Vén màn khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc

Bảo Huy
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Học giả Michael Davidson đã đưa ra những phân tích về nguyên nhân và tác động cuộc khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc trên Tạp chí Foreign Affairs.
(11.26) Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu là trung tâm của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay tại Trung Quốc. (Nguồn: Reuters)
Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu là trung tâm của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay tại Trung Quốc. (Nguồn: Reuters)

Kỳ vọng “chơi vơi”

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về khí hậu John Kerry đã gọi Hội nghị về Biến đổi Khí hậu của Liên hợp quốc (COP26) là “cơ hội cuối cùng, tốt nhất” để thế giới ngăn ngừa tình trạng khẩn cấp về biến đổi khí hậu. Vào tháng 7, Chủ tịch COP 26 Alok Sharma tuyên bố rằng hội nghị sẽ “đưa điện than thành một phần lịch sử”.

Tuy nhiên, kỳ vọng của các nhà lãnh đạo thế giới về hội nghị này đã bị lu mờ bởi cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu bắt nguồn từ Trung Quốc và đã lan rộng sang nhiều châu lục cuối mùa Hè vừa qua.

Trên thực tế, cuộc khủng hoảng bắt đầu từ đầu năm nay, khi hoạt động kinh tế toàn cầu hồi sinh tạo ra nhu cầu điện tăng cao ở các tỉnh ven biển Trung Quốc, nơi đặt nhiều nhà máy lớn nhất của đất nước châu Á. Đồng thời, nhu cầu năng lượng tăng vọt ở các quốc gia dần kiểm soát tình hình dịch bệnh, cũng như căng thẳng địa chính trị khiến các nước áp đặt các hạn chế đối với nguồn cung cấp nhiên liệu xuyên biên giới.

Thậm chí, khi COP26 khai mạc, có ý kiến đã bày tỏ quan ngại rằng các chính phủ sẽ buộc phải ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng thay vì phát triển năng lượng sạch và do đó, đi ngược lại với các cam kết của mình.

Tuy nhiên, ngay cả khi những yếu tố riêng lẻ như vậy có thể ảnh hưởng tới nguồn cung trên thị trường dầu mỏ, thiếu hụt năng lượng lại phản ánh hạn chế của thể chế và cơ sở hạ tầng về năng lượng tại Trung Quốc, vốn trở nên ngày càng nghiêm trọng hơn.

Nếu suy xét và nghiên cứu đầy đủ về cuộc khủng hoảng năng lượng tại Trung Quốc, tính từ thời điểm nó xuất hiện lần đầu cho đến khi tình trạng thiếu điện lan rộng ở nhiều thành phố, các quốc gia có thể rút ra những bài học hữu ích, đặc biệt là với những nước chỉ mới bắt đầu xuất hiện tình trạng khủng hoảng năng lượng hậu đại dịch.

Có ý kiến quan ngại rằng nhiều nước sẽ phải ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng trước tiên thay vì phát triển năng lượng sạch và đi ngược lại cam kết của mình.

Áp lực và rào cản

Thực tế cho thấy ngành năng lượng Trung Quốc luôn ở trong tình trạng quá tải.

Vào giữa tháng 9, thời tiết ấm áp bất thường ở miền Nam và giá lạnh ở miền Bắc Trung Quốc đã khiến nhu cầu điện tăng mạnh, đẩy ngành năng lượng nước này đến ngưỡng nguy hiểm. Nhiều nơi phải đưa ra phương án thích ứng với hạn chế sử dụng điện. Đầu tháng 11, các hạn chế này về cơ bản đã được bãi bỏ, song Trung Quốc vẫn chưa thoát khó khi nhu cầu sưởi ấm mùa Đông lại đặt gánh nặng lớn cho ngành điện.

Tại sao lại có tình trạng này? Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu của Trung Quốc là trung tâm của cuộc khủng hoảng hiện nay.

Bắc Kinh đã bắt đầu kế hoạch tự do hóa thị trường than cách đây 20 năm, cho phép giá cả tăng và giảm theo nhu cầu trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát nguồn cung. Tuy vậy, kế hoạch này lại được được thực hiện ngắt quãng trong nhiều năm.

Năm 2002, Thủ tướng Trung Quốc khi đó, ông Chu Dung Cơ đã phá thế độc quyền cung cấp điện của các tập đoàn nhà nước và kêu gọi đa dạng hóa nhà cung cấp, hình thành thị trường cạnh tranh. Song lời kêu gọi này đã rơi vào quên lãng khi ông rời nhiệm sở.

Khi lợi nhuận khai thác than xuống thấp nhất lịch sử vào đầu năm 2016, Bắc Kinh đã vào cuộc và giảm mạnh nguồn cung, khiến giá than tăng gần gấp đôi trước cuối năm. Các nhà hoạch định trung ương đã thiết lập một “vùng xanh” với giá than 500–570 NDT/tấn (tương đương 78– 90 USD), cho phép cả nhà sản xuất than và điện đều có lợi.

(11.26) Một người đàn ông Trung Quốc ăn nốt bát mỳ của mình dưới ánh đèn leo lét từ điện thoại sau khi căn phòng mất điện. (Nguồn: AP)
Một người đàn ông Trung Quốc ăn nốt bát mỳ của mình dưới ánh đèn leo lét từ điện thoại sau khi căn phòng mất điện. (Nguồn: AP)

Kể từ năm 2015, thị trường tự do cho ngành điện đã được xác lập. Tuy nhiên, khả năng hoạt động hiệu quả của thị trường này thường bị cản trở bởi thiết chế mang tính hệ thống từ trước và ưu tiên của địa phương.

Sản xuất điện được điều chỉnh bởi một “hệ thống kép”. Theo đó, điện được bán theo kế hoạch chính phủ phân bổ gần với mức giá chuẩn do cơ quan trung ương quy định, hoặc bán cho các thị trường địa phương với mức giá trần thấp.

Cũng vì vậy, các nhà máy phát điện than gặp trở ngại trong việc tăng giá bán cho người tiêu thụ. Khi giá than tăng như trong những tháng gần đây, các nhà máy phát điện phải xoay sở bằng cách giảm lượng dự trữ hoặc cắt điện để tránh sản xuất bị thua lỗ.

Việc giảm năng suất đồng nghĩa rằng nguồn cung khó có thể thích ứng với những thay đổi của thị trường hơn. Sản lượng than trên thực tế đã giảm 0,9% trong tháng 9 so với một năm trước, dù giá than tăng mạnh, đạt con số kỷ lục hơn 2.000 NDT/tấn.

Nhập khẩu than của Trung Quốc chiếm khoảng 10% lượng tiêu thụ toàn quốc và thường giúp giải quyết sự biến động nguồn cung nội địa. Tuy vậy, lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa Australia đã khiến tình trạng thiếu điện cục bộ của Trung Quốc trầm trọng hơn vào mùa Đông năm ngoái. Khi đó, Bắc Kinh buộc phải tăng sản lượng khai thác lên 220 triệu tấn/năm và nối lại nhập khẩu than từ Canberra một cách không chính thức.

Cam kết bỏ ngỏ

COP26 đã kết thúc hai tuần trước với một lượng lớn các quốc gia cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0. Nếu được tuân thủ đầy đủ, cam kết này có thể làm giảm sự nóng lên toàn cầu ở mức gần với mục tiêu của thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.

Văn kiện đàm phán không quy định cụ thể về việc loại bỏ than đá, song kêu gọi các quốc gia quay trở lại COP27 vào năm tới với tầm nhìn năm 2030 rộng mở hơn.

Song các quốc gia sẽ thực hiện cam kết của mình trong thập kỷ tới như thế nào vẫn là dấu hỏi lớn.

Trong khi đó, Trung Quốc cam kết sử dụng than ở mức cao nhất vào năm 2025 và sau đó giảm dần. Với nhiều cuộc khủng hoảng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu đang diễn ra và chi phí của các giải pháp thay thế carbon đang giảm xuống, Trung Quốc và các quốc gia khác có thể bứt phá bằng cách ngừng đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch đầy rủi ro, xây dựng cơ sở hạ tầng cho năng lượng xanh và ủng hộ thể chế liên quan.

Cắt giảm khí thải carbon cần là hành trình, thay vì trở ngại, để kiểm soát các chu kỳ biến động giá cả trong tương lai, tăng cường an ninh năng lượng toàn cầu.

Giữa lúc khủng hoảng năng lượng, Nga chào giá khí đốt 'hấp dẫn' cho quốc gia Balkan

Giữa lúc khủng hoảng năng lượng, Nga chào giá khí đốt 'hấp dẫn' cho quốc gia Balkan

Trong cuộc hội đàm tại Sochi ngày 25/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Serbia Aleksandr Vucic đã thống nhất về giá khí ...

Tập đoàn Nga phá lệ, tỏ thiện chí với Moldova

Tập đoàn Nga phá lệ, tỏ thiện chí với Moldova

Ngày 24/11, Tập đoàn độc quyền khí đốt Nga Gazprom cho biết đã đồng ý cho Moldova gia hạn một thời gian ngắn để giải ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 29/01/2022 05:01 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+14,892 2,218,137
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 153 514,989
Bình Dương 47 292,690
Hà Nội 2,885 123,478
Đồng Nai 21 99,870
Tây Ninh 126 88,628
Khánh Hòa 129 61,573
Cà Mau 145 55,555
Vĩnh Long 101 53,198
Đồng Tháp 55 47,338
Bình Phước 239 45,435
Cần Thơ 30 44,241
Long An 40 41,612
Trà Vinh 50 37,904
Bến Tre 110 37,365
An Giang 25 35,611
Tiền Giang 17 35,308
Bạc Liêu 44 35,136
Kiên Giang 78 32,915
Sóc Trăng 29 32,224
Bình Định 424 31,503
Bà Rịa – Vũng Tàu 59 30,940
Đà Nẵng 886 30,442
Bình Thuận 63 29,187
Hải Phòng 635 28,945
Bắc Ninh 1,013 23,934
Thừa Thiên Huế 223 20,932
Thanh Hóa 582 19,089
Hưng Yên 374 17,167
Đắk Lắk 1 15,734
Lâm Đồng 206 15,471
Hậu Giang 38 15,355
Bắc Giang 357 14,430
Quảng Ngãi 341 14,290
Quảng Nam 617 13,936
Nghệ An 266 13,284
Quảng Ninh 343 12,205
Hà Giang 125 11,696
Hải Dương 341 11,172
Gia Lai 63 9,920
Vĩnh Phúc 369 9,916
Phú Yên 48 9,783
Nam Định 518 9,601
Đắk Nông 103 8,099
Phú Thọ 454 7,635
Hòa Bình 427 7,616
Thái Nguyên 124 7,101
Ninh Thuận 32 6,783
Thái Bình 169 6,720
Quảng Bình 115 6,094
Hà Nam 159 5,308
Quảng Trị 112 4,440
Lạng Sơn 151 4,128
Sơn La 153 3,911
Ninh Bình 92 3,625
Tuyên Quang 55 3,271
Lào Cai 169 3,079
Hà Tĩnh 0 2,693
Yên Bái 92 2,664
Kon Tum 70 2,468
Điện Biên 82 2,280
Cao Bằng 49 1,732
Lai Châu 27 1,035
Bắc Kạn 41 948
(theo Foreign Affairs)

Đọc thêm

Giá cà phê hôm nay 29/1, Thị trường biến động thất thường, xuất khẩu cà phê đã quay trở lại mốc 3 tỷ USD

Giá cà phê hôm nay 29/1, Thị trường biến động thất thường, xuất khẩu cà phê đã quay trở lại mốc 3 tỷ USD

Baoquocte.vn. Giá cà phê lên xuống thất thường theo từng phiên, trong khi giá vàng và tiền kỹ thuật số lao dốc, còn dòng vốn đầu cơ ồ ạt chảy về ...
Giá tiêu hôm nay 29/1, đi ngang, dự báo khan hàng, làm gì để duy trì mức giá cao?

Giá tiêu hôm nay 29/1, đi ngang, dự báo khan hàng, làm gì để duy trì mức giá cao?

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang ở một số địa phương, giao dịch từ 81.000 – 83.500 đ/kg.
XSHCM 29/1, kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay 29/1/2022. XSHCM thứ 7

XSHCM 29/1, kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay 29/1/2022. XSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 29/1. Trực tiếp kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay - XSHCM 29/1/2022. xổ số thành phố. xo so Ho Chi Minh. KQXSHCM.
XSHG 29/1, kết quả xổ số Hậu Giang hôm nay 29/1/2022. KQXSHG thứ 7

XSHG 29/1, kết quả xổ số Hậu Giang hôm nay 29/1/2022. KQXSHG thứ 7

Baoquocte.vn. XSHG 29/1. Trực tiếp kết quả xổ số Hậu Giang nhanh nhất hôm nay - XSHG 29/1/2022. KQXSHG. Ket qua xo so Hau Giang
Tử vi 2022, tử vi tuổi Hợi năm Nhâm Dần mới nhất: Tài lộc dồi dào, công việc hanh thông

Tử vi 2022, tử vi tuổi Hợi năm Nhâm Dần mới nhất: Tài lộc dồi dào, công việc hanh thông

Baoquocte.vn. Tử vi tuổi Hợi 2022 cần sẵn sàng đón thử thách và cơ hội mới nhưng không cần quá lo lắng vì chỉ là thử thách nên vượt qua được ...
Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Baoquocte.vn. Ukraine khó bước qua ranh giới để trở thành một thành viên NATO nhưng cũng chẳng thể 'ngọt ngào' với Nga.
Dự báo thời tiết Tết Nguyên đán 2022 (29/1-6/2): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa, ngày nắng

Dự báo thời tiết Tết Nguyên đán 2022 (29/1-6/2): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa, ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết dịp nghỉ Tết Nguyên đán 2022, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại, vùng núi băng giá; Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa ngày ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2022

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2022

Baoquocte.vn. Chính phủ xác định chủ đề năm 2022 là 'Đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi phát triển' với 6 quan điểm, trọng ...
Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Baoquocte.vn. Nếu tiếp tục trừng phạt Nga, Mỹ sẽ khiến quan hệ hai bên rạn nứt; Nga, Ukraine đều không muốn có xung đột... là những sự kiện thế giới nổi ...
Điện mừng nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Điện mừng nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Nhân dân Campuchia đã gửi Điện mừng.
Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Baoquocte.vn. Nếu tiếp tục trừng phạt Nga, Mỹ sẽ khiến quan hệ hai bên rạn nứt; Nga, Ukraine đều không muốn có xung đột... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Mỹ cảnh báo nhah chóng đáp trả Nga nếu Moscow có hành động ở Cuba

Mỹ cảnh báo nhah chóng đáp trả Nga nếu Moscow có hành động ở Cuba

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định sẽ nhanh chóng đáp trả nếu thấy có bất kỳ sự hiện diện quân sự của Nga ở Cuba hay trong trường hợp Moscow có ý định tương tự.
Giữa lúc biên giới Nga-Ukraine đang căng thẳng, Tổng thống Putin có quyết định mới

Giữa lúc biên giới Nga-Ukraine đang căng thẳng, Tổng thống Putin có quyết định mới

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Điện Kremlin thông báo, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhận lời mời thăm Ankara của người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan.
Ấn Độ cùng các nước Trung Á tổ chức Hội nghị thượng đỉnh, tập trung 3 mục tiêu chính

Ấn Độ cùng các nước Trung Á tổ chức Hội nghị thượng đỉnh, tập trung 3 mục tiêu chính

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Ấn Độ-Trung Á diễn ra theo hình thức trực tuyến, do Thủ tướng Ấn Độ chủ trì, được kỳ vọng sẽ đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.
WHO cảnh giác về một loại virus corona mới

WHO cảnh giác về một loại virus corona mới

Baoquocte.vn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang theo dõi tình hình với sự xuất hiện của các loại virus mới, bao gồm cả virus Corona NeoCoV.
Nga tỏ lòng với EU, khẳng định không gì là không thể giải quyết

Nga tỏ lòng với EU, khẳng định không gì là không thể giải quyết

Baoquocte.vn. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cho hay, Moscow mong muốn có quan hệ tốt đẹp và cùng có lợi với EU.
Con bài tên lửa siêu thanh

Con bài tên lửa siêu thanh

Baoquocte.vn. Chỉ trong vòng một tuần, Triều Tiên đã tiến hành liên tiếp hai vụ phóng tên lửa. Lần này vũ khí thử nghiệm là tên lửa siêu thanh.
Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Baoquocte.vn. Mặc dù làn sóng bạo động tại Kazakhstan đã tạm lắng, nhưng dư âm địa chính trị của nó sẽ còn vang vọng tại khu vực và trên thế giới thời gian tới.
Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Baoquocte.vn. Xem ra, quan hệ giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc càng nóng, thì Moscow và Bắc Kinh càng xích lại với nhau. Xưa có câu 'kẻ thù của kè thù là bạn'.
Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Baoquocte.vn. Dòng khí đốt của Nga có một sức mạnh ma mãnh để len lỏi, chia cắt chính trường châu Âu. Kìm hãm Nga là chuyện dài kỳ của các chính trị gia...
Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á:  Chung nhận định, khác mục tiêu

Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á: Chung nhận định, khác mục tiêu

Baoquocte.vn. Hai quan chức cấp cao về an ninh đối ngoại của Mỹ và Nga đã không hẹn mà gặp khi cùng lúc công du Đông Nam Á. Đâu là lý do cho sự tình cờ ...
Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Baoquocte.vn. Không phải là nước lớn, thế mà Thổ Nhĩ Kỳ lại mạnh bạo đề nghị đứng ra làm trung gian hòa giải cho vấn đề phức tạp như đối đầu Nga-Ukraine.
Đàm phán theo thể thức Normandy là gì?

Đàm phán theo thể thức Normandy là gì?

Baoquocte.vn. Cuộc đàm phán theo thể thức Normandy một lần nữa được tổ chức nhằm tìm kiếm các giải pháp ngăn chặn tình trạng leo thang căng thẳng tại Ukraine.
Xung đột gia tăng ở vùng Đông Bắc, lý do Ấn Độ lo lắng về Trung Quốc và Myanmar

Xung đột gia tăng ở vùng Đông Bắc, lý do Ấn Độ lo lắng về Trung Quốc và Myanmar

Baoquocte.vn. Ấn Độ 'để mắt' đến Trung Quốc và Myanmar trong bối cảnh biểu tình và bạo lực tại các bang phía Đông Bắc.
Vì sao Ukraine vẫn chưa thể gia nhập NATO?

Vì sao Ukraine vẫn chưa thể gia nhập NATO?

Baoquocte.vn. Trước sức ép ở biên giới từ Nga, Ukraine đang thúc đẩy đàm phán để được kết nạp vào NATO. Nhưng Mỹ và châu Âu chưa thực sự sẵn sàng cho động thái này.
Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể và vai trò an ninh nội khối

Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể và vai trò an ninh nội khối

Baoquocte.vn. Việc Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể điều lực lượng gìn giữ hòa bình tới Kazakhstan đã giúp quốc gia Trung Á này ổn định trở lại.
Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Baoquocte.vn. Richard Sorge đã được lịch sử ghi nhận là một trong những điệp viên tài tình nhất của Liên Xô, với chiến tích cứu Moscow bị tấn công.
Giải đáp 5 thắc mắc về xét nghiệm phát hiện biến thể Omicron

Giải đáp 5 thắc mắc về xét nghiệm phát hiện biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Vẫn còn nhiều điều về biến thể Omicron chưa sáng tỏ. Dưới đây là những khuyến cáo về việc thực hiện xét nghiệm để đảm bảo an toàn.
Phiên bản di động