Liên minh Mỹ-Hàn Quốc đã thay đổi như thế nào dưới thời Tổng thống Donald Trump?

Trong bài viết "Has the US South Korea alliance changed under Trump?" đăng tải ngày 18/8, Modern Diplomacy nhận định, quan hệ Mỹ-Hàn Quốc thời Donald Trump đã trở nên thực dụng hơn, chú trọng nhiều hơn đến chi phí và khó đoán hơn về mặt chiến lược.

Tổng thống Hàn Quốc quyết giành lại quyền chỉ huy tác chiến thời chiến từ đồng minh Mỹ Tổng thống Mỹ giải thích về quyết định cắt giảm tập trận chung với Hàn Quốc, hé lộ một điều về Chủ tịch Triều Tiên Tổng thống Mỹ bất ngờ ra lệnh giảm quy mô tập trận với Hàn Quốc, lý do là gì?

Liên minh Mỹ-Hàn Quốc đã thay đổi như thế nào dưới thời Tổng thống Donald Trump?

Tổng thống Mỹ Donald Trump chào đón người đồng cấp Hàn Quốc Lee Jae Myung tại Nhà Trắng, ngày 25/8/2025. (Nguồn: Brookings)

Theo bài viết, quyết định mới nhất của ông chủ Nhà Trắng về việc thu hẹp quy mô các cuộc tập trận quân sự chung giữa Mỹ và Hàn Quốc cho thấy một thay đổi trên phạm vi rộng hơn: Washington ngày càng muốn Seoul chia sẻ nhiều hơn gánh nặng của liên minh, đồng thời tìm kiếm sự linh hoạt hơn cho hoạt động của các lực lượng Mỹ trong khu vực.

Từ răn đe sang đàm phán

Bài viết cho rằng cách tiếp cận của Tổng thống Donald Trump với Hàn Quốc chịu ảnh hưởng lớn từ hoạt động ngoại giao trực tiếp của ông với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump nhanh chóng chuyển từ những lời đe dọa sang các cuộc gặp thượng đỉnh chưa từng có với ông Kim Jong Un, sau đó đình chỉ hoặc điều chỉnh quy mô, hình thức của các cuộc tập trận quân sự lớn giữa Mỹ và Hàn Quốc.

More from WVR
Tổng thống Mỹ giải thích về quyết định cắt giảm tập trận chung với Hàn Quốc, hé lộ một điều về Chủ tịch Triều Tiên

Mặc dù hội nghị thượng đỉnh tại Hà Nội năm 2019 kết thúc mà không đạt được thỏa thuận về phi hạt nhân hóa, ông Trump vẫn luôn nhấn mạnh mối quan hệ của mình với nhà lãnh đạo Triều Tiên. Vì vậy, chỉ đạo mới nhất của ông về việc giảm quy mô các cuộc tập trận mang ý nghĩa vượt xa chuyện tiết kiệm chi phí.

Động thái này cho thấy Washington có thể một lần nữa sẵn sàng điều chỉnh một số hoạt động trong khuôn khổ liên minh để tạo thêm không gian cho ngoại giao với Bình Nhưỡng.

Tuy nhiên, theo bài viết, môi trường an ninh hiện nay rất khác so với năm 2018. Triều Tiên đã mở rộng năng lực hạt nhân và tên lửa, đồng thời tăng cường hợp tác quân sự với Nga. Vì vậy, việc giảm các cuộc tập trận đặt Seoul trước một bài toán phức tạp hơn: Đối thoại ngoại giao với Bình Nhưỡng có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng trong ngắn hạn, song khả năng sẵn sàng chiến đấu suy giảm cũng có thể làm gia tăng rủi ro trước năng lực quân sự ngày càng lớn của Triều Tiên.

Có đi có lại

Modern Diplomacy nhận định, có lẽ thay đổi rõ nhất dưới thời Tổng thống Trump là Washington ngày càng nhấn mạnh vào việc chia sẻ gánh nặng.

Ông Trump nhiều lần đặt câu hỏi về chi phí duy trì khoảng 28.500 quân Mỹ tại Hàn Quốc và thúc giục Seoul đóng góp nhiều hơn cho công tác phòng thủ của chính mình. Theo thỏa thuận chia sẻ chi phí hiện nay, Hàn Quốc sẽ đóng góp khoảng 1.520 tỷ Won trong năm 2026 cho việc duy trì lực lượng Mỹ tại nước này. Washington đưa ra lập luận khá rõ ràng, Hàn Quốc đủ giàu để gánh một phần lớn hơn chi phí tài chính và quân sự của liên minh.

Với Seoul, sự hiện diện của quân đội Mỹ vẫn đóng vai trò trung tâm trong việc răn đe Triều Tiên. Điều này cho thấy một mâu thuẫn cơ bản. Liên minh vẫn có giá trị chiến lược đối với cả hai bên, song Tổng thống Trump ngày càng nhìn nhận liên minh dưới góc độ chi phí - lợi ích, thay vì chỉ dựa trên những cam kết truyền thống giữa các đồng minh.

Tuy vậy, bài viết nhấn mạnh, hợp tác quốc phòng giữa hai nước vẫn mở rộng, bất chấp sức ép đối với các cuộc tập trận. Đáng chú ý, trong khi Tổng thống Mỹ muốn giảm một số cuộc tập trận quân sự, Hàn Quốc lại đang tăng chi tiêu quốc phòng, tạo nên sự tương phản rõ nét trong cách hai đồng minh tiếp cận vấn đề an ninh.

Trên thực tế, Tổng thống Lee Jae Myung cam kết tăng cường vai trò của Hàn Quốc trong lĩnh vực an ninh và nâng chi tiêu quốc phòng, đồng thời tiếp tục khẳng định cam kết an ninh của Washington vẫn vững chắc. Seoul cũng tìm cách tăng quyền tự chủ chiến lược, trong đó có việc được chủ động hơn về công nghệ nhiên liệu hạt nhân và đẩy nhanh tiến trình chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến. Điều này cho thấy liên minh có thể đang thay đổi để thích ứng, thay vì đơn thuần suy yếu.

Hàn Quốc dường như đang chuẩn bị đảm nhận nhiều hơn trách nhiệm đối với chính nền quốc phòng của mình, trong khi Washington muốn liên minh trở nên linh hoạt hơn và có thể cùng ứng phó với những thách thức an ninh vượt ra ngoài phạm vi bán đảo Triều Tiên.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Khu phi quân sự (DMZ) ngăn cách Hàn Quốc và Triều Tiên ở Panmunjom, Hàn Quốc, ngày 30/6/2019. (Nguồn: Getty Images)

Thương mại ngày càng gắn chặt với an ninh

Bài viết khẳng định, dưới thời Tổng thống Donald Trump, quan hệ kinh tế cũng ngày càng trở thành một phần quan trọng của liên minh.

Sức ép về thuế quan từ Washington đã thúc đẩy Seoul đưa ra những cam kết đầu tư lớn tại Mỹ, trong đó có gói đầu tư 350 tỷ USD gắn với việc giảm thuế quan. Các doanh nghiệp Hàn Quốc đã đầu tư mạnh vào ngành bán dẫn, pin, xe điện và đóng tàu tại Mỹ.

Tuy nhiên, bất đồng về cách thức triển khai các khoản đầu tư này cũng cho thấy những giới hạn trong cách tiếp cận mang tính thực dụng của ông Trump. Seoul cảnh báo, việc Mỹ yêu cầu Hàn Quốc phải cam kết một khoản tiền lớn ngay từ đầu có thể gây sức ép lên nền kinh tế xứ kim chi.

Việc hàng trăm lao động Hàn Quốc bị bắt giữ trong một cuộc truy quét người nhập cư tại dự án sản xuất pin của Hyundai và LG ở bang Georgia càng cho thấy những căng thẳng về kinh tế và chính trị có thể tác động trực tiếp đến quan hệ chiến lược giữa hai nước.

Kết quả là an ninh, thương mại, đầu tư và chi phí duy trì lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc ngày càng trở thành những vấn đề liên quan chặt chẽ với nhau trong quan hệ hai nước.

Bên cạnh đó, Modern Diplomacy cho rằng, thách thức lớn nhất đối với Seoul không đơn thuần là việc nhà lãnh đạo Mỹ có muốn giảm các cuộc tập trận hay không. Vấn đề là Washington có đang thay đổi cách định nghĩa về liên minh hay không?

Trong nhiều thập kỷ, liên minh Mỹ-Hàn Quốc dựa trên một thỏa thuận tương đối rõ ràng: Washington cung cấp năng lực răn đe mở rộng và lực lượng quân sự, trong khi Seoul đóng góp về tài chính và quân sự để duy trì cấu trúc an ninh chung.

Cách tiếp cận của ông Trump đang làm thay đổi cách vận hành của liên minh Mỹ-Hàn. Washington có thể giảm các cuộc tập trận để tiết kiệm chi phí hoặc tạo dư địa cho ngoại giao với Triều Tiên, nhưng điều này cũng khiến Seoul lo ngại về mức độ cam kết an ninh của Mỹ. Trong khi đó, Washington lại yêu cầu Hàn Quốc tăng chi tiêu quốc phòng, đầu tư nhiều hơn và gánh vác thêm trách nhiệm về an ninh.

Điều này cuối cùng có thể giúp Hàn Quốc xây dựng một lực lượng quân sự mạnh hơn, song cũng có thể làm gia tăng sự không chắc chắn về vai trò và mức độ cam kết của Mỹ.

Đối với Washington, Hàn Quốc ngày càng là một mắt xích trong mạng lưới an ninh rộng lớn hơn ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Trong khi đó, với Seoul, mục tiêu chính của liên minh Mỹ-Hàn vẫn là răn đe Triều Tiên. (Nguồn: IG)

Liên minh đã thay đổi?

Bài viết nêu rõ, sự thay đổi của liên minh Mỹ-Hàn Quốc cũng có những tác động vượt xa phạm vi bán đảo Triều Tiên.

Washington muốn các lực lượng Mỹ đóng tại Hàn Quốc có nhiều dư địa hơn để ứng phó với các tình huống an ninh phát sinh trong khu vực, đặc biệt là những tình huống liên quan đến Trung Quốc. Tuy nhiên, Seoul từ lâu vẫn luôn thận trọng. Điều này tạo ra sự khác biệt về ưu tiên chiến lược.

Đối với Washington, Hàn Quốc ngày càng là một mắt xích trong mạng lưới an ninh rộng lớn hơn ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Trong khi đó, với Seoul, mục tiêu chính của liên minh vẫn là răn đe Triều Tiên.

Cách tiếp cận mang tính thực dụng của Tổng thống Trump vì thế buộc Hàn Quốc phải cân bằng giữa hai yêu cầu trái chiều: Duy trì sự bảo đảm an ninh của Mỹ, đồng thời tránh phụ thuộc quá mức vào Washington trong cuộc đối đầu rộng lớn hơn với Bắc Kinh.

Theo bài viết, ông Trump không phá bỏ liên minh Mỹ-Hàn Quốc. Thay vào đó, ông đang định hình lại các điều khoản của liên minh.

Các cuộc tập trận quân sự đang được xem xét lại, vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng vẫn còn nhiều tranh cãi, thương mại và đầu tư ngày càng trở thành những công cụ để thương lượng, trong khi Washington ngày càng kỳ vọng Seoul đảm nhận nhiều hơn trách nhiệm đối với an ninh khu vực.

Đối với Hàn Quốc, điều này vừa tạo ra rủi ro, vừa mở ra cơ hội. Tăng chi tiêu quốc phòng và nâng cao khả năng tự chủ quân sự có thể giúp Seoul giảm phụ thuộc vào lực lượng Mỹ. Nhưng nếu Washington đồng thời giảm bớt những cam kết thể hiện rõ bằng hành động, trong khi lại yêu cầu Hàn Quốc đóng góp nhiều hơn về tài chính và chiến lược, Seoul có thể rơi vào tình thế phải chi trả nhiều hơn cho một liên minh ngày càng khó đoán định.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất không phải là nhà lãnh đạo Mỹ có đang làm suy yếu liên minh hay không? Vấn đề là ông có đang biến liên minh từ một quan hệ đối tác an ninh truyền thống thành một thỏa thuận chiến lược mang tính thực dụng, trong đó mỗi bên cân nhắc rõ lợi ích và phần đóng góp của mình.

Nếu quá trình chuyển đổi này tiếp diễn, liên minh Mỹ-Hàn Quốc có thể vẫn tồn tại sau nhiệm kỳ của ông Trump, song có thể sẽ mang một diện mạo rất khác so với liên minh mà Washington và Seoul đã xây dựng trong suốt bảy thập kỷ qua.