'Đám mây' phủ bóng xung đột Nga-Ukraine

Sự chuyển hướng quan tâm của Mỹ sang khủng hoảng Trung Đông đang làm suy giảm đáng kể động lực chính trị, ngoại giao và cả nguồn lực dành cho việc giải quyết cuộc xung đột Nga-Ukraine.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự họp G7 tại Pháp, tập trung thảo luận vấn đề Ukraine và Trung Đông Tổng thống Zelensky: Ukraine và Mỹ kết thúc đàm phán, có thể tiến tới đợt trao đổi tù binh mới Ukraine cảnh báo 'điều nguy hiểm', thúc giục Mỹ đưa ra một lời ước định rõ ràng cho hòa đàm ba bên với Nga

9C.số 13(V): Đám mây phủ bóng xung đột Nga - Ukraine

Cuộc hội đàm giữa hai Tổng thống Trump và người đồng cấp Zelenskyy tại Florida, Mỹ, ngày 28/12. (Nguồn: X/Zelenskyy)

Trong suốt hơn 4 năm qua, cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, những diễn biến leo thang xung đột gần đây giữa Mỹ, Israel và Iran, những "giằng co" xung quanh eo biển Hormuz khiến an ninh năng lượng toàn cầu chao đảo, đã khiến sự quan tâm theo dõi của dư luận thế giới dịch chuyển rõ rệt sang khu vực Trung Đông.

Đàm phán bị trì hoãn

Các cuộc đàm phán liên quan đến giải quyết cuộc xung đột giữa Mỹ, Nga và Ukraine đang bị gián đoạn do Washington phải tập trung xử lý các ưu tiên khác, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tại Trung Đông. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mới đây nhận định rằng sự đình trệ này là “có thể hiểu được” trong bối cảnh xung đột leo thang nguy hiểm tại khu vực Trung Đông. Đây là nơi có vị trí chiến lược toàn cầu về cả địa chính trị và an ninh năng lượng. Về phía Kiev, Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng bày tỏ lo ngại về xung đột ở Trung Đông có thể khiến Mỹ giảm sự chú ý đối với vấn đề của Ukraine, đồng thời làm suy giảm nguồn dự trữ hệ thống vũ khí phòng không mà nước này đang sử dụng.

Ông Zelensky thừa nhận, sự chú ý hiện nay của Mỹ đang dồn vào tình hình Iran và Trung Đông. Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh cuộc xung đột Ukraine - Nga cần sớm chấm dứt, tuyên bố Kiev sẵn sàng tham gia vòng đàm phán ba bên tiếp theo, đồng thời yêu cầu Mỹ và Nga sớm thống nhất về địa điểm cũng như thời gian tổ chức.

Duy trì can dự

Sau khi triển khai chiến dịch tấn công Iran hôm 28/2, chính quyền Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump đang phải tập trung xử lý một loạt các vấn đề, cả về đối nội lẫn đối ngoại.

Về mặt đối nội, Tổng thống Trump cần có được sự ủng hộ của cử tri dành cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới, nếu không muốn bị hạn chế quyền lực trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ. Về mặt đối ngoại, ông chủ Nhà Trắng cũng sẽ phải tập hợp được sự ủng hộ của các đồng minh quan trọng trong các chương trình nghị sự mà Mỹ đang tập trung triển khai, trước mắt là huy động sự ủng hộ của các đồng minh để làm áp lực khơi thông eo biển Hormuz.

Trên thực tế, mặc dù đang phải tập trung xử lý một loạt vấn đề đầy gai góc như trên, song chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn cố gắng dành sự chú ý tới vấn đề Ukraine. Mới đây nhất, các phái đoàn đàm phán của Mỹ và Ukraine đã gặp nhau ngày 21/3 tại bang Florida để bàn cách khôi phục tiến trình thương lượng đang bị đình trệ. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Donald Trump - ông Jared Kushner - là những người đại diện cho phía Washington, trong khi Thư ký Hội đồng An ninh Ukraine Rustem Umerov và trợ lý hàng đầu của Tổng thống Zelensky, ông Kyrylo Budanov, dẫn đầu phái đoàn của Kiev.

Kết thúc cuộc gặp kéo dài 2 ngày, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết, các cuộc thảo luận diễn ra trong bầu không khí mang tính xây dựng, tập trung vào việc thu hẹp bất đồng và hướng tới một khuôn khổ hòa bình toàn diện. Ông Witkoff cũng tiết lộ, trong hai ngày thảo luận, hai bên đã tập trung vào các điểm then chốt nhằm xác định một khuôn khổ an ninh bền vững và đáng tin cậy cho Ukraine, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực nhân đạo trong khu vực.

Tuy nhiên, đây có thể chỉ là một động thái nhằm trấn an dư luận về mức độ quan tâm của Mỹ đối với vấn đề Ukraine. Trong lúc đang đau đầu với việc làm sao đạt được các mục tiêu đặt ra khi tấn công Iran, khai thông eo biển Hormuz tránh cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, Mỹ khó có thể tập trung cho việc giải quyết vấn đề Ukraine, vốn đã hết sức phức tạp.

Thế bí của Ukraine

Trong khi đó, cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn và chưa có giải pháp rõ ràng. Những ngày gần đây, trong bối cảnh vấn đề an ninh năng lượng toàn cầu trở thành mối quan tâm chung của các quốc gia, hai bên Nga và Ukraine lại gia tăng các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của nhau.

Các thông tin cho thấy, trên thực địa, xung đột Nga - Ukraine vẫn diễn ra với cường độ cao, đặc biệt là các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Các cuộc tấn công bằng UAV của Kiev vào cảng dầu Primorsk của Nga, cũng như các đợt không kích liên tiếp của Moscow vào hệ thống năng lượng Ukraine, là minh chứng cho việc xung đột đang chuyển sang giai đoạn tiêu hao kéo dài, nhằm làm suy yếu năng lực kinh tế - hậu cần của đối phương.

Trước thực tế Mỹ phải dành sự tập trung cho vấn đề Iran, phía Ukraine đang tiếp tục tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nước châu Âu. Tổng thống Zelensky mới đây đã thăm Pháp, Anh, Tây Ban Nha nhằm vận động sự ủng hộ; và nhận được sự hậu thuẫn đáng chú ý. Ngày 17/3, Thủ tướng Anh Keir Starmer tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết, của việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine, bất chấp việc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang thu hút sự chú ý toàn cầu.

Tuy nhiên, cuộc xung đột tại Trung Đông phần nào đã khiến các nước châu Âu phân tán hơn trong sự tập trung vào vấn đề Nga - Ukraine. Một trong những hệ quả rõ rệt nhất là vấn đề nguồn lực khi kinh tế Châu Âu chịu tác động tiêu cực khi giá năng lượng neo cao.

Có thể nói, trong bối cảnh thế giới bất ổn, xung đột leo thang, an ninh năng lượng là vấn đề đặt ra cấp bách cho các quốc gia, xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran tại Trung Đông không trực tiếp làm thay đổi cán cân quân sự tại Ukraine, nhưng lại tác động mạnh đến môi trường chiến lược xung quanh cuộc xung đột này. Việc Mỹ và phương Tây phân tán nguồn lực và sự chú ý đã tác động đến tiến trình đàm phán, giảm mức độ ưu tiên chính trị của các nước này đối với vấn đề Nga - Ukraine. Triển vọng đạt được một giải pháp chính trị toàn diện cho xung đột giữa Nga và Ukraine trong ngắn hạn bởi vậy càng trở nên khó khăn hơn.