Vì sao Iran không do dự đưa xung đột với Israel 'ra ánh sáng', thể diện là một chuyện nhưng có điều quan trọng hơn?

Vy Anh
Iran và Israel đang bước vào một cuộc xung đột trực diện ngày càng rõ ràng. Tehran rõ ràng lo lắng trước thái độ 'tất tay' của Israel và mong muốn giữ thể diện với các lực lượng ủy nhiệm.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Israel và Iran
Israel tấn công vào Khiam, Lebanon ngày 3/10. (Nguồn: AFP)

Trong một bài bình luận gần đây trên trang Asia Times, chuyên gia phân tích quan hệ quốc tế Aaron Pilkington, thành viên của Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông, Đại học Denver (Mỹ) nhận định về thực tế đối đầu hiện nay giữa Israel và Iran.

Chuyên gia này cho rằng, Israel và Iran đã rơi vào trạng thái của một cuộc chiến. Mặc dù cuộc xung đột giữa hai bên đã diễn ra âm thầm và lặng lẽ trong "bóng tối" suốt nhiều thập niên song các hoạt động vừa qua đã làm thay đổi bản chất của cuộc khủng hoảng, khiến cho khả năng hạ nhiệt căng thẳng trở nên khó đoán định.

Ngày 1/10, Iran đã tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Israel, được coi là động thái trả đũa Israel vì đã ám sát hai thủ lĩnh quan trọng Ismail Haniyeh của phong trào Hồi giáo Hamas và Hassan Nasrallah của lực lượng Hezbollah. Đây là đợt tấn công thứ hai của Tehran trong vòng 6 tháng.

Theo chuyên gia Mỹ, động thái đáp trả quân sự ngay lập tức của Israel sau đó - một cuộc không kích nhằm vào hệ thống phòng không tiên tiến duy nhất của Iran ở tỉnh Isfahan - là một bước đi có tính toán.

Các vụ tấn công qua lại hồi tháng 4 thể hiện rằng cả Israel và Iran mong muốn giảm căng thẳng hơn là dấn thân vào một cuộc chiến công khai tiếp diễn.

Trong bối cảnh khả năng và sự lãnh đạo của Hamas bị suy giảm ở Dải Gaza, giới lãnh đạo quân sự của Israel hồi tháng 6 tuyên bố rằng họ đã “sẵn sàng đối mặt” với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon.

Israel tự tin chuyển hướng

Chuyên gia Aaron Pilkington cho rằng, việc Israel chuyển hướng từ Gaza sang Lebanon trùng hợp với thời điểm vụ ám sát thủ lĩnh chính trị Hamas ngày 31/7 khi ông Haniyeh đang ở Tehran.

Mặc dù Lãnh đạo Tối cao Iran Khamenei đã hứa hẹn về một “phản ứng mạnh mẽ” đáp trả Israel, nhưng đến tháng 9, Tehran vẫn chưa có hành động nào.

Điều này khiến nhiều nhà phân tích Trung Đông hoài nghi khả năng Iran thật sự đáp trả Israel và ý nghĩa của những cam kết của ông Khamenei đối với các lực lượng ủy nhiệm.

Nếu lãnh đạo Iran lựa chọn “kiềm chế” sau vụ ám sát, thì nước này sẽ không phản ứng như vậy trước chiến dịch nhiều giai đoạn của Israel chống lại Hezbollah hồi giữa tháng 9.

Iran hy vọng sẽ làm chậm lại và thậm chí có thể đảo ngược những thành tựu mà Israel giành được trước Hezbollah, đặc biệt khi Israel bắt đầu các chiến dịch trên bộ nhắm vào miền Nam Lebanon.

Tất nhiên, quân đội Israel giờ đây phải đối phó với lực lượng du kích có năng lực nhất thế giới - lực lượng đã hoạt động rất hiệu quả trong cuộc chiến Israel-Hezbollah năm 2006.

Tuy nhiên, khả năng tạo ra bất ngờ và loại bỏ các lãnh đạo chủ chốt của Hezbollah chứng tỏ rằng chiến lược và khả năng lập kế hoạch tác chiến của Israel vượt trội hơn hẳn so với Hezbollah.

Và theo chuyên gia Aaron Pilkington, điều này gây ra một cú sốc lớn cho “viên ngọc quý” của Iran trong “Trục kháng chiến” (mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm của Iran).

Trong bối cảnh này, cuộc tấn công trả đũa của Iran hôm 1/10 có thể được nhìn nhận như một nỗ lực để tạo thời gian cho Hezbollah bổ nhiệm lãnh đạo thay thế, tái tổ chức và chuẩn bị chống lại các đợt tấn công của Israel.

Israel và Iran
Hàng trăm tên lửa từ phía Iran bắn vào lãnh thổ Israel, ngày 1/10. (Nguồn: Arab News)

Iran không thể đứng nhìn

Chuyên gia Aaron Pilkington nhận định, hành động trả đũa cũng nhằm giúp Iran giữ thể diện, đặc biệt là với các lực lượng trong mạng lưới ủy nhiệm.

Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đóng vai trò chủ chốt trong cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023. Mặc dù Iran tuyên bố không nhận được thông tin trước về cuộc tấn công, nhưng sự hỗ trợ từ IRGC được coi là yếu tố quan trọng khuyến khích hành động của Hamas.

Chuyên gia Aaron Pilkington: Hành động trả đũa giúp Iran giữ thể diện, đặc biệt là với các lực lượng trong mạng lưới ủy nhiệm.

Kể từ đó, Hamas gần như không nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ Tehran. Chuyên gia Aaron Pilkington cho rằng, điều này khiến Hamas suy yếu, không thể tổ chức chiến dịch tấn công hiệu quả. Các lãnh đạo quân đội Israel khẳng định Hamas đã bị đánh bại.

Chuyên gia Aaron Pilkington phân tích, khi xung đột tại Gaza bùng nổ, IRGC đã không có mặt. Giờ đây, khi Israel chuyển hướng chú ý sang Lebanon và giành được một số thành tựu ban đầu chống lại Hezbollah, Iran không thể đứng nhìn vì hai lý do chính.

Thứ nhất, một năm chiến đấu tại Gaza đã cho thấy Israel sẵn sàng làm mọi thứ để loại bỏ nguy cơ dọc biên giới, kể cả chịu áp lực chính trị quốc tế hoặc hành động trong lãnh thổ Iran. Thứ hai, các lực lượng ủy nhiệm của Iran ở nơi khác đang theo dõi xem Tehran tiếp tục hỗ trợ họ hay sẽ từ bỏ, như đã làm với Hamas.

Chiến thuật răn đe phát huy tác dụng

Theo chuyên gia Aaron Pilkington, Tehran đang đối mặt với áp lực phải khôi phục khả năng răn đe, điều này được phản ánh qua hai chiến lược chủ chốt: Mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm và kho vũ khí tầm xa. Iran sử dụng cả tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và thiết bị bay không người lái có khả năng tấn công để bảo vệ lãnh thổ.

Chiến lược này nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công từ đối thủ theo hai cách: Một là đe dọa Israel và các đồng minh Mỹ trong khu vực thông qua các cuộc tấn công của lực lượng ủy nhiệm; hai là tạo ra các mục tiêu khác để đối thủ có thể tấn công mà không gây tổn hại trực tiếp đến Iran.

Tuy nhiên, việc Israel làm suy yếu Hamas và gia tăng các hoạt động chống lại Hezbollah đang đe dọa khả năng răn đe của Iran, điều mà các lãnh đạo của Cộng hòa Hồi giáo này coi là một rủi ro không thể chấp nhận.

Ông Aaron Pilkington lập luận, những mệnh lệnh khẩn cấp đan xen này có thể đã thúc đẩy các nhà lãnh đạo Iran tiến hành một cuộc tấn công tên lửa trực tiếp lớn thứ hai vào Israel ngày 1/10.

Iran tuyên bố, 90% tên lửa đánh trúng mục tiêu, trong khi Israel và Mỹ cho rằng, cuộc tấn công này “thất bại và không hiệu quả”, mặc dù có video không xác thực cho thấy một số tên lửa đã nổ sau khi chạm đất tại Israel.

Tuy nhiên, cuộc xung đột này chắc chắn chưa kết thúc. Israel sẽ không dừng các hoạt động ở Lebanon cho đến khi hoàn thành mục tiêu an ninh biên giới. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã cam kết trả đũa Iran vì cuộc tấn công vừa qua.

Trong khí đó, lãnh đạo IRGC cũng đe dọa rằng, nếu Israel đáp trả quân sự cuộc tấn công ngày 1/10, Iran sẽ trả đũa bằng những cuộc tấn công “hủy diệt và nghiền nát”.

Chuyên gia Aaron Pilkington nhận định, những động thái quân sự của hai bên cho thấy sẽ không bên nào lùi bước. Động thái tiếp theo của Israel sẽ quyết định diễn biến của cuộc xung đột với Iran.

Iran tấn công Israel bằng tên lửa: HĐBA và G7 đồng loạt họp khẩn, LHQ kêu gọi 'lý trí thức tỉnh', Mỹ cảnh báo Tehran

Iran tấn công Israel bằng tên lửa: HĐBA và G7 đồng loạt họp khẩn, LHQ kêu gọi 'lý trí thức tỉnh', Mỹ cảnh báo Tehran

Sau "mưa tên lửa" mà Iran trút vào Israel tối 1/10, khiến nguy cơ xung đột toàn diện lan rộng ở Trung Đông, Hội đồng ...

Mỹ tìm cách ngăn cản Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, tránh kịch bản tồi tệ nhất

Mỹ tìm cách ngăn cản Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, tránh kịch bản tồi tệ nhất

Tổng thống Mỹ Joe Biden cho rằng Israel nên hoãn việc tấn công trả đũa vào các cơ sở hạt nhân của Iran, trong bối ...

Trung Đông: Ông Trump nói Israel nên tấn công cơ sở hạt nhân Iran, Tehran cầu viện Nga?

Trung Đông: Ông Trump nói Israel nên tấn công cơ sở hạt nhân Iran, Tehran cầu viện Nga?

Ngày 4/10, ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hòa Donald Trump cho rằng, Israel nên tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran ...

Israel tăng cường lực lượng gần Gaza, không kích Syria, nhắm tới Iran

Israel tăng cường lực lượng gần Gaza, không kích Syria, nhắm tới Iran

Những động thái tấn công dồn dập của Israel trên nhiều mặt trận khiến xung đột ở Trung Động không có tín hiệu hạ nhiệt.

Lo ngại Israel trả đũa, Iran tăng cường an ninh cơ sở dầu mỏ

Lo ngại Israel trả đũa, Iran tăng cường an ninh cơ sở dầu mỏ

Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad ngày 6/10 đã đi kiểm tra tình hình an ninh tại cảng xuất khẩu dầu chủ chốt của ...

(theo Asia Times)

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Tổng duyệt chương trình Khai mạc Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14

Tổng duyệt chương trình Khai mạc Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn chủ trì buổi tổng duyệt chương trình khai mạc và rà soát công tác chuẩn bị cho Liên hoan Văn hóa Ẩm thực ...
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (21/11): Bắc Bộ trời rét, vùng núi cao có nơi dưới 9 độ C; TP. Huế, TP. Đà Nẵng mưa vừa, mưa to

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (21/11): Bắc Bộ trời rét, vùng núi cao có nơi dưới 9 độ C; TP. Huế, TP. Đà Nẵng mưa vừa, mưa to

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (21/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Củng cố nền tảng hợp tác, mở rộng không gian phát triển

Chuyến công tác dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thành công ...
Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét tại APEC 2026, tự tin tiếp nhận trọng trách chủ nhà APEC 2027

Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét tại APEC 2026, tự tin tiếp nhận trọng trách chủ nhà APEC 2027

Bộ trưởng Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn sau chuyến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc.
Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Báo cáo chính trị Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ đạo: Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác lãnh sự, ...
Tổng thống Trump trao đổi về kết quả của thượng đỉnh Mỹ-Trung-Nga, Nhật Bản cam kết tăng cường quan hệ đồng minh

Tổng thống Trump trao đổi về kết quả của thượng đỉnh Mỹ-Trung-Nga, Nhật Bản cam kết tăng cường quan hệ đồng minh

Tổng thống Mỹ thông báo với Thủ tướng Nhật Bản về kết quả Hội nghị thượng đỉnh ba bên với Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga.
Tổng thống Nga Putin tiết lộ hành động mới nhất với châu Âu, cảnh báo Ukraine ‘cái giá đau đớn’ sau vụ tấn công cầu Kerch

Tổng thống Nga Putin tiết lộ hành động mới nhất với châu Âu, cảnh báo Ukraine ‘cái giá đau đớn’ sau vụ tấn công cầu Kerch

Nga đã gửi lời mời tới một số đại diện châu Âu đến Moscow để làm rõ lập trường của họ về việc tham gia đàm phán về Ukraine.
Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Ngày 19/11, Quốc hội Đan Mạch đã phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland.
Ấn Độ diễn tập quân sự chung cùng một quốc gia Đông Nam Á

Ấn Độ diễn tập quân sự chung cùng một quốc gia Đông Nam Á

Ngày 19/11, quân đội Ấn Độ và Malaysia chính thức khởi động cuộc diễn tập quân sự chung Harimau Shakti lần thứ 6 tại thành phố Ipoh của Malaysia.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động