Mỹ rút khỏi Afghanistan, cục diện Trung Á sẽ đi về đâu?

Huy Sơn
Mỹ rút quân và chiến thắng của Taliban ở Afghanistan đã để lại khoảng trống quyền lực ở Trung Á, song liệu Trung Quốc và Nga có thể tận dụng tốt cơ hội này?
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Một đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của quân đội Mỹ. (Nguồn: AP)
Đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của Mỹ tại sân bay Hamid Karzai ở Afghanistan. (Nguồn: AP)

Hành trình 20 năm

Hai thập niên trước, sau ngày 11/9, Mỹ đã đạt nhiều thỏa thuận về căn cứ quân sự, hàng không và hậu cần khắp Trung Á để hỗ trợ chiến dịch chống khủng bố ở Afghanistan.

Khi ấy, hiện diện của Mỹ ở khu vực đồng nghĩa với sự xuất hiện một dòng viện trợ nước ngoài liên tục cho nhiều quốc gia nhỏ hơn, với mục tiêu tăng cường các chương trình chống khủng bố, đẩy mạnh nỗ lực chống buôn bán ma túy và bảo đảm an ninh tại biên giới.

Lúc đó, Trung Quốc và Nga đã nhanh chóng chấp nhận sự xuất hiện của Mỹ tại Trung Á. Tổng thống Nga Vladimir Putin là lãnh đạo thế giới đầu tiên gọi điện cho người đồng cấp Mỹ George W. Bush sau vụ 11/9 và đề nghị hỗ trợ chiến dịch ở Afghanistan.

Tương tự, Trung Quốc chấp nhận sự hiện diện quân sự của Mỹ như một cách để kiềm chế người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương với tư cách là một nhánh của Al Qaeda. Đồng ý với yêu cầu của Bắc Kinh, Washington đã đưa Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) vào danh sách các tổ chức được coi là khủng bố của Bộ Ngoại giao và cho phép một số quan chức Trung Quốc tiếp cận tù nhân người Duy Ngô Nhĩ tại Vịnh Guantanamo.

Chỉ sau vài tháng, chiến dịch quân sự của Mỹ đã mang tới thay đổi đáng kể ở Trung Á. Washington đã lật đổ Taliban, mở rộng hiện diện tại khu vực và xây dựng hàng loạt quan hệ đối tác an ninh mới. Nhiều quốc gia Trung Á đã ủng hộ liên minh quốc tế ở Afghanistan, thúc đẩy kiềm chế chiến binh Hồi giáo và ủng hộ cải cách chính trị-kinh tế.

Tuy nhiên, ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ mong muốn duy trì quan hệ đối tác an ninh với các quốc gia Trung Á. Song điều này lại xung đột với mong muốn của Washington về thúc đẩy quyền chính trị cơ bản và năng lực quản trị tại khu vực này.

Trung Quốc và Nga đã nắm bắt cơ hội này để phát triển thiết chế riêng và tổ chức an ninh riêng như Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực bằng cách kết nối Afghanistan với Trung Á và Nam Á đã vấp phải sự đối kháng mạnh mẽ của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) của Nga.

Ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ đi, Nga-Trung đến

Sau khi Mỹ rút và Taliban tiếp quản Kabul, Trung Quốc và Nga đã tăng cường an ninh tại biên giới Tajikistan và Afghanistan thông qua tập trận đầu tháng Tám. Sự vắng mặt của Mỹ đã mở ra khả năng hình thành quan hệ đối tác mới trong khu vực. Trước tình hình đó, Bắc Kinh và Moscow đã nhanh chóng có các điều chỉnh chính sách với Taliban.

Đáp lại, lực lượng này cũng tích cực đàm phán để tìm kiếm sự công nhận của hai cường quốc khu vực này. Đầu tháng Bảy, sau khi hàng trăm binh sỹ Afghanistan chạy sang Tajikistan, một phái đoàn Taliban đã thăm Moscow, khẳng định lực lượng này sẽ tôn trọng biên giới quốc tế và đảm bảo an ninh cho quan chức và phái bộ ngoại giao Nga ở Afghanistan.

Taliban cũng hoan nghênh nỗ lực đầu tư và tái thiết của Trung Quốc, sẵn sàng hỗ trợ và đảm bảo an ninh cho Bắc Kinh tại biên giới Tân Cương và người Duy Ngô Nhĩ.

Tuy nhiên, sự hiện diện tại Trung Á của Trung Quốc và Nga chắc chắn không hề suôn sẻ. Cụ thể, Bắc Kinh và Moscow cần đóng góp vào quá trình đảm bảo an ninh, phát triển mạng lưới kinh tế và thúc đẩy quá trình chuyển đổi chính trị lâu dài ở Afghanistan.

Trong khi đó, dù đã rút hầu hết quân khỏi Afghanistan, Mỹ vẫn có thể sử dụng nhiều đòn bẩy quan trọng, nhất là chính sách giao dịch tiền tệ, để tác động tới tình hình tại Kabul.

Ngoài ra, Washington có thể đem an ninh của Afghanistan ra thảo luận trong đàm phán song phương với Pakistan và mở rộng chương trình nghị sự của đối thoại C5+1 thường xuyên của Washington với các quốc gia Trung Á. Giới hoạch định chính sách Mỹ cũng có thể cân nhắc tham vấn CSTO và SCO về vấn đề an ninh và nhân đạo ở khu vực.

Kỷ nguyên can thiệp quân sự của Mỹ ở Trung Á đã kết thúc, song không vì thế mà ảnh hưởng của nước này tại đây sẽ biến mất. Thay vào đó, di sản của Washington vẫn tiếp tục có vai trò quan trọng, định hình tương lai Afghanistan nói riêng và Trung Á nói chung.

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Ngày 27/8, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace nhận định, nguy cơ xảy ra thêm các vụ tấn công quanh sân bay Kabul gia ...

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Trong bài phát biểu tại Nhà Trắng sau vụ tấn công khủng bố đẫm máu vào sân bay Kabul khiến hàng chục binh sĩ Mỹ ...

(theo Foreign Affairs)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Iran ra điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ

Iran ra điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ

Ngoại trưởng Iran cho biết việc đàm phán thỏa thuận hạt nhân với Mỹ chỉ có thể được tiến hành khi các điều kiện của Tehran được đáp ứng.
Philippines bày tỏ lạc quan, tin tưởng Trung Quốc muốn sớm hoàn tất COC

Philippines bày tỏ lạc quan, tin tưởng Trung Quốc muốn sớm hoàn tất COC

Tổng thống Philippines bày tỏ tin tưởng Trung Quốc cũng mong muốn sớm hoàn tất COC sau cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị.
Mỹ-Iran: Tehran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc xung đột

Mỹ-Iran: Tehran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc xung đột

Iran đặt điều kiện trước khi đàm phán hạt nhân với Mỹ, nghị sĩ Dân chủ kêu gọi ngừng cấp ngân sách cho cuộc chiến.
Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình trước tháng 1, Đức kêu gọi doanh nghiệp tăng đầu tư cho Kiev dù tiềm ẩn nhiều rủi ro

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình trước tháng 1, Đức kêu gọi doanh nghiệp tăng đầu tư cho Kiev dù tiềm ẩn nhiều rủi ro

Xung đột Nga-Ukraine, chính quyền của Tổng thống Mỹ đã thông báo rằng, Washington muốn Kiev đạt được một thỏa thuận hòa bình với Moscow trước tháng 1 tới.
Tổng thống Trump ca ngợi cuộc gặp 'mang tính bước ngoặt' Mỹ-Trung-Nga, muốn cựu CEO Nvidia được trao cơ hội thứ hai

Tổng thống Trump ca ngợi cuộc gặp 'mang tính bước ngoặt' Mỹ-Trung-Nga, muốn cựu CEO Nvidia được trao cơ hội thứ hai

Tổng thống Trump tổ chức một cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngay sau khi trở về từ chuyến công du châu Á, ông đã nói gì?
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động