Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Navdeep Suri* đã đăng bài phân tích trên trang Observer Research Foundation về vai trò hoà giải tích cực của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông.
Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông
Quốc vương của Qatar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani (phải) gặp Cố vấn An ninh Quốc gia UAE Sheikh Tahnoun bin Zayed al-Nayhan, tại Doha, Qatar, ngày 26/8. (Nguồn: Qatar News Agency)

Ván bài địa chính trị ở Trung Đông một lần nữa bị xáo trộn. Lần này, Cố vấn An ninh Quốc gia quyền lực của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) Sheikh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan là người thực hiện các động thái hòa giải.

Sau chuyến thăm đột phá đến Thổ Nhĩ Kỳ ngày 18/8, ông Sheikh Tahnoun đã có mặt ở Qatar vào ngày 26/8 để làm trung gian hòa giải.

Hai chuyến đi này có thể được coi là một phần trong cách tiếp cận mới của UAE nhằm giảm thiểu các xung đột trong khu vực và tập trung vào phát triển kinh tế, như tuyên bố chính thức từ Abu Dhabi.

Hoặc có thể UAE đang cố gắng thừa nhận một cách muộn màng rằng, trò chơi “tổng bằng 0” giữa Ankara với Doha đã kết thúc và thời điểm để thiết lập lại đã quá muộn.

Gốc rễ phức tạp

Trước tiên, chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara là cuộc tiếp xúc cấp cao đầu tiên giữa UAE và Thổ Nhĩ Kỳ kể từ tháng 4/2016, khi Ngoại trưởng Çavuşoğlu đến thăm Abu Dhabi trong một nỗ lực nhằm bắc cầu quan hệ nhưng không thành công.

Hai quốc gia đã đứng ở hai phía đối lập của “Mùa Xuân Arab”, với một bên gồm Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thể hiện sự ủng hộ rõ đối với sự trỗi dậy của các phong trào Hồi giáo như Tổ chức Anh em Hồi giáo (MB) ở Ai Cập. Mohammed Morsi, ứng cử viên đứng đầu MB, đã được bầu làm Tổng thống Ai Cập vào năm 2012.

Qatar sau đó đã cung cấp gần 8 tỷ USD để hỗ trợ chính phủ non trẻ của ông Morsi, còn Thổ Nhĩ Kỳ trợ giúp tích cực về ngoại giao và chính trị.

Trong khi đó, UAE và Saudi Arabia coi cách tiếp cận của MB là một mối đe dọa đang nổi lên cần phải được xử lý “từ trong trứng nước”, vì vậy đã hỗ trợ tích cực cho cơ quan quốc phòng và an ninh của đất nước kim tự tháp.

Tuần đầu tiên của tháng 7/2013 đã chứng kiến sự kiện kịch tính khi quân đội Ai Cập “đáp trả” các cuộc biểu tình “tự phát” rầm rộ ở thủ đô Cairo và lật đổ ông Morsi.

Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar cay đắng đổ lỗi cho UAE về cuộc đảo chính đưa Tướng Abdel Fattah al Sisi lên nắm quyền ở Ai Cập. Ông này đã trở thành đồng minh thân cận của UAE và Saudi Arabia trong khi Istanbul và Doha trở thành nơi ẩn náu cho các thủ lĩnh của MB.

Ván đầu tiên của cuộc chiến tranh ủy nhiệm lần thứ nhất rõ ràng đã thuộc về Abu Dhabi và Riyadh, và UAE có thể tuyên bố một cách khá hài lòng rằng, họ đã đảo ngược làn sóng chính trị Hồi giáo mới chớm nở.

Tuy nhiên, Qatar có những con bài khác và đã tìm thấy một đối tác luôn sẵn sàng, thể hiện qua tham vọng của Tổng thống Erdoğan về việc khôi phục một số vị thế đã mất của Thổ Nhĩ Kỳ trong Thế giới Hồi giáo.

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Mâu thuẫn đằng sau bức màn thống nhất

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya, khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn chặn tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Kênh truyền hình Al Jazeera của Qatar là lực lượng đặc biệt quan trọng trong các trận chiến này. Lượng khán giả theo dõi đông ở các nước Arab khiến kênh truyền thông này trở thành một nền tảng mạnh mẽ cho những tiếng nói bất mãn như Youssef al Qaradawi, giáo sĩ Ai Cập có trụ sở tại Doha, và tư tưởng của nhóm MB - tổ chức vẫn tiếp tục đưa ra những bài thuyết giảng trên kênh tiếng Arab của Al Jazeera.

Những mâu thuẫn cuối cùng đã trở nên quá lớn để có thể giải quyết đằng sau bức màn ảo tưởng về sự thống nhất ở Vùng Vịnh.

Ngày 5/6/2017, các nhà ngoại giao đã được mời đến trụ sở Bộ Ngoại giao ở Abu Dhabi để tham dự một cuộc họp đặc biệt do Quốc vụ khanh lúc bấy giờ là Tiến sĩ Anwar Gargash chủ trì.

Các nhà ngoại giao đã nhận được tin về việc UAE (cùng với Saudi Arabia, Bahrain và Ai Cập) quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, đồng thời áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt liên quan đến kinh tế và du lịch.

Mục tiêu là trừng phạt một chế độ ngoan cố, hay can thiệp vào công việc nội bộ của các nước láng giềng.

Song kế hoạch cô lập Qatar đã không phát huy tác dụng khi Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị hỗ trợ quân sự cho Doha, các đường tiếp tế thay thế được đưa ra đi vòng qua thị trấn cảng Jebel Ali ở Dubai.

Thông điệp từ hai chuyến thăm

Hội nghị thượng đỉnh Al Ula ở Saudi Arabia vào ngày 5/1/2021 đã chính thức chấm dứt “chiến tranh lạnh” giữa Bộ tứ Vùng Vịnh và Doha.

Saudi Arabia và Ai Cập là hai nước có những động thái đầu tiên, nhanh chóng khôi phục quan hệ ngoại giao và dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Còn rạn nứt với UAE sẽ mất nhiều thời gian hơn để hàn gắn.

Các chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara và Doha chính là nhằm giải quyết vấn đề này.

Tin liên quan
OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu? OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu?

Trong phần lớn thập kỷ qua, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thích sử dụng tầm ảnh hưởng để hậu thuẫn các lực lượng “Hồi giáo” trong khi Abu Dhabi đứng sau những nhân vật được ủy nhiệm như Tướng Khalifa Haftar ở Libya.

Không có bên nào giành chiến thắng. Giá dầu sụt giảm và tác động của đại dịch Covid-19 đối với nền kinh tế khu vực đã trở thành chất xúc tác để xem xét lại hiện trạng.

Với việc UAE chuẩn bị đăng cai tổ chức Dubai Expo 2020 bị trì hoãn do dịch bệnh và Qatar chuẩn bị cho Vòng chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới của FIFA 2022, lý do chính đáng để chấm dứt tranh cãi và trở nên thân thiện hơn ngày càng rõ ràng.

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn cản tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi thông điệp được đưa ra từ 2 chuyến thăm là tập trung vào đầu tư, phát triển kinh tế và thịnh vượng.

Ông Anwar Gargash, hiện đang là Cố vấn về ngoại giao của Tổng thống UAE, đã gọi cuộc gặp của ông Sheikh Tahnoun với Tổng thống Erdoğan là “lịch sử và tích cực”, trong khi nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ nói với báo chí rằng, ông đã thảo luận về các lĩnh vực cụ thể mà UAE có thể đầu tư vào Thổ Nhĩ Kỳ.

Về cuộc gặp với ông Sheikh Tamim ở Doha, ông cho rằng chuyến thăm nhằm “xây dựng những nhịp cầu hợp tác và thịnh vượng với các nước anh em và bạn bè”.

Đồng thời khẳng định, cuộc gặp là một ví dụ về “trụ cột chính trong chính sách của UAE” và họ đã “lật ngược tình thế bất đồng và hướng tới một tương lai tích cực”.

Do đó, việc bình thường hóa quan hệ giữa UAE, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar có thể sẽ tạo ra một động lực mới ở khu vực.


*Navdeep Suri là Giám đốc Trung tâm Ngoại giao Kinh tế Mới (CNED) của Ấn Độ. Lĩnh vực nghiên cứu của ông bao gồm chính sách ngoại giao công chúng và quyền lực mềm, chính sách châu Phi và ngành công nghiệp gia công phần mềm công nghệ thông tin của Ấn Độ.

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani ngày 18/8 cho biết ông rời Afghanistan nhằm tránh một kịch bản đổ máu cho đất nước, đồng thời nói ...

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Ngày 25/7, Bộ Bảo vệ Môi trường Israel quyết định hoãn thực thi một thỏa thuận vận chuyển dầu đã ký với Các Tiểu vương ...

(theo Observer Research Foundation)

Đọc thêm

Ban Tổ chức Trung ương làm việc với Đoàn Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2021-2024

Ban Tổ chức Trung ương làm việc với Đoàn Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2021-2024

Baoquocte.vn. Đồng chí Trương Thị Mai, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đã có buổi gặp mặt làm việc với các Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Hội nghị Bộ trưởng Phụ nữ ASEAN lần thứ 4: Việt Nam khẳng định cam kết thúc đẩy thực hiện công tác bình đẳng giới

Hội nghị Bộ trưởng Phụ nữ ASEAN lần thứ 4: Việt Nam khẳng định cam kết thúc đẩy thực hiện công tác bình đẳng giới

Baoquocte.vn. Ngày 15/10 đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Phụ nữ ASEAN lần thứ 4 (AMMW-4) theo hình thức trực tuyến dưới sự chủ trì của Indonesia.
Những lưu ý khi sử dụng xe ô tô điện an toàn và đúng cách

Những lưu ý khi sử dụng xe ô tô điện an toàn và đúng cách

Baoquocte.vn. Để đảm bảo an toàn cho người dùng khi sử dụng ô tô điện và tránh được những rủi ro khi di chuyển, cần lưu ý những điều dưới đây.
Covid-19 ở TP. Hồ Chí Minh: Chưa thể chuyến sang trạng thái bình thường mới, đóng cửa bệnh viện dã chiến đầu tiên

Covid-19 ở TP. Hồ Chí Minh: Chưa thể chuyến sang trạng thái bình thường mới, đóng cửa bệnh viện dã chiến đầu tiên

Baoquocte.vn. Dịch Covid-19 cơ bản được kiểm soát, TP. Hồ Chí Minh ưu tiên đóng cửa sớm các bệnh viện dã chiến bố trí tại các trường học và ký túc ...
Tăng cường 391 cán bộ, chiến sĩ công an cho các xã biên giới trọng điểm về an ninh, trật tự

Tăng cường 391 cán bộ, chiến sĩ công an cho các xã biên giới trọng điểm về an ninh, trật tự

Baoquocte.vn. Ngày 15/10, Bộ Công an tổ chức gặp mặt cán bộ tăng cường Công an xã biên giới trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự.
Chấp nhận các nguy cơ lúc ẩn lúc hiện với chiến lược ‘zero-covid’?

Chấp nhận các nguy cơ lúc ẩn lúc hiện với chiến lược ‘zero-covid’?

Baoquocte.vn. Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ theo đuổi chiến lược sống chung với Covid-19, cho dù có tuyên bố rõ ràng hay không.
Hội đồng Bảo an thông qua nghị quyết gia hạn Văn phòng Phối hợp LHQ tại Haiti

Hội đồng Bảo an thông qua nghị quyết gia hạn Văn phòng Phối hợp LHQ tại Haiti

Baoquocte.vn. Hội đồng Bảo an đã biểu quyết thông qua Nghị quyết 2600 gia hạn hoạt động của Phái bộ Hỗ trợ LHQ tại Haiti đến ngày 15/7/2022.
Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Baoquocte.vn. Mỹ đề nghị bồi thường cho người thân của 10 người tại Afghanistan, trong đó có 7 trẻ em, thiệt mạng trong vụ không kích nhầm ở Kabul cuối tháng ...
Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Baoquocte.vn. Mỹ tuyên bố, thông báo của Bộ Quốc phòng Nga liên quan sự cố xảy ra với tàu khu trục tên lửa dẫn đường Chafee của Hải quân Mỹ là ...
Chiến lược và lựa chọn vaccine Covid-19 cho trẻ em ở Mỹ, châu Âu, Trung Quốc

Chiến lược và lựa chọn vaccine Covid-19 cho trẻ em ở Mỹ, châu Âu, Trung Quốc

Baoquocte.vn. Một số loại vaccine Covid-19 với công nghệ khác nhau đang được sử dụng cho trẻ em ở các quốc gia.
Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Baoquocte.vn. Mỹ đề nghị bồi thường cho người thân của 10 người tại Afghanistan, trong đó có 7 trẻ em, thiệt mạng trong vụ không kích nhầm ở Kabul cuối tháng 8.
Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Baoquocte.vn. Mỹ tuyên bố, thông báo của Bộ Quốc phòng Nga liên quan sự cố xảy ra với tàu khu trục tên lửa dẫn đường Chafee của Hải quân Mỹ là sai sự thật.
Trung Quốc bày tỏ thông cảm, ra lời hứa hẹn với Iran

Trung Quốc bày tỏ thông cảm, ra lời hứa hẹn với Iran

Baoquocte.vn. Trung Quốc khẳng định sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Iran bất chấp biến động ở quốc tế lẫn khu vực.
Tổng thống Mexico thông báo về khả năng từ chức

Tổng thống Mexico thông báo về khả năng từ chức

Baoquocte.vn. Tổng thống Mexico khẳng định sẽ từ chức nếu tỷ lệ người dân tham gia trưng cầu dân ý không đạt mức 40% theo quy định của luật pháp.
Covid-19: Nga nói không cố gắng trở thành người chơi lớn, khẳng định cung cấp vaccine cho 1 tỷ người

Covid-19: Nga nói không cố gắng trở thành người chơi lớn, khẳng định cung cấp vaccine cho 1 tỷ người

Baoquocte.vn. Đại diện Nga cho biết, trong năm sau, nước này sẽ sản xuất lượng vaccine Sputnik V và Sputnik Light đủ để tiêm chủng cho 1 tỷ người.
Anh: Nghị sĩ thuộc đảng của Thủ tướng Johnson bị sát hại, lực lượng chống khủng bố vào cuộc

Anh: Nghị sĩ thuộc đảng của Thủ tướng Johnson bị sát hại, lực lượng chống khủng bố vào cuộc

Baoquocte.vn. Ngày 15/10, nghị sĩ Anh David Amess bị một đối tượng sát hại ngay tại hiện trường.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Baoquocte.vn. Cuộc điều trần của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Quân đội Mỹ trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 28/9 hé lộ nhiều chi tiết đáng chú ý.
Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Baoquocte.vn. Triều Tiên phóng tên lửa mới, sau một loạt các diễn biến gần đây liên quan Bán đảo Triều Tiên. Động thái này nên được giải mã thế nào? Báo TG&VN bình luận.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Phiên bản di động