Vụ máy bay Ryanair bị Belarus ép hạ cánh: Thổi bùng khủng hoảng hàng không quốc tế?

Hoài Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Hàng không toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiều năm sau vụ Belarus buộc máy bay Ryanair (Ireland) hạ cánh đang 'gây bão'.
Phép thử đối với hệ thống hàng không toàn cầu sau vụ việc ở Belarus
Ryanair cho biết các kiểm soát viên Belarus đã nói với các phi công rằng có một mối đe dọa đánh bom nhằm vào máy bay này và ra lệnh cho họ hạ cánh xuống Minsk. (Nguồn: AP)

Chuyến bay FR4978 của hãng hàng không Ryanair, khởi hành từ Athens (Hy Lạp) tới thủ đô Vilnius (Lithuania) hôm 23/5, khi bay đến không phận Belarus, cách biên giới Lithuania 10km đã buộc phải chuyển hướng hạ cánh tại thủ đô Minsk của Belarus.

Chuyến bay "gặp bão"

Ryanair cho biết, các kiểm soát viên Belarus đã nói với các phi công rằng có một mối đe dọa đánh bom nhằm vào máy bay này và ra lệnh cho họ hạ cánh xuống Minsk. Quân đội Belarus đã điều khiển máy bay chiến đấu MiG-29 nhằm mục đích thúc giục phi hành đoàn tuân thủ mệnh lệnh của kiểm soát viên chuyến bay.

Khi máy bay hạ cánh, các nhân viên an ninh Belarus đã bắt giữ nhà báo Raman Pratasevich, người điều hành Nexta Live - kênh thông tin dựa trên ứng dụng nhắn tin Telegram từng giúp tổ chức các cuộc biểu tình lớn chống lại Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko. Đồng thời, các nhân viên an ninh cũng đưa bạn gái người Nga của ông Pratasevich là Sofia Sapega, sinh viên đại học ở Vilnius, ra khỏi máy bay.

Sau đó, các mật vụ cùng chó nghiệp vụ đã kiểm tra máy bay và hành lý của hành khách, cho phép chuyến bay tiếp tục đến Vilnius vài giờ sau đó. Giám đốc điều hành của Ryanair Michael O’Leary mô tả động thái này giống như một “vụ không tặc do nhà nước bảo trợ”.

Ông Pratasevich, nhà hoạt động và nhà báo 26 tuổi, đã rời Belarus năm 2019 và đối mặt với cáo buộc kích động bạo loạn. Ông là một blogger, đồng sáng lập và biên tập viên của Nexta Live, tham gia chính vào việc tổ chức các cuộc biểu tình ở Belarus sau cuộc bầu cử tổng thống hồi tháng 8/2020.

Pratasevich bị buộc tội kích động bạo loạn và đối mặt với 15 năm tù nếu bị kết án. Tuy nhiên, cơ quan an ninh nhà nước Belarus, hiện vẫn hoạt động với tên gọi KGB từ thời Liên Xô, cũng đã đưa nhân vật này vào danh sách những người bị tình nghi liên quan đến khủng bố, một dấu hiệu cho thấy ông này có thể phải đối mặt với những cáo buộc nghiêm trọng hơn.

Tại Belarus, những người bị kết án khủng bố có thể bị tử hình. Hiện Belarus là quốc gia duy nhất ở châu Âu vẫn duy trì hình phạt tử hình.

Phép thử đối với hệ thống hàng không toàn cầu sau vụ việc ở Belarus
Nhà báo Belarus Roman Protasevich. (Nguồn: Reuters)

Các nước phương Tây phản ứng

Một số hãng hàng không châu Âu ngay lập tức bắt đầu né tránh không phận Belarus, một hành lang quan trọng giữa Tây Âu với Moscow và là tuyến đường cho các chuyến bay đường dài giữa Tây Âu và châu Á.

Ông Michael O’Leary nói với đài phát thanh Newstalk của Ireland: "Chúng tôi, giống như tất cả các hãng hàng không châu Âu, đang tìm kiếm hướng dẫn từ các nhà chức trách châu Âu và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)”.

Các hãng hàng không khác, bao gồm cả các hãng vận tải Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp tục bay qua Belarus, nơi tính phí khi máy bay bay qua không phận của họ. Theo một quan chức Belarus, mỗi chuyến bay mang lại cho Minsk doanh thu khoảng 500 USD, với nguồn thu lên tới hàng triệu USD mỗi năm.

Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) cho biết họ đã thông báo cho 31 quốc gia thành viên về vụ việc và một nguồn tin cho biết cơ quan này đã khuyến nghị nên "thận trọng" đối với Belarus.

Phép thử với hệ thống hàng không toàn cầu

Các chuyên gia hàng không cho rằng hệ thống hợp tác kéo dài nhiều thập kỷ qua đang phải đối mặt với một phép thử quan trọng trong bối cảnh căng thẳng Đông-Tây Âu.

Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế của Liên hợp quốc (ICAO) cho biết, sự cố này đi ngược lại thỏa thuận hàng không cốt lõi - Công ước về Hàng không Dân dụng Quốc tế, còn gọi là Công ước Chicago, một phần của trật tự quốc tế được tạo ra sau Thế chiến II.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng những lời kêu gọi của một số chính trị gia phương Tây về việc đóng cửa hoàn toàn không phận Belarus sẽ đối mặt với những trở ngại khó khăn. Theo các quy tắc toàn cầu, ICAO hay bất kỳ quốc gia nào không thể đóng cửa không phận của nước khác, nhưng một số quốc gia (chẳng hạn như Mỹ) có quyền yêu cầu các hãng hàng không của họ không bay đến đó.

Các hãng hàng không toàn cầu đã lên án bất kỳ sự can thiệp bất hợp pháp nào. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, đơn vị đại diện cho khoảng 280 hãng hàng không, khẳng định: "Một cuộc điều tra đầy đủ của các cơ quan quốc tế có thẩm quyền là rất cần thiết”.

Tuy nhiên, Ryanair không phải là thành viên của hiệp hội này, hiện vẫn chưa rõ liệu một cuộc điều tra có thể được tổ chức ra sao.

Mặc dù được điều phối ở cấp quốc gia và được hỗ trợ bởi các quy tắc hài hòa để duy trì bầu trời an toàn, nhưng ngành hàng không thế giới đang thiếu cơ quan “cảnh sát” để tránh những tranh chấp liên tục về chủ quyền không phận.

Phép thử đối với hệ thống hàng không toàn cầu sau vụ việc ở Belarus
ICAO cho biết sự cố máy bay Ryanair đi ngược lại thỏa thuận hàng không cốt lõi. (Nguồn: Pravda)

Mặc dù không có quyền quản lý nhưng ICAO nằm ở trung tâm hệ thống các tiêu chuẩn an toàn và bảo mật, có thể vượt qua các rào cản chính trị nhưng để đi đến đồng thuận sẽ mất nhiều thời gian. Các quy tắc của ICAO được giám sát bởi 193 thành viên, bao gồm cả Belarus, thông qua cơ quan có trụ sở tại Montreal (Canada).

Về phần mình, Belarus khẳng định cảnh báo được đưa ra từ kiểm soát viên chuyến bay không phải là một trò lừa bịp và là "khuyến nghị" cho các phi công Ryanair.

Trong khi đó, Nga cáo buộc phương Tây hành xử “đạo đức giả” khi viện dẫn trường hợp máy bay của Tổng thống Bolivia buộc phải hạ cánh xuống Áo vào năm 2013 hoặc một máy bay của Belarus được lệnh hạ cánh ở Ukraine ba năm sau đó.

Năm 2013, Bolivia cho biết máy bay của Tổng thống Evo Morales đã bị chuyển hướng vì những nghi ngờ rằng cựu nhà thầu của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ Edward Snowden, người bị Washington truy nã vì tiết lộ bí mật chi tiết về các hoạt động giám sát của Mỹ, đã có mặt trên máy bay đó.

Tuy nhiên, các chuyên gia hàng không cho biết, các quyền tự do mở rộng cho các hãng hàng không dân sự không áp dụng cho chuyên cơ chở tổng thống hoặc máy bay của nhà nước, vốn cần sự cho phép đặc biệt để vào không phận của quốc gia khác.

Sau đó, các nước châu Âu đã xin lỗi khi máy bay của Tổng thống Bolivia buộc phải hạ cánh ở Vienna (Áo) và thực tế đối tượng Snowden không có mặt trên máy bay.

Sự cố năm 2016 với hãng vận tải quốc gia Belarus Belavia cũng tương tự và Ukraine cũng phải bồi thường.

Theo Công ước Chicago năm 1944, mỗi quốc gia có chủ quyền đối với vùng trời của mình, mặc dù Công ước cũng cấm việc sử dụng hàng không dân dụng gây nguy hiểm cho sự an toàn.

Tuy nhiên, quyền được bay qua các quốc gia khác được bao hàm trong một hiệp ước được gọi là Hiệp định Vận chuyển Dịch vụ Hàng không Quốc tế mà Belarus không phải là thành viên.

Một hiệp ước năm 1971 khác mà Belarus là thành viên đã quy định việc chiếm giữ máy bay hoặc cố ý truyền đạt thông tin sai lệch theo cách gây nguy hiểm cho sự an toàn của máy bay là vi phạm pháp luật.

TIN LIÊN QUAN
Phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên: Quyết tâm của Mỹ sau nhiều lần lỡ hẹn?
Belarus gặp hạn, liên tiếp lãnh trừng phạt sau vụ máy bay Ryanair
Cập nhật Covid-19 ngày 25/5: Quốc gia EU đầu tiên miễn dịch cộng đồng; thêm hiệu quả 'đỉnh' của Sputnik V; Mỹ lộ báo cáo về nguồn gốc Covid-19
Chính sách của Đức thời hậu Merkel: Quan tâm với Mỹ, thực dụng với Nga và Trung Quốc?
Quan hệ Mỹ-Hàn: Cơ hội vàng của Tổng thống Moon Jae-in
(theo Reuters,AP)

Đọc thêm

XSMB 21/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 21/6 - KQXSMB

XSMB 21/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 21/6 - KQXSMB

Baoquocte.vn. XSMB 21/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 21 tháng 6 năm 2021. xổ số hôm nay. SXMB 21/6. KQSXMB.
XSMT 21/6 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 21/6 - KQXSMT

XSMT 21/6 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 21/6 - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 21/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 21 tháng 6 năm 2021. xổ số hôm nay. SXMT 21/6. KQSXMT.
XSHCM 21/6 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 21/6/2021 - SXHCM 21/6 - KQXSHCM thứ 2

XSHCM 21/6 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 21/6/2021 - SXHCM 21/6 - KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 21/6. Xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay ngày 21 tháng 6 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM thứ 2.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 21/6/2021: Ma Kết gặp biến cố tình cảm, Song Ngư bị sếp đánh giá thấp

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 21/6/2021: Ma Kết gặp biến cố tình cảm, Song Ngư bị sếp đánh giá thấp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 21/6 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 21/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 21/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 21/6/2021

Lịch âm 21/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 21/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 21/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 21/6. Âm lịch hôm nay 21/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 21/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 21 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
XSMN 21/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay 21/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 21/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 21/6/2021 - xổ số hôm nay 21/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 21/6. xổ số hôm nay 21/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 21 tháng 6 năm 2021. SXMN 21/6. KQSXMN.
Báo chí phát huy truyền thống 'bút sắc, lòng trong, tâm sáng' cùng thực hiện mục tiêu chung của đất nước

Báo chí phát huy truyền thống 'bút sắc, lòng trong, tâm sáng' cùng thực hiện mục tiêu chung của đất nước

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt các cơ quan báo chí nhân kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2021).
Bóng dáng Trung Quốc đằng sau thỏa thuận 'ngừng bắn' giữa Airbus - Boeing?

Bóng dáng Trung Quốc đằng sau thỏa thuận 'ngừng bắn' giữa Airbus - Boeing?

Baoquocte.vn. Washington và Brussels phải hợp tác với nhau để thách thức và chống lại các hành vi phi thị trường của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng không.
Thủ lĩnh Hezbollah chúc mừng ông Raisi đắc cử Tổng thống Iran

Thủ lĩnh Hezbollah chúc mừng ông Raisi đắc cử Tổng thống Iran

Baoquocte.vn. Thủ lĩnh phong trào Hồi giáo dòng Shi'ite Hezbollah Hassan Nasrallah đã chúc mừng ông Ebrahim Raisi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Iran
Linh Hoa Tâm: Khát vọng cống hiến cho cộng đồng

Linh Hoa Tâm: Khát vọng cống hiến cho cộng đồng

Baoquocte.vn. Với phương châm sống luôn hướng về cộng đồng, Linh Hoa Tâm đã dành tặng những món quà nhỏ đến các mẹ bỉm sau sinh và các bệnh nhân đang ...
Thủ lĩnh Hezbollah chúc mừng ông Raisi đắc cử Tổng thống Iran

Thủ lĩnh Hezbollah chúc mừng ông Raisi đắc cử Tổng thống Iran

Baoquocte.vn. Thủ lĩnh phong trào Hồi giáo dòng Shi'ite Hezbollah Hassan Nasrallah đã chúc mừng ông Ebrahim Raisi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Iran
Chuyện bất ngờ ở Thụy Điển: Thủ tướng đứng trước nguy cơ bị bãi nhiệm

Chuyện bất ngờ ở Thụy Điển: Thủ tướng đứng trước nguy cơ bị bãi nhiệm

Baoquocte.vn. Nhiều khả năng, Thủ tướng Thụy Điển Stefan Lofven sẽ là thủ tướng đầu tiên của nước này bị quốc hội bãi nhiệm.
Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Người dân Thái Lan chưa thấy ai thích hợp làm Thủ tướng

Baoquocte.vn. Kết quả thăm dò dư luận do Viện NIDA thực hiện công bố ngày 20/6 cho thấy người dân chưa thấy ai là lựa chọn phù hợp nhất để trở thành Thủ tướng.
Hậu thượng đỉnh Biden-Putin, Đại sứ Nga tại Mỹ trở lại Washington

Hậu thượng đỉnh Biden-Putin, Đại sứ Nga tại Mỹ trở lại Washington

Baoquocte.vn. Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov đang vô cùng lạc quan trước khi trở lại Washington vào ngày 20/6.
Covid-19: Bỉ cấm người đến từ Anh nhập cảnh, Philippines mua 40 triệu liều vaccine Pfizer/BioNTech

Covid-19: Bỉ cấm người đến từ Anh nhập cảnh, Philippines mua 40 triệu liều vaccine Pfizer/BioNTech

Baoquocte.vn. Nhiều nước siết chặt các biện pháp hạn chế nhập cảnh nhằm tránh lây lan dịch Covid-19, Philippines đã mua 40 triệu liều vaccine của Pfizer/BioNTech.
Australia sẽ 'không vội' mở cửa trở lại biên giới

Australia sẽ 'không vội' mở cửa trở lại biên giới

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Thương mại Australia Dan Tehan ngày 19/6 tuyên bố Chính phủ nước này 'không vội' mở cửa trở lại các cửa khẩu quốc tế.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo ngày 16/6 tại Thụy Sỹ mang tới tiến triển mới cho quan hệ Nga-Mỹ đang bên bờ vực. Song chừng đó liệu có đủ?
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Baoquocte.vn. Mong ước của Tổng thống Mỹ Joe Biden về một mối quan hệ Nga-Mỹ “ổn định và dễ lường hơn” liệu có thành sau thượng đỉnh với người đồng cấp Nga Vladimir Putin?
NATO xác định sứ mệnh mới

NATO xác định sứ mệnh mới

Baoquocte.vn. Kết quả và sự tham gia trở lại của Mỹ ở Thượng đỉnh NATO năm nay đã tìm kiếm cho liên minh quân sự này một sứ mệnh mới. Bình luận của báo TG&VN.
Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Baoquocte.vn. Sự trở lại của Mỹ, bài toán Nga và Trung Quốc hay bất đồng Anh-EU là điểm nhấn trong Thượng đỉnh G7 và NATO. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Baoquocte.vn. Quan hệ Mỹ-Trung Quốc tiếp tục nóng. Mỹ vừa ra cú đòn mới và không hề nhẹ đối với Trung Quốc. Chúng rất đáng được chú ý bởi ba lý do. Bình luận của TG&VN.
Thấy gì qua phát biểu của Tổng thống Mỹ về vaccine Covid-19?

Thấy gì qua phát biểu của Tổng thống Mỹ về vaccine Covid-19?

Baoquocte.vn. Sáng ngày 3/6, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có bài phát biểu về phân phối vaccine Covid-19 trên toàn cầu, với một số điểm nhấn đáng chú ý.
Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Dù công nghệ giải mã gen chủ yếu vẫn do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Những ứng viên Thủ tướng Israel

Những ứng viên Thủ tướng Israel

Baoquocte.vn. Israel có thể sẽ chứng kiến một cuộc “thay máu” khi liên minh phe đối lập sắp “đánh bật” ông Benjamin Netanyahu khỏi vị trí Thủ tướng.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược giữa Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác.
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Baoquocte.vn. Trong 20 năm qua, Mỹ đã ghi nhận ít nhất 120 cuộc chạm trán với UFO, nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định được chính xác những vật thể bay đó là gì.
Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Baoquocte.vn. Với hơn 142 tấn vàng khai thác năm 2019, Ghana chính thức soán ngôi Nam Phi, trở thành quốc gia khai thác vàng lớn nhất lục địa đen.
Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Baoquocte.vn. 70% dân số toàn cầu cần được tiêm vaccine phòng Covid-19. Đó là con số ước tính để thế giới đạt được miễn dịch cộng đồng.
Phiên bản di động