Nhật Bản cân nhắc xuất khẩu tên lửa phòng không sang Philippines

Động thái này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách quốc phòng của Nhật Bản, khi Tokyo chuẩn bị xuất khẩu vũ khí sát thương lần đầu tiên kể từ khi Hiến pháp hòa bình được ban hành.

Ngày 30/11, các nguồn thạo tin cho biết Nhật Bản đã tiến hành các cuộc đàm phán không chính thức với Philippines về khả năng xuất khẩu hệ thống tên lửa phòng không đất đối không, trong bối cảnh chính phủ do Thủ tướng Sanae Takaichi đứng đầu đang tiến tới nới lỏng hơn nữa các hạn chế về chuyển giao thiết bị quốc phòng của nước này.

Nhật Bản cân nhắc xuất khẩu tên lửa phòng không sang Philippines

Ảnh lưu trữ cho thấy tên lửa phòng không tầm trung Loại-03. (Nguồn: Kyodo)

Một nghiên cứu thực chất về việc xuất khẩu hệ thống tên lửa phòng không tầm trung Loại-03 do Nhật Bản phát triển dự kiến sẽ bắt đầu sau khi chính phủ chính thức quyết định bãi bỏ quy định giới hạn xuất khẩu thiết bị quốc phòng cho 5 mục đích phi chiến đấu, chẳng hạn như cứu hộ và giám sát.

Theo các nguồn tin, chính phủ Nhật Bản và Philippines đã trao đổi quan điểm về khả năng xuất khẩu tên lửa, trong đó phía Philippines bày tỏ sự quan tâm đến việc mua hệ thống này cho quân đội nước mình.

Được gọi là Chu-SAM, hệ thống này có khả năng bắn hạ máy bay và tên lửa hành trình, hiện đang được Lực lượng Phòng vệ Mặt đất sử dụng. Một phiên bản nâng cấp có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo và phương tiện lượn siêu thanh đang được phát triển, với mục tiêu hoàn thành vào năm tài chính 2028.

Nhật Bản đã và đang làm sâu sắc thêm quan hệ an ninh với Philippines. Hai nước cũng đã thảo luận về việc Nhật Bản xuất khẩu các tàu khu trục đã không còn trong phiên chế của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải sang Philippines như một phần của sự hợp tác.

Việc loại bỏ giới hạn 5 danh mục này nằm trong số các cam kết mà Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền đã đồng ý thực hiện với Đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP) khi thành lập liên minh, mở đường cho lãnh đạo LDP Takaichi trở thành thủ tướng vào cuối tháng 10. Đáng chú ý, Nhật Bản không cần sửa đổi luật pháp để thực hiện thay đổi này.

Thay vào đó, quyết định chỉ cần được đưa ra tại cuộc họp Hội đồng an ninh quốc gia do bà Takaichi chủ trì, nhằm sửa đổi hướng dẫn thực thi các nguyên tắc về thiết bị và công nghệ quốc phòng của Nhật Bản - một quy trình không đòi hỏi sự tham gia đầy đủ của nghị viện.

Theo hướng dẫn thực thi hiện tại, việc chuyển giao thiết bị quốc phòng bị hạn chế trong các lĩnh vực liên quan đến cứu hộ, vận chuyển, cảnh báo, giám sát và rà phá thủy lôi.

Việc nới lỏng thêm các hạn chế để cho phép xuất khẩu tên lửa là vũ khí sát thương và không có sự tham gia đầy đủ của nghị viện có thể gây ra lo ngại trong công chúng, những người có thể coi động thái này trái ngược với chủ nghĩa hòa bình của đất nước.

Trong khi vẫn duy trì Hiến pháp từ bỏ chiến tranh, Nhật Bản đã mở cửa cho xuất khẩu vũ khí theo một số điều kiện nhất định sau khi dỡ bỏ chính sách cấm vận vũ khí vào năm 2014, nhằm tăng cường quan hệ an ninh với các quốc gia có cùng quan điểm và thúc đẩy các ngành công nghiệp trong nước liên quan thông qua xuất khẩu vũ khí và đạn dược.

Sau khi nới lỏng các hạn chế liên quan đến sản phẩm được cấp phép vào năm 2023, Nhật Bản lần đầu tiên xuất khẩu tên lửa đánh chặn phòng không Patriot sản xuất trong nước cho đồng minh an ninh của mình là Mỹ.