Nguy cơ “bình mới, rượu cũ”

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đó là quan điểm của giảng viên Nguyễn Quốc Vương (khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội), hiện là nghiên cứu sinh về giáo dục lịch sử tại Đại học Kanazawa (Nhật Bản) với TG&VN về Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể mới được công bố.
TIN LIÊN QUAN
nguy co binh moi ruou cu Chương trình giáo dục phổ thông mới: Cần sự "thay máu" triệt để
nguy co binh moi ruou cu Tập huấn “học qua hành” theo dự án Giáo dục STEM

Nhiều ý kiến cho rằng Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể quá tham vọng, ôm đồm, cồng kềnh và nặng nề so với yêu cầu của xã hội. Các nhà làm chương trình đưa ra những mục tiêu quá cao so với thực tế. Quan điểm cá nhân của ông về vấn đề này như thế nào?

Bản thân tôi khi đọc Dự thảo nhận thấy vấn đề của chương trình không phải “quá tham vọng” mà là chưa chạm tới và chưa đạt được nhiều điểm cơ bản nhất. Ví dụ, trong chương trình phải thể hiện rõ “triết lý giáo dục” - thứ quyết định kết quả về sau thì lại chưa thấy có mặt trong Dự thảo.

nguy co binh moi ruou cu
Anh Vương với một trong những cuốn sách của mình. (Ảnh nhân vật cung cấp)

Có nhiều người nghĩ rằng triết lý giáo dục thể hiện trong toàn bộ cơ cấu chương trình, nội dung giáo dục cụ thể chứ không cần phát biểu thành câu chữ rõ ràng. Tuy nhiên, đó là lối tư duy nguy hiểm vì không phải ai cũng là người làm chương trình và nghĩ như người làm chương trình. Sự mập mờ đó sẽ gây khó cho những người thực thi và toàn xã hội.

Có phải lúc này chúng ta cần đánh giá nghiêm túc các chương trình đã có để thấy rõ ưu - nhược điểm; có thể kế thừa, thay đổi, bổ sung một cách hợp lý nhất?

Trong cải cách giáo dục và hẹp hơn là cải cách chương trình có hai công việc cần làm. Thứ nhất, nghiên cứu, tổng kết hiện trạng giáo dục để làm rõ xem nó đạt được thành tựu gì, đã và đang đối mặt với các vấn đề nào cần giải quyết. Thứ hai là phác thảo, thiết kế ra phương án cải cách có tham khảo các mô hình tiên tiến.

Tuy nhiên, trong lần cải cách này, công việc thứ nhất chưa được tiến hành nghiêm túc và công bố kết quả rộng rãi. Khi chưa “khám”, chỉ ra đúng căn nguyên thì sẽ không thể chữa được bệnh. Việc không ý thức sâu sắc được vấn đề và thể hiện rõ, công khai những vấn đề của nền giáo dục hiện tại sẽ gây khó cho công cuộc cải cách. Nguy cơ “bình mới, rượu cũ” hay “dẫm vào vết xe đổ” sẽ nảy sinh từ đó.

 Vậy giá trị cốt lõi của dự thảo mới này là gì? Chương trình đã thực sự có “linh hồn” hay chưa?

Tôi có cảm giác chương trình vẫn thiếu yếu tố làm toát lên toàn bộ tư tưởng của cuộc cải cách lần này. Chương trình mới chưa thể hiện được khía cạnh: “Tóm lại nền giáo dục mà chúng ta muốn tạo ra có tên gọi là gì? Nó nhắm tới mục đích nào ở phương diện con người cũng như xã hội?”.

Anh Nguyễn Quốc Vương là người viết và dịch tám cuốn sách về giáo dục, trong đó tiêu biểu là những cuốn như “Cải cách giáo dục Nhật Bản”; “Môn Sử không chán như em tưởng”; “Hướng dẫn học tập môn Xã hội”...

Ông có đề xuất gì vào lúc này?

Cải cách giáo dục vừa cần quyết liệt, nhanh chóng nhưng cũng cần thận trọng. Theo tôi, khi chưa có chuẩn bị kỹ lưỡng thì cần làm chậm và chắc. Trong khi làm cần phải lắng nghe các ý kiến phản biện, kể cả các ý kiến chỉ trích gay gắt. Cần tôn trọng các cuộc tranh luận và có cơ chế dân chủ đảm bảo cạnh tranh lành mạnh giữa các nhóm tham gia làm chương trình sách giáo khoa.

Nhìn vào các cuộc cải cách giáo dục trên thế giới sẽ thấy, cải cách giáo dục từ “dưới lên” cũng quan trọng ngang bằng với cải cách giáo dục từ “trên xuống”. Chúng ta cần phải tôn trọng và tạo điều kiện cho cải cách từ “dưới lên” với các thực tiễn giáo dục phong phú, phát triển đa dạng.

Để cho dễ hiểu, tôi muốn nói rõ rằng thực tiễn giáo dục là những gì giáo viên và học sinh, rộng hơn là trường học, làm trong thực tế dựa trên đặc điểm, tình hình cụ thể ở đó. Ở nước ta từ trước đến nay là “trên áp xuống” với nội dung, cách dạy, chương trình chung cho tất cả học sinh, giáo viên ở bất cứ địa phương nào. Vậy nên, thường thì cấp dưới và giáo viên chỉ là “anh thợ” thừa hành mà thôi. Bây giờ, khi cải cách giáo dục, chấp nhận cơ chế một chương trình nhiều sách giáo khoa thì phải công nhận sự phong phú, tức là thừa nhận sự độc lập tương đối của các thực tiễn giáo dục.

Đối chiếu với các nước trên thế giới, ông nhận định thế nào về cách làm dự thảo chương trình của Việt Nam? Chúng ta có thể học được gì từ các nước, thưa ông?

Sau năm 1945, ở Nhật có cơ quan chuyên làm chương trình giáo dục. Cứ 10 năm họ thay đổi chương trình một lần. Vì thế, họ làm rất kỹ, khoa học và nghiêm túc. So với cách thức soạn thảo ở Nhật, tôi nhận thấy cách thức soạn thảo ở Việt Nam có phần vội vàng. Việt Nam đang thiếu các chuyên gia và các cơ quan chuyên nghiên cứu phát triển chương trình một cách chuyên nghiệp, có kết quả cao.

Thực tế, khi làm vội vàng và thiếu nền tảng học thuật làm bệ đỡ, chương trình sẽ rơi vào tình trạng “đẽo cày giữa đường” và bị cuốn theo những tranh luận có tính chất cảm tính hoặc các ý kiến nằm ngoài chuyên môn. Trong giáo dục, lắng nghe ý kiến của đại chúng rất quan trọng. Nhưng nếu cải cách giáo dục bị cuốn theo đại chúng mà thiếu sự tham gia tích cực của các nhà chuyên môn, cải cách sẽ không thể tới đích, thậm chí sẽ gặp nguy hiểm.

Theo tôi, để cải cách giáo dục thành công thì cần cái nhìn hệ thống và toàn diện. Không nên hiểu cải cách giáo dục chỉ đơn giản là cải cách chương trình, sách giáo khoa và chăm chăm vào chuyện đó. Cải cách hệ thống hành chính giáo dục là một vấn đề quan trọng, then chốt nhưng lại rất ít người bàn. Thực tế, khi hệ thống hành chính giáo dục không được cải cách thì chương trình mới cho dù có tốt đến mấy cũng sẽ bị vô hiệu hóa hoặc không phát huy hết được tác dụng.

Xin cảm ơn ông!

nguy co binh moi ruou cu Hướng tới kế hoạch hành động giáo dục bao trùm trong APEC

Chiều 11/5, trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ hai các quan chức cao cấp (SOM2) trong năm APEC 2017, Nhóm công tác về phát ...

nguy co binh moi ruou cu Ngành giáo dục “đón đầu” cuộc Cách mạng 4.0 ra sao?

Ngành giáo dục nước ta nói chung, giới trẻ nói riêng cần phải “lột xác” như thế nào trước cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0?

nguy co binh moi ruou cu Đổi mới giáo dục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chiều 31/3, tại thành phố Huế, Hội nghị ASEM về “Giáo dục sáng tạo và xây dựng nguồn nhân lực vì phát triển bền vững” ...

Nguyệt Anh (thực hiện)

Đọc thêm

Vấn đề gia nhập EU: Quan chức EU nói ‘quả bóng hiện đang nằm ở phía tòa án Gruzia’

Vấn đề gia nhập EU: Quan chức EU nói ‘quả bóng hiện đang nằm ở phía tòa án Gruzia’

Baoquocte.vn. EU chỉ ra cho Gruzia những thiếu sót trong cải cách dân chủ mà nước này cần đạt được trong quá trình chuyển đổi sang giai đoạn hội nhập với ...
Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Vietlott 14/8, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. xổ số Mega 645 hôm nay

Vietlott 14/8, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. xổ số Mega 645 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 14/8. Vietlott Mega 6/45 14/8. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp nhanh nhất kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. XS Vietlott 655 hom nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 15/8/2022: Tuổi Thân công việc khả quan

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 15/8/2022: Tuổi Thân công việc khả quan

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 15/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSKG 14/8, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 14/8/2022. KQXSKG chủ nhật

XSKG 14/8, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 14/8/2022. KQXSKG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSKG 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay - XSKG 14/8/2022. KQXSKG chủ Nhật. ket qua xo so Kien Giang
XSTG 14/8, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 14/8/2022 - KQXSTG chủ nhật

XSTG 14/8, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 14/8/2022 - KQXSTG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSTG 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Tiền Giang nhanh nhất hôm nay - XSTG 14/8/2022. KQXSTG. ket qua xo so Tien Giang.
XSDL 14/8, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 14/8/2022 - KQXSDL chủ nhật

XSDL 14/8, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 14/8/2022 - KQXSDL chủ nhật

Baoquocte.vn. XSDL 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đà Lạt nhanh nhất hôm nay - XSDL 14/8/2022. Ket qua xo so Da Lat. KQXSDL.
Lịch âm 15/8, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 15/8/2022

Lịch âm 15/8, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 15/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 15/8. âm lịch hôm nay 15/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 15 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn các nhà khoa học Nga trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh

Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn các nhà khoa học Nga trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Tiếp Đoàn các nhà khoa học Nga, Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí ...
Tình hình Ukraine: Slovakia bàn giao 4 tổ hợp pháo tự hành cho Kiev, phương Tây viện trợ bổ sung 1,5 tỷ Euro

Tình hình Ukraine: Slovakia bàn giao 4 tổ hợp pháo tự hành cho Kiev, phương Tây viện trợ bổ sung 1,5 tỷ Euro

Baoquocte.vn. Slovakia xác nhận, 4 tổ hợp pháo tự hành Zuzana đầu tiên của nước này đã đến tay các lực lượng vũ trang Ukraine.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết từ ngày 14-23/8, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp, cùng với vùng hội gió lên đến 5.000m nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông.
Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Baoquocte.vn. Dự án về dân số toàn cầu của Liên hợp quốc công bố mới đây cho thấy, vào tháng 8/2023, rất có thể Trung Quốc sẽ không còn là quốc gia đông dân nhất thế ...
Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Baoquocte.vn. Các y bác sĩ BVDC 2.4 đã tổ chức khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8) khu vực Hà Nội, Bắc Bộ và Thanh Hóa, từ đêm 14-16/8 và từ đêm 18-20/8 có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa ...
Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Baoquocte.vn. Một bộ phận giới trẻ Hàn Quốc đang dần hình thành các thói quen chi tiêu tiết kiệm, điển hình là trào lưu không tiêu tiền.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to, nguy cơ xảy ra ngập úng cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng.
Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Baoquocte.vn. Ngày 13/8, Việt Nam có 1.815 ca Covid-19 mới, số ca nặng tăng vọt, gần 5.200 bệnh nhân khỏi bệnh và 582.931 liều vaccine đã được tiêm.
Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết, đến nay, có khoảng 14 triệu mũi tiêm vaccine Covid-19 chưa được cập nhật lên hệ thống và 15 triệu người sai thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc ...
Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 12/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.192 ca mới, số khỏi bệnh gấp 2,5 lần số mắc mới và có 1 bệnh nhân tử vong.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch ngày 11/8 của Bộ Y tế, có 2.367 ca Covid-19 mới, số ca khỏi gấp gần 3 lần số mắc mới, không có ca nào tử vong.
Phiên bản di động