Kim Lefèvre - Một 'nhịp cầu' tiếng Pháp đã rời xa…

Trần Thị Hảo
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Kim Lefèvre, một trong những “cây cầu nối tiếng Pháp” thông qua việc chuyển ngữ nhiều tác phẩm của nhà văn trong nước ra với thế giới, đã qua đời vào một ngày cuối Hè ở thành phố Marseille, Pháp…
Kim Lefèvre, một trong những “cây cầu nối tiếng Pháp” thông qua việc chuyển ngữ nhiều tác phẩm của các nhà văn trong nước ra với thế giới, đã qua đời vào một ngày cuối Hè ở thành phố Marseille, Pháp…
Kim Lefèvre (1935-2021) và cuốn tự truyện của chính cuộc đời bà...

Kim Lefèvre sinh năm 1935 tại Việt Nam. Cha bà là người Pháp và mẹ là người Việt Nam.

Bà chưa bao giờ biết mặt cha mình và đã trải qua thời thơ ấu và niên thiếu vô cùng khó khăn ở Việt Nam.

Bởi vì thời đó, đất nước Việt Nam còn trong chế độ thuộc địa, rồi chiến tranh chống Pháp kéo dài 9 năm. Những “me Tây” hay “con lai” thời đó đều bị người bản địa nhìn với con mắt khinh bỉ.

Mặc cảm thân phận của một đứa con lai, mà cũng là con hoang đã đeo bám bà qua năm tháng. Tuổi thơ của bà trôi dạt trong sự ghẻ lạnh của hết người nuôi này đến người nuôi khác, từ vòng tay mẹ đến trại trẻ mồ côi rồi đến trường nội trú, từ Bắc chí Nam…

Lớn hơn chút nữa, bà phải chịu đựng cuộc sống khốn khó đủ bề với một ông bố dượng người Hoa khắc nghiệt và một bà mẹ nhu nhược, cam chịu…

Trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động, từ lúc Việt Nam nằm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp đến giai đoạn bị chia cắt hai miền Nam - Bắc từ vĩ tuyến 17, bà loay hoay, đốt lòng mình tự hỏi mình là ai, mình trong mắt mọi người như thế nào?

Bởi trong thời kỳ thuộc Pháp, với chế độ phong kiến hà khắc của xã hội Việt Nam, việc mình sinh ra là một cô gái, lại là con hoang và lai chủng tộc, ba điều khập khiễng đó thật khó được chấp nhận. Bà sống trong sự đối diện với những mâu thuẫn giằng xé giữa sự tự do bản thân và mối dây tình cảm ràng buộc gia đình…

Tiểu thuyết Cô gái lai của Kim Lefèvre, một nhà văn Pháp gốc Việt, một diễn viên và đồng thời là một dịch giả.
Tác phẩm "Cô gái lai da trắng" khắc họa phần nào số phận và cuộc đời của những đứa con lai tại Việt Nam thông qua chính câu chuyện của cuộc đời Kim Lefèvre.

Khổ là vậy, đau đớn là vậy! Nhưng bằng tất cả sự cố gắng của chính mình để thay đổi vận mệnh, bằng nghị lực thông qua con đường học vấn, bằng lòng yêu thương của người mẹ mà nhiều lúc đã làm bà cảm thấy bức bối, bà tốt nghiệp Baccalauréat (PTTH) tại Việt Nam và có được học bổng sang Pháp vào năm 1960.

Bà tiếp tục việc học tại trường Đại học Sorbonne Paris. Sau khi ra trường, bà trở thành diễn viên sân khấu, sống và làm việc tại Pháp.

Không bằng lòng với cuộc sống đơn thuần là diễn viên, bà dấn thân vào con đường văn chương bằng tác phẩm đầu tay “Métisse blanche” (Cô gái lai da trắng). Đó là cuốn tự truyện của bà, ra mắt năm 1982, đã thu hút lượng độc giả khá lớn.

Tác phẩm này năm 2011 đã được hai dịch giả là Dương Linh và Hoàng Phong dịch ra tiếng Việt (Nhà xuất bản Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản).

Bà đã khắc họa được phần nào số phận và cuộc đời của những đứa con lai tại Việt Nam thông qua chính câu chuyện của cuộc đời bà.

Trong một lần trả lời phỏng vấn, bà đã nói: “Nếu ai đó nhắc đến chiến tranh, tôi liền nghĩ ngay đến những tháng ngày chết chóc đau thương, phải đi bôn ba khắp nơi để tìm một nơi ngả lưng cho những người dân, những người lính và đặc biệt là cho những đứa trẻ được sinh ra vào thời kỳ đó.

Nhưng có lẽ, những đứa trẻ lai mới là những người thiệt thòi nhất. Còn gì đau khổ hơn khi biết mình là một con lai giữa Pháp và Việt ngay trong một bối cảnh chiến tranh chống Pháp còn đang dai dẳng tại Việt Nam, còn gì đau khổ hơn khi biết người cha Pháp của mình đã ruồng bỏ mình như ruồng bỏ một người xa lạ”.

Cách viết dung dị với những chi tiết chân thực, những hình ảnh gợi đầy cảm xúc, tất cả đã làm nao lòng, lôi cuốn độc giả, đã gây nên một hiện tượng tại Pháp.

Năm 1995, bà xuất bản cuốn “Retour à la saison des pluies” (Trở lại mùa mưa), kể về cuộc hội ngộ của bà với Việt Nam. Bà còn viết thêm hai cuốn tiểu thuyết khác “Moi, Marina la Malinche” (Tôi, Marina la Malinche) năm 1994 và “Les eaux mortes du Mékong” (Vùng nước chết của sông Mekong) năm 2006.

Ngoài viết sách, bà còn là dịch giả tiểu thuyết “Chuyện tình kể trước lúc rạng đông” của Dương Thu Hương, một số truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp và tập truyện ngắn “Khi người ta trẻ” của Phan Thị Vàng Anh.

Kim Lefèvre - Một 'nhịp cầu' tiếng Pháp đã rời xa…
Tập truyện ngắn "Trái tim hổ" của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp do bà Kim Lefèvre dịch sang tiếng Pháp.

Phải nói rằng, dù bị xã hội Việt Nam đương thời ruồng bỏ nhưng bà không hề thù hận, ghét bỏ. Ngược lại trong những cuốn sách của mình, bà còn thể hiện tình yêu thương, nhớ nhung đất nước, con người Việt Nam, nơi dù sao, cũng có lúc bà đã nhận được tấm chân tình và lòng tốt từ những người xa lạ.

Trong tự truyện của mình, bà đã viết: “Tôi đã yêu sâu sắc mảnh đất hun đúc nên tôi…”, hoặc “Tôi yêu Việt Nam bằng mối tình không được đáp lại […] không phải lối yêu của đứa trẻ đau khổ, mà bằng trí óc của người trưởng thành, phân biệt được cái gì đất nước đã cho tôi và cái gì nó đã từ chối...”.

Bà đã sớm nhận ra thân phận của mình để không ngừng phấn đấu và đã có những thành công đáng kể, đáng nể, đã có những đóng góp đáng khâm phục, trân trọng đối với nền văn học Pháp ngữ, những tác phẩm viết về Việt Nam.

Lúc này đây, lần giở lại những tác phẩm đã đọc của bà, lòng mình thấy buồn thương vô hạn.

Xin được thắp một nén nhang tưởng nhớ và tri ân bà Kim Lefèvre, một nhà văn Pháp gốc Việt, một diễn viên và đồng thời là một dịch giả.

Trong bài viết "Tâm trạng hai phụ nữ Việt lai Pháp" trên chuyên mục "Sổ tay văn hóa Đông Tây" của Báo Thế giới & Việt Nam, nhà văn hóa Hữu Ngọc chia sẻ về những cuộc gặp của ông với bà Kim Lefèvre ở Hà Nội và ở Pháp. Bài viết có đoạn:

Bị chà đạp ở Việt Nam như vậy, mà chị Kim khi trưởng thành vẫn nhớ và yêu da diết quê mẹ Việt Nam. “Tôi đã yêu đất nước này, quê hương tôi với bao người quen thuộc biết bao. Những người da màu đồng, nhớ đôi mắt bầu dục đen sáng và thông minh của cậu tôi, nhớ cử chỉ của bà tôi giơ đũa lên kêu “khà khà!” khi bữa cơm có món ăn ngon, nhớ dáng đi nhún nhẩy của bà hàng xóm, hàm răng của bà đen như hạt na... Ngày nay, tôi yêu mảnh đất này một cách khác, không theo kiểu đứa trẻ khổ đau, mà là một người lớn có thể phân biệt cái gì đã mang lại cho tôi cũng như cái đã loại trừ mất ở tôi”.

Người phụ nữ da màu đầu tiên 'bước' vào Điện thờ các anh hùng dân tộc Pháp

Người phụ nữ da màu đầu tiên 'bước' vào Điện thờ các anh hùng dân tộc Pháp

Cuối năm nay, cố vũ công kiêm ca sĩ - diễn viên Josephine Baker, người Mỹ gốc Pháp sẽ trở thành người phụ nữ da ...

Chaton - nghệ sĩ tài năng Pháp trở lại Việt Nam

Chaton - nghệ sĩ tài năng Pháp trở lại Việt Nam

Trong khuôn khổ Ngày quốc tế Pháp ngữ, nam nghệ sĩ Chaton sẽ có những đêm nhạc đặc sắc tại Cần Thơ (10/3), Đà Nẵng ...

Đọc thêm

Kinh tế Mỹ: Còn quá sớm để nói về suy thoái?

Kinh tế Mỹ: Còn quá sớm để nói về suy thoái?

Baoquocte.vn. Số liệu GDP quý II của Mỹ cho thấy, nền kinh tế đã suy giảm hai quý liên tiếp, khiến nhiều chuyên gia tin, một cuộc suy thoái đã đến.
Bị FBI thu hồi tài liệu tuyệt mật tại nhà riêng, cựu Tổng thống Trump có khả năng vi phạm Đạo luật Gián điệp?

Bị FBI thu hồi tài liệu tuyệt mật tại nhà riêng, cựu Tổng thống Trump có khả năng vi phạm Đạo luật Gián điệp?

Baoquocte.vn. Do các tài liệu mà FBI thu giữ tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đang bị điều tra vì vi phạm Đạo luật Gián điệp.
TS. Bùi Phương Việt Anh: Giáo dục cần tự chủ hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế

TS. Bùi Phương Việt Anh: Giáo dục cần tự chủ hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế

Baoquocte.vn. Cơ sở giáo dục cần tự chủ hơn trong xây dựng chương tình đào tạo thực chất, tránh hình thức nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường ...
Ngắm những tác phẩm xuất sắc nhất cuộc thi ảnh 'Bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước của Việt Nam'

Ngắm những tác phẩm xuất sắc nhất cuộc thi ảnh 'Bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước của Việt Nam'

Baoquocte.vn. 'Buổi sáng của đàn cò' đã giành giải thưởng cao nhất của cuộc thi ảnh 'Bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước của Việt Nam'.
Đại lễ Vu Lan báo biếu của cộng đồng người Việt tại Đức

Đại lễ Vu Lan báo biếu của cộng đồng người Việt tại Đức

Baoquocte.vn. Chùa Phúc Lâm tại Đức tổ chức Đại lễ Vu Lan với sự tham dự của khoảng 1.000 Phật tử gần xa, trong đó có nhiều bà con đến từ ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 17/8/2022: Nhân Mã tình cảm rạn nứt

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 17/8/2022: Nhân Mã tình cảm rạn nứt

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 17/8/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 17/8/2022: Tuổi Ngọ tài lộc nhiều biến động

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 17/8/2022: Tuổi Ngọ tài lộc nhiều biến động

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 17/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 17/8, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 17/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 17/8/2022

Lịch âm 17/8, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 17/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 17/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 17/8. âm lịch hôm nay 17/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 17/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 17 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Pakistan: Xe buýt va chạm xe bồn chở dầu, 20 người thiệt mạng

Pakistan: Xe buýt va chạm xe bồn chở dầu, 20 người thiệt mạng

Baoquocte.vn. Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra tại Pakistan, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và 6 người bị thương.
'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

Baoquocte.vn. Học giả Greg Poling của CSIS (Mỹ) ngày 14/8 nhận định nghiên cứu lịch sử cho thấy Mỹ có lợi ích và đang tiếp tục cam kết tại Biển Đông.
Thỏa thuận ngừng bắn ở dải Gaza: Tái hiện khúc dạo đầu

Thỏa thuận ngừng bắn ở dải Gaza: Tái hiện khúc dạo đầu

Baoquocte.vn. Với nỗ lực của Ai Cập, thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Phong trào thánh chiến Hồi giáo Jihad ở dải Gaza, Palestine, đã có hiệu lực.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Baoquocte.vn. Với chuyến thăm Nga sắp tới, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có thêm cơ hội nâng cao vai trò trung gian hòa giải của mình trong cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Baoquocte.vn. Hợp tác khoa học quan trọng trong giải quyết vấn đề toàn cầu, song chủ nghĩa dân tộc gia tăng khiến các quốc gia thiếu tin tưởng và khoa học trở thành nạn nhân.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Baoquocte.vn. ... Và Mỹ có cần mãi mãi là nhà cung cấp an ninh chính ở châu Âu không?
Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Baoquocte.vn. Bất chấp việc tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây với Nga, Nhật Bản vẫn quyết định duy trì lợi ích của mình trong dự án Sakhalin-2 với Nga.
'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

Baoquocte.vn. Học giả Greg Poling của CSIS (Mỹ) ngày 14/8 nhận định nghiên cứu lịch sử cho thấy Mỹ có lợi ích và đang tiếp tục cam kết tại Biển Đông.
Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio và nội các mới của ông đã đưa ra những ưu tiên chính sách rõ ràng trong một bối cảnh mới đầy phức tạp.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Baoquocte.vn. Những nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp ông có điểm cộng trong chiến dịch bầu cử vào năm sau.
ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

Baoquocte.vn. Việc thiết lập một ngôn ngữ chính thức thứ hai cho ASEAN là không cần thiết khi xét đến sự đa dạng văn hóa và truyền thống giữa các quốc gia.
200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Trung Quốc của Ngoại trưởng Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh khu vực nảy sinh nhiều vấn đề, đẩy quan hệ Hàn-Trung vào 'thế khó'.
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm 2015.
Phiên bản di động