăng cường của Trung Quốc tại khu vực sẽ không chỉ thay đổi tình hình địa chính trị tại Trung Đông, mà thậm chí còn mang tới biến chuyển ngay tại Đông Bắc Á và Đông Nam Á.

Thứ ba, thỏa thuận này chắc chắn mang lại lợi ích đáng kể dành cho Iran. Khoản đầu tư 400 tỷ USD sẽ giúp Tehran dễ thở hơn nhiều trước lệnh cấm vận, qua đó phần nào khôi phục vị thế chính trị và kinh tế tại khu vực.

Về hợp tác quân sự, đó là cơ hội để Iran mở rộng hợp tác, nghiên cứu và phát triển các vũ khí mới nhất, lấy đó mặc cả với Mỹ để dỡ bỏ cấm vận đối với chương trình hạt nhân, duy trì và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Libya và Syria. Lợi ích chung và quan hệ gần gũi với Nga và Trung Quốc, hai thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cùng mong muốn níu giữ Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) của Liên minh châu Âu (EU) đồng nghĩa rằng những Nghị quyết cấm vận Iran tại Liên hợp quốc sẽ khó có khả năng được thông qua hơn.

Do đó, cả Iran và Trung Quốc có nhiều lý do để theo đuổi thỏa thuận này. Tuy nhiên, hiệu quả đến đâu sẽ phụ thuộc nhiều vào quá trình triển khai, điều mà chỉ thời gian có câu trả lời.

Mỹ trừng phạt bộ trưởng quốc phòng syria và loạt cá nhân, thực thể ở nam phi, trung iran

Mỹ trừng phạt Bộ trưởng Quốc phòng Syria và loạt cá nhân, thực thể ở Nam Phi, Trung Quốc và Iran

TGVN. Danh sách các cá nhân, thực thể nước ngoài bị Mỹ trừng phạt tiếp tục nối dài.

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu mỹ - iran tác động đến nga và trung quốc

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu Mỹ - Iran tác động đến Nga và Trung Quốc

TGVN. Trong bối cảnh đối đầu Mỹ - Iran hiện nay, Nga và Trung Quốc có thể được lợi gì và đối mặt với những ...

Iran - nga trung quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với mỹ

Iran - Nga - Trung Quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với Mỹ

TGVN. Ngày 29/12, phát biểu bên lề cuộc tập trận hải quân chung lần đầu tiên giữa Nga, Iran và Trung Quốc tại Vịnh Oman, ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Nói về 'những câu chuyện thần thoại bài Nga', Moscow kỳ vọng gì sau bầu cử Mỹ 2020?

Nói về 'những câu chuyện thần thoại bài Nga', Moscow kỳ vọng gì sau bầu cử Mỹ 2020?

Moscow cho biết, sẽ không đánh mất hy vọng rằng, sau các cuộc bầu cử Mỹ, Washington sẽ nhận ra chính sách bài Nga gây tổn hại tới chính nước ...
Tình hình Belarus: Bộ trưởng Nội vụ bị thay thế, Minsk tuyên bố sẵn sàng đáp trả đe dọa từ NATO

Tình hình Belarus: Bộ trưởng Nội vụ bị thay thế, Minsk tuyên bố sẵn sàng đáp trả đe dọa từ NATO

Trong bối cảnh tình hình Belarus vẫn bất ổn, ông Lukashenko nói rằng, nước này sẵn sàn phản ứng một cách thỏa đáng với các đe dọa từ bên ngoài.
Vợ chồng Beckham 'bán' đời tư cho Netflix với số tiền 'siêu khủng'

Vợ chồng Beckham 'bán' đời tư cho Netflix với số tiền 'siêu khủng'

Cặp sao nước Anh David Beckham sẽ cung cấp những thước phim đời thường được quay lại để Netflix biên tập và phát sóng.
Dự báo thời tiết 3 ngày tới (30/10-1/11): Trung Bộ mưa rất to, Bắc Bộ đêm, sáng sớm trời lạnh, mưa rải rác; Bắc Biển Đông gió giật cấp 9

Dự báo thời tiết 3 ngày tới (30/10-1/11): Trung Bộ mưa rất to, Bắc Bộ đêm, sáng sớm trời lạnh, mưa rải rác; Bắc Biển Đông gió giật cấp 9

Dự báo thời tiết, từ nay đến ngày 31/10 ở các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Bình có mưa to đến rất to, riêng Nghệ An và Hà Tĩnh ...
Tổng thư ký LHQ gửi điện thăm hỏi về tình hình lũ lụt miền Trung

Tổng thư ký LHQ gửi điện thăm hỏi về tình hình lũ lụt miền Trung

Tổng Thư ký Liên hợp quốc (TTK LHQ) António Guterres đã gửi điện thăm hỏi về tình hình lũ lụt miền Trung Việt Nam.
Honda CR-V vừa giới thiệu phiên bản đặc biệt Special Edition

Honda CR-V vừa giới thiệu phiên bản đặc biệt Special Edition

Honda ô tô Ấn Độ vừa giới thiệu phiên bản Honda CR-V Special Edition với một số thay đổi về nội thất, kiểu dáng.
Điểm danh những cơn bão lớn đổ bộ Việt Nam trong 2 thập kỷ, miền Trung lũ lụt, phá vỡ nhiều quy luật bão ở Biển Đông

Điểm danh những cơn bão lớn đổ bộ Việt Nam trong 2 thập kỷ, miền Trung lũ lụt, phá vỡ nhiều quy luật bão ở Biển Đông

Trong khoảng một tháng qua, khu vực miền Trung liên tiếp phải hứng chịu nhiều thiên tai, trong đó có đến 4 cơn bão lớn.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: EU lên tiếng và 'công thức' của Nga

Xung đột Armenia-Azerbaijan: EU lên tiếng và 'công thức' của Nga

Liên minh châu Âu (EU) và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên tiếng về xung đột Armenia-Azerbaijan tại khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh.
Tiếp tục đưa công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước an toàn

Tiếp tục đưa công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước an toàn

Ngày 29/10, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản và hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với Nhật Bản đưa hơn 350 công dân Việt ...
Giá vàng hôm nay 30/10: Diễn biến lạ của thị trường trong nước, thế giới bốc hơi mạnh, có nên bán tháo?

Giá vàng hôm nay 30/10: Diễn biến lạ của thị trường trong nước, thế giới bốc hơi mạnh, có nên bán tháo?

Giá vàng thế giới tiếp tục giảm sâu, tổng cộng hai ngày mất luôn gần 40 USD/ounce. Giá vàng trong nước vẫn một mình một kiểu neo ở mức cao.
Nói về 'những câu chuyện thần thoại bài Nga', Moscow kỳ vọng gì sau bầu cử Mỹ 2020?

Nói về 'những câu chuyện thần thoại bài Nga', Moscow kỳ vọng gì sau bầu cử Mỹ 2020?

Moscow cho biết, sẽ không đánh mất hy vọng rằng, sau các cuộc bầu cử Mỹ, Washington sẽ nhận ra chính sách bài Nga gây tổn hại tới chính nước này.
Tình hình Belarus: Bộ trưởng Nội vụ bị thay thế, Minsk tuyên bố sẵn sàng đáp trả đe dọa từ NATO

Tình hình Belarus: Bộ trưởng Nội vụ bị thay thế, Minsk tuyên bố sẵn sàng đáp trả đe dọa từ NATO

Trong bối cảnh tình hình Belarus vẫn bất ổn, ông Lukashenko nói rằng, nước này sẵn sàn phản ứng một cách thỏa đáng với các đe dọa từ bên ngoài.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: EU lên tiếng và 'công thức' của Nga

Xung đột Armenia-Azerbaijan: EU lên tiếng và 'công thức' của Nga

Liên minh châu Âu (EU) và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên tiếng về xung đột Armenia-Azerbaijan tại khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh.
Tây Ban Nha tuyên bố không bổ nhiệm Đại sứ mới tại Venezuela

Tây Ban Nha tuyên bố không bổ nhiệm Đại sứ mới tại Venezuela

Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha thông báo, nước này sẽ không bổ nhiệm Đại sứ mới tại Venezuela để thay thế ông Jesus Silva sắp mãn nhiệm.
Bầu cử Mỹ 2020: Hậu bầu cử, nhiều dự báo nước Mỹ sẽ chìm trong bất ổn?

Bầu cử Mỹ 2020: Hậu bầu cử, nhiều dự báo nước Mỹ sẽ chìm trong bất ổn?

Dù Tổng thống Trump hay ứng cử viên Joe Biden giành chiến thắng, viễn cảnh của nước Mỹ hậu bầu cử cũng không mấy sáng sủa.
Tòa án Tối cao Mỹ có thẩm phán mới: Bầu cử Tổng thống và hơn thế nữa

Tòa án Tối cao Mỹ có thẩm phán mới: Bầu cử Tổng thống và hơn thế nữa

Thấm phán Amy Coney Barrett có thể mang tới chuyển biến đáng kể trong lập trường của Tòa án Tối cao Mỹ trước bầu cử Tổng thống tuần tới và xa hơn nữa.
Bầu cử Mỹ 2020 và những kỷ lục 'chưa từng có tiền lệ'

Bầu cử Mỹ 2020 và những kỷ lục 'chưa từng có tiền lệ'

Cuộc bầu cử Mỹ 2020 là cuộc bầu cử Tổng thống có nhiều kỷ lục nhất.
Mỹ-Ấn Độ: Đối thoại 2+2 hay sự phá vỡ mô hình quan hệ thời hậu chiến

Mỹ-Ấn Độ: Đối thoại 2+2 hay sự phá vỡ mô hình quan hệ thời hậu chiến

Đối thoại 2+2 là một minh chứng cho thấy Mỹ và Ấn Độ đang có những cách tiếp cận mới đối với quan hệ song phương.
Phiên bản di động