Hợp tác Mỹ-Trung Quốc: 'Hộp Pandora' và 'chìa khóa' cho hòa bình thế giới

Vy Anh
Trong một bài viết gần đây trên trang East Asia Forum, Jia Qingguo, Giáo sư Trường Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Bắc Kinh đã phân tích về tầm quan trọng của mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc đối với hòa bình thế giới.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Hợp tác Mỹ-Trung: Chìa khóa cho hòa bình thế giới
Hợp tác Mỹ-Trung Quốc là hướng đi quan trọng để duy trì trật tự quốc tế. (Nguồn: China Daily)

Sự tuyệt vọng hay hy vọng?

Căng thẳng liên tục trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ đã mở chiếc "hộp Pandora” trên chính trường thế giới. "Hộp Pandora", theo thần thoại Hy Lạp, chứa chiến tranh, sự tuyệt vọng và cả hy vọng.

Các nỗ lực quốc tế nhằm thúc đẩy một trật tự kinh tế quốc tế tự do và cởi mở hơn đã bị đình trệ và hợp tác để chống lại đại dịch Covid-19 gặp nhiều khó khăn. Nỗ lực không phổ biến vũ khí hạt nhân cũng đã bị phá hoại với sự khởi đầu là sự sụp đổ một phần của thỏa thuận hạt nhân Iran. Triều Tiên nối lại các vụ thử tên lửa. Nhật Bản, Hàn Quốc cũng đang muốn sở hữu vũ khí hạt nhân. Nga vừa mới phát động một chiến dịch quân sự đặc biệt nhằm vào Ukraine. Ngay cả trong vấn đề biến đổi khí hậu, sự hợp tác Mỹ-Trung Quốc cũng còn nhiều hạn chế.

Những thách thức nêu trên mới chỉ là khởi đầu, những điều tồi tệ hơn vẫn chưa đến.

Bảy năm trước, khi thế giới kỷ niệm 70 năm chiến thắng của cuộc chiến chống phát xít, không nhiều người nhận ra rằng trật tự thế giới hậu Thế chiến II không chỉ là tự do, mà quan trọng hơn là thực tế và thực dụng. Tính thực tế và thực dụng thể hiện ở việc nếu thế giới muốn hòa bình, các quốc gia cần thừa nhận và tôn trọng lợi ích cốt lõi của nhau, đặc biệt là lợi ích của các cường quốc.

Hiến chương Liên hợp quốc quy định nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia và phản đối sự can thiệp công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền.

Hiến chương cũng trao những đặc quyền đặc biệt cho các cường quốc, chẳng hạn như thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và quyền phủ quyết. Điều đó có lẽ là bởi, những người sáng lập nhận định cách duy nhất để giữ hòa bình giữa các cường quốc là trao cho họ “cổ phần” trong trật tự quốc tế hiện có và cho phép các quốc gia có tư tưởng khác nhau làm việc cùng nhau về các vấn đề cùng quan tâm.

Cũng chính nhờ quan niệm này mà trước thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, mặc dù Mỹ-Trung Quốc có nhiều xung đột lợi ích, thậm chí là đối đầu trong nhiều vấn đề nhưng Bắc Kinh và Washington vẫn cố gắng đảm bảo rằng sự khác biệt về ý thức hệ không ảnh hưởng đến mối quan hệ và cố gắng không thách thức lợi ích quốc gia cốt lõi của nhau.

Sự hiểu biết chung này góp phần giúp mối quan hệ giữa hai nước ngày càng được cải thiện và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác trong nhiều vấn đề quốc tế.

Tin liên quan
Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tần Cương: Hợp tác là có lợi, đối đầu là đều thua Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tần Cương: Hợp tác là có lợi, đối đầu là đều thua

Khi Trung Quốc vươn lên phát triển, xu hướng hợp tác như vậy ngày càng trở nên quan trọng và có lợi cho hai nước cũng như thế giới.

Hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ có ý nghĩa quan trọng đối với những nỗ lực của thế giới trong việc chống khủng bố, gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và ký kết Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.

Không có lựa chọn thay thế tốt hơn

Nhưng sau khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống, Mỹ dường như đã thay đổi chính sách này. Washington bắt đầu các cuộc chiến thương mại thách thức Bắc Kinh. Mỹ cũng đi đầu trong các chính sách nhằm đối trọng với Trung Quốc.

Việc Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền không làm thay đổi nhiều chính sách của người tiền nhiệm đối với Trung Quốc. Ông Biden đã kế thừa phần lớn cách tiếp cận của ông Trump đối với Bắc Kinh.

Vốn là hai nước lớn, xu hướng phát triển của cặp quan hệ Mỹ-Trung Quốc sẽ tạo ra những hệ quả đáng kể. Chừng nào Washington-Bắc Kinh vẫn còn đối đầu và thù địch với nhau, trật tự quốc tế sẽ thiếu đi sự giám sát và các quốc gia như Nga và Triều Tiên sẽ nhìn thấy cơ hội để theo đuổi lợi ích của họ. Nhiều quốc gia không hài lòng với trật tự quốc tế hiện có, có thể sẽ tuân theo.

Trung Quốc và Mỹ cần ổn định và cải thiện quan hệ của họ dựa trên lợi ích chung thay vì cạnh tranh và đối đầu với nhau do xung đột lợi ích và giá trị hoặc do nguyên nhân ý thức hệ. Bắc Kinh và Washington phải làm việc cùng nhau để duy trì trật tự quốc tế trên cơ sở này. Các quốc gia khác cần khuyến khích Trung Quốc và Mỹ rằng họ làm như vậy là vì lợi ích của chính họ.

Trong hoàn cảnh hiện tại, sự hợp tác như vậy giữa Mỹ và Trung Quốc có vẻ viển vông. Nhưng nếu Trung Quốc và Mỹ muốn bảo vệ lợi ích của họ và nếu thế giới muốn bảo vệ trật tự quốc tế thì không có lựa chọn thay thế nào tốt hơn.

Để điều này xảy ra, các nhà lãnh đạo thế giới cần thể hiện tầm nhìn xa, ý chí chính trị và cả sự can đảm nếu mong muốn để lại một di sản lịch sử tích cực. Họ có thể bắt đầu bằng việc tìm cách chấm dứt cuộc khủng hoảng Ukraine hiện nay, trước khi quá muộn.

Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc

Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc

Năm 1972, trong chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Richard Nixon tới Trung Quốc, Chủ tịch Mao Trạch Đông hứa tặng cho Mỹ hai chú ...

Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc: Khi tranh cãi và trả đũa vào ngõ cụt, các nước sẽ chọn hướng đi nào?

Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc: Khi tranh cãi và trả đũa vào ngõ cụt, các nước sẽ chọn hướng đi nào?

Từ thực tế căng thẳng thương mại Mỹ-Trung Quốc, các chuyên gia cho rằng, việc một quốc gia cố gắng áp đặt ý chí kinh ...

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động