Châu Á-Thái Bình Dương trước Covid-19: Đại dịch - từ của năm 2020 (Kỳ 1)

MINH VƯƠNG
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Thế giới năm 2020 chứng kiến sự nổi lên mạnh mẽ của các thách thức an ninh phi truyền thống, tác động sâu sắc tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đại dịch Covid-19 là thách thức an ninh phi truyền thống lớn nhất của thế giới trong năm 2020. (Nguồn: Reuters)
Đại dịch Covid-19 là thách thức an ninh phi truyền thống lớn nhất của thế giới trong năm 2020. (Nguồn: Reuters)

Chẳng phải ngẫu nhiên mà lần đầu trong lịch sử, cả hai công ty từ điển hàng đầu của Mỹ, Merriam-Webster và Dictionary.com, cùng chọn “đại dịch” là từ của năm. Thật vậy, đại dịch Covid-19 nói riêng và các thách thức an ninh phi truyền thống nói chung đã tác động sâu sắc tới mọi mặt của đời sống xã hội trên toàn thế giới và châu Á-Thái Bình Dương không phải là ngoại lệ.

Theo học giả Mely Caballero Anthony, mối đe dọa an ninh phi truyền thống (ANPTT) có thể được định nghĩa là “thách thức đối với sự tồn vong và thịnh vượng của các quốc gia, dân tộc, xuất hiện chủ yếu trong các nguồn gốc phi quân sự, chẳng hạn như thay đổi khí hậu, suy thoái môi trường xuyên biên giới và nguồn tài nguyên cạn kiệt, bệnh truyền nhiễm, thiên tai, di cư bất hợp pháp, tình trạng thiếu lương thực, buôn lậu, buôn bán ma tuý và các hình thức khác của tội phạm xuyên quốc gia”… Trong số đó, đại dịch Covid-19 chắc chắn là một đại diện tiêu biểu.

Đại dịch Covid-19

Xuất hiện tại Vũ Hán, Trung Quốc vào tháng 11/2019, đại dịch này đã nhanh chóng lây lan toàn thế giới, hiện diện tại tất cả các châu lục. Tính đến sáng 2/12, thế giới ghi nhận tổng cộng 63,6 triệu người lây nhiễm, 1,5 triệu người tử vong, với ngày cao nhất chứng kiến 600.000 ca nhiễm và 10.000 người tử vong.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đại dịch Covid-19 là cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội nghiêm trọng nhất từ Thế chiến thứ Hai. Các tổ chức tài chính, kinh tế quốc tế dự báo đại dịch Covid-19 làm GDP toàn cầu giảm 3-6% và thế giới sẽ mất ít nhất 5.000 tỷ USD. Ngoại trừ một số nước vẫn duy trì tăng trưởng GDP dương, đa số các nước suy thoái, trong đó có các nền kinh tế lớn như Mỹ (-6,6%), Liên minh châu Âu (-7,5%), Nhật Bản (-5,6%), Hàn Quốc (-1,1%) và Nga (-6%).

Thiên tai, hỏa hoạn

Trong năm 2020, mối đe dọa từ thiên tai, hoả hoạn cũng hiện hữu bao giờ hết. Nửa cuối năm 2020, Đông Nam Á chịu tổn thất nặng nề từ hàng loạt cơn bão nhiệt đới lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng tới hàng chục triệu người.

Tại Việt Nam, theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường ngày 2/12, thiên tai ở miền Trung từ tháng 9 – 11 đã khiến 192 người chết, 57 người vẫn còn mất tích, với tổng thiệt hại kinh tế lên tới 30.000 tỷ VND.

Tại Australia, vụ cháy hồi tháng Một đã thiêu hủy 100.000 km2 đất rừng, tương đương diện tích bang Indiana của nước Mỹ. Tính đến tháng Chín, số vụ cháy rừng tại bang California, Mỹ là 12.000 km2, với 6/20 vụ cháy rừng lớn nhất trong lịch sử bang đều diễn ra trong năm 2020.

Đáng chú ý, giới chuyên gia cho rằng tần suất ngày một dày đặc của thiên tai, hỏa hoạn, cùng nhiều thay đổi tiêu cực về địa lý là minh chứng rõ nét nhất của biến đổi khí hậu toàn cầu. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực & Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tại Việt Nam, biến đổi khí hậu, kèm theo thiên tai, hỏa hoạn có thể khiến 122 triệu người, chủ yếu là nông dân, rơi vào tình trạng đói nghèo cùng cực vào năm 2030.

Tại Việt Nam, tình trạng nước biển dâng, ngập mặn, cùng vấn đề an ninh nguồn nước sông Mekong đặt ngành nông nghiệp trước nhiều thách thức.

Tại Australia, vụ cháy hồi tháng 1 đã thiêu hủy 100.000 km2 đất rừng, tương đương diện tích bang Indiana của nước Mỹ. Tính đến tháng 9, số vụ cháy rừng tại bang California, Mỹ là 12.000 km2, với 6/20 vụ cháy rừng lớn nhất trong lịch sử bang đều diễn ra trong năm 2020.

Các thách thức ANPTT, nhất là đại dịch Covid-19 cũng góp phần thúc đẩy Cách mạng Công nghiệp 4.0, đặc biệt là ứng dụng những thành tựu công nghệ, khoa học-kĩ thuật vào phòng, chống, kiểm soát tốc độ lây lan và nghiên cứu vaccine.

Thách thức từ con người

Ngoài ra, chủ nghĩa khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và tội phạm công nghệ cao đặt ra nhiều thách thức lớn. Tại Đông Nam Á, tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng vẫn là mối đe dọa hiện hữu. Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) ước tính có 1.500 thanh thiếu niên tại khu vực bị lôi kéo, tham gia tiếp tay cho hoạt động của IS. Các nhóm tội phạm xuyên quốc gia đang đẩy mạnh hoạt động giữa biên giới các quốc gia Đông Nam Á.

Thêm vào đó, các biện pháp giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 khiến nhu cầu mua sắm trực tuyến tăng cao, trở thành vùng đất béo bở cho tội phạm công nghệ cao.

Theo Interpol, có khoảng 907.000 tin nhắn rác, 737 sự cố liên quan đến phần mềm độc hại và 48.000 đường dẫn URL độc hại liên quan đến Covid-19 từ tháng 1 – 4. Hãng bảo mật Trend Micro cho biết từ tháng 2 – 3, số lượng tin nhắn rác đã tăng 220 lần và số lần truy cập vào các đường dẫn URL độc hại tăng 260%.

Đáng ngại hơn, đại dịch Covid-19 cũng là mảnh đất màu mỡ cho vấn nạn tin giả. Theo số liệu của Đại học John Hopkins thu thập từ 67 quốc gia, số người ủng hộ, chấp thuận tiêm vaccine đã giảm mạnh từ tháng 7 – 9 do tác động không nhỏ đến từ các nguồn tin sai sự thật.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới đây đã cảnh báo những thông tin giả và sai lệch có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới các chương trình tiêm chủng vaccine Covid-19, cản trở nỗ lực chống dịch chung của nhân loại.

Tình trạng lũ lụt nghiêm trọng đã để lại thiệt hại nặng nề về người và của cho các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. (Nguồn: VGP)
Tình trạng lũ lụt nghiêm trọng đã để lại thiệt hại nặng nề về người và của cho các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. (Nguồn: VGP)

Tác động nhiều khía cạnh

Sự nổi lên mạnh mẽ của các thách thức ANPTT nói chung và đại dịch Covid-19 nói riêng đã tác động sâu sắc tới mọi mặt của đời sống xã hội trên toàn thế giới và châu Á-Thái Bình Dương không phải là ngoại lệ, thể hiện ở bốn khía cạnh sau.

Thứ nhất, các thách thức an ninh phi truyền thống nói chung và đại dịch Covid-19 nói riêng đã mang đến nhiều thay đổi trong tương quan lực lượng của các nước lớn, ảnh hưởng sâu sắc tới tình hình chính trị nội bộ và chính sách đối ngoại. Tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 đến nước Mỹ trên nhiều khía cạnh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất thế của Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử tháng 11 vừa qua. Trong khi đó, sau thời gian đầu chịu thiệt hại nặng nề, Trung Quốc đã bước đầu kiểm soát đại dịch và đang trên đà khôi phục mạnh mẽ.

Thứ hai, các thách thức ANPTT đã thúc đẩy một số xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế, đòi hòi các quốc gia buộc phải mở rộng, thúc đẩy tiến trình hợp tác nhằm tìm kiếm giải pháp đồng bộ, toàn diện.

Các thách thức ANPTT, nhất là đại dịch Covid-19 cũng góp phần thúc đẩy Cách mạng Công nghiệp 4.0, đặc biệt là ứng dụng những thành tựu công nghệ, khoa học-kĩ thuật vào phòng, chống, kiểm soát tốc độ lây lan và nghiên cứu vaccine. Tuy nhiên, tác động của đại dịch Covid-19, tâm lý đám đông gây nên tình trạng khan hiếm nhu yếu phẩm tại một số quốc gia thời kỳ đầu của dịch đã tạo cơ hội cho chủ nghĩa bảo hộ nổi lên mạnh mẽ.

Thứ ba, sự xuất hiện và nổi lên của thách thức ANPTT nói chung và đại dịch Covid-19 nói riêng tác động sâu sắc tới quá trình hoạt động của các tổ chức quốc tế. Một mặt, chúng cản trở việc thảo luận trực tiếp, mở rộng triển khai hợp tác giữa các quốc gia thành viên. Song mặt khác, những thách thức này đã làm nổi bật vai trò trung tâm của ASEAN trong điều phối nỗ lực tương trợ lẫn nhau giữa các nước thành viên, nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc (UN), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong phòng, chống và kiểm soát hoàn toàn dịch bệnh.

Thứ tư, đại dịch Covid-19 không khiến câu chuyện Biển Đông và Eo biển Đài Loan hạ nhiệt, thậm chí còn căng thẳng hơn. Đàm phán Mỹ-Triều bế tắc, với tình hình bán đảo Triều Tiên tiềm ẩn nguy cơ nóng trở lại khi ông Joe Biden chính thức trở thành Tổng thống Mỹ.

Những tác động kể trên đặt ra nhiều thách thức, song cũng hé mở cơ hội mà đối ngoại Việt Nam cần thích ứng, có điều chỉnh hợp lý nhằm hỗ trợ công tác, phòng chống dịch Covid-19, giữ vững môi trường hòa bình ổn định, hội nhập quốc tế hiệu quả, xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

(còn tiếp)

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

11 tháng 5 ngày: Khả Ngân mặc đơn giản, đẹp và sang

11 tháng 5 ngày: Khả Ngân mặc đơn giản, đẹp và sang

Baoquocte.vn. Diễn viên Khả Ngân được nhiều khán giả hỏi mua trang phục khi diện những set váy sang chảnh, hợp mốt trong phim 11 tháng 5 ngày.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/9/2021: Nhân Mã bị hãm hại, Song Ngư có tin vui về tiền bạc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/9/2021: Nhân Mã bị hãm hại, Song Ngư có tin vui về tiền bạc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/9/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đã có cuộc gặp với Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga K. Kosachev.
Yemen: Hơn 60 người thiệt mạng trong cuộc đụng độ tại Marib

Yemen: Hơn 60 người thiệt mạng trong cuộc đụng độ tại Marib

Baoquocte.vn. Tổng số 67 người đã thiệt mạng khi giao tranh gia tăng ở thành phố Marib của Yemen.
ASEAN hướng đến phân bổ vaccine đồng đều cho các nước

ASEAN hướng đến phân bổ vaccine đồng đều cho các nước

Baoquocte.vn. ASEAN sẽ phân bổ đồng đều khoảng 100.000 - 250.000 liều vaccine cho mỗi nước tuỳ theo chủng loại vaccine.
Vaccine nào cho ‘virus tin giả’?

Vaccine nào cho ‘virus tin giả’?

Baoquocte.vn. Hiện nay, chúng ta không chỉ phải đối mặt với virus gây ra đại dịch Covid-19 mà còn phải kiểm soát, đẩy lùi 'virus tin giả' lan tràn.
Tin thế giới 27/9: Nga cảnh báo NATO quá giới hạn, tuyên bố hành xử khôn ngoan với Mỹ; Thủ tướng Australia sẵn sàng đón nhận cuộc gọi từ Bắc Kinh

Tin thế giới 27/9: Nga cảnh báo NATO quá giới hạn, tuyên bố hành xử khôn ngoan với Mỹ; Thủ tướng Australia sẵn sàng đón nhận cuộc gọi từ Bắc Kinh

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Mỹ về kế hoạch trừng phạt mới, bầu cử Đức, vấn đề Ukraine, quan hệ Trung Quốc với Canada và Australia là một số tin thế giới nổi ...
Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Baoquocte.vn. Ngày 27/9, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Lễ tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 do Chính phủ Đức viện trợ cho Việt Nam.
Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Baoquocte.vn. Hàn Quốc đang chi ‘khủng’ để mua thuốc điều trị Covid-19 dạng uống và đầu tư nghiên cứu sản xuất thuốc nội địa. Nhật Bản nới lỏng quy định cách ...
FIFA sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ Liên đoàn bóng đá Việt Nam

FIFA sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, nhân dịp tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Ba điểm đáng chú ý từ kết quả bầu cử Đức

Ba điểm đáng chú ý từ kết quả bầu cử Đức

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Đức đầu tiên mà Thủ tướng đương nhiệm không tái tranh cử đã chính thức khép lại với một số điểm đáng chú ý. Bình luận của TG&VN.
Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ đề cao chủ nghĩa đa phương, khác với người tiền nhiệm. Trong 'cái khác' ấy vẫn ẩn hiện nhiều điểm không khác với người tiền nhiệm. Báo TG&VN bình luận.
Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Baoquocte.vn. Chẳng những không thể giành đa số, đảng Tự do cầm quyền của Thủ tướng Justin Trudeau còn bộc lộ nhiều điểm yếu sau cuộc bầu cử sớm tại Canada ngày 20/9.
Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

Baoquocte.vn. Sự ra đời của AUKUS là kết quả của những nỗ lực thương lượng không ngừng nghỉ trong nhiều tháng trước đó của quan chức cấp cao Mỹ, Anh và Australia.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Dự đoán về sức mạnh của tàu ngầm Australia trong tương lai

Dự đoán về sức mạnh của tàu ngầm Australia trong tương lai

Baoquocte.vn. Một trong những điểm nhấn của AUKUS là việc Mỹ và Anh sẽ hỗ trợ Australia công nghệ để phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Baoquocte.vn. Thay đổi về tỷ lệ ủng hộ trước thềm cuộc bầu cử Đức đang khiến tương lai của Berlin sau thời Thủ tướng Angela Merkel trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Baoquocte.vn. Hợp tác Việt Nam-Liên hợp quốc đạt kết quả tốt, tích cực, là điển hình của một quốc gia từ thế bao vây cấm vận, từng bước hội nhập quốc tế.
Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Canada lần thứ 44 hứa hẹn sẽ là cuộc đua sát nút giữa Thủ tướng Justin Trudeau và lãnh đạo đảng Bảo thủ Erin O’Toole.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Truyền thông Nga: Vị thế Việt Nam 'bật cao' nhờ những đóng góp cho Liên hợp quốc

Truyền thông Nga: Vị thế Việt Nam 'bật cao' nhờ những đóng góp cho Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Theo hãng thông tấn Nga (Riafan), vai trò, vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng tăng, được thể hiện qua những đóng góp cho Liên hợp quốc.
Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền ở Nhật Bản sẽ phải bước vào vòng bỏ phiếu chung kết.
AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

Baoquocte.vn. Những gì liên quan đến AUKUS không phải là đòi hỏi cấp thiết khiến EU phải tăng cường năng lực quân sự hay dàn trải lực lượng của mình.
Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Baoquocte.vn. Trước bà Angela Merkel, chưa có thủ tướng Đức nào rời chức vụ một cách thanh thản và được lòng dân đến vậy...
Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Baoquocte.vn. Suốt 16 năm làm Thủ tướng, bà Angela Merkel đã ghi nhiều dấu ấn trong chính sách đối ngoại của Đức.
Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Baoquocte.vn. EU tuyên bố sẽ đẩy mạnh mối quan hệ chặt chẽ và sự hiện diện mạnh mẽ hơn ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Phiên bản di động