Căng thẳng Mỹ-Iran: 'Một lần bất tín, vạn lần bất tin', xác định vai trò trung gian hòa giải

Vy Anh
Lòng tin giữa Mỹ và Iran ngày càng suy giảm dẫn đến sự leo thang căng thẳng, châm ngòi cho xung đột lan rộng khu vực. Trung gian hòa giải quốc tế vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được sự thấu hiểu và tìm ra giải pháp giữa các bên.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Căng thẳng Mỹ-Iran: Một lần bất tín, vạn lần bất tin, xác định vai trò của trung gian hòa giải
Đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran khó tìm được tiếng nói chung nếu không có vai trò của các trung gian hòa giải. (Nguồn: Trend Research)

Quan hệ Iran-Mỹ từ lâu đã được đặc trưng bởi những vấn đề phức tạp, thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Với việc hai bên nối lại các cuộc đàm phán gián tiếp tại Geneva vào ngày 26/2 vừa qua, tính cấp bách càng trở nên rõ rệt. Mặc dù cả hai quốc gia đều có lập trường riêng, song trung gian hòa giải quốc tế vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được sự thấu hiểu và tìm ra giải pháp.

Thế sự xoay vần

Trước cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979, Iran và Mỹ từng có quan hệ tốt đẹp, nhưng tình hình đã thay đổi sau đó. Các vấn đề chính bắt đầu nảy sinh vào đầu những năm 2000, khi chương trình hạt nhân của Iran trở thành tâm điểm chú ý.

Iran đã nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của mình nhằm mục đích dân sự, phù hợp với các nghĩa vụ theo các thỏa thuận quốc tế. Trong khi đó, Mỹ bày tỏ quan ngại về khả năng Iran sử dụng chương trình hạt nhân cho mục đích quân sự, dẫn đến một loạt các lệnh trừng phạt và nỗ lực ngoại giao.

Một trong những bước ngoặt quan trọng là Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) năm 2015, theo đó Iran đồng ý hạn chế chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Thỏa thuận này được ký kết giữa nhiều quốc gia và được coi là một bước tiến hướng tới hợp tác.

Nhưng vào năm 2018, Mỹ đã chọn rút khỏi thỏa thuận, tái áp đặt các lệnh trừng phạt. Trong những năm qua, Iran đã gia tăng mức độ làm giàu uranium, nhưng luôn khẳng định quyền hợp pháp của mình đối với các chương trình hạt nhân vì mục đích dân sự. Tất cả những điều này đều là một phần của các cuộc đàm phán đang diễn ra, khi cả hai bên tìm cách khôi phục lòng tin.

Hai bức tranh sáng - tối

Nếu các cuộc đàm phán diễn ra tốt đẹp, những kết quả tích cực có thể tác động sâu rộng. Việc nới lỏng các lệnh trừng phạt có thể cải thiện nền kinh tế Iran, giúp cuộc sống của người dân trở nên dễ dàng hơn và bảo đảm thị trường dầu mỏ quốc tế duy trì sự ổn định.

Đối với Mỹ, việc Iran chấp nhận các hạn chế có thể kiểm chứng đối với chương trình hạt nhân sẽ củng cố an ninh Trung Đông, có thể mở ra cơ hội cho các cuộc đàm phán ngoại giao tiếp theo về các vấn đề khác.

Ngược lại, toàn bộ khu vực có thể rơi vào tình trạng bất ổn hơn nữa. Tình trạng bất ổn trên các tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz có thể gây ra những hệ lụy về năng lượng trên toàn thế giới, không chỉ ảnh hưởng đến Trung Đông mà còn đến các khu vực khác ở xa hơn.

Sự can dự của các đồng minh khác có thể làm gia tăng tính phức tạp, kéo theo sự tham gia của các quốc gia khác trong khu vực. Yếu tố con người luôn là ưu tiên hàng đầu trong bất kỳ tình huống nào.

Trên bình diện quốc tế, những căng thẳng như vậy định hình và tái định hình các liên minh toàn cầu và mô hình thương mại. Những quốc gia ở châu Âu, vốn phụ thuộc vào sự ổn định của Trung Đông, là những bên bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Chính sự liên kết chặt chẽ này khiến việc cùng nhau hợp tác trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Cần nỗ lực ngoại giao tập thể

Cộng đồng quốc tế cần đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các cuộc đàm phán này. Vai trò trung gian của các quốc gia thứ ba có thể mang tính quyết định trong việc thu hẹp khoảng cách, đưa ra những ý tưởng mới và đạt được sự thỏa hiệp.

Các nước châu Âu, với tư cách là những bên ký kết ban đầu của JCPOA, có thể khôi phục sự tham gia của mình bằng cách cách đề xuất các phương thức kiểm chứng mới.

Trung Quốc có thể đóng vai trò khuyến khích tiến trình giảm leo thang căng thẳng, trong khi Nga có thể hỗ trợ trong các cuộc đàm phán về các thỏa thuận an ninh. Ấn Độ, với chính sách đối ngoại cân bằng, có tiềm năng thúc đẩy ý tưởng đối thoại bao trùm trong các chuyến thăm cấp cao của mình.

Đáng chú ý, Pakistan có tiềm năng đóng vai trò trung gian hòa giải nhờ vị trí địa lý và kinh nghiệm ngoại giao trong quá khứ. Pakistan, quốc gia có chung biên giới với Iran và có mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với Mỹ, có thể kêu gọi cả hai bên tập trung vào phát triển kinh tế thay vì xung đột, có thể bằng cách tổ chức các cuộc đàm phán bên lề hoặc đề xuất các biện pháp xây dựng lòng tin.

Kinh nghiệm của Pakistan khiến nước này trở thành một đối tác lý tưởng có thể đóng góp tích cực. Bằng cách chủ động, Pakistan có thể đảm bảo rằng những tác động lan tỏa không ảnh hưởng đến sự ổn định của Nam Á.

Các quốc gia khác, như Qatar và Thụy Sỹ, vốn có kinh nghiệm làm trung gian hòa giải, nên nỗ lực hơn nữa. Liên hợp quốc (LHQ) có thể tổ chức các phiên họp đặc biệt để thúc đẩy các giải pháp đa phương nhằm bảo đảm không có bên nào cảm thấy bị gạt ra ngoài lề. Những nỗ lực chung này đều có thể giúp tạo động lực cho tiến trình hòa giải. Đây không phải là sự thiên vị, mà là tạo không gian cho sự thấu hiểu.

Có thể hình dung viễn cảnh về một thế giới nơi ngoại giao tập thể trở thành chuẩn mực mới. Điều này bắt đầu bằng việc các quốc gia khuyến khích lẫn nhau tham gia, chia sẻ kiến thức và nguồn lực.

Mỹ ưu tiên ngoại giao để giải quyết căng thẳng với Iran, các điều kiện Tehran cần đáp ứng là gì?

Ngày 15/1, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff ngày thứ Năm cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump ưu tiên một giải pháp ngoại ...

Mỹ và Iran có hành động quân sự tại khu vực giữa lúc căng thẳng, Tehran phát cảnh báo các nước láng giềng

Cả Mỹ và Iran đều thông báo tiến hành các cuộc tập trận giữa lúc leo thang nguy cơ xảy ra cuộc xung đột giữa ...

Tín hiệu mới từ Iran nhen nhóm kỳ vọng 'giải tỏa' căng thẳng với Mỹ? Tehran có bước đi mới đáp trả hành động của EU

Tehran đang xem xét nhiều phương án ngoại giao khác nhau để xử lý căng thẳng gia tăng với Washington, phát tín hiệu thận trọng ...

Điểm nóng Trung Đông: Israel có động thái mới với Iran, quốc tế lên tiếng hối thúc các bên hạ nhiệt căng thẳng

Trước tình hình căng thẳng an ninh tại Trung Đông, cộng đồng quốc tế đã lên tiếng hối thúc các bên hạ nhiệt căng thẳng.

Căng thẳng tại Trung Đông leo thang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu

Căng thẳng tại Trung Đông hiện nay có thể làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu thô toàn cầu và đẩy giá dầu tăng ...

(theo Eurasia Review)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động