Kế hoạch hòa bình Ukraine: 'Điều 5' NATO đã xuất hiện trên bàn đàm phán, biện pháp mạnh đi kèm 'tối hậu thư ngầm'

Mỹ hứa bảo đảm an ninh cho Ukraine theo 'Điều 5' NATO, nhưng chỉ trong thời hạn nhất định. Phải chăng, Mỹ đang sử dụng những nước cờ rất mạnh để tạo đột phá trong kế hoạch hòa bình?

Ukraine tố Nga phóng UAV vào tàu hàng của Thổ Nhĩ Kỳ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ: Hoà bình giữa Nga-Ukraine không còn xa Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh 'mệt mỏi với những cuộc họp chỉ để mà họp', cho các bên cơ hội song khẳng định không muốn tốn thời gian

Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy phát biểu trước truyền thông trong cuộc họp báo tại Phủ Thủ tướng ở Berlin, Đức, ngày 15/12. (Nguồn: Politico)

Cơ chế đảm bảo "rất, rất mạnh"

Ngày 15/12, các quan chức Mỹ cho biết Washington đang đề xuất dành cho Ukraine những bảo đảm an ninh tương tự như những gì nước này sẽ được hưởng nếu là thành viên NATO.

Đây là cam kết an ninh mạnh mẽ và rõ ràng nhất mà chính quyền Tổng thống Donald Trump từng đưa ra cho Ukraine. Tuy nhiên, đề xuất này đi kèm một "tối hậu thư" ngầm: Hoặc chấp nhận ngay, hoặc ở lần đề xuất tiếp theo, mức độ bảo đảm sẽ không còn "hào phóng" như vậy.

Đề xuất về các bảo đảm an ninh “theo Điều 5” được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán kéo dài giữa đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff cùng con rể kiêm cố vấn của Tổng thống Donald Trump - ông Jared Kushner và các quan chức Ukraine và châu Âu đang diễn ra tại Berlin (Đức), khi Washington tìm cách gây sức ép buộc Kiev chấp nhận những điều khoản nhằm chấm dứt xung đột.

More from WVR
Tổng thống Ukraine thừa nhận điều cay đắng: Đường gia nhập NATO bị đóng, không đủ sức giành lại Crimea

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy và nhiều nhà lãnh đạo châu Âu lâu nay vẫn tỏ ra dè dặt trong việc đạt được một thỏa thuận nếu không có bảo đảm an ninh rõ ràng từ Mỹ, do lo ngại rằng Nga, sau một thời gian, có thể sẽ tiếp tục chiến dịch quân sự đặc biệt.

Đề nghị mới nhất của Mỹ dường như nhằm xoa dịu những quan ngại đó, đồng thời thúc đẩy ông Zelenskyy hành động nhanh chóng.

“Mấu chốt của thỏa thuận này về cơ bản là có những bảo đảm rất, rất mạnh, theo kiểu Điều 5”, một quan chức cấp cao Mỹ nói. “Những bảo đảm đó sẽ không được đặt trên bàn vô thời hạn. Chúng đang có hiệu lực vào thời điểm này, nếu đạt được một kết quả theo cách tích cực".

Cũng trong ngày 15/12, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã điện đàm với Tổng thống Zelenskyy và các nhà lãnh đạo châu Âu. Ông Trump cũng nói rằng ông đã trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin, nhưng không nêu rõ thời điểm.

“Tôi nghĩ hiện nay chúng ta đang ở gần mục tiêu hơn bao giờ hết, và chúng ta sẽ xem có thể làm được những gì", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng. Khi được hỏi liệu đề nghị bảo đảm an ninh có thời hạn hay không, ông đáp: “Thời hạn là đến khi nào chúng ta có thể hoàn tất được".

Các cuộc thảo luận trong dịp cuối tuần chủ yếu tập trung làm rõ các bảo đảm an ninh mà Mỹ và châu Âu sẽ dành cho Ukraine, song cũng đề cập đến vấn đề lãnh thổ và một số nội dung khác. Ông Witkoff và ông Kushner tham gia đàm phán cùng Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ (USEUCOM) và cũng là chỉ huy cao nhất của NATO tại khu vực.

Mỹ kỳ vọng Nga sẽ chấp nhận khuôn khổ sắp xếp này trong một thỏa thuận cuối cùng, đồng thời cho phép Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, đây có thể là một đánh giá quá lạc quan, trong bối cảnh Điện Kremlin đến nay vẫn từ chối nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Moscow cũng chưa đưa ra bình luận về bất kỳ thỏa thuận mới nào đang được xây dựng tại châu Âu trong những ngày gần đây.

“Chúng tôi tin rằng trong một thỏa thuận cuối cùng, phía Nga sẽ chấp nhận tất cả những điều này, những yếu tố cho phép một Ukraine mạnh mẽ và tự do. Nga, trong một thỏa thuận cuối cùng, đã cho thấy họ sẵn sàng để Ukraine gia nhập EU", một quan chức Mỹ cho biết.

Hiện vẫn chưa rõ khi nào và bằng cách nào chính quyền Tổng thống Trump sẽ chuyển những chi tiết mới này tới Moscow. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga kỳ vọng phía Mỹ sẽ cập nhật về các cuộc đàm phán.

Ông nói thêm rằng Tổng thống Putin “cởi mở với hòa bình, với một nền hòa bình nghiêm túc và những quyết định nghiêm túc”, đồng thời “hoàn toàn không cởi mở với bất kỳ thủ đoạn nào nhằm kéo dài thời gian”.

Điện Kremlin cho biết ngày 15/12 rằng họ mong đợi phía Mỹ sẽ thông báo về kết quả các cuộc thảo luận tại Berlin.

Khi được hỏi liệu các cuộc đàm phán có thể kết thúc trước Giáng sinh hay không, ông Peskov nói rằng việc dự đoán mốc thời gian cho một thỏa thuận hòa bình tiềm năng là rất khó.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz (thứ hai từ trái sang), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy (thứ ba từ trái sang), nhà đàm phán Mỹ Jared Kushner (hàng sau, chính giữa) và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff (hàng sau, thứ hai từ trái sang) tham dự cuộc hội đàm tại Phủ Thủ tướng ở Berlin ngày 14/12. (Ảnh: Getty Image)

Lạc quan về một hòa bình có thực

Quan chức Mỹ cho biết phái đoàn Ukraine tỏ ra “bất ngờ" và "dễ chịu” trước sự sẵn sàng của ông Trump trong việc chấp thuận các bảo đảm an ninh chặt chẽ hơn và đưa chúng ra Quốc hội phê chuẩn, nhằm bảo đảm hiệu lực lâu dài.

Phía Mỹ cũng đánh giá cao các đối tác châu Âu, trong nhiều tháng qua lo ngại rằng đội ngũ của ông Trump có thể buộc Ukraine chấp nhận các điều kiện bất lợi. Các quan chức châu Âu cũng bày tỏ sự lạc quan.

“Những bảo đảm an ninh về mặt pháp lý và vật chất mà Mỹ đã đưa ra tại Berlin là rất đáng chú ý", Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói với báo giới trong cuộc họp báo sau các cuộc đàm phán ngày 15/12.

Ông Merz, cùng với các nhà lãnh đạo từ Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Italy, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Anh, Thụy Điển và Liên minh châu Âu, đã ra tuyên bố chung hoan nghênh “những tiến triển đáng kể” trong nỗ lực của Mỹ, đồng thời cam kết hỗ trợ Ukraine chấm dứt xung đột, trong đó có việc triển khai một lực lượng đa quốc gia do châu Âu dẫn dắt cho Ukraine, với sự hậu thuẫn của Mỹ.

Cuối tuần qua, ông Zelenskyy thừa nhận rằng Ukraine sẽ không theo đuổi tư cách thành viên NATO – một điều kiện mà Nga nhiều lần yêu cầu.

Tổng thống Trump, người không trực tiếp tham dự các cuộc họp tại Berlin trong tuần này nhưng đã hai lần được ông Witkoff và ông Kushner báo cáo, dự kiến sẽ tham gia trực tuyến một cuộc trao đổi với sự góp mặt của các nguyên thủ quốc gia, bộ trưởng ngoại giao và quan chức an ninh.

“Ông ấy thực sự hài lòng với tiến triển hiện nay", một quan chức Mỹ cho biết.

Ông Witkoff và ông Kushner cũng tìm cách thu hẹp bất đồng giữa Ukraine và Nga về việc Moscow sẽ kiểm soát những vùng lãnh thổ nào trong thỏa thuận cuối cùng.

Một quan chức Mỹ cho biết các cuộc đàm phán đã tập trung vào nhiều chi tiết cụ thể liên quan đến vấn đề lãnh thổ, trong đó đang hình thành một đề xuất – dù chưa được hoàn tất – về việc Nga và Ukraine sẽ chia sẻ quyền kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, theo đó mỗi bên được tiếp cận một nửa sản lượng điện do nhà máy này tạo ra.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ phần lớn tránh đi sâu vào chi tiết về cách thức thu hẹp những khác biệt khác liên quan đến tranh chấp lãnh thổ. Họ cho biết đã đưa ra cho Tổng thống Zelenskyy những “ý tưởng mang tính gợi mở” để giải quyết vấn đề.

Sau khi ông Zelenskyy phản hồi các đề xuất, ông Witkoff và ông Kushner sẽ tiếp tục thảo luận với phía Nga.

“Chúng tôi cảm thấy rất lạc quan về những tiến triển đạt được, trong đó có cả vấn đề lãnh thổ,” một quan chức Mỹ nói.

Tiếp theo, Mỹ sẽ triệu tập các nhóm công tác, nhiều khả năng vào cuối tuần này tại Miami, bang Florida (Mỹ), nơi các quan chức quân sự sẽ cùng rà soát bản đồ nhằm giải quyết những vấn đề lãnh thổ còn tồn tại.

“Chúng tôi tin rằng có lẽ đã giải quyết được khoảng 90% các vấn đề giữa Ukraine và Nga, nhưng vẫn còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện,” quan chức Mỹ thông tin.