Tuyên bố chung của Mỹ với hai đồng minh Hàn Quốc và Nhật Bản khác biệt khi nhắc đến Nga và Trung Quốc như thế nào?

Đỗ Hoàng
Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao
Hai tuyên bố chung cấp lãnh đạo Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật trong chuyến công du châu Á đầu tiên của Tổng thống Joe Biden đều tập trung hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở, đồng thời cũng có những điểm khác biệt.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Ngày 20-24/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có chuyến công du châu Á đầu tiên, làm việc với Thủ tướng Nhật Kishida Fumio và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok-youl. (Nguồn: NewsBeezer)

Ngày 20-24/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có chuyến công du châu Á đầu tiên, làm việc với Thủ tướng Nhật Kishida Fumio và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok-youl.

Tại đây, Washington và các đồng minh đã đưa ra hai tuyên bố chung cấp lãnh đạo Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật.

Mặc dù cùng tập trung vào an ninh khu vực và cùng thúc đẩy quan hệ đồng minh hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương “tự do và rộng mở”, nhưng nội dung hai văn bản có nhiều điểm khác biệt và đáng chú ý.

Thách thức từ Trung Quốc

Tuyên bố Mỹ-Hàn không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc. Các vấn đề liên quan đến Trung Quốc cũng được đề cập hết sức “nhẹ nhàng".

Cụ thể, tuyên bố chỉ ra rằng hai nước phải đối mặt với các “thách thức với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”. Về Biển Đông, văn bản cũng chỉ dẫn lại cam kết duy trì tự do hàng hải – hàng không và luật quốc tế mà hai nước từng đề cập nhiều lần trước đó. Về Đài Loan, hai nước coi đây là yếu tố “cần thiết” cho hòa bình khu vực.

Trái lại, tuyên bố chung Mỹ-Nhật lại đề cập các vấn đề liên quan tới Trung Quốc một cách trực tiếp hơn và liệt kê hàng loạt thách thức cụ thể.

Theo đó, tuyên bố nhấn mạnh đến "các hành động cưỡng ép kinh tế và bằng các công cụ khác". Về Biển Đông, hai nước phản đối mạnh mẽ yêu sách phi pháp và hoạt động quân sự hóa của Trung Quốc. Về Đài Loan, hai nước coi đây là yếu tố “không thể thiếu” và Trung Quốc cần theo đuổi tiến trình hòa bình.

Ngoài ra, văn bản còn nêu ra các quan ngại của Mỹ và Nhật Bản như năng lực hạt nhân ngày một lớn của Trung Quốc, thỏa thuận an ninh “không minh bạch” giữa Trung Quốc và Solomon, hợp tác quân sự Nga-Trung hay diễn biến nhân quyền tại Hong Kong và Tân Cương…

Sự khác biệt này chưa chắc là vì lý do kinh tế bởi Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của cả Hàn Quốc và Nhật Bản. Tùy thuộc kinh tế của Hàn Quốc và Nhật Bản vào Trung Quốc cũng rất lớn khi Trung Quốc chiếm hơn 20% thương mại của cả hai.

Lý giải cho sự khác biệt này có lẽ đến từ sự chi phối chiều hướng chính sách an ninh - đối ngoại. Năm 2021, Nhật Bản có nhiều động thái cho thấy chính sách mạnh mẽ hơn trong các điểm nóng an ninh Đông Á, bao gồm Đài Loan (lần đầu đưa an ninh Đài Loan vào Sách Trắng) và Biển Đông (liên tiếp nhắc đến Biển Đông trong các tuyên bố song-đa phương).

Trong khi đó, chính quyền ông Moon Jae-in được coi là theo đuổi chính sách mềm mỏng hơn với Trung Quốc và đối thoại với Triều Tiên (do đó, càng cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh hơn). Mặc dù chính quyền của Tổng thống Yoon có thể sẽ thay đổi chiều hướng này trong tương lai, nhưng hiện vẫn trong quá trình chuyển giao trong tháng 5 nên nếu có thay đổi, vẫn cần thêm thời gian.

Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Tuyên bố chung Mỹ-Nhật đề cập các vấn đề liên quan tới Trung Quốc một cách trực tiếp và liệt kê hàng loạt thách thức cụ thể. Trong ảnh là Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio ngày 23/5. (Nguồn: AP)

Xung đột tại Ukraine

Tại Hàn Quốc, hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Mỹ có nhắc đến xung đột tại Ukraine, nhưng nhấn mạnh chính sách của mình là một phần nỗ lực chung cùng cộng đồng quốc tế. Hợp tác riêng của Hàn Quốc và Mỹ về vấn đề Ukraine chỉ tập trung vào an ninh phi truyền thống (năng lượng và khí hậu) và hỗ trợ nhân đạo.

Cách tiếp cận này khá tương đồng với lập trường của Hàn Quốc thời Tổng thống Moon Jae-in. Cụ thể là không đưa ra biện pháp trừng phạt Nga riêng rẽ mà chỉ tham gia cùng cộng đồng quốc tế.

Ở một chiều hướng khác, tuyên bố Mỹ-Nhật tiếp cận vấn đề Ukraine theo hướng mạnh mẽ và chủ động hơn khi khẳng định đây là “thách thức ngắn hạn lớn nhất” với trật tự khu vực, cho rằng chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga là hành động "đơn phương và không thể biện minh".

Mỹ và Nhật cũng gắn lập trường của mình với cộng đồng quốc tế nhưng tiến xa hơn khi khẳng định các trừng phạt kinh tế cần để lại hệ quả lâu dài và kêu gọi Trung Quốc phải có những động thái chỉ trích dứt khoát.

Các cơ chế tiểu đa phương

Điểm đáng lưu ý trong cả hai tuyên bố chung là một nội dung các văn bản của Mỹ với hai nước này trước đây chưa từng có.

Trong đó, Mỹ hoan nghênh sự quan tâm của Tổng thống Yoon với Bộ tứ (Quad). Tương tự, tuyên bố chung Mỹ-Nhật cũng nhấn mạnh các hoạt động quan trọng của liên minh an ninh 3 bên Mỹ-Anh-Australia (AUKUS).

Dù Hàn Quốc đã tuyên bố ủng hộ Bộ tứ và Nhật đã tuyên bố ủng hộ AUKUS trước đó, nhưng đây là lần đầu tiên những cơ chế tiểu đa phương này được đưa vào tuyên bố chung với Mỹ.

Mỹ từng khẳng định chưa mời Hàn Quốc vào Bộ tứ và Nhật Bản vào AUKUS nhưng có thể xem đây là động thái mở đường. Đặc biệt khi hai nước từng “đánh tiếng” tham gia vào các cơ chế này.

Đại sứ Nhật tại Australia từng tuyên bố Nhật Bản sẵn sàng hợp tác với AUKUS, trong khi tân Tổng thống Hàn Quốc cũng khẳng định sẽ xem xét tích cực nếu Hàn Quốc được mời vào Bộ tứ.

Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol họp báo chung ngày 20/5. (Nguồn: Yonhap)

Trong bối cảnh Bộ tứ dần định hình cơ chế theo hướng phi quân sự và tập trung vào các nền dân chủ, Hàn Quốc là lựa chọn đương nhiên.

Trong khi đó, Nhật Bản cũng vừa ký Thỏa thuận tiếp cận đối ứng (RAA) với Australia và Anh trong năm 2022, hoàn tất khung thỏa thuận an ninh với cả ba nước AUKUS.

Có thể thấy rõ Tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật năm 2022 có nhiều khác biệt, nhất là về thách thức từ Nga và Trung Quốc, phản ánh chiều hướng chính sách đối ngoại tổng thể của Seoul và Tokyo.

Hai tuyên bố cũng có những nội dung mới liên quan đến các cơ chế tiểu đa phương khác nhau. Tuy nhiên, các tuyên bố đều phản ánh hợp tác an ninh của các nước với Mỹ trong bối cảnh quốc tế và đối nội mới (cả hai đều có lãnh đạo mới trong năm vừa rồi), đều góp phần củng cố hệ thống đồng minh ba bên Mỹ-Nhật-Hàn trong khu vực.

Điểm lại 10 kỳ Hội nghị tương lai châu Á gần đây

Điểm lại 10 kỳ Hội nghị tương lai châu Á gần đây

Nhân dịp Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh tham dự Hội nghị tương lai châu Á (FOA) lần thứ 27 và ...

Những thông điệp từ điểm dừng chân cuối cùng của Tổng thống Mỹ tại Hàn Quốc

Những thông điệp từ điểm dừng chân cuối cùng của Tổng thống Mỹ tại Hàn Quốc

Trong chặng dừng chân cuối cùng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cùng Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đến thăm Trung tâm chỉ huy ...

Đọc thêm

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: Người thầy giữ lửa nghề từ tình yêu thương

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: Người thầy giữ lửa nghề từ tình yêu thương

Tình yêu nghề cần được nuôi dưỡng trong một môi trường làm việc nhân văn, nơi người thầy được tôn trọng, được bảo vệ.
Đón Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev thăm chính thức Việt Nam

Đón Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev thăm chính thức Việt Nam

Tổng thống CH Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân bắt đầu thăm Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.
Viết tiếp hành trình gieo yêu thương, giữ nhịp học nơi biên cương Tổ quốc

Viết tiếp hành trình gieo yêu thương, giữ nhịp học nơi biên cương Tổ quốc

Giữa núi rừng nơi cực Tây Tổ quốc, Trường PTNT Tiểu học và THCS Sín Thầu được xây mới khang trang, tạo thêm nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho ...
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách ...
Nhận định U17 Việt Nam vs U17 Bỉ: Khó khăn nhưng sẵn sàng tạo bất ngờ

Nhận định U17 Việt Nam vs U17 Bỉ: Khó khăn nhưng sẵn sàng tạo bất ngờ

U17 Việt Nam quyết tạo nên bất ngờ trước đối thủ mạnh U17 Bỉ trong trận ra quân FIFA U17 World Cup 2026, lúc 20h ngày 20/11.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 20/11. Lịch âm 20/11/2026? Âm lịch hôm nay 20/11. Lịch vạn niên 20/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Tổng thống Donald Trump hội đàm riêng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trước cuộc gặp 3 bên

Tổng thống Donald Trump hội đàm riêng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trước cuộc gặp 3 bên

Các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ, Trung Quốc đã tiến hành các cuộc gặp riêng rẽ trước thềm cuộc gặp 3 bên bên lề Hội nghị cấp cao APEC.
Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33: Chủ tịch Trung Quốc đề xuất bốn trụ cột xây dựng cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương

Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33: Chủ tịch Trung Quốc đề xuất bốn trụ cột xây dựng cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương

Chủ tịch Trung Quốc kêu gọi các nền kinh tế thành viên APEC tăng cường đoàn kết, thúc đẩy hội nhập, đổi mới sáng tạo và phát triển bao trùm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump không cần Nga-Trung Quốc hỗ trợ giải quyết xung đột với Iran, nói tình cảnh ông Jensen Huang là 'bi kịch'

Tổng thống Mỹ Donald Trump không cần Nga-Trung Quốc hỗ trợ giải quyết xung đột với Iran, nói tình cảnh ông Jensen Huang là 'bi kịch'

Mỹ không cần Trung Quốc hay Nga hỗ trợ chấm dứt xung đột với Iran, đồng thời đánh giá cao việc hai nước không cử tàu chiến tham gia xung đột.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động