Tuyên bố chung của Mỹ với hai đồng minh Hàn Quốc và Nhật Bản khác biệt khi nhắc đến Nga và Trung Quốc như thế nào?

Đỗ Hoàng
Theo dõi TGVN trên
Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao
Baoquocte.vn. Hai tuyên bố chung cấp lãnh đạo Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật trong chuyến công du châu Á đầu tiên của Tổng thống Joe Biden đều tập trung hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở, đồng thời cũng có những điểm khác biệt.
Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Ngày 20-24/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có chuyến công du châu Á đầu tiên, làm việc với Thủ tướng Nhật Kishida Fumio và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok-youl. (Nguồn: NewsBeezer)

Ngày 20-24/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có chuyến công du châu Á đầu tiên, làm việc với Thủ tướng Nhật Kishida Fumio và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok-youl.

Tại đây, Washington và các đồng minh đã đưa ra hai tuyên bố chung cấp lãnh đạo Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật.

Mặc dù cùng tập trung vào an ninh khu vực và cùng thúc đẩy quan hệ đồng minh hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương “tự do và rộng mở”, nhưng nội dung hai văn bản có nhiều điểm khác biệt và đáng chú ý.

Thách thức từ Trung Quốc

Tuyên bố Mỹ-Hàn không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc. Các vấn đề liên quan đến Trung Quốc cũng được đề cập hết sức “nhẹ nhàng".

Cụ thể, tuyên bố chỉ ra rằng hai nước phải đối mặt với các “thách thức với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”. Về Biển Đông, văn bản cũng chỉ dẫn lại cam kết duy trì tự do hàng hải – hàng không và luật quốc tế mà hai nước từng đề cập nhiều lần trước đó. Về Đài Loan, hai nước coi đây là yếu tố “cần thiết” cho hòa bình khu vực.

Trái lại, tuyên bố chung Mỹ-Nhật lại đề cập các vấn đề liên quan tới Trung Quốc một cách trực tiếp hơn và liệt kê hàng loạt thách thức cụ thể.

Theo đó, tuyên bố nhấn mạnh đến "các hành động cưỡng ép kinh tế và bằng các công cụ khác". Về Biển Đông, hai nước phản đối mạnh mẽ yêu sách phi pháp và hoạt động quân sự hóa của Trung Quốc. Về Đài Loan, hai nước coi đây là yếu tố “không thể thiếu” và Trung Quốc cần theo đuổi tiến trình hòa bình.

Ngoài ra, văn bản còn nêu ra các quan ngại của Mỹ và Nhật Bản như năng lực hạt nhân ngày một lớn của Trung Quốc, thỏa thuận an ninh “không minh bạch” giữa Trung Quốc và Solomon, hợp tác quân sự Nga-Trung hay diễn biến nhân quyền tại Hong Kong và Tân Cương…

Sự khác biệt này chưa chắc là vì lý do kinh tế bởi Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của cả Hàn Quốc và Nhật Bản. Tùy thuộc kinh tế của Hàn Quốc và Nhật Bản vào Trung Quốc cũng rất lớn khi Trung Quốc chiếm hơn 20% thương mại của cả hai.

Lý giải cho sự khác biệt này có lẽ đến từ sự chi phối chiều hướng chính sách an ninh - đối ngoại. Năm 2021, Nhật Bản có nhiều động thái cho thấy chính sách mạnh mẽ hơn trong các điểm nóng an ninh Đông Á, bao gồm Đài Loan (lần đầu đưa an ninh Đài Loan vào Sách Trắng) và Biển Đông (liên tiếp nhắc đến Biển Đông trong các tuyên bố song-đa phương).

Trong khi đó, chính quyền ông Moon Jae-in được coi là theo đuổi chính sách mềm mỏng hơn với Trung Quốc và đối thoại với Triều Tiên (do đó, càng cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh hơn). Mặc dù chính quyền của Tổng thống Yoon có thể sẽ thay đổi chiều hướng này trong tương lai, nhưng hiện vẫn trong quá trình chuyển giao trong tháng 5 nên nếu có thay đổi, vẫn cần thêm thời gian.

Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Tuyên bố chung Mỹ-Nhật đề cập các vấn đề liên quan tới Trung Quốc một cách trực tiếp và liệt kê hàng loạt thách thức cụ thể. Trong ảnh là Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio ngày 23/5. (Nguồn: AP)

Xung đột tại Ukraine

Tại Hàn Quốc, hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Mỹ có nhắc đến xung đột tại Ukraine, nhưng nhấn mạnh chính sách của mình là một phần nỗ lực chung cùng cộng đồng quốc tế. Hợp tác riêng của Hàn Quốc và Mỹ về vấn đề Ukraine chỉ tập trung vào an ninh phi truyền thống (năng lượng và khí hậu) và hỗ trợ nhân đạo.

Cách tiếp cận này khá tương đồng với lập trường của Hàn Quốc thời Tổng thống Moon Jae-in. Cụ thể là không đưa ra biện pháp trừng phạt Nga riêng rẽ mà chỉ tham gia cùng cộng đồng quốc tế.

Ở một chiều hướng khác, tuyên bố Mỹ-Nhật tiếp cận vấn đề Ukraine theo hướng mạnh mẽ và chủ động hơn khi khẳng định đây là “thách thức ngắn hạn lớn nhất” với trật tự khu vực, cho rằng chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga là hành động "đơn phương và không thể biện minh".

Mỹ và Nhật cũng gắn lập trường của mình với cộng đồng quốc tế nhưng tiến xa hơn khi khẳng định các trừng phạt kinh tế cần để lại hệ quả lâu dài và kêu gọi Trung Quốc phải có những động thái chỉ trích dứt khoát.

Các cơ chế tiểu đa phương

Điểm đáng lưu ý trong cả hai tuyên bố chung là một nội dung các văn bản của Mỹ với hai nước này trước đây chưa từng có.

Trong đó, Mỹ hoan nghênh sự quan tâm của Tổng thống Yoon với Bộ tứ (Quad). Tương tự, tuyên bố chung Mỹ-Nhật cũng nhấn mạnh các hoạt động quan trọng của liên minh an ninh 3 bên Mỹ-Anh-Australia (AUKUS).

Dù Hàn Quốc đã tuyên bố ủng hộ Bộ tứ và Nhật đã tuyên bố ủng hộ AUKUS trước đó, nhưng đây là lần đầu tiên những cơ chế tiểu đa phương này được đưa vào tuyên bố chung với Mỹ.

Mỹ từng khẳng định chưa mời Hàn Quốc vào Bộ tứ và Nhật Bản vào AUKUS nhưng có thể xem đây là động thái mở đường. Đặc biệt khi hai nước từng “đánh tiếng” tham gia vào các cơ chế này.

Đại sứ Nhật tại Australia từng tuyên bố Nhật Bản sẵn sàng hợp tác với AUKUS, trong khi tân Tổng thống Hàn Quốc cũng khẳng định sẽ xem xét tích cực nếu Hàn Quốc được mời vào Bộ tứ.

Những điểm đáng chú ý trong tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật
Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol họp báo chung ngày 20/5. (Nguồn: Yonhap)

Trong bối cảnh Bộ tứ dần định hình cơ chế theo hướng phi quân sự và tập trung vào các nền dân chủ, Hàn Quốc là lựa chọn đương nhiên.

Trong khi đó, Nhật Bản cũng vừa ký Thỏa thuận tiếp cận đối ứng (RAA) với Australia và Anh trong năm 2022, hoàn tất khung thỏa thuận an ninh với cả ba nước AUKUS.

Có thể thấy rõ Tuyên bố chung Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật năm 2022 có nhiều khác biệt, nhất là về thách thức từ Nga và Trung Quốc, phản ánh chiều hướng chính sách đối ngoại tổng thể của Seoul và Tokyo.

Hai tuyên bố cũng có những nội dung mới liên quan đến các cơ chế tiểu đa phương khác nhau. Tuy nhiên, các tuyên bố đều phản ánh hợp tác an ninh của các nước với Mỹ trong bối cảnh quốc tế và đối nội mới (cả hai đều có lãnh đạo mới trong năm vừa rồi), đều góp phần củng cố hệ thống đồng minh ba bên Mỹ-Nhật-Hàn trong khu vực.

Điểm lại 10 kỳ Hội nghị tương lai châu Á gần đây

Điểm lại 10 kỳ Hội nghị tương lai châu Á gần đây

Nhân dịp Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh tham dự Hội nghị tương lai châu Á (FOA) lần thứ 27 và ...

Những thông điệp từ điểm dừng chân cuối cùng của Tổng thống Mỹ tại Hàn Quốc

Những thông điệp từ điểm dừng chân cuối cùng của Tổng thống Mỹ tại Hàn Quốc

Trong chặng dừng chân cuối cùng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cùng Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đến thăm Trung tâm chỉ huy ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Iran bị tấn công: Tehran cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa', Nga bình luận, phong thanh về bên chủ mưu

Iran bị tấn công: Tehran cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa', Nga bình luận, phong thanh về bên chủ mưu

Baoquocte.vn. Một quan chức giấu tên Iran cho rằng, có vẻ như Israel đứng sau vụ tấn công này và cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa'.
Một buổi họp báo tại Trại Davis

Một buổi họp báo tại Trại Davis

Baoquocte.vn. Cuộc họp báo này rất quan trọng, bởi hai sự kiện lớn vừa xảy ra. Đó là, quân giải phóng pháo kích sân bay Biên Hòa và kho xăng Nhà ...
Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 31/1: Bukayo Saka ở lại Arsenal; MU đạt thỏa thuận ký Gabriele Biancheri, Harry Maguire có thể chia tay

Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 31/1: Bukayo Saka ở lại Arsenal; MU đạt thỏa thuận ký Gabriele Biancheri, Harry Maguire có thể chia tay

Baoquocte.vn. Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong những giờ qua.
Tổng thống Mỹ cự tuyệt mong muốn của Ukraine về máy bay chiến đấu, Kiev nói gì trước việc bị Đức từ chối?

Tổng thống Mỹ cự tuyệt mong muốn của Ukraine về máy bay chiến đấu, Kiev nói gì trước việc bị Đức từ chối?

Baoquocte.vn. Cả Mỹ và Đức đều khước từ việc cung cấp máy bay chiến đấu cho Ukraine để ứng phó Nga.
Nhận định mới nhất của Mỹ về một số tên lửa Triều Tiên có thể gắn đầu đạn hạt nhân

Nhận định mới nhất của Mỹ về một số tên lửa Triều Tiên có thể gắn đầu đạn hạt nhân

Baoquocte.vn. Qua nhiều nghiên cứu, Mỹ đã xác nhận vài trong số các tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung của Triều Tiên có thể gắn thêm đầu đạn ...
Giá cà phê hôm nay 31/1/2023: Giá cà phê ngừng 'nổi sóng', động lượng tăng vẫn còn, Fed sẽ mạnh tay hơn đẩy lùi lạm phát?

Giá cà phê hôm nay 31/1/2023: Giá cà phê ngừng 'nổi sóng', động lượng tăng vẫn còn, Fed sẽ mạnh tay hơn đẩy lùi lạm phát?

Baoquocte.vn. Giá cà phê thế giới tạm dừng nổi sóng lớn, tạm điều chỉnh giảm trong ngắn hạn như dự báo của giới chuyên gia.
Iran bị tấn công: Tehran cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa', Nga bình luận, phong thanh về bên chủ mưu

Iran bị tấn công: Tehran cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa', Nga bình luận, phong thanh về bên chủ mưu

Baoquocte.vn. Một quan chức giấu tên Iran cho rằng, có vẻ như Israel đứng sau vụ tấn công này và cảnh báo đối phương 'đừng đùa với lửa'.
Tổng thống Mỹ cự tuyệt mong muốn của Ukraine về máy bay chiến đấu, Kiev nói gì trước việc bị Đức từ chối?

Tổng thống Mỹ cự tuyệt mong muốn của Ukraine về máy bay chiến đấu, Kiev nói gì trước việc bị Đức từ chối?

Baoquocte.vn. Cả Mỹ và Đức đều khước từ việc cung cấp máy bay chiến đấu cho Ukraine để ứng phó Nga.
Nhận định mới nhất của Mỹ về một số tên lửa Triều Tiên có thể gắn đầu đạn hạt nhân

Nhận định mới nhất của Mỹ về một số tên lửa Triều Tiên có thể gắn đầu đạn hạt nhân

Baoquocte.vn. Qua nhiều nghiên cứu, Mỹ đã xác nhận vài trong số các tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung của Triều Tiên có thể gắn thêm đầu đạn hạt nhân.
Điểm tin thế giới sáng 31/1: Ngoại trưởng Ấn Độ-Hàn Quốc điện đàm, Ba Lan tăng mạnh ngân sách quốc phòng, Australia đón 'dòng' sinh viên Trung Quốc

Điểm tin thế giới sáng 31/1: Ngoại trưởng Ấn Độ-Hàn Quốc điện đàm, Ba Lan tăng mạnh ngân sách quốc phòng, Australia đón 'dòng' sinh viên Trung Quốc

Baoquocte.vn. Báo Thế giới & Việt Nam điểm một số tin tức thế giới đáng chú ý sáng nay, 31/1.
Ngoại trưởng Italy khẳng định nước này chuẩn bị gửi hệ thống khí tài đắt tiền cho Ukraine

Ngoại trưởng Italy khẳng định nước này chuẩn bị gửi hệ thống khí tài đắt tiền cho Ukraine

Baoquocte.vn. Italy xác nhận sẵn sàng cung cấp hệ thống phòng không đắt tiền Samp-T cho Ukraine.
Nga và Pakistan tái khẳng định hợp tác năng lượng

Nga và Pakistan tái khẳng định hợp tác năng lượng

Baoquocte.vn. Pakistan tìm cách củng cố các thỏa thuận nhập khẩu các sản phẩm năng lượng, bao gồm cả dầu và khí đốt từ Nga.
Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh EU đang trải qua quãng thời gian khó khăn chưa từng có, cương vị Chủ tịch Hội đồng EU hẳn sẽ là ‘chiếc ghế nóng’ với Thụy Điển. Báo TG&VN bình luận.
Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Baoquocte.vn. Chiến lược an ninh quốc gia vạch ra tầm nhìn của Nhật Bản trong bảo đảm an ninh trước những biến động nhanh, phức tạp và khó lường.
Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-châu Phi cho thấy nỗ lực của Mỹ trong tìm kiếm lại chỗ đứng tại lục địa này.
Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Israel Isaac Herzog tới UAE và Bahrain sẽ góp phần trấn an các đối tác vùng Vịnh vừa bình thường hóa quan hệ với nước này.
Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Baoquocte.vn. Ngày 27/11, Canada đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đâu là những nét nổi bật trong chiến lược này?
Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Baoquocte.vn. Tổng thống Emmanuel Macron đã làm nên lịch sử khi trở thành lãnh đạo đầu tiên của Pháp hai lần thăm cấp Nhà nước đến Mỹ.
Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Baoquocte.vn. Sáng kiến IPEF cho thấy nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden trong mở rộng vai trò hợp tác kinh tế tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Baoquocte.vn. Gần 190 quốc gia trên thế giới đã nhất trí về một thỏa thuận mang tính lịch sử trong lĩnh vực bảo vệ đa dạng sinh học.
Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Baoquocte.vn. Là thành viên của UNCLOS 1982, Việt Nam luôn đề cao, thúc đẩy thực thi Công ước, xem đây là văn kiện quan trọng trong quản trị biển và đại dương.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
Các công ty lớn có thể đối mặt với hóa đơn 100 tỷ USD /năm để xử lý chất thải nhựa

Các công ty lớn có thể đối mặt với hóa đơn 100 tỷ USD /năm để xử lý chất thải nhựa

Baoquocte.vn. Bất chấp nỗ lực của người dân trong việc phân loại nhựa đã qua sử dụng, đặc biệt là ở châu Âu, chỉ có 9% chất thải nhựa thực sự được tái chế.
Chuyên gia dự báo thế giới 2023: Một gam màu xám?

Chuyên gia dự báo thế giới 2023: Một gam màu xám?

Baoquocte.vn. Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ Richard Haass cho rằng năm 2023 nhiều vấn đề nhức nhối của thế giới vẫn chưa thể tìm ra 'lối thoát'.
Bán đảo Triều Tiên: Chuyên gia chỉ ra điểm yếu trong 'nước cờ' của Seoul, một 'chiếc ô hạt nhân' có cứu được cục diện?

Bán đảo Triều Tiên: Chuyên gia chỉ ra điểm yếu trong 'nước cờ' của Seoul, một 'chiếc ô hạt nhân' có cứu được cục diện?

Baoquocte.vn. Tình hình bán đảo Triều Tiên đang gia tăng căng thẳng, Hàn Quốc liệu đã đi đúng hướng để tránh bất đồng leo thang?
ASEAN trong năm 2023: 'Sứ mệnh' của Chủ tịch Indonesia và hành trình đầy thử thách

ASEAN trong năm 2023: 'Sứ mệnh' của Chủ tịch Indonesia và hành trình đầy thử thách

Baoquocte.vn. Ngày 1/1, Indonesia đã chính thức bắt đầu đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2023, bắt đầu 'sứ mệnh' lèo lái con thuyền ASEAN.
Bán đảo Triều Tiên đầu năm mới: Bình Nhưỡng công khai tham vọng, Seoul 'mất ngủ' tính kịch bản, Washington có thể 'ung dung'?

Bán đảo Triều Tiên đầu năm mới: Bình Nhưỡng công khai tham vọng, Seoul 'mất ngủ' tính kịch bản, Washington có thể 'ung dung'?

Baoquocte.vn. Tình hình bán đảo Triều Tiên đầu năm mới tiếp tục diễn biến căng thẳng khi Bình Nhưỡng có ý định mở rộng 'theo cấp số nhân' kho vũ khí hạt nhân.
Chuyên gia quốc tế bình về cục diện 'vừa đánh vừa đàm' trong xung đột Nga-Ukraine

Chuyên gia quốc tế bình về cục diện 'vừa đánh vừa đàm' trong xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Các kênh đàm phán không chính thức là hy vọng tốt nhất lúc này đối với xung đột Nga-Ukraine.
Phiên bản di động