Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Navdeep Suri* đã đăng bài phân tích trên trang Observer Research Foundation về vai trò hoà giải tích cực của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông.
Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông
Quốc vương của Qatar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani (phải) gặp Cố vấn An ninh Quốc gia UAE Sheikh Tahnoun bin Zayed al-Nayhan, tại Doha, Qatar, ngày 26/8. (Nguồn: Qatar News Agency)

Ván bài địa chính trị ở Trung Đông một lần nữa bị xáo trộn. Lần này, Cố vấn An ninh Quốc gia quyền lực của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) Sheikh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan là người thực hiện các động thái hòa giải.

Sau chuyến thăm đột phá đến Thổ Nhĩ Kỳ ngày 18/8, ông Sheikh Tahnoun đã có mặt ở Qatar vào ngày 26/8 để làm trung gian hòa giải.

Hai chuyến đi này có thể được coi là một phần trong cách tiếp cận mới của UAE nhằm giảm thiểu các xung đột trong khu vực và tập trung vào phát triển kinh tế, như tuyên bố chính thức từ Abu Dhabi.

Hoặc có thể UAE đang cố gắng thừa nhận một cách muộn màng rằng, trò chơi “tổng bằng 0” giữa Ankara với Doha đã kết thúc và thời điểm để thiết lập lại đã quá muộn.

Gốc rễ phức tạp

Trước tiên, chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara là cuộc tiếp xúc cấp cao đầu tiên giữa UAE và Thổ Nhĩ Kỳ kể từ tháng 4/2016, khi Ngoại trưởng Çavuşoğlu đến thăm Abu Dhabi trong một nỗ lực nhằm bắc cầu quan hệ nhưng không thành công.

Hai quốc gia đã đứng ở hai phía đối lập của “Mùa Xuân Arab”, với một bên gồm Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thể hiện sự ủng hộ rõ đối với sự trỗi dậy của các phong trào Hồi giáo như Tổ chức Anh em Hồi giáo (MB) ở Ai Cập. Mohammed Morsi, ứng cử viên đứng đầu MB, đã được bầu làm Tổng thống Ai Cập vào năm 2012.

Qatar sau đó đã cung cấp gần 8 tỷ USD để hỗ trợ chính phủ non trẻ của ông Morsi, còn Thổ Nhĩ Kỳ trợ giúp tích cực về ngoại giao và chính trị.

Trong khi đó, UAE và Saudi Arabia coi cách tiếp cận của MB là một mối đe dọa đang nổi lên cần phải được xử lý “từ trong trứng nước”, vì vậy đã hỗ trợ tích cực cho cơ quan quốc phòng và an ninh của đất nước kim tự tháp.

Tuần đầu tiên của tháng 7/2013 đã chứng kiến sự kiện kịch tính khi quân đội Ai Cập “đáp trả” các cuộc biểu tình “tự phát” rầm rộ ở thủ đô Cairo và lật đổ ông Morsi.

Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar cay đắng đổ lỗi cho UAE về cuộc đảo chính đưa Tướng Abdel Fattah al Sisi lên nắm quyền ở Ai Cập. Ông này đã trở thành đồng minh thân cận của UAE và Saudi Arabia trong khi Istanbul và Doha trở thành nơi ẩn náu cho các thủ lĩnh của MB.

Ván đầu tiên của cuộc chiến tranh ủy nhiệm lần thứ nhất rõ ràng đã thuộc về Abu Dhabi và Riyadh, và UAE có thể tuyên bố một cách khá hài lòng rằng, họ đã đảo ngược làn sóng chính trị Hồi giáo mới chớm nở.

Tuy nhiên, Qatar có những con bài khác và đã tìm thấy một đối tác luôn sẵn sàng, thể hiện qua tham vọng của Tổng thống Erdoğan về việc khôi phục một số vị thế đã mất của Thổ Nhĩ Kỳ trong Thế giới Hồi giáo.

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Mâu thuẫn đằng sau bức màn thống nhất

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya, khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn chặn tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Kênh truyền hình Al Jazeera của Qatar là lực lượng đặc biệt quan trọng trong các trận chiến này. Lượng khán giả theo dõi đông ở các nước Arab khiến kênh truyền thông này trở thành một nền tảng mạnh mẽ cho những tiếng nói bất mãn như Youssef al Qaradawi, giáo sĩ Ai Cập có trụ sở tại Doha, và tư tưởng của nhóm MB - tổ chức vẫn tiếp tục đưa ra những bài thuyết giảng trên kênh tiếng Arab của Al Jazeera.

Những mâu thuẫn cuối cùng đã trở nên quá lớn để có thể giải quyết đằng sau bức màn ảo tưởng về sự thống nhất ở Vùng Vịnh.

Ngày 5/6/2017, các nhà ngoại giao đã được mời đến trụ sở Bộ Ngoại giao ở Abu Dhabi để tham dự một cuộc họp đặc biệt do Quốc vụ khanh lúc bấy giờ là Tiến sĩ Anwar Gargash chủ trì.

Các nhà ngoại giao đã nhận được tin về việc UAE (cùng với Saudi Arabia, Bahrain và Ai Cập) quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, đồng thời áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt liên quan đến kinh tế và du lịch.

Mục tiêu là trừng phạt một chế độ ngoan cố, hay can thiệp vào công việc nội bộ của các nước láng giềng.

Song kế hoạch cô lập Qatar đã không phát huy tác dụng khi Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị hỗ trợ quân sự cho Doha, các đường tiếp tế thay thế được đưa ra đi vòng qua thị trấn cảng Jebel Ali ở Dubai.

Thông điệp từ hai chuyến thăm

Hội nghị thượng đỉnh Al Ula ở Saudi Arabia vào ngày 5/1/2021 đã chính thức chấm dứt “chiến tranh lạnh” giữa Bộ tứ Vùng Vịnh và Doha.

Saudi Arabia và Ai Cập là hai nước có những động thái đầu tiên, nhanh chóng khôi phục quan hệ ngoại giao và dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Còn rạn nứt với UAE sẽ mất nhiều thời gian hơn để hàn gắn.

Các chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara và Doha chính là nhằm giải quyết vấn đề này.

Tin liên quan
OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu? OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu?

Trong phần lớn thập kỷ qua, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thích sử dụng tầm ảnh hưởng để hậu thuẫn các lực lượng “Hồi giáo” trong khi Abu Dhabi đứng sau những nhân vật được ủy nhiệm như Tướng Khalifa Haftar ở Libya.

Không có bên nào giành chiến thắng. Giá dầu sụt giảm và tác động của đại dịch Covid-19 đối với nền kinh tế khu vực đã trở thành chất xúc tác để xem xét lại hiện trạng.

Với việc UAE chuẩn bị đăng cai tổ chức Dubai Expo 2020 bị trì hoãn do dịch bệnh và Qatar chuẩn bị cho Vòng chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới của FIFA 2022, lý do chính đáng để chấm dứt tranh cãi và trở nên thân thiện hơn ngày càng rõ ràng.

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn cản tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi thông điệp được đưa ra từ 2 chuyến thăm là tập trung vào đầu tư, phát triển kinh tế và thịnh vượng.

Ông Anwar Gargash, hiện đang là Cố vấn về ngoại giao của Tổng thống UAE, đã gọi cuộc gặp của ông Sheikh Tahnoun với Tổng thống Erdoğan là “lịch sử và tích cực”, trong khi nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ nói với báo chí rằng, ông đã thảo luận về các lĩnh vực cụ thể mà UAE có thể đầu tư vào Thổ Nhĩ Kỳ.

Về cuộc gặp với ông Sheikh Tamim ở Doha, ông cho rằng chuyến thăm nhằm “xây dựng những nhịp cầu hợp tác và thịnh vượng với các nước anh em và bạn bè”.

Đồng thời khẳng định, cuộc gặp là một ví dụ về “trụ cột chính trong chính sách của UAE” và họ đã “lật ngược tình thế bất đồng và hướng tới một tương lai tích cực”.

Do đó, việc bình thường hóa quan hệ giữa UAE, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar có thể sẽ tạo ra một động lực mới ở khu vực.


*Navdeep Suri là Giám đốc Trung tâm Ngoại giao Kinh tế Mới (CNED) của Ấn Độ. Lĩnh vực nghiên cứu của ông bao gồm chính sách ngoại giao công chúng và quyền lực mềm, chính sách châu Phi và ngành công nghiệp gia công phần mềm công nghệ thông tin của Ấn Độ.

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani ngày 18/8 cho biết ông rời Afghanistan nhằm tránh một kịch bản đổ máu cho đất nước, đồng thời nói ...

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Ngày 25/7, Bộ Bảo vệ Môi trường Israel quyết định hoãn thực thi một thỏa thuận vận chuyển dầu đã ký với Các Tiểu vương ...

(theo Observer Research Foundation)

Xem nhiều

Đọc thêm

Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lặp lại lời nhắc nhở từng nhiều lần đưa ra về việc phương Tây tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine.
Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh: Raphinha là tân binh của Chelsea; MU đón 2 tuyển thủ Hà Lan; Newcastle ký Botman 5 năm

Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh: Raphinha là tân binh của Chelsea; MU đón 2 tuyển thủ Hà Lan; Newcastle ký Botman 5 năm

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên ...
'No' đòn trừng phạt, ‘đùa’ trên thị trường năng lượng… Nga bắt đầu trả giá?

'No' đòn trừng phạt, ‘đùa’ trên thị trường năng lượng… Nga bắt đầu trả giá?

Baoquocte.vn. Bất chấp nhiều lần phủ nhận chính thức thì những nỗ lực chung của thế giới dân chủ vẫn đang gây ra thiệt hại ngày càng lớn cho nền kinh ...
Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Sáng ngày 29/6, tại Hà Nội, Đối thoại Biển lần thứ 8 với chủ đề 'Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á' đã ...
Quảng Ninh phát triển trong trạng thái bình thường mới, tăng trưởng kinh tế giữ vững hai con số

Quảng Ninh phát triển trong trạng thái bình thường mới, tăng trưởng kinh tế giữ vững hai con số

Baoquocte.vn. Tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh 6 tháng đầu năm 2022 ước đạt 10,66% - đứng thứ 4 trong vùng Đồng bằng sông Hồng.
Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 30/6. âm lịch hôm nay 30/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 30/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 30 tháng 6 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 30/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Khi ca sĩ Lâm Khánh Chi diện mẫu váy đầm giống các hoa hậu Việt

Khi ca sĩ Lâm Khánh Chi diện mẫu váy đầm giống các hoa hậu Việt

Baoquocte.vn. Gần đây, ca sĩ Lâm Khánh Chi thường chọn mặc các mẫu váy giống Hoa hậu Đỗ Thị Hà, Thùy Tiên, Đỗ Mỹ Linh để khoe dáng khi đi sự ...
Giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam – Nhật Bản

Giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam – Nhật Bản

Baoquocte.vn. Từ ngày 5-6/7 sẽ diễn ra Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam - Nhật Bản 2022.
Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lặp lại lời nhắc nhở từng nhiều lần đưa ra về việc phương Tây tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine.
Vì xung đột Nga-Ukraine, Anh tính vượt mức chi tiêu quốc phòng, Đức thành 'đại gia châu Âu' chống lưng NATO?

Vì xung đột Nga-Ukraine, Anh tính vượt mức chi tiêu quốc phòng, Đức thành 'đại gia châu Âu' chống lưng NATO?

Baoquocte.vn. Chi tiêu quốc phòng của Anh sẽ ở mức 2,3% GDP trong năm 2022, trong khi Đức sẽ trở thành quốc gia đóng góp lớn nhất ở châu Âu cho NATO.
Bulgaria ra hàng loạt quyết định cứng rắn liên quan Nga: Trục xuất, cắt giảm nhân viên ngoại giao, đóng cửa lãnh sự quán

Bulgaria ra hàng loạt quyết định cứng rắn liên quan Nga: Trục xuất, cắt giảm nhân viên ngoại giao, đóng cửa lãnh sự quán

Baoquocte.vn. Bulgaria thông báo quyết định trục xuất 70 nhân viên ngoại giao Nga vì phát hiện những người này thực hiện công việc chống lại lợi ích của Sofia.
Covid-19 trở lại sau 51 ngày 'sạch bóng', Thủ tướng Campuchia gửi thông điệp khẩn trong đêm

Covid-19 trở lại sau 51 ngày 'sạch bóng', Thủ tướng Campuchia gửi thông điệp khẩn trong đêm

Baoquocte.vn. Các ca mắc Covid-19 đã xuất hiện trở lại ở Campuchia sau 51 ngày liên tục không ghi nhận ca dương tính nào, tính đến đêm 28/6 vừa qua.
Gia nhập NATO: 'Được lời như cởi tấm lòng' từ Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Điển-Phần Lan tỏ 'lòng thành'

Gia nhập NATO: 'Được lời như cởi tấm lòng' từ Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Điển-Phần Lan tỏ 'lòng thành'

Baoquocte.vn. Thụy Điển và Phần Lan cam kết sẽ hành động chống khủng bố sau khi được Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ gia nhập NATO.
Nhật Bản thông báo đăng cai Thượng đỉnh G7 2023, thông điệp gì khi chọn Hiroshima?

Nhật Bản thông báo đăng cai Thượng đỉnh G7 2023, thông điệp gì khi chọn Hiroshima?

Baoquocte.vn. Nhật Bản sẽ tổ chức Hội nghị thượng đỉnh G7 tại Hiroshima từ ngày 19-21/5/2023.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Thủ tướng Nhật Bản và khả năng về cuộc gặp bộ trưởng quốc phòng Mỹ-Trung sẽ là điểm nhấn nổi bật tại Đối thoại Shangri-La năm 2022.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Phiên bản di động