Trung Quốc-Iran: Ba điều đáng ngẫm từ một thỏa thuận

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Việc Trung Quốc-Iran hợp tác, đi ngược lại với lợi ích của Washington không mới, nhưng dự thảo thỏa thuận giữa Trung Quốc-Iran vẫn cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. 
TIN LIÊN QUAN
Hết 'mập mờ' với Trung Quốc, Iran quay sang bàn cách tăng cường quan hệ với Nga
Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?
thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam 1
Tổng thống Iran Hassan Rouhani (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Nguồn: AFP)

Tờ New York Times đã đăng tải thông tin vào ngày 11/7 được cho là nội dung của dự thảo thỏa thuận hợp tác giữa Trung Quốc và Iran trong 25 năm tới.

Mối quan hệ không lạ lẫm

Xét về mặt lịch sử, hợp tác giữa Bắc Kinh và Tehran không mới. Thỏa thuận này cũng vậy, vốn được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất trong chuyến thăm năm 2016 tới Tehran, dù chỉ mới được Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif và Tổng thống Iran Hassan Rouhani thông qua vài tuần gần đây.

Trên thực tế, từ lâu Trung Quốc đã là nhà nhập khẩu dầu chính của Iran. Ngày 10/7, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách vấn đề kinh tế Gholam-Reza Ansari cho biết Trung Quốc là quốc gia duy nhất còn chính thức mua dầu từ Iran, dù con số này đang giảm dần do biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với công ty Trung Quốc thực hiện giao dịch như Tập đoàn Vận tải biển Trung Hoa (COSCO) hay Ngân hàng Côn Luân.

Tương tự, các lệnh cấm của Washington, cùng đại dịch Covid-19 đã khiến kim ngạch thương mại song phương sụt giảm hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bối cảnh nền kinh tế Iran chưa khởi sắc, quan hệ kinh tế với đối tác hàng đầu chịu ảnh hưởng ít nhiều giải thích tại sao Iran sớm phê chuẩn thỏa thuận nêu trên, thiết lập mối quan hệ đối tác trên nhiều lĩnh vực với Trung Quốc.

Thỏa thuận chiến lược

Về tổng thể, đây là một thỏa thuận toàn diện, mở rộng quan hệ đối tác trên tất cả các lĩnh vực, từ thương mại cho đến quân sự. Theo đó, Trung Quốc sẽ tăng cường đầu tư, mở rộng sự hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Iran, từ ngân hàng, viễn thông, cảng biển, đường sắt và nhiều dự án quan trọng, với trị giá ước tính lên tới 400 tỷ USD trải dài trong 25 năm. Đổi lại, theo một quan chức Iran và các thương gia buôn dầu, Trung Quốc sẽ nhận được nguồn cung dầu không gián đoạn, với giá cả ưu đãi từ Iran trong một phần tư thế kỷ tới. Iran sẽ tích cực tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)...

Quan trọng hơn, thỏa thuận 18 trang này đề cập việc đưa hợp tác quân sự đi vào chiều sâu, giúp Trung Quốc xây dựng chỗ đứng tại Trung Đông, nơi Nga và Mỹ thay nhau mở rộng tầm ảnh hưởng. Hai bên sẽ tăng cường huấn luyện và tập trận chung, mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo...

thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam
Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định chi tiết của thỏa thuận sẽ được công bố một khi hoàn tất. (Nguồn: AFP)

Giới chức Iran tỏ ra rất hào hứng với thỏa thuận này. Phát biểu tại Quốc hội, Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif cho biết: “Với sự tự tin và niềm tin tưởng, chúng tôi đang đàm phán một thỏa thuận chiến lược 25 năm với Trung Quốc” và cả nước sẽ được thông báo “khi một thỏa thuận được ký kết”. Ngày 8/7, diễn giải về thỏa thuận nêu trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Seyed Abbas Mousavi nhấn mạnh “mối quan hệ chiến lược giữa Iran và Trung Quốc bao gồm những lợi ích chiến lược cho nhân dân hai quốc gia có kẻ thù, vốn sẵn sàng làm mọi điều để những cuộc đàm phán thất bại”.

“Kẻ thù” được đả động tới ở đây là Mỹ. Ngay khi bản thảo thỏa thuận được tờ New York Times công bố, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng: “Mỹ sẽ tiếp tục có biện pháp trừng phạt đối với các công ty của Trung Quốc hỗ trợ Iran”. Tương tự, không phải người Iran nào cũng vui: Hồi tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã lên tiếng chỉ trích các cuộc đàm phán đang diễn ra với “một quốc gia nước ngoài”.

Hiện Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng chính thức và dường như sẽ chỉ có tuyên bố khi mọi chuyện thuận buồm xuôi gió.

Điểm đáng ngẫm

Có một vài điểm đáng ngẫm trong thỏa thuận này. Thứ nhất, thỏa thuận sẽ khiến quan hệ hợp tác giữa Iran và Trung Quốc toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một vài lĩnh vực như dầu khí. Đồng thời, Bắc Kinh có thể lấy đà, mở rộng triển khai BRI, với Tehran là một điểm dừng chân quan trọng.

Thứ hai, Trung Quốc đã thiết lập quan hệ kinh tế với tất cả người chơi lớn tại Trung Đông, song ưu tiên chủ yếu là đáp ứng nhu cầu năng lượng và mở rộng BRI. Tuy nhiên, một thỏa thuận đề cập hợp tác quân sự với Iran có thể thay đổi điều này. Với Trung Quốc, đó là cơ hội xây dựng và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Trung Đông, thiết lập căn cứ quân sự tại Vịnh Ba Tư, nơi có vị trí địa chiến lược quan trọng trong tuyến giao thương hàng hải quốc tế. Các cuộc huấn luyện, tập trận chung với Quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dày dạn kinh nghiệm có thể cải thiện, nâng cao năng lực tác chiến của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA). Vì thế, sự hiện diện tăng cường của Trung Quốc tại khu vực sẽ không chỉ thay đổi tình hình địa chính trị tại Trung Đông, mà thậm chí còn mang tới biến chuyển ngay tại Đông Bắc Á và Đông Nam Á.

Thứ ba, thỏa thuận này chắc chắn mang lại lợi ích đáng kể dành cho Iran. Khoản đầu tư 400 tỷ USD sẽ giúp Tehran dễ thở hơn nhiều trước lệnh cấm vận, qua đó phần nào khôi phục vị thế chính trị và kinh tế tại khu vực.

Về hợp tác quân sự, đó là cơ hội để Iran mở rộng hợp tác, nghiên cứu và phát triển các vũ khí mới nhất, lấy đó mặc cả với Mỹ để dỡ bỏ cấm vận đối với chương trình hạt nhân, duy trì và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Libya và Syria. Lợi ích chung và quan hệ gần gũi với Nga và Trung Quốc, hai thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cùng mong muốn níu giữ Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) của Liên minh châu Âu (EU) đồng nghĩa rằng những Nghị quyết cấm vận Iran tại Liên hợp quốc sẽ khó có khả năng được thông qua hơn.

Do đó, cả Iran và Trung Quốc có nhiều lý do để theo đuổi thỏa thuận này. Tuy nhiên, hiệu quả đến đâu sẽ phụ thuộc nhiều vào quá trình triển khai, điều mà chỉ thời gian có câu trả lời.

Mỹ trừng phạt bộ trưởng quốc phòng syria và loạt cá nhân, thực thể ở nam phi, trung iran

Mỹ trừng phạt Bộ trưởng Quốc phòng Syria và loạt cá nhân, thực thể ở Nam Phi, Trung Quốc và Iran

TGVN. Danh sách các cá nhân, thực thể nước ngoài bị Mỹ trừng phạt tiếp tục nối dài.

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu mỹ - iran tác động đến nga và trung quốc

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu Mỹ - Iran tác động đến Nga và Trung Quốc

TGVN. Trong bối cảnh đối đầu Mỹ - Iran hiện nay, Nga và Trung Quốc có thể được lợi gì và đối mặt với những ...

Iran - nga trung quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với mỹ

Iran - Nga - Trung Quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với Mỹ

TGVN. Ngày 29/12, phát biểu bên lề cuộc tập trận hải quân chung lần đầu tiên giữa Nga, Iran và Trung Quốc tại Vịnh Oman, ...

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Chuyến bay đưa đội tuyển Việt Nam về nước có hai ca mắc Covid-19

Chuyến bay đưa đội tuyển Việt Nam về nước có hai ca mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Ở lần xét nghiệm sàng lọc Covid-19 đầu tiên trong khu cách ly, tất cả các thành viên đội tuyển Việt Nam đều âm tính với SARS-CoV-2.
Tối 20/6: Thêm 94 ca mắc Covid-19 trong nước, TP. Hồ Chí Minh có đến 57 ca

Tối 20/6: Thêm 94 ca mắc Covid-19 trong nước, TP. Hồ Chí Minh có đến 57 ca

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 của Bộ Y tế tối 20/6 cho biết có 94 ca mắc mới trong nước, riêng TP. Hồ Chí Minh đã 57 ca.
Việt Nam tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell của Sinopharm

Việt Nam tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell của Sinopharm

Baoquocte.vn. Chiều 20/6, Việt Nam đã tiếp nhận 500.000 liều vaccine Vero-Cell của Sinopharm và 502.400 chiếc bơm kim tiêm chủng dùng 1 lần, loại 1ml.
XSHCM 21/6 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 21/6/2021 - SXHCM 21/6 - KQXSHCM thứ 2

XSHCM 21/6 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 21/6/2021 - SXHCM 21/6 - KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 21/6. Xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay ngày 21 tháng 6 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM thứ 2.
XSMN 21/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay 21/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 21/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay 21/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 21/6. xổ số hôm nay 21/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 21 tháng 6 năm 2021. SXMN 21/6. KQSXMN.
XSMB 21/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 21/6 - KQXSMB

XSMB 21/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 21/6 - KQXSMB

Baoquocte.vn. XSMB 21/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 21 tháng 6 năm 2021. xổ số hôm nay. SXMB 21/6. KQSXMB.
Lịch âm 21/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 21/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 21/6/2021

Lịch âm 21/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 21/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 21/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 21/6. Âm lịch hôm nay 21/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 21/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 21 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Baoquocte.vn. Kết quả thăm dò dư luận do Viện NIDA thực hiện công bố ngày 20/6 cho thấy người dân chưa thấy ai là lựa chọn phù hợp nhất để trở ...
Phát hiện 2 ca mắc Covid-19, Lào Cai tạm dừng một số hoạt động từ ngày 20/6

Phát hiện 2 ca mắc Covid-19, Lào Cai tạm dừng một số hoạt động từ ngày 20/6

Baoquocte.vn. Sau khi phát hiện 2 ca mắc Covid-19 qua truy vết, xét nghiệm sàng lọc, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu tạm dừng một số hoạt động trên địa bàn ...
Hương vị tình thân tập 45: Huy 'ra đòn' để bảo vệ tình yêu, lộ diện nhân vật lạ tại nhà bà Sa

Hương vị tình thân tập 45: Huy 'ra đòn' để bảo vệ tình yêu, lộ diện nhân vật lạ tại nhà bà Sa

Baoquocte.vn. Hương vị tình thân tập 45, khi bố mẹ xuất hiện ngay tại bệnh viện nơi Thy định phá thai, Huy đã phản ứng dữ dội...
Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Baoquocte.vn. Kết quả thăm dò dư luận do Viện NIDA thực hiện công bố ngày 20/6 cho thấy người dân chưa thấy ai là lựa chọn phù hợp nhất để trở thành Thủ tướng.
Hậu thượng đỉnh Biden-Putin, Đại sứ Nga tại Mỹ trở lại Washington

Hậu thượng đỉnh Biden-Putin, Đại sứ Nga tại Mỹ trở lại Washington

Baoquocte.vn. Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov đang vô cùng lạc quan trước khi trở lại Washington vào ngày 20/6.
Covid-19: Bỉ cấm người đến từ Anh nhập cảnh, Philippines mua 40 triệu liều vaccine Pfizer/BioNTech

Covid-19: Bỉ cấm người đến từ Anh nhập cảnh, Philippines mua 40 triệu liều vaccine Pfizer/BioNTech

Baoquocte.vn. Nhiều nước siết chặt các biện pháp hạn chế nhập cảnh nhằm tránh lây lan dịch Covid-19, Philippines đã mua 40 triệu liều vaccine của Pfizer/BioNTech.
Australia sẽ 'không vội' mở cửa trở lại biên giới

Australia sẽ 'không vội' mở cửa trở lại biên giới

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Thương mại Australia Dan Tehan ngày 19/6 tuyên bố Chính phủ nước này 'không vội' mở cửa trở lại các cửa khẩu quốc tế.
Triều Tiên chuẩn bị cả khả năng 'đối đầu' lẫn 'đối thoại' với Mỹ

Triều Tiên chuẩn bị cả khả năng 'đối đầu' lẫn 'đối thoại' với Mỹ

Baoquocte.vn. Ông Kim Jong-un đã ra lệnh cho chính phủ của ông chuẩn bị cho cả khả năng đối thoại lẫn đối đầu với chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Nổ súng tại Canada: 3 trong số 4 nạn nhân là trẻ em

Nổ súng tại Canada: 3 trong số 4 nạn nhân là trẻ em

Baoquocte.vn. Cảnh sát cho biết trong vụ nổ súng tại khu vực Rexdale, tỉnh Ontario tối 19/6 (theo giờ địa phương) có 4 nạn nhân bị thương.
Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Dù công nghệ giải mã gen chủ yếu vẫn do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Những ứng viên Thủ tướng Israel

Những ứng viên Thủ tướng Israel

Baoquocte.vn. Israel có thể sẽ chứng kiến một cuộc “thay máu” khi liên minh phe đối lập sắp “đánh bật” ông Benjamin Netanyahu khỏi vị trí Thủ tướng.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược giữa Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác.
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Baoquocte.vn. Trong 20 năm qua, Mỹ đã ghi nhận ít nhất 120 cuộc chạm trán với UFO, nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định được chính xác những vật thể bay đó là gì.
Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Baoquocte.vn. Với hơn 142 tấn vàng khai thác năm 2019, Ghana chính thức soán ngôi Nam Phi, trở thành quốc gia khai thác vàng lớn nhất lục địa đen.
Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Baoquocte.vn. 70% dân số toàn cầu cần được tiêm vaccine phòng Covid-19. Đó là con số ước tính để thế giới đạt được miễn dịch cộng đồng.
Ngoại giao ‘lối cũ’ của ông Joe Biden tại châu Âu

Ngoại giao ‘lối cũ’ của ông Joe Biden tại châu Âu

Baoquocte.vn. Trong chuyến công du đầu tiên, ông Joe Biden đã cải thiện quan hệ đồng minh, đàm phán cùng đối thủ với phong cách ngoại giao ‘lối cũ’ của mình.
5 gạch đầu dòng từ thượng đỉnh Nga-Mỹ: Nâng tầm ông Putin, khác biệt với ông Trump và còn gì nữa?

5 gạch đầu dòng từ thượng đỉnh Nga-Mỹ: Nâng tầm ông Putin, khác biệt với ông Trump và còn gì nữa?

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden với người đồng cấp Nga Vladimir Putin đã diễn ra và dưới đây là 5 điều trang CNN rút ra.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Quay lại ngoại giao truyền thống và chiến thắng cho ai?

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Quay lại ngoại giao truyền thống và chiến thắng cho ai?

Baoquocte.vn. Bắt đầu một vòng đàm phán hạt nhân mới và đưa các đại sứ trở lại vị trí là những thắng lợi nhỏ nhưng chắc chắn của Hội nghị Thượng đỉnh Nga-Mỹ.
Châu Á trở thành trọng tâm chiến lược của Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Cornwall?

Châu Á trở thành trọng tâm chiến lược của Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Cornwall?

Baoquocte.vn. Bên cạnh việc chứng kiến lập trường mạnh mẽ với Trung Quốc, Hội nghị G7 còn có ý nghĩa đối với vấn đề Triều Tiên và quan hệ Nhật Bản-Hàn Quốc.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Khi vũ khí không gian mạng ‘vượt mặt’ vũ khí hạt nhân

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Khi vũ khí không gian mạng ‘vượt mặt’ vũ khí hạt nhân

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Mỹ phần lớn xoay quanh căng thẳng về vũ khí hạt nhân, nhưng hiện nay hai nước lại chuyển quan tâm sang vấn đề hiện đại hơn: vũ khí không gian mạng.
G7 trở lại, nhưng không đủ lợi hại

G7 trở lại, nhưng không đủ lợi hại

Baoquocte.vn. Theo East Asia Forum, sự trở lại của G7 rất đáng hoan nghênh, nhưng cần phải có sự hưởng ứng và hợp tác của thế giới còn lại.
Phiên bản di động