Tổng thống Putin và yếu tố 'không bất ngờ'

Phương Hằng
(ghi)
Xung đột Nga-Ukraine đang leo thang căng thẳng, GS.TS. Phạm Quang Minh* đã đưa ra những bình luận lý giải về cách hành xử của Tổng thống Putin.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
'Thiên thời, địa lợi, nhân hòa', Tổng thống Putin 'nổ súng'
Nếu suy xét kỹ về mặt thời điểm, hành động của Tổng thống Putin không gây bất ngờ. (Nguồn: AP)

Phần lớn mọi người cho rằng việc Tổng thống Putin phát động một “chiến dịch quân sự đặc biệt” vào Ukraine là hành động bất ngờ nhưng nếu đánh giá kỹ càng, có nhiều lý do khiến ông Putin cảm thấy “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để hành động.

Trước ngày 24/2, mọi nỗ lực ngoại giao từ phía Mỹ, EU được tích cực triển khai với nhiều chuyến thăm của lãnh đạo EU tới Ukraine và Nga, như chuyến thăm của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Olaf Scholz… Đổi lại, Nga cũng đã phát đi tín hiệu rút bớt quân khỏi biên giới với Ukraine.

Những tưởng các nỗ lực ngoại giao đó đã giúp hạ nhiệt cho cuộc khủng hoảng và các cố gắng từ nhiều phía sẽ được đền đáp. Nhưng không, quyết định từ Điện Kremlin như "gáo nước lạnh" làm cho các nỗ lực ngoại giao trước đó "đổ ra sông ra bể", chẳng khác gì “dã tràng xe cát Biển Đông".

Động lực nào để Tổng thống Putin hành động nhanh, bất ngờ, gây ngỡ ngàng như vậy? Cần phải suy xét về thời điểm mà có lẽ ông Putin cho rằng là cần thiết để tạo ra một bước ngoặt, một câu trả lời với thế giới về những suy tính của Moscow.

Thứ nhất, đó là nhân tố Mỹ. Đối với Mỹ, hiện tại và những năm sắp tới, Bắc Kinh mới là đối thủ cạnh tranh chiến lược mang tầm thế kỷ của Mỹ. Khi rút khỏi cuộc chiến ở Afghanistan, Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đã tuyên bố về sự dịch chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Ngày 11/2 vừa qua, trong bối cảnh cả thế giới đổ dồn mắt về Ukraine, Nhà Trắng đã công bố chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới với mục tiêu chính là kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Ngoài ra, Ông Putin cũng nắm được “điểm yếu” của Tổng thống Mỹ Joe Biden, khi vừa mới nắm quyền được hơn một năm với trọng tâm chính sách đối ngoại là hàn gắn quan hệ với các đồng mình, đối tác, tránh căng thẳng xung đột.

Thứ hai, về phía liên minh châu Âu (EU), hai “thuyền trưởng” là Pháp và Đức cũng không muốn cuộc khủng hoảng leo thang đến mức chiến tranh và đối đầu trực diện bằng vũ lực với Nga.

Lý do đơn giản là vì năm nay nước Pháp đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống. Do đó, ông Emmanuel Macron cũng muốn nhân cơ hội này “ghi điểm” với cử tri bằng cách thực hiện ngoại giao hòa giải, tránh xung đột với Nga.

Về phần mình, chính phủ của Đức dưới sự lãnh đạo của ông Olaf Scholz, sau kỷ nguyên của bà Angela Merkel, cũng đang cần củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong một chính phủ đa đảng gồm đại diện của SPD, FDP và Đảng Xanh mới thành lập.

Ngoài ra, chưa kể đến Đức và Nga còn “làm ăn” trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2, nên chiến tranh không phải là lựa chọn của hai đối tác này. Chiến tranh chắc chắn cũng là điều không một nhà lãnh đạo EU nào, đặc biệt là “bộ đôi song mã” Pháp và Đức mong muốn vào thời điểm này.

Thứ ba, ông Putin cũng “nằm lòng” rất rõ tình hình nội bộ bên trong Ukraine. Vùng Donbass, nơi hai nhà nước cộng hòa nhân dân Donetsk và Luhansk tự xưng có đường biên giới chung với Nga dài khoảng 400km và có 3,6 triệu dân, phần lớn là người Nga.

Moscow xưa nay đều coi khu vực này là vùng lãnh thổ “của mình” ngoài Nga. Từ năm 2014, lực lượng ly khai ở đây đã được Nga hỗ trợ mạnh mẽ cả về vật chất và tinh thần. 72.000 hộ chiếu Nga đã được cấp cho các công dân ở vùng Donbass.

Mấy tháng qua, tình hình ở đây nóng không khác gì “thùng thuốc súng” chỉ chờ một tia lửa nhỏ là có thể bùng phát thành chiến tranh.

Vì vậy không có gì ngạc nhiên, khi nhận được lời mời từ phía hai nhà nước tự xưng Donetsk và Luhansk, ông chủ Điện Krelmin ngay lập tức đã ra quyết định thực hiện một “chiến dịch quân sự đặc biệt” nhằm lập lại “hòa bình” và “bảo vệ các công dân Nga”.

Thứ tư, sâu xa hơn cả là ông Putin đã mất lòng tin vào Mỹ và phương Tây, khi nước Nga không vẫn không nhận được bất kỳ sự cam kết nào đối với yêu cầu không kết nạp Ukraine vào NATO và không được triển khai lực lượng quân sự ở các nước thành viên Đông Âu khác.

Như vậy, chắc chắn Tổng thống Putin sẽ không chùn bước, mặc cho nước Nga phải hứng chịu “búa rìu” dư luận từ nhiều quốc gia trên thế giới.

Lịch sử đã cho thấy, trong vòng 8 năm qua, các sự kiện ở Gruzia năm 2008 và ở Crimea năm 2014 đã chứng minh ông Putin là người quyết đoán, thực hiện các quyết định một cách nhanh chóng, bất ngờ, không cho đối thủ kịp phản ứng.

Lần này, quyết định của ông Putin trong quan hệ với Ukraine đặt thế giới trước một tình huống có thể ảnh hưởng tới lòng tin của nhiều quốc gia về một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, về những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc.

Dù thế nào đi chăng nữa, cộng đồng quốc tế vẫn phải kiên trì con đường giải quyết hòa bình các xung đột, các nỗ lực ngoại giao vẫn cần phải được thúc đẩy. Luật pháp quốc tế vẫn phải được tôn trọng, các bên không nên từ bỏ “chìa khóa” ngoại giao, công cụ quan trọng để giải quyết hòa bình xung đột.

Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế vẫn phải tiếp tục lên tiếng phản đối bạo lực, xung đột vũ trang và nhất là bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân vô tội. Chỉ có như thế, hòa bình mới được lập lại, luật pháp mới được tôn trọng.


* Nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tổng thống Nga Putin khẳng định: Lợi ích đất nước là không thể thương lượng

Tổng thống Nga Putin khẳng định: Lợi ích đất nước là không thể thương lượng

Ngày 23/2, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố, Moscow sẵn sàng tìm kiếm "các giải pháp ngoại giao" giữa căng thẳng với phương Tây ...

Tình hình Đông Ukraine: Mỹ chỉ trích Nga 'trục lợi', Tổng thống Putin nói gì?

Tình hình Đông Ukraine: Mỹ chỉ trích Nga 'trục lợi', Tổng thống Putin nói gì?

Ngày 18/2, chính phủ Mỹ tuyên bố hành động sơ tán người dân của lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn tại miền Đông ...

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động