Mỹ rút khỏi Afghanistan, cục diện Trung Á sẽ đi về đâu?

Huy Sơn
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mỹ rút quân và chiến thắng của Taliban ở Afghanistan đã để lại khoảng trống quyền lực ở Trung Á, song liệu Trung Quốc và Nga có thể tận dụng tốt cơ hội này?
Một đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của quân đội Mỹ. (Nguồn: AP)
Đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của Mỹ tại sân bay Hamid Karzai ở Afghanistan. (Nguồn: AP)

Hành trình 20 năm

Hai thập niên trước, sau ngày 11/9, Mỹ đã đạt nhiều thỏa thuận về căn cứ quân sự, hàng không và hậu cần khắp Trung Á để hỗ trợ chiến dịch chống khủng bố ở Afghanistan.

Khi ấy, hiện diện của Mỹ ở khu vực đồng nghĩa với sự xuất hiện một dòng viện trợ nước ngoài liên tục cho nhiều quốc gia nhỏ hơn, với mục tiêu tăng cường các chương trình chống khủng bố, đẩy mạnh nỗ lực chống buôn bán ma túy và bảo đảm an ninh tại biên giới.

Lúc đó, Trung Quốc và Nga đã nhanh chóng chấp nhận sự xuất hiện của Mỹ tại Trung Á. Tổng thống Nga Vladimir Putin là lãnh đạo thế giới đầu tiên gọi điện cho người đồng cấp Mỹ George W. Bush sau vụ 11/9 và đề nghị hỗ trợ chiến dịch ở Afghanistan.

Tương tự, Trung Quốc chấp nhận sự hiện diện quân sự của Mỹ như một cách để kiềm chế người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương với tư cách là một nhánh của Al Qaeda. Đồng ý với yêu cầu của Bắc Kinh, Washington đã đưa Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) vào danh sách các tổ chức được coi là khủng bố của Bộ Ngoại giao và cho phép một số quan chức Trung Quốc tiếp cận tù nhân người Duy Ngô Nhĩ tại Vịnh Guantanamo.

Chỉ sau vài tháng, chiến dịch quân sự của Mỹ đã mang tới thay đổi đáng kể ở Trung Á. Washington đã lật đổ Taliban, mở rộng hiện diện tại khu vực và xây dựng hàng loạt quan hệ đối tác an ninh mới. Nhiều quốc gia Trung Á đã ủng hộ liên minh quốc tế ở Afghanistan, thúc đẩy kiềm chế chiến binh Hồi giáo và ủng hộ cải cách chính trị-kinh tế.

Tuy nhiên, ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ mong muốn duy trì quan hệ đối tác an ninh với các quốc gia Trung Á. Song điều này lại xung đột với mong muốn của Washington về thúc đẩy quyền chính trị cơ bản và năng lực quản trị tại khu vực này.

Trung Quốc và Nga đã nắm bắt cơ hội này để phát triển thiết chế riêng và tổ chức an ninh riêng như Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực bằng cách kết nối Afghanistan với Trung Á và Nam Á đã vấp phải sự đối kháng mạnh mẽ của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) của Nga.

Ngay sau khi Taliban bị lật đổ, Washington bắt đầu đối mặt với nhiều mâu thuẫn và phần lớn lại đến từ chính sự hiện diện rộng khắp của Mỹ tại khu vực này.

Mỹ đi, Nga-Trung đến

Sau khi Mỹ rút và Taliban tiếp quản Kabul, Trung Quốc và Nga đã tăng cường an ninh tại biên giới Tajikistan và Afghanistan thông qua tập trận đầu tháng Tám. Sự vắng mặt của Mỹ đã mở ra khả năng hình thành quan hệ đối tác mới trong khu vực. Trước tình hình đó, Bắc Kinh và Moscow đã nhanh chóng có các điều chỉnh chính sách với Taliban.

Đáp lại, lực lượng này cũng tích cực đàm phán để tìm kiếm sự công nhận của hai cường quốc khu vực này. Đầu tháng Bảy, sau khi hàng trăm binh sỹ Afghanistan chạy sang Tajikistan, một phái đoàn Taliban đã thăm Moscow, khẳng định lực lượng này sẽ tôn trọng biên giới quốc tế và đảm bảo an ninh cho quan chức và phái bộ ngoại giao Nga ở Afghanistan.

Taliban cũng hoan nghênh nỗ lực đầu tư và tái thiết của Trung Quốc, sẵn sàng hỗ trợ và đảm bảo an ninh cho Bắc Kinh tại biên giới Tân Cương và người Duy Ngô Nhĩ.

Tuy nhiên, sự hiện diện tại Trung Á của Trung Quốc và Nga chắc chắn không hề suôn sẻ. Cụ thể, Bắc Kinh và Moscow cần đóng góp vào quá trình đảm bảo an ninh, phát triển mạng lưới kinh tế và thúc đẩy quá trình chuyển đổi chính trị lâu dài ở Afghanistan.

Trong khi đó, dù đã rút hầu hết quân khỏi Afghanistan, Mỹ vẫn có thể sử dụng nhiều đòn bẩy quan trọng, nhất là chính sách giao dịch tiền tệ, để tác động tới tình hình tại Kabul.

Ngoài ra, Washington có thể đem an ninh của Afghanistan ra thảo luận trong đàm phán song phương với Pakistan và mở rộng chương trình nghị sự của đối thoại C5+1 thường xuyên của Washington với các quốc gia Trung Á. Giới hoạch định chính sách Mỹ cũng có thể cân nhắc tham vấn CSTO và SCO về vấn đề an ninh và nhân đạo ở khu vực.

Kỷ nguyên can thiệp quân sự của Mỹ ở Trung Á đã kết thúc, song không vì thế mà ảnh hưởng của nước này tại đây sẽ biến mất. Thay vào đó, di sản của Washington vẫn tiếp tục có vai trò quan trọng, định hình tương lai Afghanistan nói riêng và Trung Á nói chung.

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Số tử vong lên 85 người, Taliban 'mất' nhiều nhất, nhiều nước đồng loạt ngừng sơ tán

Ngày 27/8, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace nhận định, nguy cơ xảy ra thêm các vụ tấn công quanh sân bay Kabul gia ...

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Sân bay Kabul bị khủng bố đẫm máu: Tổng thống Biden nhận trách nhiệm, chuẩn bị phản công; Pháp nói 'mất kiểm soát'

Trong bài phát biểu tại Nhà Trắng sau vụ tấn công khủng bố đẫm máu vào sân bay Kabul khiến hàng chục binh sĩ Mỹ ...

(theo Foreign Affairs)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Xem nhiều

Đọc thêm

Chốt lịch nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 7 ngày

Chốt lịch nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 7 ngày

Baoquocte.vn. Tết Nguyên đán Quý Mão sẽ được nghỉ 7 ngày, từ ngày 20/1/2023 đến hết ngày 26/1/2023 (tức ngày Mùng 5 Tết Quý Mão).
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Azerbaijan, Brunei trình Quốc thư

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Azerbaijan, Brunei trình Quốc thư

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt với Azerbaijan.
Lý do sức khỏe, Trọng Hoàng chia tay đội tuyển Việt Nam

Lý do sức khỏe, Trọng Hoàng chia tay đội tuyển Việt Nam

Baoquocte.vn. Tiền vệ Nguyễn Trọng Hoàng quyết định từ giã đội tuyển quốc gia sau trận giao hữu với CLB Borussia Dortmund tối 30/11.
Nga-Trung Quốc có động thái hợp tác quân sự đáng chú ý, kiến tạo 'kiềng ba chân' với Iran

Nga-Trung Quốc có động thái hợp tác quân sự đáng chú ý, kiến tạo 'kiềng ba chân' với Iran

Baoquocte.vn. Máy bay quân sự Nga lần đầu tiên hạ cánh xuống sân bay Trung Quốc. Hợp tác quân sự giữa hai nước đang được đẩy mạnh.
PetroVietnam tối ưu hoạt động sản xuất kinh doanh nhờ chuyển đổi số

PetroVietnam tối ưu hoạt động sản xuất kinh doanh nhờ chuyển đổi số

Baoquocte.vn. PetroVietnam và các đơn vị tiếp tục triển khai công tác đào tạo, phổ biến nâng cao nhận thức chuyển đổi số trong toàn thể cán bộ, người lao động.
Tăng cường quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào

Tăng cường quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào

Baoquocte.vn. Ngày 1/12, Thứ trưởng Thường trực Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã dẫn đầu đoàn Bộ Ngoại giao đến chúc mừng Đại sứ quán Lào tại Hà Nội.
Nga-Trung Quốc có động thái hợp tác quân sự đáng chú ý, kiến tạo 'kiềng ba chân' với Iran

Nga-Trung Quốc có động thái hợp tác quân sự đáng chú ý, kiến tạo 'kiềng ba chân' với Iran

Baoquocte.vn. Máy bay quân sự Nga lần đầu tiên hạ cánh xuống sân bay Trung Quốc. Hợp tác quân sự giữa hai nước đang được đẩy mạnh.

Tướng Australia cảnh báo về tình hình an ninh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Tướng Australia đã đưa ra những đánh giá đáng báo động về tình hình an ninh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Chủ tịch Cuba ký sắc lệnh để quốc tang tưởng niệm 'người đồng chí thân thiết của Cách mạng Cuba' Giang Trạch Dân

Chủ tịch Cuba ký sắc lệnh để quốc tang tưởng niệm 'người đồng chí thân thiết của Cách mạng Cuba' Giang Trạch Dân

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel thông báo quốc tang tưởng niệm cựu Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân vừa qua đời ở tuổi 96.
Tổng thống Ukraine suy đoán về khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân của Nga, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ công du 6 nước châu Âu nhằm mục đích gì?

Tổng thống Ukraine suy đoán về khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân của Nga, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ công du 6 nước châu Âu nhằm mục đích gì?

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Tổng thống Ukraine nhận định về khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân của Nga, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman sắp công du châu Âu.
Cựu Chủ tịch Trung Quốc qua đời: Nhật Bản gửi điện chia buồn, Nga gọi ông Giang Trạch Dân là người ‘bạn thân’

Cựu Chủ tịch Trung Quốc qua đời: Nhật Bản gửi điện chia buồn, Nga gọi ông Giang Trạch Dân là người ‘bạn thân’

Baoquocte.vn. Tokyo và Moscow đã gửi lời chia buồn tới Bắc Kinh sau khi cựu Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân qua đời ngày 30/11.
Tình hình Ukraine: Moscow có ưu thế ở Bakhmut, Kiev ra yêu cầu về Zaporizhzhia

Tình hình Ukraine: Moscow có ưu thế ở Bakhmut, Kiev ra yêu cầu về Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Nga khẳng định đang chiếm ưu thế quân sự ở Bakhmut, với Ukraine kêu gọi Moscow rút lực lượng và vũ khí hạng nặng khỏi nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia.
Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Baoquocte.vn. COP27 mang lại nhiều kết quả đáng chú ý trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, nhưng chưa đủ để đáp ứng kỳ vọng hiện nay.
Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Baoquocte.vn. Những căng thẳng mới đây chỉ là một phần nổi trong mối quan hệ Serbia-Kosovo phức tạp và nhiều sóng gió.
‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Trong thời gian gần đây, việc Trung Quốc tích cực mở rộng ảnh hưởng tại Mỹ Latinh đã không còn xa lạ.
Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Baoquocte.vn. Mặc dù có thể đi kèm một số điều chỉnh nhỏ, song về cơ bản, chính sách đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ sẽ không có nhiều thay đổi.
Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Bầu cử giữa kỳ Mỹ, bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện Mỹ và 35 ghế tại Thượng viện Mỹ đã chính thức diễn ra.
Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Baoquocte.vn. COP27 diễn ra trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều thay đổi lớn, tác động đáng kể tới cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

Baoquocte.vn. Năm nay, các quốc gia dự COP27 sẽ cùng thoả thuận về bồi thường khí hậu.
Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể mang lại nhiều thay đổi đáng chú ý tới chính sách của Washington dưới thời ông Joe Biden trong hai năm tới.
Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Baoquocte.vn. Hội nghị COP27 diễn ra tại Ai Cập từ ngày 6-18/11. Dưới đây là những điều cần biết về nỗ lực chống biến đổi khí hậu tại Hội nghị năm nay.
Kinh tế thị trường xã hội: Nguồn gốc tư tưởng và thực tế áp dụng tại Đức [Kỳ cuối]

Kinh tế thị trường xã hội: Nguồn gốc tư tưởng và thực tế áp dụng tại Đức [Kỳ cuối]

Baoquocte.vn. Trong phần II, tác giả nêu nội hàm, ý nghĩa của mô hình kinh tế thị trường xã hội, cũng như thực tế áp dụng tại Đức.
Phiên bản di động