Gia đình - nơi hình thành nhân cách mỗi người

Lưu Đức Bình Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Ngày gia đình để thêm ý nghĩa, chúng ta không chỉ chúc tụng mà còn phải nhìn lại cách mình sống và làm việc, ứng xử hằng ngày với nhau và với con.
Gia đình - nơi hình thành nhân cách mỗi người
“Nếp nhà” là từ rất hay để nói về câu chuyện hình thành nhân cách của trẻ từ chiếc nôi gia đình.

Tôi nhớ đại ý của một lời khuyên dạy con mà mình từng đọc trên tờ lịch treo tường lâu rồi, rằng: thương con mà không dạy con lễ nghĩa, có của nhiều chúng sẽ càng hoang phí, học càng hay chúng sẽ càng gian trá.

Lễ nghĩa, trong nhà trường cũng đề cao với phương châm “tiên học lễ, hậu học văn”, vì nó là cái móng cho một con người tử tế, gia đình ấm êm, quốc gia hưng thịnh.

Đúng như lời khuyên nói trên, nhìn vào những gia đình mà ở đó bố mẹ buông lỏng chuyện giáo dục lòng nhân ái, hiếu nghĩa, kính trên nhường dưới… thì sẽ rất khó coi (với xã hội), thường xào xáo vì không tôn ti (trong gia đình). Người trẻ lớn lên trong môi trường mà tình yêu thương, lễ nghĩa thiếu vắng khi ra ngoài cũng ứng xử như vậy và dễ phạm tội.

Tôi xin kể một chuyện dạy con tâm đắc: Xưa có một bà mẹ nọ, một lần đứa con trai nhỏ của mình ăn cắp trái ổi nhà hàng xóm, vì thương con và sĩ diện, bà ra sức bảo vệ.

Đứa trẻ lớn lên trong tinh thần luôn được mẹ chống lưng để làm sai như vậy, nên đã không còn tôn trọng của cải người khác. Về sau, đứa trẻ ấy trở thành người ăn cắp và sa lưới pháp luật.

Lúc đó, bà mẹ già yếu cũng ráng đi thăm con, bà khóc thương con. Đứa con nói một câu lạnh lùng: Con bị vậy là do mẹ đó, nếu ngày xưa con ăn cắp trái ổi, trái chanh của người ta, mẹ dạy bảo con, nói đó là sai, uốn nắn con phải thay đổi thì con đâu trở thành kẻ trộm cướp.

Câu chuyện ấy đáng suy nghĩ và nhân rộng ra trong nhiều tình huống khác. Tâm hồn trẻ nhỏ được ví như tờ giấy trắng, cách chúng ta sống, giáo dục sẽ hun đúc nên thói quen, tính cách. Tôi đã có trò chuyện với nhiều chuyên gia tâm lý, họ khẳng định trẻ sẽ trở nên hung dữ, bạo lực nếu sống trong môi trường bạo lực hoặc chính mình là nạn nhân.

Cũng là chuyện xưa, gia đình ba thế hệ nọ, thời buổi khó khăn, đói kém, hai vợ chồng bàn nhau, giờ mình không đủ sức nuôi hai miệng ăn. Cuối cùng họ quyết định đem bà cụ - mẹ mình vào rừng sâu để bỏ, vì nghĩ con mới là tương lai của gia đình.

Trước khi xuất hành, người chồng đóng một chiếc xe đưa mẹ mình đi, đứa con thấy đã hỏi. Ông bố trả lời, đây là chiếc xe bố đưa nội vào rừng, nội lớn tuổi rồi… Và ông đã giật mình, ngẩn ngơ khi nghe lời con trẻ: xong rồi bố đem xe về cho con nha, để mai mốt bố già con cũng đưa bố đi.

Vậy đó, cuộc sống tự thân nó đã là bài học mang tính nhân quả, nếu ta biết lắng nghe. Giáo dục con trẻ trong gia đình cũng vậy. Nếu bố mẹ sống tích cực, lương thiện là đã gieo một hạt giống lành vào tâm thức của con, gieo những hạt giống tốt đẹp cho con trẻ.

“Nếp nhà” là từ rất hay để nói về câu chuyện hình thành nhân cách của trẻ từ chiếc nôi gia đình. Ở đó, các nhà nghiên cứu về tâm lý - xã hội ngày nay còn khuyến cáo việc “thai giáo”, đến “thân giáo”.

Theo đó, ngay khi đứa trẻ xuất hiện trong gia đình dưới dạng một bào thai, thì bố mẹ hoặc người thân đã bắt đầu giáo dục. Từ việc bớt lớn tiếng, hạn chế đến không cãi nhau, cho trẻ phát triển và được tiếp cận những “dịch vụ” tốt nhất về tinh thần, như nghe nhạc thiền, đọc sách...

Đến khi con trẻ được sinh ra, cả nhà bằng cách nghĩ, hành xử, nói chuyện với nhau sẽ dần tạo cho trẻ những bài học đầu đời. Tích cực hay không do chính mỗi “người thầy” gần gũi con nhất, đó chính là thân giáo.

Nghĩ thế mới thấy ví von “lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo” nó thâm thúy về mặt giáo dưỡng một tâm hồn con người.

Xã hội ngày nay có quá nhiều kênh tiếp cận trẻ. Nó vừa giúp cho trẻ có nhiều thêm những “người thầy” khác bên ngoài gia đình nhưng cũng chứa những “mã độc”.

Tất nhiên, chúng ta cần có quản lý, định hướng để trẻ không chạy quàn xiên trong mênh mông công nghệ, thượng vàng hạ cám ấy. Việc dành nhiều hơn thời gian cho con để tình yêu thương phủ đầy tâm hồn con thay vì chỉ cặm cụi kiếm tiền, rồi lo “chạy” tùm lum thứ từ chức vụ đến cả… trường điểm, trường xịn cho con; con lớn đi thi đại học thì “chạy” điểm...

Tử tế là nền móng cho con người phát triển. Có thể anh chưa giỏi nhưng nhất thiết anh phải tử tế.

Yêu cầu đó thiết nghĩ chúng ta cũng nên đặt ra trong giáo dục con. Ngày gia đình để thêm ý nghĩa, chúng ta không chỉ chúc tụng mà còn phải nhìn lại cách mình sống và làm việc, ứng xử hằng ngày với nhau và với con.

Bởi tất cả đều là những gì ta truyền trao cho con. Đừng để đến một ngày nghe con mình nói: phải chi hồi xưa bố mẹ dạy con thế này, uốn nắn con thế kia thì con đâu phải vô dụng như vậy…

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2021: Hà Nội chuẩn bị như thế nào trong đại dịch Covid-19?
TS. Nguyễn Thị Ngọc Minh: 'Giáo viên thời dạy học online như một cái máy… sẽ hết thời'
‘Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội tạo ra sự bình đẳng cho số đông’
Ứng xử trên mạng
Tranh cãi đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi': Đề thi theo hướng mở có thành con dao hai lưỡi?
Đề thi Văn 'nếu phải ở trong nước sôi...': Đã đến lúc cần tiếp cận cách làm mới
TIN LIÊN QUAN

Lưu Đức Bình Minh

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

Baoquocte.vn. CDC Mỹ đã trả lời một số câu hỏi liên quan đến vấn đề lây nhiễm Covid-19 và cách phòng tránh đối với trẻ em.
Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Baoquocte.vn. FDA dự kiến sẽ hoàn tất thủ tục để phê duyệt đầy đủ việc sử dụng vaccine Pfizer/BioNtech vào đầu tháng 9 tới.
Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành văn bản số 5068 /UBND-DL1 về việc triển khai một số biện pháp cấp bách phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn.
Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Baoquocte.vn. Đua nhau dùng Vitamin C; ăn, uống nhiều tỏi để ‘trị’ Covid-19; tích trữ bình oxy trong nhà là những quan niệm sai lầm người dân cần tránh.
Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận hơn 200,2 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có gần 4,26 triệu ca tử vong và hơn 180,5 triệu bệnh nhân bình phục.
Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Baoquocte.vn. Chỉ có thể là Thụy Sỹ - "thiên đường giữa châu Âu" có thể chiều lòng những du khách khó tính nhất...
Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Baoquocte.vn. Theo nguồn tin của Tổ hợp công nghiệp - quân sự, xe bọc thép Typhoon-VDV mới nhất đã được chấp nhận trang bị cho lực lượng lính dù Nga.
Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Baoquocte.vn. 10h ngày 4/8, vị trí tâm bão số 4 ở vào khoảng 21,4 độ Vĩ Bắc; 115,6 độ Kinh Đông, cách Hong Kong (Trung Quốc) khoảng 180km về phía Đông ...
Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Baoquocte.vn. Gần 70 phần quà hỗ trợ được trao tận tay bà con người Việt tại Malaysia có hoàn cảnh khó khăn trong mùa dịch Covid-19.
Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Baoquocte.vn. Tại Olympic Tokyo 2020, Sydney Mclaughlin về nhất ở chung kết 400m vượt rào nữ với thành tích 51 giây 46, tự phá kỷ lục thế giới của chính mình.
Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành văn bản số 5068 /UBND-DL1 về việc triển khai một số biện pháp cấp bách phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn.
Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Baoquocte.vn. Đua nhau dùng Vitamin C; ăn, uống nhiều tỏi để ‘trị’ Covid-19; tích trữ bình oxy trong nhà là những quan niệm sai lầm người dân cần tránh.
Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Baoquocte.vn. 10h ngày 4/8, vị trí tâm bão số 4 ở vào khoảng 21,4 độ Vĩ Bắc; 115,6 độ Kinh Đông, cách Hong Kong (Trung Quốc) khoảng 180km về phía Đông Nam.
Thông tin mới nhất cho người nhập cảnh Việt Nam đã tiêm đủ liều vaccine Covid-19

Thông tin mới nhất cho người nhập cảnh Việt Nam đã tiêm đủ liều vaccine Covid-19

Baoquocte.vn. Người nhập cảnh vào Việt Nam chỉ phải cách ly tập trung 7 ngày nếu có xét nghiệm âm tính SARS-CoV-2 và đã tiêm đủ liều vaccine Covid-19.
Covid-19: Nhiều ca mắc mới tại Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai là người về từ vùng dịch TP. Hồ Chí Minh

Covid-19: Nhiều ca mắc mới tại Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai là người về từ vùng dịch TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Trong các ca nhiễm Covid-19 mới của Nghệ An, Quảng Ngãi và Gia Lai có khá nhiều trường hợp trở về từ TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam.
Cách xử trí đúng khi bị chất độc của kiến ba khoang dính vào da

Cách xử trí đúng khi bị chất độc của kiến ba khoang dính vào da

Baoquocte.vn. Những vùng tiếp xúc da với kiến ba khoang không thực sự nguy hiểm nếu được chăm sóc, điều trị đúng.
CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

Baoquocte.vn. CDC Mỹ đã trả lời một số câu hỏi liên quan đến vấn đề lây nhiễm Covid-19 và cách phòng tránh đối với trẻ em.
Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Baoquocte.vn. FDA dự kiến sẽ hoàn tất thủ tục để phê duyệt đầy đủ việc sử dụng vaccine Pfizer/BioNtech vào đầu tháng 9 tới.
Hướng dẫn của Bộ Y tế về tiêm vaccine Covid-19: Mũi 1 tiêm Pfizer, Moderna, Sinopharm thì mũi 2 tiêm cùng loại

Hướng dẫn của Bộ Y tế về tiêm vaccine Covid-19: Mũi 1 tiêm Pfizer, Moderna, Sinopharm thì mũi 2 tiêm cùng loại

Baoquocte.vn. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế về tiêm 2 liều vaccine Covid-19, những người đã tiêm mũi một vaccine Sinopharm, Pfizer, Moderna sản xuất thì mũi thứ 2 chỉ tiêm cùng loại.
Hai tuần đầu sau khi khỏi Covid-19: Nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ tăng gấp 3 lần

Hai tuần đầu sau khi khỏi Covid-19: Nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ tăng gấp 3 lần

Baoquocte.vn. Trong hai tuần đầu tiên sau khi điều trị khỏi Covid-19, nguy cơ đau tim và đột quỵ do thiếu máu cục bộ tăng lên đáng kể.
Biến thể Delta có khả năng gây bệnh cao hơn so với các biến thể khác

Biến thể Delta có khả năng gây bệnh cao hơn so với các biến thể khác

Baoquocte.vn. Các nhà khoa học Nhật Bản phát hiện ra rằng, hợp bào được hình thành do nhiễm phải biến thể Delta nhiều gấp 2,7 lần so với các biến thể khác.
Những người nào nên tạm hoãn tiêm vaccine Moderna?

Những người nào nên tạm hoãn tiêm vaccine Moderna?

Baoquocte.vn. Những người mắc bệnh cấp tính, bệnh nhiễm trùng hay mãn tính tiến triển thuộc nhóm trì hoãn tiêm vaccine Moderna.
XSMT 4/8 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 4/8/2021 - xổ số hôm nay - XSMT có quay không?

XSMT 4/8 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 4/8/2021 - xổ số hôm nay - XSMT có quay không?

Baoquocte.vn. XSMT 4/8 - KQSXMT 4/8 - xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 4 tháng 8 năm 2021 - XSMT thứ 4 - xổ số hôm nay
XSMB 4/8 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 4/8/2021 - xổ số hôm nay 4/8 - dự đoán XSMB

XSMB 4/8 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 4/8/2021 - xổ số hôm nay 4/8 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 4/8 - xổ số hôm nay 4/8 - xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 4 tháng 8 năm 2021 - XSMB thứ 4 - KQSXMB 4/8
XSMN 4/8 - xổ số miền Nam hôm nay 4/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 4/8 - xổ số miền Nam hôm nay 4/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 4/8 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021.
XSMN 3/8 - xổ số miền Nam hôm nay 3/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 3/8 - xổ số miền Nam hôm nay 3/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 3/8 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021
XSMB 3/8 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/8/2021 - xổ số hôm nay 3/8  - dự đoán XSMB

XSMB 3/8 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/8/2021 - xổ số hôm nay 3/8 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 3/8 - xổ số hôm nay 3/8 - Trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 3/8 /2021 - KQXSMB thứ 3 - KQSXMB
XSMT 3/8 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/8/2021 - SXMT 3/8 - xổ số hôm nay - KQXSMT

XSMT 3/8 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/8/2021 - SXMT 3/8 - xổ số hôm nay - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 3/8 - SXMT 3/8 - Trực tiếp xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 3/8/2021 - KQXSMT thứ 3 - KQSXMT - xổ số hôm nay
Phiên bản di động