Thổ Nhĩ Kỳ: Từ hình mẫu của khu vực tới vòng xoáy bất ổn

Từng có sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và nền dân chủ kiểu phương Tây song Thổ Nhĩ Kỳ đang vướng vào một loạt mâu thuẫn nội bộ cũng như căng thẳng với các nước đồng minh.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on Nga - Thổ Nhĩ Kỳ nhất trí nối lại hợp tác thương mại, năng lượng
tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc EU không giữ đúng cam kết

Rạn nứt nhiều mặt

Trong số những yếu tố khiến “vận mệnh” của Thổ Nhĩ Kỳ thay đổi có những rạn nứt từ bên trong - chẳng hạn như sự sụp đổ của tiến trình hòa đàm với người Kurd và sự xói mòn các quyền dân chủ dưới chính quyền Tổng thống Recep Tayyip Erdogan. Bên cạnh đó còn nhiều yếu tố khác như cuộc chiến ở Syria, các cuộc xung đột khác trong khu vực mà Ankara nhúng tay vào.

Không chỉ vậy, ông Erdogan hiện cũng mâu thuẫn với Mỹ - một đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), liên quan đến yêu cầu dẫn độ giáo sỹ Fethullah Gulen, vốn bị chính quyền Ankara cáo buộc là chủ mưu cuộc đảo chính hôm 15/7.

Ngày 9/8 tới, ông Erdogan dự kiến sẽ gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm hàn gắn quan hệ song phương hiện đang rất căng thẳng. Moscow đã chấp nhận lời xin lỗi của Ankara về vụ Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi một máy bay chiến đấu của Nga hồi năm ngoái. Vụ việc đã khiến Thổ Nhĩ Kỳ mất đi một nguồn khách du lịch quan trọng cũng như khiến các thỏa thuận năng lượng với Nga bị đình lại.

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan (trái) và người đồng cấp Nga Vladimir Putin gặp nhau tại Điện Kremlin hồi năm 2012. (Nguồn: Reuters)

Trong suốt thập kỷ qua, hướng đi của Thổ Nhĩ Kỳ đã cho thấy những nỗ lực của một quốc gia nằm ở vị trí chiến lược, nối liền hai châu lục Á - Âu, để tỏa sáng trên trường quốc tế. Tuy nhiên, sau cuộc đảo chính bất thành vừa qua, chính quyền Ankara đang phải đau đầu với bài toán thanh lọc thể chế, từ quân đội, cơ quan tư pháp và các cơ quan khác để loại bỏ những phần tử bị coi là phản động.

Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Efkan Ala cho biết, sau vụ đảo chính, gần 16.000 người bị câu lưu để thẩm vấn, và khoảng một nửa trong số đó bị bắt giam chờ xét xử. Ngày 27/7, Thổ Nhĩ Kỳ đã sa thải gần 1.700 quan chức và sĩ quan trong quân đội, trong đó có 149 tướng lĩnh và đô đốc. Chính phủ cũng đã buộc hàng chục cơ quan truyền thông phải đóng cửa, trong đó có 45 tờ báo, 16 đài truyền hình, 23 đài phát thanh, 3 cơ quan thông tấn và 15 tạp chí.

Thay đổi chính sách đối ngoại

Trong khi đó, sự căng thẳng trong quan hệ với các đồng minh được thể hiện qua việc Thổ Nhĩ Kỳ cảm thấy không hài lòng khi các quốc gia châu Âu và Mỹ không công khai ủng hộ nỗ lực thanh trừng của chính phủ nước này. Bộ trưởng Năng lượng Berat Albayrak nói: “Cho đến giờ, chúng tôi vẫn chưa nhận được sự ủng hộ và những tuyên bố mà chúng tôi - toàn bộ đất nước Thổ Nhĩ Kỳ - đang mong chờ từ các quốc gia đó”.

Thổ Nhĩ Kỳ đã rất cố gắng để được trở thành một thành viên Liên minh châu Âu (EU), và quốc gia này cho rằng, họ chính là cầu nối giữa phương Tây và các quốc gia Hồi giáo. Thổ Nhĩ Kỳ thậm chí đã thực hiện các cuộc hòa đàm với các kẻ thù “không đội trời chung” như Israel, tuy nhiên nỗ lực này đã thất bại sau cuộc chiến ở Gaza năm 2008-2009.

Trả lời phỏng vấn hãng tin AP hôm 26/7, ông Kemal Kilicdaroglu, lãnh đạo phe đối lập chính ở Thổ Nhĩ Kỳ, cho biết: “Thổ Nhĩ Kỳ từng là một ngôi sao sáng trong khu vực và là một quốc gia rất có tiếng nói. Tuy nhiên, họ đã đánh mất vị thế do can thiệp vào các vấn đề nội bộ của các quốc gia khác”.

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on
Căn cứ không quân Incirlik, nằm ở miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ, hiện được liên quân quốc tế sử dụng cho chiến dịch không kích IS. (Nguồn: Reuters)

Giới lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, họ đã phải điều chỉnh nhiều chính sách ngoại giao, vốn được cho là “không mâu thuẫn với láng giềng”, bởi những diễn biến bất ngờ.

Tổng thống Erdogan đã ủng hộ cuộc nổi dậy chống lại nhà lãnh đạo Ai Cập Hosni Mubarak hồi năm 2011, song ông lại có quan hệ lạnh nhạt với giới quân đội cầm quyền lật đổ nhà lãnh đạo Hồi giáo Mohammed Morsi năm 2013.

Trước đây, ông Erdogan từng có mối quan hệ khá gần gũi với Tổng thống Syria Bashar al-Assad, song khi cuộc xung đột trở nên căng thẳng, ông lại là một trong những người yêu cầu nhà lãnh đạo này từ chức. Hiện giờ, sau khi cung cấp vũ khí và nhân lực cho các nhóm nổi dậy ở Syria, Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang phải tiếp nhận 3 triệu người tị nạn Syria.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng là nạn nhân của các vụ đánh bom do nhiều phần tử cực đoan thực hiện sau khi nước này ủng hộ chiến dịch do Mỹ dẫn đầu chống lại tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Cần sự đoàn kết quốc gia

Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ viện cớ chính sách đối ngoại thay đổi là do vấn đề nhân quyền, song nhiều người chỉ trích cho rằng ông Erdogan, một người Hồi giáo dòng Sunni, ngày càng có tư tưởng bè phái trong nhiều cuộc xung đột và có những bình luận mang nặng tính phê phán người Hồi giáo dòng Shiite.

Trong nước, nỗ lực đảo chính do những người bị tình nghi là ủng hộ ông Gulen thực hiện đã phơi bày những căng thẳng sâu sắc ở Thổ Nhĩ Kỳ. Các căng thẳng này ngày càng trầm trọng, một phần là bởi những lo ngại cho rằng Tổng thống Erdogan đang hướng đến một chế độ độc tài hơn.

Năm 2013, cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã đàn áp thẳng tay một cuộc biểu tình, nảy sinh từ sự phản đối kịch liệt của người dân đối với kế hoạch phát triển đô thị. Vụ việc đã khiến hơn 10 người thiệt mạng và làm xói mòn uy tín của Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách một nền dân chủ ổn định.

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on
Những người biểu tình ở thủ đô Ankara năm 2013. (Nguồn: AFP)

Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Thổ Nhĩ Kỳ trong những năm đầu ông Erdogan cầm quyền khiến nhiều quốc gia trong khu vực ghen tị, song gần đây tổ chức Standard & Poor đã hạ mức xếp hạng tín nhiệm của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Erdogan cho rằng, việc hạ mức xếp hạng tín nhiệm là “không có lý do chính đáng”, và tuyên bố rằng “các chỉ số kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ còn tốt hơn phần lớn các quốc gia trên thế giới”.

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Dani Rodrik tại Trường Quản lý Nhà nước Kennedy (Đại học Harvard) cho rằng, những lời đề nghị gần đây của ông Erdogan với Nga và Israel cho thấy chính quyền Ankara đang có những “thay đổi về quan điểm, (và điều này) thể hiện những lo ngại về nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ và nỗ lực nhằm phục hồi các hoạt động kinh doanh”.

Tổ chức phi chính phủ đại diện cho doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ Turkonfed đã hoan nghênh cuộc họp gần đây giữa ông Erdogan và hai nhà lãnh đạo đối lập để thảo luận về sự đoàn kết quốc gia. Chủ tịch tổ chức Turkonfed Tarkan Kadooglu cho rằng: “Xã hội đang cần một tiếng nói của chính giới giúp tạo dựng sự đoàn kết, chứ không phải gây chia rẽ”.

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on Thổ Nhĩ Kỳ ra cảnh báo nếu Mỹ không dẫn độ Giáo sĩ Gulen

Ngày 25/7, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu tuyên bố quan hệ giữa nước này với Mỹ sẽ bị ảnh hưởng nếu Washington không ...

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on Thổ Nhĩ Kỳ lập ủy ban điều phối tình trạng khẩn cấp sau đảo chính

Hãng thông tấn Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu ngày 24/7 đưa tin, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã thành lập Ủy ban điều phối tình trạng ...

tho nhi ky tu hinh mau cua khu vuc toi vong xoay bat on Nga dỡ bỏ lệnh cấm du lịch hàng không đến Thổ Nhĩ Kỳ

Ngày 22/7, Nga gỡ bỏ lệnh cấm tạm thời đối với việc đi lại bằng đường hàng không đối với các công dân nước này ...

TNB (theo AP)

Bài viết cùng chủ đề

Đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Liệu sự phục hồi chính sách công nghiệp ở Đông Á có mang lại tăng trưởng bền vững, thịnh vượng rộng khắp và khả năng phục hồi kinh tế tốt hơn hay không vẫn còn ...
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Phiên bản di động