Châu Phi có thể đóng vai trò 'cầm trịch' hơn tại Hội đồng Bảo an LHQ? *

Theo dõi TGVN trên
TGVN. Xét về mặt số lượng, châu Phi có vai trò quan trọng tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) song nhiều thành viên của tổ chức này vẫn coi các vấn đề của châu Phi mang tính ngoài lề hoặc ít chiến lược hơn so với Syria, Triều Tiên hay tiến trình hòa bình Trung Đông.
TIN LIÊN QUAN
chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq Thượng đỉnh Liên minh châu Phi: Lắng tiếng súng, cùng vươn xa
chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Phi khai mạc ở Ethiopia
chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp nghe báo cáo về tình hình Nam Sudan và hoạt động của Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại nước này (UNMISS), ngày 4/3. (Nguồn: UN)

Tầm quan trọng và tính chất "ngoài lề"

Tầm vóc và năng lực ngoại giao của nhóm 3 nước châu Phi (nhóm A3) tại HĐBA LHQ đã tăng lên đáng kể, phần lớn nhờ vào việc thiết lập Liên minh châu Phi (AU) năm 2002 và mối quan hệ đối tác ngày càng chặt chẽ giữa AU và LHQ. Mặc dù về mặt truyền thống, các vấn đề châu Phi ít gây tranh cãi trong HĐBA LHQ, nhưng căng thẳng địa chính trị gia tăng giữa các thành viên trong tổ chức quốc tế gồm 15 thành viên này đang bắt đầu lan rộng, gây bất lợi cho hành động chính trị tập thể. Nếu nhóm A3 muốn đảm bảo sự liên quan và ảnh hưởng trong năm 2020 và thời gian tiếp theo, châu Phi phải đảm bảo rằng các quan điểm chung là ưu tiên hàng đầu.

Xét về mặt số lượng, châu Phi có vai trò quan trọng tại HĐBA LHQ. Năm 2018, hơn 50% các cuộc họp của HĐBA, 60% các tài liệu về kết quả làm việc của HĐBA và 70% các nghị quyết của HĐBA với các nhiệm vụ thuộc Chương VII là về các vấn đề hòa bình và an ninh của châu Phi.

Các quốc gia châu Phi chiếm gần 28% tổng số thành viên LHQ, cung cấp sự hậu thuẫn chính trị quan trọng của châu lục cho nhóm A3. Nigeria, Nam Phi và Tunisia là những thành viên nhóm A3 năm 2020; Djibouti hoặc Kenya sẽ thay thế vị trí của Nam Phi tại HĐBA LHQ từ tháng 1/2021.

Mặc dù HĐBA LHQ đã dành nhiều thời gian cho các vấn đề châu Phi, nhiều thành viên của tổ chức này vẫn coi các vấn đề của châu Phi mang tính ngoài lề hoặc ít chiến lược hơn so với Syria, Triều Tiên hoặc tiến trình hòa bình Trung Đông. Do đó, các hồ sơ châu Phi (bao gồm cả những hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ) thường không gây tranh cãi trong HĐBA LHQ.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán căng thẳng về Libya và Cộng hòa Trung Phi hồi đầu năm 2020 cho thấy các vấn đề xung đột của HĐBA LHQ đang lây sang các vấn đề của châu Phi. Năm thành viên thường trực của HĐBA LHQ (nhóm P5) - gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ - bị sa lầy bởi những bế tắc và xung đột lợi ích chiến lược, ngay cả giữa những nước từng là đồng minh mạnh mẽ. Các cuộc đụng độ ở những nơi khác trên thế giới hiện đang ảnh hưởng đến các cam kết của HĐBA LHQ với châu Phi.

Sự đoàn kết là điều cần thiết

Vai trò của nhóm A3 tại thời điểm này là rất quan trọng để định hình các cuộc tranh luận trong HĐBA LHQ, phá vỡ các bế tắc địa-chính trị và hướng dẫn hành động tập thể của HĐBA. Tuy nhiên, để điều này thành hiện thực, sự đoàn kết của châu Phi là điều cần thiết.

Nhóm A3 có thể thể hiện sự thống nhất thông qua nhiều cách tiếp cận khác nhau, như có thể đưa ra các tuyên bố chung gửi tới HĐBA, xác định các quan điểm đàm phán chung đối với các tài liệu kết quả và triệu tập các cuộc gặp gỡ báo chí chung.

chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq
Bảng thống kê danh sách các nước A3 trong HĐBA LHQ từ năm 2004 đến 2020.

Vai trò của Phái đoàn quan sát thường trực của AU tại LHQ là đặc biệt quan trọng. Phái đoàn này có thể hỗ trợ phối hợp các can dự của A3 và AU, tạo điều kiện cho các tương tác thường xuyên với các nhà ngoại giao và quan chức ở Addis Ababa, cũng như lưu trữ các ghi nhớ thể chế giữa AU và LHQ.

Chỉ riêng các thành viên A3 sẽ có ảnh hưởng một cách hạn chế tại HĐBA LHQ. Nhưng quan điểm chung của toàn bộ châu Phi - đặc biệt là khi được hỗ trợ bởi các quyết định của Hội đồng Hòa bình và An ninh AU (PSC) – sẽ cung cấp tính hợp pháp, uy tín và lợi thế trong các cam kết của A3 với các thành viên khác của HĐBA và có thể ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của HĐBA.

Minh chứng cho điều này là trong năm 2019, nhóm A3 đã đưa ra 16 tuyên bố chung tại HĐBA LHQ trong các cuộc tranh luận theo chủ đề và về từng quốc gia cụ thể. Những lợi ích của sự can dự chung của nhóm A3 là rõ ràng, tuy nhiên các bối cảnh chính trị và thể chế đang đe dọa phá vỡ nhóm này. Thỏa thuận thường được kiểm tra bởi các xung đột địa chính trị rộng lớn hơn và lợi ích của các thành viên quyền lực trong HĐBA. Đặc biệt, sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên nhóm P5 có thể gây khó khăn cho các liên minh của nhóm A3.

Kết quả là, các cuộc đàm phán chỉ về một vấn đề sẽ hiếm khi diễn ra. Thay vào đó, nhóm A3 phải duy trì sự thống nhất trong một loạt cuộc đàm phán lớn hơn (trong cả những vấn đề của châu Phi và không phải của lục địa này) nhằm đạt được kết quả cụ thể.

Cùng thời điểm đó, các thành viên nhóm A3 liên tục xác định và đàm phán lợi ích riêng của quốc gia; các thành viên khác của HĐBA có thể tận dụng lợi thế bằng cách dựa theo các quan điểm khác nhau này hoặc cố gắng chia rẽ nhóm A3.

Các quốc gia nhóm A3, giống như các thành viên HĐBA khác, phải điều chỉnh các lợi ích quốc gia, khu vực, lục địa và toàn cầu mà không phải lúc nào những lợi ích này cũng bổ sung lẫn nhau. Điều này đặc biệt phức tạp khi các chính phủ, các cộng đồng kinh tế khu vực và PSC có các quan điểm khác nhau về một vấn đề cụ thể.

HĐBA LHQ và PSC cũng không phải là các tổ chức giống hệt nhau: Hai thể chế này có cấu trúc, nhiệm vụ và phương thức hoạt động khác nhau, cũng như bị điều chỉnh bởi các lợi ích và mục đích chính trị khác nhau. Để hai thể chế này đồng thuận về cùng một vấn đề là một kỳ vọng rất lớn đối với nhóm A3. Thách thức này càng lớn hơn khi tư cách thành viên HĐBA LHQ mang tính luân phiên, có nghĩa là có những đường cong nhận thức, học hỏi khác nhau đối với mỗi thành viên khi gia nhập HĐBA LHQ cũng như hoạt động trong nhóm A3.

Chìa khóa để phòng ngừa xung đột

Bất chấp những thách thức này, nhóm A3 có thể tạo ảnh hưởng chung đến HĐBA LHQ. Các thành viên của HĐBA, đặc biệt là các thành viên không thường trực, thường tìm kiếm sự tư vấn từ nhóm A3 khi một cuộc khủng hoảng chính trị hoặc an ninh nổ ra tại châu Phi. Khi các thể chế châu Phi đảm nhận những vị trí quyết định, nhóm A3 có thể tự tin sử dụng các thể chế này để điều hành HĐBA LHQ.

Chẳng hạn, tháng 6/2019, nhóm A3 đã phá vỡ thế bế tắc trong HĐBA LHQ và định hình các tuyên bố báo chí của HĐBA về Sudan sau khi PSC đình chỉ tư cách thành viên của chính phủ Sudan. Trong bối cảnh cả HĐBA LHQ và PSC đều thảo luận về một số vấn đề tương tự, nhóm A3 có thể giúp điều chỉnh các chương trình nghị sự của hai hội đồng này. Các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ có chu kỳ báo cáo định kỳ, do đó, tương đối dễ dàng để xác định thời điểm diễn ra các cuộc thảo luận về một quốc gia cụ thể. Tuy nhiên, chỉ đơn giản là sắp xếp thời gian biểu là chưa đủ nếu các cuộc tranh luận không được xây dựng tiếp nối nhau.

chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq
Phó Tổng Thư ký LHQ Amina Mohammed cùng với nữ thành viên lực lượng gìn giữ hòa bình của Phái bộ Liên hợp quốc tại Somalia (UNSOM), tháng 10/2019. (Nguồn: UNSOM)

Đặc biệt, Nam Phi có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự hợp tác giữa LHQ và AU vì hiện tại quốc gia này đang là thành viên HĐBA LHQ, đồng thời là Chủ tịch AU năm 2020. Với tư cách Chủ tịch AU năm 2020, Nam Phi có sức nặng ngoại giao lớn hơn hơn để ủng hộ các quan điểm của AU tại HĐBA LHQ.

Nam Phi có thể sẽ tập trung vào sáng kiến “Im lặng tiếng súng” của AU, đặc biệt HĐBA LHQ cũng đã thông qua một nghị quyết về vấn đề tương tự vào tháng 2/2019. Tháng 5/2020, Nam Phi sẽ tổ chức Hội nghị thượng đỉnh bất thường của AU về “Im lặng tiếng súng”, điều này sẽ định hình cho nhóm A3 tham gia vào vấn đề tương tự tại HĐBA LHQ.

Với nhiệm vụ đầy tham vọng và bối cảnh chính trị địa lý đầy thách thức phải được điều hướng, sự chuyển biến của nhóm A3 thành một khối chính trị đoàn kết trong HĐBA LHQ là điều đáng ghi nhận. Đến thời điểm này, các quốc gia châu Phi phải thực hiện bước tiếp theo để củng cố ảnh hưởng của lục địa. Điều đó đòi hỏi các nước châu lục phải thống nhất, đảm bảo nguyên tắc và liên kết chặt chẽ với Addis Ababa.

Với những thời kỳ đầy thách thức phía trước đặt ra đối với HĐBA LHQ, sự lãnh đạo nhóm A3 về các quyết định liên quan đến châu Phi là chìa khóa để phòng ngừa xung đột và quản lý khủng hoảng.

* Bài viết của ông Gustavo de Carvalho, nghiên cứu viên cao cấp của Viện Nghiên cứu An ninh (ISS) và ông Daniel Forti, nhà phân tích chính sách của Viện Hòa bình Quốc tế (IPI).

chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq

Hội đồng Bảo an quan ngại về nạn khủng bố và bạo lực cực đoan tại châu Phi
chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq

Châu Phi: Chưa phải Covid-19, châu chấu mới là đại dịch nguy hiểm
chau phi co the dong vai tro cam trich hon tai hoi dong bao an lhq

‘Câu chuyện châu Phi’ của Mỹ: Chậm nhưng có chắc?
Vinh Hà
(theo Daily Maverick)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 21/1: Tuổi Tý vận may tài lộc, tuổi Ngọ lưu ý sức khỏe

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 21/1: Tuổi Tý vận may tài lộc, tuổi Ngọ lưu ý sức khỏe

Tử vi hôm nay 21/1/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 21/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 21/1/2021 - Lịch vạn niên 21/1/2021

Lịch âm 21/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 21/1/2021 - Lịch vạn niên 21/1/2021

Lịch âm 21/1. Âm lịch hôm nay 21/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 21/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn viên ngày 21 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 5 ngày 21/1/2021: Song Ngư tình duyên lận đận, Xử Nữ bị lừa gạt tình cảm?

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 5 ngày 21/1/2021: Song Ngư tình duyên lận đận, Xử Nữ bị lừa gạt tình cảm?

Tử vi hôm nay 21/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Hai động thái của Tổng thống Trump trong những ngày cuối nhiệm kỳ đang đẩy Tổng thống đắc cử Joe Biden vào tình trạng khó xử. TG&VN bình luận.
Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ, ông Trump trước ngày rời Nhà Trắng, Mỹ-Trung Quốc, đại dịch Covid-19... là một số sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
EIU: Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất châu Á - Thái Bình Dương

EIU: Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất châu Á - Thái Bình Dương

Theo EIU, Việt Nam là một trong những địa điểm sản xuất cạnh tranh nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết ‘Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Học viện Ngoại giao Hoàng tử Saud Al-Faisal, Saudi Arabia.
Hoa Kỳ và Việt Nam cam kết hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh

Hoa Kỳ và Việt Nam cam kết hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh

Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam tổ chức Lễ công bố kết quả bước đầu của Dự án Xử lý ô nhiễm dioxin, cam kết hợp tác ...
Tạ Quỳnh Mai: Nữ CEO 8X tài năng, bản lĩnh

Tạ Quỳnh Mai: Nữ CEO 8X tài năng, bản lĩnh

Sau 12 năm, giờ đây, QM Diamond đã trở thành thương hiệu lớn về trang sức - kim cương. Thành công ấy, không thể không nhắc tới vai trò trụ ...
Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/1: Đà Nẵng có thêm 4 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/1: Đà Nẵng có thêm 4 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Tính đến chiều 20/1, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết có 4 ca mắc mới Covid-19 ở Đà Nẵng được cách ly ngay khi nhập ...
Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Tin thế giới 20/1: Ông Trump 'tất tay' với ván bài cuối; Mỹ chuẩn bị cho Lễ Nhậm chức của ông Biden; Ngoại trưởng Zimbabwe tử vong do Covid-19

Lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ, ông Trump trước ngày rời Nhà Trắng, Mỹ-Trung Quốc, đại dịch Covid-19... là một số sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Hé lộ chính sách đối ngoại của chính quyền ông Biden ở một số 'điểm nóng'

Hé lộ chính sách đối ngoại của chính quyền ông Biden ở một số 'điểm nóng'

Ngoại trưởng và Bộ trưởng Quốc phòng tương lai của chính quyền ông Biden đã đưa ra các lập trường về chính sách đối ngoại với một số 'điểm nóng'.
Iran đưa ông Trump vào danh sách trừng phạt, nói bóng 'đang trên sân Mỹ'

Iran đưa ông Trump vào danh sách trừng phạt, nói bóng 'đang trên sân Mỹ'

Iran đã đưa Tổng thống Mỹ sắp mãn nhiệm Donald Trump và các quan chức Mỹ khác vào danh sách trừng phạt.
Phẫn nộ vì Dòng chảy phương Bắc 2 lại bị hứng đòn, Nga tuyên bố Mỹ 'sẽ không thắng cuộc'

Phẫn nộ vì Dòng chảy phương Bắc 2 lại bị hứng đòn, Nga tuyên bố Mỹ 'sẽ không thắng cuộc'

Đại sứ Nga tại Mỹ cho rằng, Washington sẽ không thắng cuộc khi áp trừng phạt các bên tham gia Dòng chảy phương Bắc 2.
Tổng thống Trump ân xá và giảm án cho hơn 140 người trước giờ chót

Tổng thống Trump ân xá và giảm án cho hơn 140 người trước giờ chót

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh ân xá cho 73 người và giảm án cho 70 người khác.
Cập nhật Covid-19 ngày 20/1: Châu Âu tiếp tục 'vật lộn', số tử vong mới ở Anh cao kỷ lục; Nga tuyên bố vaccine đầu tiên đạt hiệu quả 100%

Cập nhật Covid-19 ngày 20/1: Châu Âu tiếp tục 'vật lộn', số tử vong mới ở Anh cao kỷ lục; Nga tuyên bố vaccine đầu tiên đạt hiệu quả 100%

Toàn cầu ghi nhận hơn 96,6 triệu ca nhiễm Covid-19, trong đó có hơn 2 triệu ca tử vong và hơn 69,27 bệnh nhân bình phục.
Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Hai động thái của Tổng thống Trump trong những ngày cuối nhiệm kỳ đang đẩy Tổng thống đắc cử Joe Biden vào tình trạng khó xử. TG&VN bình luận.
Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Người chiến thắng trong bầu cử Đức tháng 9 sẽ phải đưa Berlin và EU vượt cơn sóng dữ đến bến bờ mới, một kỷ nguyên hậu Brexit, vắng bà Angela Merkel.
Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Tại vùng Vịnh đang mở ra cục diện hòa giải. Saudi Arabia đi đầu và ba nước khác là UAE, Bahrain và Ai cập lần lượt theo sau trong chuyện hoà giải với Qatar.
Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ

Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ 1

Máu đã đổ, khói đã tan trên Điện Capitol, Quốc hội Mỹ xác nhận ông Joe Biden sẽ làm Tổng thống, nhưng rối ren ở Washington sẽ khó mà chấm dứt.
Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19 không chỉ là biện pháp ứng phó dịch bệnh mà còn được sử dụng làm công cụ trong chính trị ngoại giao quốc tế. Bình luận của TG&VN.
Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Một năm rưỡi sau cuộc tuần tra chung đầu tiên, Nga-Trung Quốc lại tuần tra chung ở khu vực biển miền Tây Thái Bình Dương. TG&VN bình luận.
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Bảo vệ không phận, Thụy Sỹ đưa F/A-18 vào trực chiến

Bảo vệ không phận, Thụy Sỹ đưa F/A-18 vào trực chiến

Sau khi bị chỉ trích vì không có khả năng duy trì trạng thái sẵn sàng hoạt động, Thụy Sỹ đã công bố khả năng phản ứng nhanh 24/7 của hai chiếc F-18.
Một năm biến động của Hoàng gia Anh

Một năm biến động của Hoàng gia Anh

Năm 2020 với sự xuất hiện của đại dịch Covid-19 không chỉ gây ảnh hưởng cho toàn thế giới mà đến bản thân Hoàng gia Anh cũng chịu nhiều biến động.
Giải mã Gurkha - lực lượng đánh thuê thiện chiến nhất thế giới

Giải mã Gurkha - lực lượng đánh thuê thiện chiến nhất thế giới

Lực lượng Gurkha sống và chiến đấu theo phương châm 'thà hy sinh chứ không hèn nhát'.
Phiên bản di động