Phán quyết về Biển Đông - luật pháp quốc tế sẽ đồng hành và phải được tuân thủ

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trong vấn đề Biển Đông, phán quyết của Tòa trọng tài cho thấy UNCLOS là nền tảng thiết lập trật tự trên biển dựa trên luật pháp quốc tế.

5 năm để Tòa Trọng tài quốc tế đưa ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc (12/7/2016). Phán quyết cũng đã trải qua 5 năm.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, có 2 vấn đề được coi là xu hướng. Mọi sự kiện xuất hiện, ít nhiều đều tạo dư chấn và sự kiện dù lớn nhỏ, rồi thời gian cũng sẽ khỏa lấp. Sự kiện 12/7 có theo dòng chảy đó không?

Phán quyết về Biển Đông - luật pháp quốc tế sẽ đồng hành và phải được tuân thủ
Tòa trọng tài ở The Hague (Hà Lan) tổ chức tranh tụng kín từ ngày 7-13/7/2016 cho vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc liên quan đến yêu sách phi pháp của Trung Quốc về Biển Đông. (Nguồn: PCA)

Nhìn lại 5 năm

Xin nhắc lại một chi tiết, Tổng thống Philippines Benigo Aquino III là người gốc Hoa. Sau khi lên cầm quyền, Trung Quốc là nước đầu tiên ngoài khối ASEAN ông tới thăm. Khi đó, truyền thông Trung Quốc bình luận ông Aquino “về thăm quê ngoại”. Chưa đầy 1 năm sau, ông khởi xướng vụ kiện. Ông mãn nhiệm được gần 2 tuần, Tòa Trọng tài quốc tế đưa ra phán quyết nghiêng về Philippines. Xem ra, vụ kiện còn quan trọng hơn gốc gác cá nhân.

Người Philippines vui mừng vì thắng lợi của công lý. Chính phủ kế nhiệm gần như tránh nhắc tới phán quyết để đổi lấy đầu tư kinh tế, tránh xung đột, đối đầu. Nhưng hơn 20 ngàn tỷ USD đầu tư vẫn chỉ là lời hứa. Bãi cạn Scarborough vẫn do Trung Quốc kiểm soát.

Hàng trăm tàu cá Trung Quốc hiện diện trên các vùng biển quốc tế, vùng biển nước khác mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền theo yêu sách lịch sử. Tháng 3/2021, hơn 200 tàu cá được cho là của dân quân biển Trung Quốc neo đậu bất thường ở đá Ba Đầu, Trường Sa. Ngư dân Philippines vừa đánh bắt vừa trông chừng tàu cá, tàu Hải cảnh Trung Quốc ngăn chặn, xua đuổi, đâm va.

Nội bộ Philippines phân hóa. Trong cuộc thăm dò dư luận tháng 7/2020, 70% người Philippines muốn Chính phủ có lập trường cứng rắn hơn về vấn đề Biển Đông. Trước áp lực trong nước và dư luận quốc tế, gần đây, Tổng thống và một số quan chức Philippines lại kêu gọi tuân thủ phán quyết.

Trung Quốc giận dữ, công khai bác bỏ, tuyên bố không chấp nhận phán quyết. Bắc Kinh bằng nhiều cách, cả “cứng” và “mềm” để vô hiệu hóa phán quyết.

Sau thời gian im ắng, Trung Quốc tiếp tục hành động mạnh. Thúc đẩy hoạt động ngoại giao, tuyên truyền, nghiên cứu khoa học, đưa người vào các cơ quan pháp lý của Liên hợp quốc… Đưa ra “Thuyết Tứ Sa” thay thế yêu sách “đường 9 đoạn” có phần yếu thế.

Rầm rộ cải tạo, quân sự hóa hàng loạt đảo, đá; gia tăng hiện diện nhiều tàu Hải cảnh, tàu chiến, tàu sân bay - căn cứ di động trên Biển Đông. Xây dựng hàng loạt cơ sở “dân sự” dưới danh nghĩa nghiên cứu khoa học, cung cấp dịch vụ hàng hải; hàng nghìn tàu cá, không chỉ để đánh cá, mà thực chất là khẳng định chủ quyền.

Cộng đồng quốc tế nhìn chung ủng hộ phán quyết, kêu gọi các bên tuân thủ. Song ít hành động thực tế và chưa thống nhất. Một số nước, vì những lý do khác nhau, tính toán riêng, ràng buộc lợi ích mà nghiêng về Trung Quốc hoặc ủng hộ việc để phán quyết “chìm xuồng”. Chính sách “cây gậy” và “củ cà rốt” tỏ ra hữu hiệu.

Được và chưa được

Tin liên quan
UNCLOS 1982 và ASEAN: Vai trò cốt lõi trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông UNCLOS 1982 và ASEAN: Vai trò cốt lõi trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông

5 năm sau phán quyết, tranh chấp Biển Đông vẫn phức tạp, chưa tìm ra lối thoát khả dĩ. Nhiều nước lo ngại Trung Quốc đang chiếm ưu thế ở Biển Đông, không chỉ so với các nước nhỏ có tranh chấp mà cả với Mỹ và nhiều nước lớn khác.

Đã có những kết luận bi quan. Phán quyết của Tòa không có tính cưỡng chế! Càng kích động sự hung hăng của Bắc Kinh. Không nên theo đuổi biện pháp pháp lý với Trung Quốc!

Nhiều nhà lãnh đạo và học giả đánh giá cao ý nghĩa phán quyết của Tòa. Phán quyết bác bỏ hầu hết yêu sách biển của Trung Quốc một cách rõ ràng. Tòa tuyên bố “đường 9 đoạn” của Trung Quốc không có cơ sở pháp lý. Các thực thể nổi ở quần đảo Trường Sa chỉ có vùng biển không quá 12 hải lý. Không có cơ sở pháp lý cho đường cơ sở nối liền bao quanh toàn bộ quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa… Có nghĩa là “Thuyết Tứ Sa” cũng không có cơ sở pháp lý… Chừng đó cũng đủ thu hẹp đáng kể các tranh chấp ở Biển Đông.

Phán quyết của Tòa cho thấy Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 là công cụ pháp lý góp phần hạn chế, giải quyết các tranh chấp chủ quyền biển; là nền tảng thiết lập trật tự trên biển dựa trên luật pháp quốc tế.

Vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông và tuân thủ UNCLOS là chủ đề nóng của nhiều diễn đàn, hội nghị đa phương, song phương. Có một cuộc chiến công hàm liên quan đến vấn đề Biển Đông.

Tháng 6/2021, gần 100 nước thành viên Liên hợp quốc đã tham gia “Nhóm bạn bè của UNCLOS”, theo sáng kiến đề xuất của Việt Nam, Đức và một số nước khác. Ngày càng có nhiều nước tham gia FONOP trên Biển Đông, ngầm phản đối yêu sách chủ quyền trái pháp luật.

Không ít ý kiến cho rằng bề ngoài Trung Quốc tỏ ra cứng rắn, “phớt Ăng-lê”, nhưng bên trong vẫn lo ngại trước dư luận quốc tế. Trung Quốc bác bỏ phán quyết cũng có nghĩa là không tuân thủ UNCLOS mà họ là quốc gia thành viên.

Những ngôn từ đẹp kiểu “xây dựng cộng đồng chung vận mệnh” trái ngược với hành động thực tế… Với một quốc gia muốn đóng vai trò chi phối, dẫn dắt thế giới, thu hút cộng đồng, thì đó là những điểm trừ đáng kể. Đơn độc không phải là chìa khóa để một nước lớn có thể duy trì vị thế, ảnh hưởng lâu dài trên đỉnh cao. Sức mạnh áp đặt, cưỡng chế không tạo ra công lý.

Xung quanh phán quyết nói riêng, UCLOS nói chung vẫn còn những góc nhìn, cách vận dụng, thái độ khác nhau. Nhưng không thể không thừa nhận phán quyết đã xới lên một vấn đề nóng: khẳng định sự cần thiết giải quyết các tranh chấp chủ quyền Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở pháp luật quốc tế…

Chừng đó cũng chứng tỏ tác động của sự kiện 12/7.

Những khuyến nghị

Tin liên quan
On the fifth anniversary of PCA Ruling, East Sea remains a dangerous flashpoint On the fifth anniversary of PCA Ruling, East Sea remains a dangerous flashpoint

Tranh chấp chủ quyền là chuyện muôn thuở. Biển Đông đủ chỗ cho tất cả, nếu tất cả tuân thủ luật pháp quốc tế. Giải quyết hòa bình, lâu dài vấn đề Biển Đông là một biểu tượng của duy trì trật tự thế giới dựa trên luật pháp quốc tế.

Nếu các quốc gia chạy theo toan tính lợi ích riêng, coi tranh chấp Biển Đông là chuyện của người khác, là thứ để mặc cả…, thì các hành động cứng rắn, dựa trên ưu thế nước lớn, theo tư duy “tổng bằng không” càng tiếp diễn.

Cộng đồng quốc tế cần thống nhất cao hơn trong lập trường giải quyết vấn đề Biển Đông theo UNCLOS, phù hợp với tinh thần phán quyết; tạo ra một áp lực hòa bình đủ mức, có khả năng kiềm chế các hành động cưỡng chế, cưỡng chiếm.

ASEAN cần đóng vai trò trung tâm trong giải quyết vấn đề Biển Đông.

Giải pháp tốt nhất là ASEAN và các đối tác đi đến một thỏa hiệp chính trị, quân sự, an ninh, kinh tế vững chắc, tôn trọng chủ quyền của nhau, cùng đầu tư giữ ổn định khu vực, bảo vệ lợi ích chính đáng của tất cả các quốc gia. Xây dựng, đàm phán COC thực chất, có tính ràng buộc pháp lý là một bước đi quan trọng, cần thiết.

Đôi điều rút lại

Không có một giải pháp duy nhất nào có thể giải quyết được mọi vấn đề, các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Giải quyết bằng pháp lý là một trong những công cụ văn minh, cần thiết của xã hội loài người. Nhưng đó không nên là giải pháp đầu tiên, càng không phải là giải pháp duy nhất.

Tuần tự hợp lý là đi từ quản lý tranh chấp, kiềm chế hành vi để từng bước giải quyết tranh chấp. Tất cả các bên dựa trên phán quyết, UNCLOS để nhìn nhận lại chính sách biển của mình. Ngoại giao tiên phong, mở đường. Đối thoại làm rõ khác biệt. Lựa chọn lĩnh vực dễ nhất có thể hợp tác, từ đó tìm kiếm lợi ích chung.

Thực tế chứng tỏ những gì phù hợp với quy luật, cần thiết, sẽ tồn tại, dù muốn hay không. Không ai và không gì có thể cản được. Phán quyết ngày 12/7, rộng ra là UNCLOS, luật pháp quốc tế sẽ luôn đồng hành và phải được tuân thủ.

Cộng đồng quốc tế đề cao giá trị pháp lý của UNCLOS và phán quyết của PCA về Biển Đông

Cộng đồng quốc tế đề cao giá trị pháp lý của UNCLOS và phán quyết của PCA về Biển Đông

Nhân sự kiện 5 năm kể từ khi Tòa Trọng tài Quốc tế ở La Hay ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc ...

Học giả quốc tế: 'Đường 9 đoạn' hay các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông không có giá trị pháp lý

Học giả quốc tế: 'Đường 9 đoạn' hay các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông không có giá trị pháp lý

Ngày 9/7, Viện Á-Phi thuộc Đại học Hamburg của Đức đã tổ chức hội thảo trực tuyến về Biển Đông nhân dịp 5 năm Tòa ...

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Baoquocte.vn. Tiến trình đàm phán thương mại EU-Ấn Độ nhằm củng cố quan hệ kinh tế và thiết lập thỏa thuận thương mại toàn diện chung vào cuối năm 2023.
Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 2/7 - SXMN 2/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7

Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 2/7 - SXMN 2/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7

Baoquocte.vn. XSMN 2/7. xổ số hôm nay 2/7. kết quả xổ số miền Nam XSMN thứ 7 ngày 2/7/2022. xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7. SXMN 2/7. xo so ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/7/2022: Song Ngư cẩn thận sập bẫy

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/7/2022: Song Ngư cẩn thận sập bẫy

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 3/7/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre tổ chức trao kỷ lục Việt Nam, kỷ lục thế giới cho quyển sách thư pháp 'Nguyễn Đình Chiểu thi ...
Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Baoquocte.vn. Trong tuyên bố ngày 1/7, Đại sứ quán Trung Quốc nêu rõ các thế lực bên ngoài không nên đưa ra 'bình luận vô trách nhiệm' liên quan Hong Kong.
Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh Boris Johnson và người đồng cấp New Zealand Jacinda Ardern ngày 1/7 tái khẳng định ủng hộ tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.
Theo đuổi chính sách 'Không Covid năng động', Trung Quốc nới lỏng quy định nhập cảnh đối với công dân Mỹ

Theo đuổi chính sách 'Không Covid năng động', Trung Quốc nới lỏng quy định nhập cảnh đối với công dân Mỹ

Baoquocte.vn. Ngày 1/7, Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ thông báo công dân Mỹ sẽ được nhập cảnh Trung Quốc.
Ứng phó với tình trạng nước biển dâng, Maldives ra mắt thành phố nổi trong tháng Bảy

Ứng phó với tình trạng nước biển dâng, Maldives ra mắt thành phố nổi trong tháng Bảy

Baoquocte.vn. Trong một đầm phá màu ngọc lam, cách thủ đô Male của Cộng hòa Maldives 10 phút đi thuyền, một thành phố nổi dành cho 20.000 dân đang dần nổi ...
Năng lực quân sự của Thụy Điển và Phần Lan đến đâu mà NATO bất chấp thách thức cố hữu, nóng lòng đón nhận

Năng lực quân sự của Thụy Điển và Phần Lan đến đâu mà NATO bất chấp thách thức cố hữu, nóng lòng đón nhận

Baoquocte.vn. NATO đã rất mạnh, tại sao vẫn nóng lòng muốn kết nạp thêm Thụy Điển và Phần Lan?
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 3/7/2022: Tuổi Thìn chi tiêu tiết kiệm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 3/7/2022: Tuổi Thìn chi tiêu tiết kiệm

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 3/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Ngẫm về 2% GDP chi tiêu cho quốc phòng của NATO

Ngẫm về 2% GDP chi tiêu cho quốc phòng của NATO

Baoquocte.vn. Đến hẹn lại lên, khi Hội nghị thượng đỉnh NATO sắp diễn ra, cuộc tranh luận về việc các đồng minh có chi tiêu quá ít cho quốc phòng lại được nhắc đến.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Baoquocte.vn. Năm 2022 mở đầu với những hy vọng tràn trề về một thế giới ổn định, kinh tế toàn cầu tiếp tục đà phục hồi và tăng trưởng sau đại dịch Covid-19. Nhưng...
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh bất thường của Liên minh châu Âu (EU) đã kết thúc với một quyết định bất thường.
Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Phản ứng của phương Tây về chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Nam Thái Bình Dương cho thấy cuộc cạnh tranh ngày một nóng tại khu vực.
Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio đã mạnh dạn đưa ra đề xuất diễn tập quân sự 3 bên Mỹ-Nhật-Hàn.
'Ngoại giao con thoi' với Nga và Ukraine của Tổng thống Indonesia có hiệu nghiệm?

'Ngoại giao con thoi' với Nga và Ukraine của Tổng thống Indonesia có hiệu nghiệm?

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Indonesia tới Nga và Ukraine đã cho thấy một Chủ tịch G20 đầy trách nhiệm với sứ mệnh gửi gắm thông điệp hòa bình.
Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh vừa qua đã chứng minh sức mạnh của NATO và quyết tâm của phương Tây trước Nga trong cuộc xung đột leo thang tại Ukraine.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Phiên bản di động