Cuộc đua vaccine Covid-19: Luật chơi của kẻ mạnh

Linh Lê
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Cuộc đua tìm kiếm vaccine phòng, chống Covid-19 không chỉ là một thách thức khoa học mà, còn mang cả tính chính trị. Nhiều nước đã chi ra những khoản tiền lớn để đầu tư cho nghiên cứu nhưng cũng để được độc quyền tiếp cận nguồn vaccine quý giá, ước tính lên đến hàng trăm triệu liều.
Cuộc đua vaccine Covid-19: Luật chơi của kẻ mạnh
Cuộc đua tìm vaccine Covid-19 không đơn thuần là một thách thức khoa học mà còn mang cả tính chính trị. (Nguồn: Getty Images)

Với hơn một triệu người thiệt mạng và gần 35 triệu ca nhiễm bệnh trên toàn cầu, cuộc đua tìm kiếm một loại vaccine hiệu quả giờ là một ưu tiên của nhiều chính phủ. Cuối tháng 6/2020, Trung Quốc là nước đầu tiên quyết định cho phép sử dụng vaccine có tên gọi là Ad5-nCoV, do hãng CanSino của nước này bào chế, cho mục tiêu quân sự.

Trung tuần tháng 8/2020, Nga gây bất ngờ khi cho triển khai vaccine Sputnik V, bất chấp những lo ngại của cộng đồng quốc tế. Tiếp theo đến Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ làm mọi cách để vaccine do hãng Moderna điều chế sẽ được đưa ra thị trường trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, dự kiến diễn ra vào ngày 3/11. Trong khi đó, chính phủ Anh dự kiến triển khai vaccine vào dịp cuối năm.

Tin liên quan
Ai sợ vaccine Covid-19? Ai sợ vaccine Covid-19?

Vượt ngoài khuôn khổ khoa học

Việc tìm ra một vaccine Covid-19 "hiệu quả" và "an toàn", là một nhu cầu cấp bách. Cuộc nghiên cứu "khác thường" này đang huy động hàng nghìn nhà khoa học và nhiều nguồn tài trợ công từ nhiều nước giàu có trên thế giới. Chín loại vaccine từ Mỹ, Nga, Trung Quốc và châu Âu hiện đã bước qua giai đoạn 3 (thử nghiệm trên người) để thẩm định mức độ an toàn và tính hiệu quả.

Ba nhà quan sát độc lập Pauline Londeix, Jerome Martin - đồng sáng lập Đài quan sát Minh bạch trong các chính sách dược phẩm - cùng với Els Torreele, nghiên cứu sinh, cựu Giám đốc Chiến dịch tiếp cận y sĩ không Biên giới, cảnh báo trên tờ Le Monde (Pháp) ngày 24/9 rằng “Cuộc đua vaccine có thể gây tổn hại cho mọi ứng phó tế nhị với đại dịch”.

Theo các tác giả trên, nếu như những hứa hẹn do nhiều lãnh đạo thế giới đưa ra còn lâu mới thành hiện thực, cuộc đua này dường như để thỏa mãn những chiến lược thống trị địa chính trị, những lợi ích mang tư tưởng dân túy hay những lợi ích tài chính cho các hãng dược phẩm đa quốc gia, hơn là vì các lợi ích của cộng đồng.

Quan điểm này cũng được bà Nathalie Coutinet, nhà kinh tế học về y tế công của Đại học Sorbonne Paris Nord, đồng chia sẻ. Theo chuyên gia Coutinet, cuộc đua đã vượt ra ngoài khuôn khổ nghiên cứu khoa học, trở thành một thách thức địa chính trị và chính trị do có sự can dự của chủ nghĩa dân tộc.

Hãng dược mập mờ

Chưa có lúc nào nghiên cứu khoa học lại tăng tốc nhanh như lúc này. Ý tưởng nước nào, hay nền công nghệ nào sẽ giành được chiến thắng trong cuộc đua này đã khiến người ta quên đi quy mô của những thách thức y khoa được đặt ra cho phát triển vaccine hiệu quả.

Một nỗ lực khoa học vốn dĩ đòi hỏi từ 5-10 năm nghiên cứu và phát triển nay rút ngắn chỉ còn từ 1-2 năm. Theo bà Anne-Claude Crémieux, Giáo sư về các bệnh truyền nhiễm thuộc bệnh viện Saint-Louis (Paris), sự việc cho thấy những sức ép chính trị to lớn trong và ngoài nước để có thể về nhất đã làm cho cuộc chiến tăng tốc nhanh hơn nữa.

Nhiều nhà quan sát lo lắng, trong cuộc tranh đua điên cuồng này, mà tư tưởng "phải nhanh chân về đầu" ngự trị, lý lẽ cạnh tranh tạo cơ hội cho sự mập mờ và thiếu tham vấn giữa các tác nhân, có nguy cơ dẫn đến việc tạo ra những vaccine kém chất lượng.

Việc "đốt cháy" các giai đoạn nghiên cứu cần thiết có nguy cơ gây tổn hại cho việc thẩm định tính "an toàn" và "hiệu quả" cho một sản phẩm sức khỏe con người. Mục tiêu phải dẫn đầu khiến các nhà bào chế của 8 loại ứng viên vaccine hiện nay chỉ tập trung vào một loại protein của virus mà bỏ qua nhiều hướng khai thác tiềm tàng khác nhiều hứa hẹn trong dài hạn.

Theo một thăm dò do Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) tiến hành tại khoảng 30 nước, 25% số người được hỏi tỏ ra ngập ngừng hay do dự về việc tiêm vaccine Covid-19. Việc giữ bí mật đề cương nghiên cứu càng làm cho mối nghi kỵ của người dân ngày càng lớn đối với các biện pháp phòng chống Covid-19.

Trên các mạng xã hội, các thông điệp chống lại việc tiêm vaccine Covid-19 ngày càng nhiều, đôi khi lan truyền cả những giả thuyết cực đoan hay mang hơi hướng của thuyết âm mưu.

Khi nào đến lượt các nước nghèo?

Sau cuộc đua tìm kiếm vaccine, nhân loại sẽ lại được chứng kiến một cuộc đua khác: Cuộc đua sở hữu nguồn thuốc quý giá này.

Nhà kinh tế học Nathalie Coutinet khẳng định sự thống trị "luật chơi của kẻ mạnh", đồng thời cho biết: “Điều này còn phụ thuộc nhiều vào hãng nào tìm ra được vaccine trước tiên. Khi những hãng dược nộp bằng sáng chế và được quốc tế công nhận, bằng sáng chế đó có giá trị toàn cầu, đồng thời cho phép hãng nắm thế độc quyền về những sản phẩm do họ phát triển”.

Tin liên quan
Vì sao Indonesia mạo hiểm thử nghiệm vaccine Covid-19 của Trung Quốc? Vì sao Indonesia mạo hiểm thử nghiệm vaccine Covid-19 của Trung Quốc?

Theo bà Coutinet, thế độc quyền này cho phép hãng dược ấn định mức giá bán theo ý mình muốn. Nếu như Moderna hay Pfeizer là những hãng đầu tiên bào chế được vaccine, họ đã tuyên bố mục tiêu của họ là thu lời. Những hãng này cũng có thể đề xuất nhiều mức giá khác nhau tùy theo mức độ phát triển của từng nước.

Khi nào những liều thuốc rẻ mới đến tay người tiêu dùng ở những nước nghèo, đang phát triển? Một điều chắc chắn, những nước giàu đã có những hợp đồng với các hãng bào chế đặt hàng trước hàng trăm triệu liều thuốc. Trong cuộc đua này, Mỹ chi ra hơn 10 tỷ USD. Liên minh châu Âu đang trong cuộc đàm phán để có hơn một tỷ liều vaccine.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Ghebreyesus hồi tháng 8 vừa qua đã lên tiếng cảnh báo hiện tượng "chủ nghĩa dân tộc hoá vaccine". Một lời báo động dường như không mấy được lắng nghe trong khi thế giới tồn tại nhiều cơ chế hợp tác quốc tế.

Chương trình Covax, do WHO đồng điều hành, dự kiến mua 2 tỷ liều vaccine và sẽ được phân phối công bằng trên thế giới. Một nửa trong số này sẽ dành cho khoảng 100 nước có thu nhập thấp.

Tuy nhiên, "nguồn dự trữ vaccine cho Covax còn lệ thuộc nhiều vào những gì còn lại sau các đợt mua hàng với giá cao từ những nước khác", theo như phân tích của ông Vinh-Kim Nguyen, đồng Giám đốc Global Health Centre, Viện Nghiên cứu Quốc tế và Phát triển tại Geneva.

Theo một báo cáo do tổ chức Oxfam công bố, một số nước giàu chiếm 13% dân số toàn cầu dường như đã đặt mua trước một nửa số liều vaccine tiềm tàng.

Các thông tin mới nhất về vaccine Covid-19 và thuốc điều trị

Các thông tin mới nhất về vaccine Covid-19 và thuốc điều trị

TGVN. Nhà khoa học của WHO Soumya Swaminathan ngày 15/9 cảnh báo rằng sẽ không có đủ vaccine để thế giới trở lại cuộc sống ...

Vaccine có giúp ngăn chặn được đại dịch Covid-19?

Vaccine có giúp ngăn chặn được đại dịch Covid-19?

TGVN. Một số chuyên gia nói rằng ngay cả khi vaccine được phát triển, hiệu quả thực sự của việc ngăn ngừa virus SARS-CoV-2 có ...

Cuộc đua vaccine Covid-19: Lượng vaccine khổng lồ có thể 'ra lò', vận chuyển và bảo quản gặp khó

Cuộc đua vaccine Covid-19: Lượng vaccine khổng lồ có thể 'ra lò', vận chuyển và bảo quản gặp khó

TGVN. Ngày 3/9, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) nhận định, một lượng vaccine ngừa Covid-19 nhiều chưa từng thấy có thể được 28 ...

(theo RFI, Le Monde)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Tìm lại thời cổ đại hoàng kim, Ai Cập chuẩn bị xây dựng 'thành phố vàng'

Tìm lại thời cổ đại hoàng kim, Ai Cập chuẩn bị xây dựng 'thành phố vàng'

Baoquocte.vn. Nhằm hồi sinh ngành công nghiệp vàng và thu hút đầu tư, Ai Cập mới đây thông báo sẽ thành lập một thành phố chuyên sản xuất và kinh doanh ...
Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch với những đột phá về công tác chỉ đạo điều hành

Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch với những đột phá về công tác chỉ đạo điều hành

Baoquocte.vn. Sau 23 năm kể từ ngày Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch (1921-1998) đi xa, tôi vẫn cảm nhận sâu sắc rằng công tác xây dựng ngành hiện nay đều là ...
Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Baoquocte.vn. Cơ quan cảnh sát New York (NYPD) ngày 8/5 xác nhận một vụ xả súng xảy ra tại quảng trường Thời đại khiến 3 người bị thương.
Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái đất hôm nay

Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái đất hôm nay

Baoquocte.vn. Mảnh vỡ tên lửa lớn nhất Trung Quốc được phóng vào tuần trước dự kiến sẽ trở lại bầu khí quyển vào sáng ngày 9/5, theo các trung tâm theo ...
Hy vọng cho bệnh nhân Covid-19 khi Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc điều trị mới

Hy vọng cho bệnh nhân Covid-19 khi Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc điều trị mới

Baoquocte.vn. Giới chức Ấn Độ thông báo Tổng cục Quản lý Dược phẩm Ấn Độ (DCGI) đã cấp giấy phép sử dụng thuốc 2-deoxy-D-glucose (2-DG) để điều trị các bệnh nhân ...
Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Baoquocte.vn. Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ Ilyas Kemaloglu ngày 8/5 cho rằng Mỹ muốn đưa Nga trở lại tình trạng bị cô lập với cộng đồng quốc tế như những năm ...
Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã hoàn thành việc xây dựng các căn cứ cho lực lượng gìn giữ hòa bình ở khu vực Nagorno-Karabakh.
Trên 832.000 người Việt Nam đã tiêm vaccine phòng Covid-19, quy trình triển khai bài bản

Trên 832.000 người Việt Nam đã tiêm vaccine phòng Covid-19, quy trình triển khai bài bản

Baoquocte.vn. Hiện cả nước đã có 832.635 người tiêm vaccine phòng Covid-19. Quy trình tiêm chủng vaccine phòng Covid-19 tại Việt Nam được triển khai bài bản.
XSMN 9/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/5/2021 - SXMN 9/5 - xổ số hôm nay

XSMN 9/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/5/2021 - SXMN 9/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 9/5. SXMN 9/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, Chủ Nhật ngày 9 tháng 5 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN.
XSMT 9/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/5/2021 - SXMT 9/5 - xổ số hôm nay

XSMT 9/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/5/2021 - SXMT 9/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 9/5. SXMT 9/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 9 tháng 5 năm 2021. XSMT chủ nhật. KQSXMT.
Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Baoquocte.vn. Cơ quan cảnh sát New York (NYPD) ngày 8/5 xác nhận một vụ xả súng xảy ra tại quảng trường Thời đại khiến 3 người bị thương.
Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Baoquocte.vn. Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ Ilyas Kemaloglu ngày 8/5 cho rằng Mỹ muốn đưa Nga trở lại tình trạng bị cô lập với cộng đồng quốc tế như những năm 1990.
Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã hoàn thành việc xây dựng các căn cứ cho lực lượng gìn giữ hòa bình ở khu vực Nagorno-Karabakh.
Ngoại trưởng Iran: Mỹ sai thì phải sửa bằng cách khôi phục Thỏa thuận hạt nhân

Ngoại trưởng Iran: Mỹ sai thì phải sửa bằng cách khôi phục Thỏa thuận hạt nhân

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho rằng Mỹ có nghĩa vụ góp phần khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với các cường quốc thế giới.
Tình hình Myanmar: Chính quyền quân sự coi Chính phủ Đoàn kết Dân tộc là đối tượng của luật chống khủng bố

Tình hình Myanmar: Chính quyền quân sự coi Chính phủ Đoàn kết Dân tộc là đối tượng của luật chống khủng bố

Baoquocte.vn. Báo chí Myanmar ngày 8/5 đưa tin chính quyền quân sự nước này đã quy Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (NUG) là một tổ chức khủng bố.
Quan ngại về Trung Quốc khiến Ấn Độ và EU xích lại gần nhau hơn

Quan ngại về Trung Quốc khiến Ấn Độ và EU xích lại gần nhau hơn

Baoquocte.vn. Ấn Độ và EU nhất trí khởi động lại đàm phán về FTA song phương trong bối cảnh cả hai bên tìm kiếm các lựa chọn thay thế Trung Quốc.
Triển vọng Ukraine gia nhập khối NATO: Nói dễ, làm khó

Triển vọng Ukraine gia nhập khối NATO: Nói dễ, làm khó

Baoquocte.vn. Đề xuất gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Ukraine được hưởng ứng, liệu đã đủ để Kiev trở thành một phần của khối? TG&VN bình luận.
Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập: Gác chuyện cũ, nối tình xưa

Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập: Gác chuyện cũ, nối tình xưa

Baoquocte.vn. Tại sao Thổ Nhĩ Kỳ lại mong muốn cải thiện quan hệ với Ai Cập? Câu trả lời là lợi ích về chính trị, kinh tế và vị thế. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-Ukraine-Mỹ: Lời mời giăng bẫy

Quan hệ Nga-Ukraine-Mỹ: Lời mời giăng bẫy 1

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Nga-Ukraine-Mỹ hiện không được hữu hảo, với việc các bên đề nghị gặp gỡ trực tiếp thực chất lại là chuyện gài bẫy nhau. TG&VN bình luận.
Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Joe Biden về Armenia là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở nay thêm phần bất định. Bình luận của TG&VN.
Sách xanh Ngoại giao Nhật Bản: Củng cố đồng minh, thận trọng đối tác

Sách xanh Ngoại giao Nhật Bản: Củng cố đồng minh, thận trọng đối tác

Baoquocte.vn. Những điểm nào đáng chú ý trong Sách xanh Ngoại giao mới công bố của Nhật Bản? Bình luận của TG&VN.
Hội nghị Lãnh đạo ASEAN với khủng hoảng Myanmar: Bước khởi đầu cần thiết

Hội nghị Lãnh đạo ASEAN với khủng hoảng Myanmar: Bước khởi đầu cần thiết

Baoquocte.vn. Khủng hoảng Myanmar không còn là chuyện riêng của quốc gia mà là vấn đề của quốc tế, khu vực. Với cách tiếp cận phù hợp, ASEAN đã mở cánh cửa đầu tiên.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Baoquocte.vn. Sau cái chết bất ngờ của cố Tổng thống Chad Idriss Déby trên chiến trường, tình hình ở quốc gia châu Phi này đã rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.
5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

Baoquocte.vn. Tàu sân bay có cách tự vệ trước các đòn tấn công như ngư lôi phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo phóng từ nhiều phương tiện khác nhau…
Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Baoquocte.vn. Tổ hợp vũ khí Pole-21 (hay Field-21) được phát triển tại Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Tác chiến Điện tử Nga (STC REB).
Phiên bản di động