Triển vọng Bộ tứ: ‘Bọt biển’ hay ‘bức tường thành’ chống lại sự bành trướng của Trung Quốc?

Hồng Phúc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trong bài viết đăng trên Japan Times, Giáo sư Brahma Chellaney phân tích về sự chật vật của Bộ tứ (Quad) trong tình cảnh “ngã ba đường”.

Khi Bộ tứ được thành lập với tư cách là một liên minh chiến lược của 4 nền dân chủ hàng đầu ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, không ít người đã nghi ngờ về mức độ lớn mạnh của nhóm này.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị từng chế giễu đây chỉ là một “ý tưởng để thu hút sự chú ý của báo giới" và sẽ tiêu tan “như bọt biển ở khu vực Thái Bình Dương hay Ấn Độ Dương”.

Tuy nhiên, do Bắc Kinh tiếp tục chủ nghĩa bành trướng, cộng với quyết tâm xây dựng năng lực phòng thủ của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo, đã dẫn tới một Bộ tứ ngày càng vững mạnh, có tiềm năng thực sự để củng cố an ninh khu vực.

Câu hỏi đặt ra là liệu Bộ tứ có thực hiện cam kết của mình hay không.

Tổng thống Joe Biden phát biểu trong hội nghị thượng đỉnh Bộ tứ với Thủ tướng Australia Scott Morrison, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga, tại Phòng Đông của Nhà Trắng, vào ngày 24 tháng 9 năm 2021, tại Washington. (Nguồn:
Tổng thống Joe Biden phát biểu trong hội nghị thượng đỉnh Bộ tứ với Thủ tướng Australia Scott Morrison, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide, ngày 24/9/2021 tại Washington D.C. (Nguồn: AP)

Át chủ bài của Trung Quốc

Có một điều chắc chắn rằng tất cả 4 thành viên Bộ tứ - Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ - đều cần hiện thực hóa Tầm nhìn về một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở do Nhật Bản khởi xướng vào năm 2016 và được Mỹ xác nhận vào năm 2017.

Bộ tứ phải mất một khoảng thời gian để bắt đầu thực sự đi vào hoạt động và hiện đã đạt được động lực đáng kể. Kể từ năm 2021, Bộ tứ đã tổ chức ba hội nghị thượng đỉnh, trong đó có 2 hội nghị trực tuyến và hội nghị thượng đỉnh thứ tư dự kiến diễn ra theo hình thức trực tiếp tại Tokyo vào ngày 24/5.

Tuy nhiên, Bộ tứ vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Đặc biệt khó khăn vì hành động của chính các thành viên đang làm suy yếu cơ sở chiến lược dẫn tới sự ra đời của nhóm, đó là việc cần thiết phải ngăn chặn Trung Quốc khuấy động tình hình an ninh ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Một vấn đề then chốt là cả 4 thành viên Bộ tứ đã để cho mình bị dụ dỗ bởi câu chuyện của Trung Quốc rằng các mối quan hệ kinh tế có thể tách khỏi vấn đề địa chính trị.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc, đạt mức kỷ lục 676,4 tỷ USD vào năm 2021, hiện là động lực chính của nền kinh tế nước này.

Nếu không có thặng dư thương mại này, tăng trưởng của Trung Quốc có thể sẽ bị đình trệ, đặc biệt là khi Chủ tịch Tập Cận Bình tăng cường sự kiểm soát của nhà nước đối với các công ty tư nhân.

Điều đó cũng sẽ cản trở khả năng Trung Quốc đầu tư vào quân đội và cung cấp tài chính cho các hoạt động hung hăng của nước này ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và xa hơn nữa.

Chưa hết, Mỹ và Ấn Độ lại là những nước đóng góp chính vào thặng dư thương mại của Trung Quốc, trong đó đứng đầu là Mỹ. Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc tăng hơn 25% vào năm 2021, lên 396,6 tỷ USD và hiện chiếm hơn 58% tổng thặng dư thương mại của Trung Quốc.

Thâm hụt thương mại của Ấn Độ với Trung Quốc - đạt 77 tỷ USD trong 12 tháng tính đến tháng 3/2022 - vượt quá ngân sách quốc phòng của Ấn Độ, ngay cả khi hai nước bị vướng vào một tình thế đối đầu quân sự nguy hiểm dọc khu vực biên giới ở dãy Himalaya.

Các cuộc xâm phạm lén lút của Trung Quốc vào một số khu vực biên giới của Ấn Độ vào năm 2020 đã châm ngòi cho các cuộc đụng độ chết người, thúc đẩy việc xây dựng lực lượng và cơ sở hạ tầng ở biên giới vốn vẫn còn được tiếp tục cho đến ngày nay.

Theo Giáo sư Brahma Chellaney, đây đáng lẽ phải là một lời cảnh tỉnh đối với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Ông đã quá quan tâm đến việc xoa dịu Trung Quốc đến mức bị bất ngờ trước hành động hiếu chiến của nước này.

Australia và Nhật Bản cũng đã bị phụ thuộc đáng kể vào thương mại với Trung Quốc. Trung Quốc chiếm gần 1/3 trao đổi thương mại quốc tế của Australia và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Nhật Bản.

Hơn nữa, cả hai nước này đều là thành viên của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) mà đứng đầu là Trung Quốc. Việc cho phép Trung Quốc hình thành các quy tắc thương mại ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương rõ ràng là một cái giá phải trả cho lợi ích kinh tế mà họ thu được khi gia tăng trao đổi thương mại với khu vực.

Thay vì tiếp tục chấp nhận quyền lực kinh tế và địa chính trị của Trung Quốc, nhóm Bộ tứ nên coi hợp tác kinh tế - bao gồm cả tăng cường thương mại giữa các thành viên - là trọng tâm trong chương trình nghị sự của nhóm.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cam kết sẽ công bố Khuôn khổ kinh tế khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, bao hàm nhiều lĩnh vực từ cơ sở hạ tầng đến nền kinh tế kỹ thuật số.

Tuy nhiên, việc chính quyền Mỹ không muốn cam kết cung cấp thêm các nguồn lực cho khu vực hay đề xuất giúp các đối tác khu vực được tiếp cận thị trường Mỹ dễ dàng hơn đã hạn chế nghiêm trọng tiềm năng của sáng kiến này.

Hơn nữa, ông Biden còn thúc đẩy một chương trình nghị sự mở rộng của nhóm Bộ tứ, bao gồm các vấn đề không liên quan gì đến mục tiêu cốt lõi của nhóm - từ biến đổi khí hậu, phân phối vaccine Covid-19 đến việc phục hồi chuỗi cung ứng.

Triển vọng Bộ tứ: ‘Bọt biển’ hay ‘bức tường thành’ chống lại sự bành trướng của Trung Quốc?
Các thành viên Bộ tứ có khi nào "mất cảnh giác" khi Trung Quốc cho rằng các mối quan hệ kinh tế có thể tách khỏi vấn đề địa chính trị? (Nguồn: AU)

Lu mờ bức tranh chiến lược

Giáo sư Brahma Chellaney nhận định, xung đột mang tính ủy nhiệm ngày càng sâu sắc của Mỹ với Nga càng làm lu mờ bức tranh chiến lược. Ông Biden là tổng thống thứ ba liên tiếp của Mỹ cam kết thực hiện chính sách xoay trục sang châu Á và rộng hơn là khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Nhưng cuộc chiến Ukraine, mà ông chủ Nhà Trắng tin rằng "có thể tiếp diễn trong một thời gian dài", có khả năng khiến ông không thể hoàn thành được chính sách xoay trục này, giống như những người tiền nhiệm.

Cuộc chiến ở Ukraine cũng có thể thúc đẩy ông Biden thực hiện một cách tiếp cận mang tính hòa giải hơn với Trung Quốc. Ngay cả trước khi Nga tấn công Ukraine, ông Biden đã bắt đầu giảm bớt áp lực đối với Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ đã để Trung Quốc "thoát tội" mà không bị trừng phạt khi che giấu nguồn gốc của dịch Covid-19 và không đáp ứng các cam kết trong thỏa thuận thương mại “giai đoạn một” năm 2020 với Mỹ.

Ông cũng từ bỏ cáo buộc gian lận đối với Mạnh Vãn Châu, con gái người sáng lập tập đoàn công nghệ khổng lồ có liên quan đến quân đội Trung Quốc - Huawei.

Tin liên quan
Mỹ Mỹ 'mạnh tay' trừng phạt Nga: Lời cảnh tỉnh cho Trung Quốc?

Hiện nay, khi đang cố gắng bảo đảm rằng Chủ tịch Tập Cận Bình không cung cấp cho Tổng thống Nga Putin "phao cứu sinh" kinh tế bằng cách vô hiệu hóa tác động của các lệnh trừng phạt từ phương Tây, ông Biden có thể sẽ áp dụng một cách tiếp cận mang tính hòa giải hơn với Bắc Kinh.

Đại diện Thương mại Mỹ đã khôi phục miễn trừ thuế quan từ thời cựu Tổng thống Donald Trump đối với 352 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc.

Và hiện Nhà Trắng đang xem xét việc cắt giảm thuế trên diện rộng hơn đối với các mặt hàng không mang tính chiến lược được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Như vậy là, Bộ tứ có thể tổ chức bao nhiêu hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo tùy thích. Tuy nhiên, theo chuyên gia Brahma Chellaney, nếu không có tầm nhìn chiến lược rõ ràng với một chương trình nghị sự phù hợp thì điều đó sẽ không mang lại nhiều lợi ích.

Mục đích của Bộ tứ là hoạt động như một bức tường thành chống lại chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc và bảo đảm sự cân bằng quyền lực ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Tại hội nghị thượng đỉnh ngày 24/5 tới tại Tokyo, tất cả các vấn đề khác nên được đặt sau mục tiêu này.


* Nhà địa chiến lược người Ấn Độ, tác giả của cuốn sách Asian Juggernaut (2010) và Water: Asia's New Battlefield (2011), hiện là giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu chính sách ở New Delhi.

Lo ngại sự bành trướng của Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Bộ tứ hành động?

Lo ngại sự bành trướng của Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Bộ tứ hành động?

Mỹ cảnh cáo chính quyền quần đảo Solomon về thỏa thuận an ninh với Trung Quốc. Động thái mới nhất của Bắc Kinh chắc chắn ...

Tham vọng hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương: Cần ngăn chặn 'từ trong trứng nước'

Tham vọng hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương: Cần ngăn chặn 'từ trong trứng nước'

Trong một bài phân tích gần đây trên trang aspistrategist.org.au, Tiến sỹ Michael Shoebridge, chuyên gia về các vấn đề quốc phòng thuộc Viện Chính ...

Xem nhiều

Đọc thêm

XSMN 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 29/6/2022. xổ số hôm nay

XSMN 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 29/6/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 29/6. xổ số hôm nay 29/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 4 ngày 29/6/2022. XSMN thứ 4. xổ số hôm nay ngày 29 ...
XSMB 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 29/6/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 29/6/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 29/6. xổ số hôm nay 29/6. trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 29/6/2022. xổ số hôm nay ngày 29 tháng 6. xổ số miền Bắc thứ 4. ...
XSMT 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 29/6/2022. SXMT 29/6

XSMT 29/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 29/6/2022. SXMT 29/6

Baoquocte.vn. XSMT 29/6. trực tiếp xổ số miền Trung 29/6/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 29/6/2022. xổ số miền Trung thứ 4. SXMT 29/6
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến Thủ tướng Hungary Viktor Orban

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến Thủ tướng Hungary Viktor Orban

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Việt Nam coi trọng và mong muốn đưa quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam-Hungary ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả.
Hoạt động của phu nhân các nhà lãnh đạo châu Âu tại Hội nghị thượng đỉnh G7

Hoạt động của phu nhân các nhà lãnh đạo châu Âu tại Hội nghị thượng đỉnh G7

Baoquocte.vn. Ngày 26/6, phu nhân các nhà lãnh đạo G7 đã có hoạt động thú vị bên lề hội nghị thượng đỉnh.
Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân sẽ tham dự Lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Philippines

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân sẽ tham dự Lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Philippines

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Chính phủ nước Cộng hòa Philippines, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân sẽ tham dự Lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Philippines.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao hợp tác pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam và Nhật Bản thời gian qua.
Thúc đẩy các doanh nghiệp Đức, Thụy Sỹ và châu Âu tăng cường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam

Thúc đẩy các doanh nghiệp Đức, Thụy Sỹ và châu Âu tăng cường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ Philipp Rosler cùng đoàn doanh nghiệp Thụy Sỹ thăm Việt Nam.
Cán bộ ngoại giao, phóng viên báo chí nước ngoài trải nghiệm Đà Nẵng

Cán bộ ngoại giao, phóng viên báo chí nước ngoài trải nghiệm Đà Nẵng

Baoquocte.vn. Ngày 24-26/6, đại diện phóng viên báo chí nước ngoài thường trú và nhân viên ngoại giao một số Đại sứ quán tại Việt Nam đã có chuyến thăm Đà ...
Tin thế giới 28/6: Nga dọa Thế chiến III nếu có nước động tay ở Crimea; 'Cơ hội ảm đạm' của Ukraine tại EU? Trung Quốc phát cảnh báo NATO

Tin thế giới 28/6: Nga dọa Thế chiến III nếu có nước động tay ở Crimea; 'Cơ hội ảm đạm' của Ukraine tại EU? Trung Quốc phát cảnh báo NATO

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, Thượng đỉnh G7, mở rộng NATO, triển vọng Kiev vào EU, tình hình Syria... là một số tin thế giới nổi bật trong 24 giờ qua.
Tin thế giới 28/6: Nga dọa Thế chiến III nếu có nước động tay ở Crimea; 'Cơ hội ảm đạm' của Ukraine tại EU? Trung Quốc phát cảnh báo NATO

Tin thế giới 28/6: Nga dọa Thế chiến III nếu có nước động tay ở Crimea; 'Cơ hội ảm đạm' của Ukraine tại EU? Trung Quốc phát cảnh báo NATO

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, Thượng đỉnh G7, mở rộng NATO, triển vọng Kiev vào EU, tình hình Syria... là một số tin thế giới nổi bật trong 24 giờ qua.
Czech chọn được ngày bầu cử Tổng thống

Czech chọn được ngày bầu cử Tổng thống

Baoquocte.vn. Chủ tịch Thượng viện Czech ngày 27/6 thông báo, vòng một cuộc bầu cử tổng thống của nước này sẽ được tổ chức trong hai ngày 13-14/1/2023.
Mỹ-Hàn Quốc hoàn toàn sẵn sàng trước các động thái từ Triều Tiên

Mỹ-Hàn Quốc hoàn toàn sẵn sàng trước các động thái từ Triều Tiên

Baoquocte.vn. Thế trận phòng thủ tổng hợp của Hàn Quốc và Mỹ trước các hành động khiêu khích có thể có của Triều Tiên vẫn 'vững chắc hơn lúc nào hết'.
Ukraine yêu cầu HĐBA họp khẩn, Indonesia đề xuất giải pháp đưa Moscow-Kiev trở lại chuỗi cung ứng lương thực

Ukraine yêu cầu HĐBA họp khẩn, Indonesia đề xuất giải pháp đưa Moscow-Kiev trở lại chuỗi cung ứng lương thực

Baoquocte.vn. Kiev yêu cầu HĐBA triệu tập phiên họp khẩn về duy trì hòa bình và an ninh ở Ukraine.
Phái đoàn cấp cao Mỹ tới Venezuela

Phái đoàn cấp cao Mỹ tới Venezuela

Baoquocte.vn. Một phái đoàn cấp cao của chính phủ Mỹ đã tới thủ đô Caracas để tiếp tục tiến trình đàm phán với Venezuela.
Australia tính lập trường đào tạo quân đội của các đảo quốc Thái Bình Dương

Australia tính lập trường đào tạo quân đội của các đảo quốc Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Phát triển quốc tế và Thái Bình Dương Pat Conroy cho biết, Australia lắng nghe và hỗ trợ "gia đình Thái Bình Dương".
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Thủ tướng Nhật Bản và khả năng về cuộc gặp bộ trưởng quốc phòng Mỹ-Trung sẽ là điểm nhấn nổi bật tại Đối thoại Shangri-La năm 2022.
Bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Đức

Bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Đức

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đã mang đến nhiều thay đổi cơ bản trong chính sách đối ngoại của nước Đức trong năm đầu tiên kỷ nguyên hậu Merkel.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Phiên bản di động