Đặc phái viên Mỹ về Iran tới Vienna: Đi cờ khéo, gieo hy vọng

Mỹ Châu
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự hiện diện cùng lúc của phái đoàn Mỹ và Iran tại Vienna (Áo) tuần qua là tín hiệu tích cực cho tương lai của Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA).

Ngày 6/4, Đặc phái viên của Mỹ về Iran Robert Malley đã “bất ngờ” hiện diện tại Vienna (Áo), trong lúc phái đoàn của Iran và các nước E3+2 (Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc và Nga) đang nhóm họp tại đây. Ẩn ý sau nước đi này là gì?

(04.09) Đặc phái viên của Mỹ về Iran Robert Malley đã bất ngờ có mặt cùng lúc với phái đoàn Iran và các nước E3+2 tại Vienna (Áo). (Nguồn: AFP)
Đặc phái viên của Mỹ về Iran Robert Malley bất ngờ có mặt cùng lúc với phái đoàn Iran và các nước E3+2 tại Vienna, Áo. (Nguồn: AFP)

Cờ bí…

Không khó để nhận ra rằng động thái này thể hiện mong muốn của Mỹ về đối thoại với Iran. Trả lời câu hỏi của phóng viên ngày 6/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết, tuy luôn “cởi mở” với ý tưởng đàm phán trực tiếp với Iran, song Washington vẫn “thoải mái” với cách làm “gián tiếp” như mong muốn của Tehran.

Theo ông, sự có mặt của Đặc phái viên Robert Malley tại Vienna, dù chưa có kế hoạch gặp mặt trực tiếp phái đoàn Iran, sẽ giúp tạo hiệu ứng “tương tác thời gian thực” cho các trao đổi gián tiếp với Iran thông qua đồng minh châu Âu và Trung Quốc, Nga.

Mỹ không kỳ vọng tạo ra “bước đột phá ngay lập tức” cho bế tắc hiện nay và vì thế, mục đích của phái đoàn Mỹ trong chuyến công tác tới Vienna là có cái nhìn rõ nét hơn về một lộ trình khả quan, hướng tới mục tiêu cuối cùng là cả Mỹ và Iran “cùng tuân thủ” những gì đã cam kết.

Giới quan sát cho rằng nỗ lực vãn hồi JCPOA có ý nghĩa quan trọng với cá nhân Tổng thống Biden cũng như đội ngũ an ninh-đối ngoại, khi nhiều người đã tham gia sâu vào quá trình đàm phán và coi JCPOA là di sản đối ngoại “để đời” của những tháng ngày phụng sự đất nước thời ông Obama.

Tuy nhiên, gần ba tháng sau lễ nhậm chức, Tổng thống Biden vẫn chưa có được một bước tiến, dù nhỏ, để thực hiện lời hứa đưa ra trong chiến dịch tranh cử vào mùa Thu năm trước, là đưa nước Mỹ quay trở lại JCPOA.

Theo giới quan sát, khác với sự quyết liệt khi thực hiện lời hứa đưa nước Mỹ trở lại Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, thế khó với ông với JCPOA nằm ở chính sự bất cập về nội dung của thỏa thuận này với Mỹ và đồng minh.

Chính sách của ông Donald Trump đã làm lộ rõ bất cập trong cách tiếp cận của ông Barack Obama với Iran, cụ thể nhất là JCPOA, văn bản mà ông Trump từng gọi là “thỏa thuận tồi tệ nhất trong lịch sử”.

Khác với sự quyết liệt khi thực hiện lời hứa đưa nước Mỹ trở lại Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, thế khó với ông với JCPOA nằm ở chính sự bất cập về nội dung của thỏa thuận này với Mỹ và đồng minh.

Dư luận Mỹ cho rằng bất cập thứ nhất của Thỏa thuận là chỉ mới tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, mà chưa đụng đến các vấn đề khác như chương trình tên lửa đạn đạo, những hành vi tài trợ khủng bố hay hoạt động ngầm của Iran làm xáo trộn an ninh và ổn định khu vực.

Bất cập thứ hai là những điều khoản đạt được trong Thỏa thuận liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran chưa đủ mạnh, chẳng những không triệt tiêu được nguy cơ sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran, mà còn tạo điều kiện cho nước này phát triển năng lực hạt nhân lớn hơn.

Luồng quan điểm này được đẩy lên cao dưới thời người tiền nhiệm và đã tạo thành sức ép nội bộ lớn đối với chính quyền của Tổng thống Joe Biden.

Ngày 9/3/2021, hơn 140 nghị sỹ lưỡng đảng tại Hạ viện đã đồng ký gửi một lá thư tới ông chủ Nhà Trắng, kêu gọi Washington hướng đến một thỏa thuận toàn diện, không chỉ giải quyết các vấn đề liên quan đến các chương trình hạt nhân của Iran mà còn phải bao gồm những vấn đề an ninh khu vực.

Phải đi từng bước

Để tháo gỡ những vướng mắc trên, nhất quán với chủ trương đề cao công cụ ngoại giao, coi trọng vai trò của đồng minh, đối tác, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã từng bước thực hiện cách tiếp cận “ngoại giao có nguyên tắc”.

Thông qua việc tham vấn, trao đổi với các “cổ đông” liên quan cả trong và ngoài nước, Washington một mặt muốn vận động sự ủng hộ của nội bộ, mặt khác tìm kiếm và tranh thủ sự hỗ trợ của đồng minh, đối tác.

(04.09) Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đứng trước áp lực tìm kiếm một thỏa thuận JCPOA toàn diện hơn. (Nguồn: Reuters)
Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đứng trước áp lực tìm kiếm một thỏa thuận JCPOA toàn diện hơn với Iran. (Nguồn: Reuters)

Ở trong nước, chính quyền Tổng thống Joe Biden duy trì kênh trao đổi thông tin và tham vấn chặt chẽ với Quốc hội, làm rõ từng động thái nhỏ trong quá trình xử lý vấn đề.

Điều trần tại Quốc hội vào tháng trước, Ngoại trưởng Antony Blinken đã đưa ra cam kết sẽ tham vấn chính thức với lưỡng viện trước khi có quyết định gỡ bỏ bất kỳ lệnh trừng phạt nào đối với Iran.

Đồng thời, để giải tỏa chỉ trích từ nội bộ về những bất cập của JCPOA, chính quyền Tổng thống Biden nhất quán phát đi thông điệp về quyết tâm theo đuổi một thỏa thuận toàn diện, “mạnh hơn và lâu dài hơn” với Iran, được xây dựng dựa trên những điều khoản cốt lõi của Thỏa thuận hiện nay.

Với bên ngoài, chính quyền Tổng thống Joe Biden coi trọng và kiên trì trao đổi, tham vấn chặt chẽ với đồng minh và đối tác, trong đó, nhóm E3 (Anh, Pháp và Đức) giữ vai trò nòng cốt. Đặc biệt, trong các tiếp xúc với đồng minh châu Âu, dù trực tuyến hay trực tiếp, Ngoại trưởng Mỹ Blinken luôn thể hiện coi trọng và họp riêng với nhóm E3 để thảo luận những vấn đề về Iran, cũng như biện pháp tăng cường hợp tác để đối phó với hành vi gây bất ổn khu vực của nước này.

Với Trung Quốc và Nga, dù cạnh tranh chiến lược tiếp tục diễn ra gay gắt, song chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng thường xuyên khẳng định mong muốn tìm kiếm cơ hội cộng tác từ hai nước này trong giải quyết vấn đề Iran.

Thông qua việc tham vấn, trao đổi với các “cổ đông” liên quan cả trong và ngoài nước, Washington một mặt muốn vận động sự ủng hộ của nội bộ, mặt khác tìm kiếm và tranh thủ sự hỗ trợ của đồng minh, đối tác.

Sự linh hoạt, khéo léo của Mỹ về Iran được thể hiện qua ba động thái sau.

Đầu tiên, ngay khi có tin Iran “chốt” cử phái đoàn gặp trực tiếp chuyên gia của nhóm E3+2 (Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc và Nga) tại Vienna vào ngày 6/4, Washington đã nhanh chóng cử Đặc phái viên về Iran Robert Malley tới và “nhờ cậy” hỗ trợ của E3+2 để có các tương tác ban đầu, dù là gián tiếp, với Iran.

Thứ hai, chính quyền của ông Joe Biden cũng khéo léo tìm cách giải bài toán “con gà và quả trứng”.

Trước đây, cả Mỹ và Iran đều đưa ra lập trường cứng rắn yêu cầu bên kia phải nhượng bộ trước khi ngồi lại đàm phán.

Cụ thể, Mỹ đưa ra điều kiện tiên quyết yêu cầu Iran phải tuân thủ trở lại cam kết theo JCPOA rồi mới tính việc dỡ “một vài” lệnh trừng phạt. Trong khi đó, Iran muốn Mỹ phải dỡ bỏ “tất cả” các lệnh trừng phạt nhắm vào Tehran trước khi có bước đi tương xứng.

Tại “đàm phán gián tiếp” lần này, phía Mỹ đã đề xuất cách làm song song, tiến hành họp đồng thời hai nhóm chuyên gia riêng biệt, một về “chương trình hạt nhân của Iran” và một về “các lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Với cách làm này, hai vấn đề sẽ cùng lúc được thảo luận, không tạo ấn tượng bên nào phải nhượng bộ trước mà vẫn mang lại hiệu ứng tích cực, cho thấy thiện chí của cả hai bên.

Thứ ba, trong cuộc họp báo ngày 6/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết Mỹ để ngỏ khả năng dỡ bỏ các trừng phạt không nằm trong khuôn khổ JCPOA. Đây rõ ràng là bước đi tích cực từ phía Mỹ.

Nhìn chung, các bên tại Vienna đều không quá kỳ vọng vào khả năng tạo đột phá từ các trao đổi lần này, song việc Mỹ và Iran bắt đầu “đàm phán gián tiếp” vẫn được dư luận khu vực và quốc tế đánh giá cao.

Cho tới nay, phản ứng từ nội bộ Mỹ, Iran và các nước liên quan là tương đối tích cực, tạo bầu không khí thuận lợi để các bên sớm trở lại bàn đàm phán trực tiếp, phá vỡ bế tắc hiện nay.

TIN LIÊN QUAN
Thổi sinh khí vào thỏa thuận hạt nhân JCPOA, Mỹ-Iran vẫn vấp 'tảng đá lớn'
Khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran: Mỹ có thái độ gì với đàm phán tại Vienna?
Vụ tàu Iran bị tấn công ở Biển Đỏ: Liên hợp quốc lên tiếng
Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?
Mỹ và Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nút thắt chờ tháo gỡ

Xem nhiều

Đọc thêm

Nâng cao vai trò của người dân trong công tác bảo vệ đường biên giới Việt Nam-Lào

Nâng cao vai trò của người dân trong công tác bảo vệ đường biên giới Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, việc phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật sẽ góp phần vào công tác biên giới Việt Nam-Lào.
Nga phản đối 'gắt' Mỹ và phương Tây, tuyên bố bất ngờ về sản lượng dầu

Nga phản đối 'gắt' Mỹ và phương Tây, tuyên bố bất ngờ về sản lượng dầu

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak khẳng định, trong bối cảnh tình hình bất ổn như hiện nay, nước này có thể giảm sản lượng dầu.
Tiền lương thực tế liên tục giảm, Thủ tướng Nhật Bản sốt sắng triển khai gói kích thích kinh tế

Tiền lương thực tế liên tục giảm, Thủ tướng Nhật Bản sốt sắng triển khai gói kích thích kinh tế

Baoquocte.vn. Trong tháng 10, chỉ số tiền lương thực tế đã được điều chỉnh theo lạm phát ở Nhật Bản giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước.
Con rể nghệ sĩ hài Xuân Hinh chia sẻ cảm xúc sau đám cưới ở Hà Nội

Con rể nghệ sĩ hài Xuân Hinh chia sẻ cảm xúc sau đám cưới ở Hà Nội

Baoquocte.vn. Hôm 4/12, con gái đầu lòng của nghệ sĩ hài Xuân Hinh - Bảo Linh - cùng chú rể Quang Đức tổ chức lễ cưới tại Hà Nội.
Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU

Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ đối tác và hợp tác toàn diện với EU và các nước thành viên.
Chủ tịch Quốc hội tiếp Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại, Lãnh đạo Đảng Dân tộc, Bộ trưởng Giáo dục của New Zealand

Chủ tịch Quốc hội tiếp Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại, Lãnh đạo Đảng Dân tộc, Bộ trưởng Giáo dục của New Zealand

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ với New Zealand trên tất cả các kênh Đảng, Nhà nước, Nghị viện và giao lưu nhân ...
Mỹ, Australia gửi thông điệp mạnh đến Trung Quốc; AUKUS nhóm họp để 'phân vai' rạch ròi

Mỹ, Australia gửi thông điệp mạnh đến Trung Quốc; AUKUS nhóm họp để 'phân vai' rạch ròi

Baoquocte.vn. Mỹ và Australia khẳng định sẽ chống lại các hoạt động quân sự gây mất ổn định của Trung Quốc.
Mỹ nói Trung Quốc sở hữu 1.500 đầu đạn hạt nhân vào năm 2035, Bắc Kinh 'phản pháo'

Mỹ nói Trung Quốc sở hữu 1.500 đầu đạn hạt nhân vào năm 2035, Bắc Kinh 'phản pháo'

Baoquocte.vn. Mỹ cho rằng Trung Quốc đang đẩy nhanh tốc độ phát triển đầu đạn hạt nhân.
Mỹ khẳng định một 'trạng thái' trong quan hệ với Trung Quốc

Mỹ khẳng định một 'trạng thái' trong quan hệ với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định có cạnh tranh với Trung Quốc nhưng không muốn xung đột.
Động viên khéo Ukraine, Mỹ khẳng định 'chưa nản' trong hỗ trợ Ukraine

Động viên khéo Ukraine, Mỹ khẳng định 'chưa nản' trong hỗ trợ Ukraine

Baoquocte.vn. Mỹ đảm bảo rằng Ukraine vẫn sẽ có trong tay những gì cần thiết để tự vệ.
Israel 'mời' thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham

Israel 'mời' thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham

Baoquocte.vn. Tổng thống Israel Isaac Herzog mong muốn có thêm thành viên tham gia Hiệp ước Abraham để tăng cường quan hệ giữa các nước Hồi giáo vùng Vịnh.
Nhật Bản nghiên cứu phát triển 10 loại tên lửa tầm xa

Nhật Bản nghiên cứu phát triển 10 loại tên lửa tầm xa

Baoquocte.vn. Theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, ít nhất 10 loại tên lửa sẽ được giới thiệu để tăng khả năng răn đe của nước này.
Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Baoquocte.vn. Ngày 27/11, Canada đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đâu là những nét nổi bật trong chiến lược này?
Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Baoquocte.vn. Tổng thống Emmanuel Macron đã làm nên lịch sử khi trở thành lãnh đạo đầu tiên của Pháp hai lần thăm cấp Nhà nước đến Mỹ.
Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Baoquocte.vn. COP27 mang lại nhiều kết quả đáng chú ý trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, nhưng chưa đủ để đáp ứng kỳ vọng hiện nay.
Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Baoquocte.vn. Những căng thẳng mới đây chỉ là một phần nổi trong mối quan hệ Serbia-Kosovo phức tạp và nhiều sóng gió.
‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Trong thời gian gần đây, việc Trung Quốc tích cực mở rộng ảnh hưởng tại Mỹ Latinh đã không còn xa lạ.
Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Baoquocte.vn. Mặc dù có thể đi kèm một số điều chỉnh nhỏ, song về cơ bản, chính sách đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ sẽ không có nhiều thay đổi.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

Baoquocte.vn. Năm nay, các quốc gia dự COP27 sẽ cùng thoả thuận về bồi thường khí hậu.
Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể mang lại nhiều thay đổi đáng chú ý tới chính sách của Washington dưới thời ông Joe Biden trong hai năm tới.
Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Baoquocte.vn. Hội nghị COP27 diễn ra tại Ai Cập từ ngày 6-18/11. Dưới đây là những điều cần biết về nỗ lực chống biến đổi khí hậu tại Hội nghị năm nay.
Tập trận Malabar 2022 hay màn phô diễn quyết tâm chống Trung Quốc của Bộ tứ

Tập trận Malabar 2022 hay màn phô diễn quyết tâm chống Trung Quốc của Bộ tứ

Baoquocte.vn. Tập trận Malabar 2022 cho thấy sự sẵn sàng các nước Bộ tứ trong việc chống lại sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Trung Quốc-Arab cùng chia sẻ tương lai trong kỷ nguyên mới

Trung Quốc-Arab cùng chia sẻ tương lai trong kỷ nguyên mới

Baoquocte.vn. Saudi Arabia lên lịch đăng cai Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc-Arab vào tuần tới.
Tổng thống Pháp thăm Mỹ: Chuyến thăm của sự hàn gắn, giờ không phải lúc để đối đầu

Tổng thống Pháp thăm Mỹ: Chuyến thăm của sự hàn gắn, giờ không phải lúc để đối đầu

Baoquocte.vn. Chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của Tổng thống Pháp có thể gỡ nhiều nút thắt trong các mối quan hệ từ song phương đến đa phương.
Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tháng 4/2021 là bước tiến cần, nhưng chưa đủ trong bối cảnh Liên minh châu Âu cần gắn kết hơn nữa với khu vực này.
Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Baoquocte.vn. Thái độ quyết liệt hơn của Bắc Kinh trước Thỏa thuận an ninh Australia-Anh-Mỹ (AUKUS).
'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

Baoquocte.vn. Ấn Độ tăng cường sự hiện diện chiến lược ở Sri Lanka nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Phiên bản di động