Bàn cờ xung đột Trung Đông: Iran 'đổi bài' tấn công, Mỹ-Israel tận dụng lợi thế để áp đảo, dần hé lộ một 'mặt trận thứ hai'

Iran dường như đã thay đổi chiến thuật ứng phó với Mỹ và Israel so với cuộc xung đột tháng 6/2025. Ngược lại, Washington và Tel Aviv cũng có những tính toán lớn hơn, mang tầm khu vực, đẩy Tehran vào thế khó.

Các tên lửa phóng từ Iran được nhìn thấy trên bầu trời miền trung Israel, ngày 5/3. (Nguồn: AP)

Mỹ, Israel tận dụng ưu thế trên không

Các vụ phóng tên lửa của Iran nhằm đáp trả Chiến dịch “Roaring Lion” (tạm dịch là Sư tử Gầm vang) kể từ ngày 28/2 đã có sự khác biệt rõ rệt so với các đợt bắn hàng loạt trước đó.

Trong cuộc xung đột hồi tháng 6/2025 và hai đợt tấn công trước đó, Iran thường phóng hàng chục, thậm chí cả trăm tên lửa cùng lúc để thử vượt qua hệ thống phòng không Israel. Lần này, Cộng hòa Hồi giáo Iran dường như chỉ giới hạn mỗi đợt tấn công với vài quả tên lửa, mặc dù quân đội không công bố chi tiết số lượng tên lửa trong mỗi đợt.

Trong cuộc xung đột hồi tháng 6/2025, Iran đã phản ứng muộn và cuối cùng thực hiện hai đợt bắn lớn với tổng cộng 150 tên lửa, theo sau là các đợt bắn lớn khác, giảm dần về cuối 12 ngày chiến sự.

More from WVR
Xung đột Trung Đông: Hai quốc gia châu Đại Dương điều máy bay quân sự, NATO vào tư thế sẵn sàng, Iran tấn công tàu chở dầu Mỹ

Tuy nhiên, ngày 28/2 vừa qua, Iran đã bắn tổng cộng khoảng 170 tên lửa, nhưng chia thành các loạt nhỏ 2-3 tên lửa mỗi lần, thay vì tập trung trong các loạt mở màn lớn. Các đợt tấn công nhắm vào Israel, các quốc gia vùng Vịnh và căn cứ Mỹ trong khu vực.

Dù mỗi lần phóng chỉ vài quả, nhưng các loạt tên lửa diễn ra khá nhanh, khác với khoảng nghỉ dài giữa các vụ phóng tháng 6/2025. Thay đổi chiến thuật có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, từ quyết định chiến lược của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đến ưu thế trên không của Israel.

Một số nhà phân tích cho rằng nhịp phóng tên lửa thay đổi cũng phản ánh sự thay đổi trong chiến dịch tấn công cơ sở hạ tầng tên lửa Iran của Mỹ và Israel. Liên quân hai nước hiện không chỉ nhắm vào bệ phóng mà còn phá hủy cơ sở sản xuất và hậu cần, buộc Iran phải tiết kiệm tên lửa hiện có.

Theo ông Can Kasapoglu, học giả cao cấp tại Viện Hudson, với sự tham gia của Mỹ trong chiến dịch ném bom, Iran đang mất bệ phóng và tên lửa nhanh hơn so với hồi tháng 6/2025.

Ông nói: “Mỹ và Israel tăng nhịp hoạt động và số lần xuất kích để phá hủy tên lửa trước khi Tehran kịp sử dụng”, đồng thời nhấn mạnh các máy bay chiến đấu Israel đã thực hiện hơn 700 lần xuất kích trong 36 giờ đầu.

Các cuộc tấn công vẫn kích hoạt cảnh báo mỗi giờ hoặc hai giờ, đôi khi các vụ phóng nhắm vào các khu vực khác nhau diễn ra cách nhau vài phút. Dù quy mô loạt tên lửa nhỏ hơn, số thị trấn nhận cảnh báo mỗi ngày nhiều hơn so với 4 ngày đầu của cuộc tấn công tháng 6/2025, nhưng số tên lửa xuyên thủng phòng thủ ít hơn.

Iran tiết kiệm kho tên lửa hay đang gặp trở ngại?

Số tên lửa phóng hằng ngày giảm có thể là dấu hiệu Iran đang tiết kiệm kho tên lửa cho giai đoạn sau, nhưng một số chuyên gia nhấn mạnh vẫn còn quá sớm để khẳng định.

Ngày 2/3, Iran dường như đã thay đổi chiến lược, theo Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa của Israel, khi IRGC cố gắng thực hiện các loạt tên lửa đạn đạo lớn hơn và phối hợp hơn (9-30 tên lửa mỗi lần), dẫn đến khoảng nghỉ dài hơn giữa các đợt tấn công.

Iran gặp khó khăn trong việc phối hợp các đợt tấn công lớn, khi Không quân Israel tiếp tục săn lùng bệ phóng, khiến khó tập hợp đủ bệ cho một cuộc tấn công đồng bộ.

Ông Al Inbar, chuyên gia kỳ cựu về chính sách hàng không, không gian và tên lửa, cho biết: “Mọi hoạt động trên không nhằm tiêu diệt và săn lùng bệ phóng - của Mỹ và Israel - khiến Iran khó tăng nhịp bắn. Mỗi bệ phóng bị phá hủy sẽ không được thay thế”.

Khả năng phóng các loạt lớn cũng bị hạn chế bởi khó khăn trong phối hợp tấn công phức tạp.

Dù Iran vẫn có khả năng phóng tên lửa mang đầu đạn bom chùm, nhưng chúng được sử dụng hạn chế. Một số quả đã rơi xuống Israel vài ngày qua, với số bị bắn hạ chưa xác định. Bom chùm gây thách thức khác với tên lửa đạn đạo thông thường khi phân tán nhiều quả nhỏ trên diện rộng, buộc hệ thống phòng thủ phải đánh chặn kịp thời.

Iran cũng tuyên bố sử dụng tên lửa siêu thanh Fattah-2 lần đầu trong xung đột hiện tại, nhưng chuyên gia Inbar lại nghi ngờ thông tin này, cho rằng Fattah-2 vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Ông nhấn mạnh: “Tên lửa siêu thanh thật là mối đe dọa lớn, tốc độ cực cao và cơ động khó lường, thử thách mọi hệ thống đánh chặn”.

Hình thành "mặt trận thứ 2"?

Liên quan đến những diễn biến trên thực địa, trang tin TASS của Nga ngày 4/3 nhận định quyết định tham gia vào cuộc xung đột của Hezbollah đã khiến kịch bản mở mặt trận thứ hai đang dần hiện hữu trong tương lai gần.

Việc Israel tấn công hoặc ném bom quy mô lớn vào lãnh thổ Lebanon sẽ thay đổi căn bản nền tảng của cuộc xung đột, tự động “kích hoạt” toàn bộ các lực lượng ủy nhiệm của Iran tại khu vực.

Hezbollah sở hữu kho vũ khí vượt trội hơn hẳn Hamas, ước tính lên đến 130.000-150.000 tên lửa, bao gồm tên lửa đạn đạo dẫn đường chính xác có khả năng tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu của Israel. Điều này sẽ dẫn đến một cuộc xung đột tiêu hao toàn diện.

Tấn công Lebanon cũng có thể đánh trúng lãnh thổ Syria - quốc gia trung chuyển vũ khí của Iran - trực tiếp đe dọa căn cứ quân sự Tartus và căn cứ không quân Khmeimim của Nga. Do đó, không loại trừ khả năng Moscow có phản ứng mạnh mẽ hơn.

Như vậy, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ phải chiến đấu trên hai mặt trận, Bắc và Nam - Dải Gaza, đồng thời chống lại các cuộc tấn công tầm xa từ Iran. Điều này gây áp lực rất lớn lên các hệ thống phòng không/phòng thủ tên lửa, nhanh chóng làm cạn kiệt kho dự trữ tên lửa đánh chặn. "Bàn cờ" xung đột Trung Đông, vì những yếu tố nêu trên, càng trở nên khó đoán định.