Mỹ rút khỏi Afghanistan, cục diện Trung Á sẽ đi về đâu?

Huy Sơn
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mỹ rút quân và chiến thắng của Taliban ở Afghanistan đã để lại khoảng trống quyền lực ở Trung Á, song liệu Trung Quốc và Nga có thể tận dụng tốt cơ hội này?
Một đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của quân đội Mỹ. (Nguồn: AP)
Đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của Mỹ tại sân bay Hamid Karzai ở Afghanistan. (Nguồn: AP)

Hành trình 20 năm

Hai thập niên trước, sau ngày 11/9, Mỹ đã đạt nhiều thỏa thuận về căn cứ quân sự, hàng không và hậu cần khắp Trung Á để hỗ trợ chiến dịch chống khủng bố ở Afghanistan.

Khi ấy, hiện diện của Mỹ ở khu vực đồng nghĩa với sự xuất hiện một dòng viện trợ nước ngoài liên tục cho nhiều quốc gia nhỏ hơn, với mục tiêu tăng cường các chương trình chống khủng bố, đẩy mạnh nỗ lực chống buôn bán ma túy và bảo đảm an ninh tại biên giới.

Lúc đó, Trung Quốc và Nga đã nhanh chóng chấp nhận sự xuất hiện của Mỹ tại Trung Á. Tổng thống Nga Vladimir Putin là lãnh đạo thế giới đầu tiên gọi điện cho người đồng cấp Mỹ George W. Bush sau vụ 11/9 và đề nghị hỗ trợ chiến dịch ở Afghanistan.

Tương tự, Trung Quốc chấp nhận sự hiện diện quân sự của Mỹ như một cách để kiềm chế người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương với tư cách là một nhánh của Al Qaeda. Đồng ý với yêu cầu của Bắc Kinh, Washington đã đưa Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) vào danh sách các tổ chức được coi là khủng bố của Bộ Ngoại giao và cho phép một số quan chức Trung Quốc tiếp cận tù nhân người Duy Ngô Nhĩ tại Vịnh Guantanamo.

Chỉ sau vài tháng, chiến dịch quân sự của Mỹ đã mang tới thay đổi đáng kể ở Trung Á. Washington đã lật đổ Taliban, mở rộng hiện diện tại khu vực và xây dựng hàng loạt quan hệ đối tác an ninh mới. Nhiều quốc gia Trung Á đã ủng hộ liên minh quốc tế ở Afghanistan, thúc đẩy kiềm chế chiến binh Hồi giáo và ủng hộ cải cách chính trị-kinh tế.

Tuy nhiên, ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ mong muốn duy trì quan hệ đối tác an ninh với các quốc gia Trung Á. Song điều này lại xung đột với mong muốn của Washington về thúc đẩy quyền chính trị cơ bản và năng lực quản trị tại khu vực này.

Trung Quốc và Nga đã nắm bắt cơ hội này để phát triển thiết chế riêng và tổ chức an ninh riêng như Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực bằng cách kết nối Afghanistan với Trung Á và Nam Á đã vấp phải sự đối kháng mạnh mẽ của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) của Nga.

Ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ đi, Nga-Trung đến

Sau khi Mỹ rút và Taliban tiếp quản Kabul, Trung Quốc và Nga đã tăng cường an ninh tại biên giới Tajikistan và Afghanistan thông qua tập trận đầu tháng Tám. Sự vắng mặt của Mỹ đã mở ra khả năng hình thành quan hệ đối tác mới trong khu vực. Trước tình hình đó, Bắc Kinh và Moscow đã nhanh chóng có các điều chỉnh chính sách với Taliban.

Đáp lại, lực lượng này cũng tích cực đàm phán để tìm kiếm sự công nhận của hai cường quốc khu vực này. Đầu tháng Bảy, sau khi hàng trăm binh sỹ Afghanistan chạy sang Tajikistan, một phái đoàn Taliban đã thăm Moscow, khẳng định lực lượng này sẽ tôn trọng biên giới quốc tế và đảm bảo an ninh cho quan chức và phái bộ ngoại giao Nga ở Afghanistan.

Taliban cũng hoan nghênh nỗ lực đầu tư và tái thiết của Trung Quốc, sẵn sàng hỗ trợ và đảm bảo an ninh cho Bắc Kinh tại biên giới Tân Cương và người Duy Ngô Nhĩ.

Tuy nhiên, sự hiện diện tại Trung Á của Trung Quốc và Nga chắc chắn không hề suôn sẻ. Cụ thể, Bắc Kinh và Moscow cần đóng góp vào quá trình đảm bảo an ninh, phát triển mạng lưới kinh tế và thúc đẩy quá trình chuyển đổi chính trị lâu dài ở Afghanistan.

Trong khi đó, dù đã rút hầu hết quân khỏi Afghanistan, Mỹ vẫn có thể sử dụng nhiều đòn bẩy quan trọng, nhất là chính sách giao dịch tiền tệ, để tác động tới tình hình tại Kabul.

Ngoài ra, Washington có thể đem an ninh của Afghanistan ra thảo luận trong đàm phán song phương với Pakistan và mở rộng chương trình nghị sự của đối thoại C5+1 thường xuyên của Washington với các quốc gia Trung Á. Giới hoạch định chính sách Mỹ cũng có thể cân nhắc tham vấn CSTO và SCO về vấn đề an ninh và nhân đạo ở khu vực.

Kỷ nguyên can thiệp quân sự của Mỹ ở Trung Á đã kết thúc, song không vì thế mà ảnh hưởng của nước này tại đây sẽ biến mất. Thay vào đó, di sản của Washington vẫn tiếp tục có vai trò quan trọng, định hình tương lai Afghanistan nói riêng và Trung Á nói chung.

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Ngày 27/8, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace nhận định, nguy cơ xảy ra thêm các vụ tấn công quanh sân bay Kabul gia ...

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Trong bài phát biểu tại Nhà Trắng sau vụ tấn công khủng bố đẫm máu vào sân bay Kabul khiến hàng chục binh sĩ Mỹ ...

(theo Foreign Affairs)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Baoquocte.vn. Anh và Pháp đều tỏ ra quan ngại trước những mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc, đồng thời bày tỏ quyết tâm hỗ trợ Ukraine.
Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Baoquocte.vn. Giá dầu khí thế giới tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga.
Quang Hải 'ghi điểm' đầu tiên trong buổi tập của Pau FC

Quang Hải 'ghi điểm' đầu tiên trong buổi tập của Pau FC

Baoquocte.vn. Tiền vệ Nguyễn Quang Hải thực hiện đường chuyền cho đồng đội ghi bàn ở màn chia đội thi đấu đối kháng trong buổi tập ở Pau FC ngày 1/7.
Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Baoquocte.vn. Bộ Kinh tế liên bang Đức ngày 1/7 cho biết Ukraine đã trở thành nhà nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức.
Việt Nam tham dự triển lãm quốc tế công nghiệp an ninh quốc phòng 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ

Việt Nam tham dự triển lãm quốc tế công nghiệp an ninh quốc phòng 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Sự có mặt của hai đoàn Việt Nam tham dự SEDEC 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ là những bước khởi động quan trọng, thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Thổ Nhĩ ...
Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Baoquocte.vn. Triều Tiên cho biết nước này sẽ thực hiện việc tăng cường khả năng quân sự như biện pháp 'tự vệ'.
Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Baoquocte.vn. Vị Đại sứ bộc trực của Ukraine tại Đức Andriy Melnyk đang phải đối mặt với những chỉ trích...
XSLA 2/7, kết quả xổ số Long An hôm nay 2/7/2022 - KQXSLA thứ 7

XSLA 2/7, kết quả xổ số Long An hôm nay 2/7/2022 - KQXSLA thứ 7

Baoquocte.vn. XSLA 2/7. Trực tiếp kết quả xổ số Long An nhanh nhất hôm nay - XSLA 2/7/2022. ket qua xo so Long An. KQXSLA
XSHG 2/7, kết quả xổ số Hậu Giang hôm nay 2/7/2022. KQXSHG thứ 7

XSHG 2/7, kết quả xổ số Hậu Giang hôm nay 2/7/2022. KQXSHG thứ 7

Baoquocte.vn. XSHG 2/7. Trực tiếp kết quả xổ số Hậu Giang nhanh nhất hôm nay - XSHG 2/7/2022. KQXSHG. Ket qua xo so Hau Giang
Vietlott 2/7, kết quả xổ số Vietlott Power hôm nay 2/7/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 2/7, kết quả xổ số Vietlott Power hôm nay 2/7/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 2/7. Vietlott Power 2/7. TGVN sẽ cập nhật kết quả xổ số Vietlott hôm nay thứ 7 ngày 2/7/2022. xo so Vietlott 655 hôm nay. xs Power hom nay.
Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Baoquocte.vn. Anh và Pháp đều tỏ ra quan ngại trước những mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc, đồng thời bày tỏ quyết tâm hỗ trợ Ukraine.
Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Baoquocte.vn. Bộ Kinh tế liên bang Đức ngày 1/7 cho biết Ukraine đã trở thành nhà nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức.
Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Baoquocte.vn. Triều Tiên cho biết nước này sẽ thực hiện việc tăng cường khả năng quân sự như biện pháp 'tự vệ'.
Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Baoquocte.vn. Vị Đại sứ bộc trực của Ukraine tại Đức Andriy Melnyk đang phải đối mặt với những chỉ trích...
Vì xung đột Nga-Ukraine, đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ, Đức, Mỹ có nguy cơ rơi vào căng thẳng mới?

Vì xung đột Nga-Ukraine, đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ, Đức, Mỹ có nguy cơ rơi vào căng thẳng mới?

Baoquocte.vn. Giữa bối cảnh xung đột Nga-Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ đã cắt quyền truy cập các đài truyền hình công của Đức và Mỹ.
Áp thuế cao đối với 570 mặt hàng, Mỹ muốn dùng tiền của Nga để hỗ trợ Ukraine

Áp thuế cao đối với 570 mặt hàng, Mỹ muốn dùng tiền của Nga để hỗ trợ Ukraine

Baoquocte.vn. Mỹ đã làm rõ danh mục hàng hóa Nga bị áp thuế bổ sung. Washington cũng dùng chính tiền thuế này để hỗ trợ cho Ukraine.
Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Baoquocte.vn. Philippines dưới thời ông Ferdinand Marcos Jr. sẽ tránh phụ thuộc vào một đối tác đơn lẻ.
Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh G7 và NATO cho thấy nỗ lực của Mỹ và phương Tây nhằm vừa đối phó Nga và thách thức mang tính hệ thống từ Trung Quốc.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Phiên bản di động