Trung Quốc-Iran: Ba điều đáng ngẫm từ một thỏa thuận

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Việc Trung Quốc-Iran hợp tác, đi ngược lại với lợi ích của Washington không mới, nhưng dự thảo thỏa thuận giữa Trung Quốc-Iran vẫn cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. 
TIN LIÊN QUAN
Hết 'mập mờ' với Trung Quốc, Iran quay sang bàn cách tăng cường quan hệ với Nga
Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?
thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam 1
Tổng thống Iran Hassan Rouhani (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Nguồn: AFP)

Tờ New York Times đã đăng tải thông tin vào ngày 11/7 được cho là nội dung của dự thảo thỏa thuận hợp tác giữa Trung Quốc và Iran trong 25 năm tới.

Mối quan hệ không lạ lẫm

Xét về mặt lịch sử, hợp tác giữa Bắc Kinh và Tehran không mới. Thỏa thuận này cũng vậy, vốn được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất trong chuyến thăm năm 2016 tới Tehran, dù chỉ mới được Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif và Tổng thống Iran Hassan Rouhani thông qua vài tuần gần đây.

Trên thực tế, từ lâu Trung Quốc đã là nhà nhập khẩu dầu chính của Iran. Ngày 10/7, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách vấn đề kinh tế Gholam-Reza Ansari cho biết Trung Quốc là quốc gia duy nhất còn chính thức mua dầu từ Iran, dù con số này đang giảm dần do biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với công ty Trung Quốc thực hiện giao dịch như Tập đoàn Vận tải biển Trung Hoa (COSCO) hay Ngân hàng Côn Luân.

Tương tự, các lệnh cấm của Washington, cùng đại dịch Covid-19 đã khiến kim ngạch thương mại song phương sụt giảm hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bối cảnh nền kinh tế Iran chưa khởi sắc, quan hệ kinh tế với đối tác hàng đầu chịu ảnh hưởng ít nhiều giải thích tại sao Iran sớm phê chuẩn thỏa thuận nêu trên, thiết lập mối quan hệ đối tác trên nhiều lĩnh vực với Trung Quốc.

Thỏa thuận chiến lược

Về tổng thể, đây là một thỏa thuận toàn diện, mở rộng quan hệ đối tác trên tất cả các lĩnh vực, từ thương mại cho đến quân sự. Theo đó, Trung Quốc sẽ tăng cường đầu tư, mở rộng sự hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Iran, từ ngân hàng, viễn thông, cảng biển, đường sắt và nhiều dự án quan trọng, với trị giá ước tính lên tới 400 tỷ USD trải dài trong 25 năm. Đổi lại, theo một quan chức Iran và các thương gia buôn dầu, Trung Quốc sẽ nhận được nguồn cung dầu không gián đoạn, với giá cả ưu đãi từ Iran trong một phần tư thế kỷ tới. Iran sẽ tích cực tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)...

Quan trọng hơn, thỏa thuận 18 trang này đề cập việc đưa hợp tác quân sự đi vào chiều sâu, giúp Trung Quốc xây dựng chỗ đứng tại Trung Đông, nơi Nga và Mỹ thay nhau mở rộng tầm ảnh hưởng. Hai bên sẽ tăng cường huấn luyện và tập trận chung, mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo...

thoa thuan trung quoc iran ba diem dang ngam
Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định chi tiết của thỏa thuận sẽ được công bố một khi hoàn tất. (Nguồn: AFP)

Giới chức Iran tỏ ra rất hào hứng với thỏa thuận này. Phát biểu tại Quốc hội, Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif cho biết: “Với sự tự tin và niềm tin tưởng, chúng tôi đang đàm phán một thỏa thuận chiến lược 25 năm với Trung Quốc” và cả nước sẽ được thông báo “khi một thỏa thuận được ký kết”. Ngày 8/7, diễn giải về thỏa thuận nêu trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Seyed Abbas Mousavi nhấn mạnh “mối quan hệ chiến lược giữa Iran và Trung Quốc bao gồm những lợi ích chiến lược cho nhân dân hai quốc gia có kẻ thù, vốn sẵn sàng làm mọi điều để những cuộc đàm phán thất bại”.

“Kẻ thù” được đả động tới ở đây là Mỹ. Ngay khi bản thảo thỏa thuận được tờ New York Times công bố, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng: “Mỹ sẽ tiếp tục có biện pháp trừng phạt đối với các công ty của Trung Quốc hỗ trợ Iran”. Tương tự, không phải người Iran nào cũng vui: Hồi tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã lên tiếng chỉ trích các cuộc đàm phán đang diễn ra với “một quốc gia nước ngoài”.

Hiện Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng chính thức và dường như sẽ chỉ có tuyên bố khi mọi chuyện thuận buồm xuôi gió.

Điểm đáng ngẫm

Có một vài điểm đáng ngẫm trong thỏa thuận này. Thứ nhất, thỏa thuận sẽ khiến quan hệ hợp tác giữa Iran và Trung Quốc toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một vài lĩnh vực như dầu khí. Đồng thời, Bắc Kinh có thể lấy đà, mở rộng triển khai BRI, với Tehran là một điểm dừng chân quan trọng.

Thứ hai, Trung Quốc đã thiết lập quan hệ kinh tế với tất cả người chơi lớn tại Trung Đông, song ưu tiên chủ yếu là đáp ứng nhu cầu năng lượng và mở rộng BRI. Tuy nhiên, một thỏa thuận đề cập hợp tác quân sự với Iran có thể thay đổi điều này. Với Trung Quốc, đó là cơ hội xây dựng và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Trung Đông, thiết lập căn cứ quân sự tại Vịnh Ba Tư, nơi có vị trí địa chiến lược quan trọng trong tuyến giao thương hàng hải quốc tế. Các cuộc huấn luyện, tập trận chung với Quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dày dạn kinh nghiệm có thể cải thiện, nâng cao năng lực tác chiến của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA). Vì thế, sự hiện diện tăng cường của Trung Quốc tại khu vực sẽ không chỉ thay đổi tình hình địa chính trị tại Trung Đông, mà thậm chí còn mang tới biến chuyển ngay tại Đông Bắc Á và Đông Nam Á.

Thứ ba, thỏa thuận này chắc chắn mang lại lợi ích đáng kể dành cho Iran. Khoản đầu tư 400 tỷ USD sẽ giúp Tehran dễ thở hơn nhiều trước lệnh cấm vận, qua đó phần nào khôi phục vị thế chính trị và kinh tế tại khu vực.

Về hợp tác quân sự, đó là cơ hội để Iran mở rộng hợp tác, nghiên cứu và phát triển các vũ khí mới nhất, lấy đó mặc cả với Mỹ để dỡ bỏ cấm vận đối với chương trình hạt nhân, duy trì và mở rộng tầm ảnh hưởng tại Libya và Syria. Lợi ích chung và quan hệ gần gũi với Nga và Trung Quốc, hai thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cùng mong muốn níu giữ Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) của Liên minh châu Âu (EU) đồng nghĩa rằng những Nghị quyết cấm vận Iran tại Liên hợp quốc sẽ khó có khả năng được thông qua hơn.

Do đó, cả Iran và Trung Quốc có nhiều lý do để theo đuổi thỏa thuận này. Tuy nhiên, hiệu quả đến đâu sẽ phụ thuộc nhiều vào quá trình triển khai, điều mà chỉ thời gian có câu trả lời.

Mỹ trừng phạt bộ trưởng quốc phòng syria và loạt cá nhân, thực thể ở nam phi, trung iran

Mỹ trừng phạt Bộ trưởng Quốc phòng Syria và loạt cá nhân, thực thể ở Nam Phi, Trung Quốc và Iran

TGVN. Danh sách các cá nhân, thực thể nước ngoài bị Mỹ trừng phạt tiếp tục nối dài.

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu mỹ - iran tác động đến nga và trung quốc

Lợi nhiều, rủi ro lớn. Đối đầu Mỹ - Iran tác động đến Nga và Trung Quốc

TGVN. Trong bối cảnh đối đầu Mỹ - Iran hiện nay, Nga và Trung Quốc có thể được lợi gì và đối mặt với những ...

Iran - nga trung quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với mỹ

Iran - Nga - Trung Quốc tập trận hải quân lần đầu tiên và lời 'nhắn nhủ' với Mỹ

TGVN. Ngày 29/12, phát biểu bên lề cuộc tập trận hải quân chung lần đầu tiên giữa Nga, Iran và Trung Quốc tại Vịnh Oman, ...

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/6-1/7): Hà Nội đêm mưa; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung Trung Bộ nắng nóng; Nam Bộ trời nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/6-1/7): Hà Nội đêm mưa; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung Trung Bộ nắng nóng; Nam Bộ trời nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông, sau mưa to cục bộ; Trung Trung ...
Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Baoquocte.vn. Các lực lượng Nga đã rút khỏi đảo Rắn, tiền đồn chiến lược ở Biển Đen, mà Moscow giành quyền kiểm soát từ đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Khánh thành Bức tranh tường Kazakhstan tại Việt Nam

Khánh thành Bức tranh tường Kazakhstan tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Kazakhstan phối hợp cùng Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, Học viện Ngoại giao Việt Nam tổ chức Lễ khánh thành Bức tranh tường ...
Khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao

Khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao

Baoquocte.vn. Lễ khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao nhân kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam-Kazakhstan.
Dự báo thời tiết: Ảnh hưởng bão số 1, Bắc Bộ mưa lớn kéo dài và diễn biến phức tạp

Dự báo thời tiết: Ảnh hưởng bão số 1, Bắc Bộ mưa lớn kéo dài và diễn biến phức tạp

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành đã chủ trì cuộc họp về công tác dự báo bão số 1 (Chaba) với Tổng cục Khí tượng ...
Các trở ngại được gỡ bỏ, đàm phán FTA EU-Australia sẽ 'dong thuyền ra khơi'

Các trở ngại được gỡ bỏ, đàm phán FTA EU-Australia sẽ 'dong thuyền ra khơi'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia cho biết, FTA giữa nước này và EU sẽ được đẩy nhanh tiến độ và nối lại đàm phán vào tháng 10 tới.
Thi tốt nghiệp THPT 2022: Những quy định nghiêm ngặt trong phòng thi mà thí sinh cần lưu ý

Thi tốt nghiệp THPT 2022: Những quy định nghiêm ngặt trong phòng thi mà thí sinh cần lưu ý

Baoquocte.vn. Một số nội dung thí sinh cần lưu ý khi bước vào phòng thi, theo hướng dẫn tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 theo quy định của ...
Người Việt vừa được đặt tên cho một quảng trường ở Paris là ai?

Người Việt vừa được đặt tên cho một quảng trường ở Paris là ai?

Baoquocte.vn. Tham gia Thế chiến I, Đỗ Hữu Vị (1883-1916) là người Việt Nam đầu tiên lái máy bay phục vụ trong quân đội Pháp hơn 100 năm trước.
Cận cảnh Kia Selots 2023 trước ngày ra mắt tại Hàn Quốc

Cận cảnh Kia Selots 2023 trước ngày ra mắt tại Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Kia Selots 2023 có lưới tản nhiệt và cản trước được làm mới. Đèn pha vẫn giữ nguyên kiểu dáng thiết kế, nhưng đèn chiếu sáng ban ngày được thay ...
Hoạt động của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại Philippines

Hoạt động của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại Philippines

Baoquocte.vn. Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tham dự Lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Philippines, gặp Phó Tổng thống Philippines mới được bầu Sara Duterte.
Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Baoquocte.vn. Các lực lượng Nga đã rút khỏi đảo Rắn, tiền đồn chiến lược ở Biển Đen, mà Moscow giành quyền kiểm soát từ đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Baoquocte.vn. Fiji sẽ tổ chức cuộc họp thường niên của Diễn đàn các quốc đảo Thái Bình Dương (PIF) tại thủ đô Suva vào tháng 7.
Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Hàn Quốc sẽ nỗ lực hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc để giải quyết hòa bình các mối đe dọa do chương trình hạt nhân của Triều Tiên gây ra.
NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

Baoquocte.vn. NATO đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Nga từ năm 2014 chứ không phải khi Moscow phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2.
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Baoquocte.vn. Ông Ferdinand Romualdez Marcos đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines ở thủ đô Manila trước hàng nghìn người.
Thượng đỉnh Caspi: Tung tuyên bố chung, Iran muốn hợp tác với Nga

Thượng đỉnh Caspi: Tung tuyên bố chung, Iran muốn hợp tác với Nga

Baoquocte.vn. Các quốc gia Iran, Nga, Turkmenistan, Azerbaijan và Kazakhstan đã ra tuyên bố chung khi kết thúc Hội nghị thượng đỉnh Caspi lần thứ 6.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Phiên bản di động