Ý tưởng về một liên minh quân sự dạng này không phải là điều gì mới mẻ mà ngay từ năm 2003, hầu hết các tài liệu phục vụ cho Hiệp ước trên đã được dự thảo xong. Tuy nhiên, chiến thắng của Tổng thống Viktor Yushcenko trong cuộc Cách mạng Cam ở Ukraine năm 2004 đã khiến tiến trình hình thành Hiệp ước bị trì hoãn. Giờ đây, sau khi Tổng thống Yanukovich lên nhậm chức ở Ukraine cùng với việc Nga đạt được một thỏa thuận cho phép một hạm đội của nước này đóng tại bán đảo Krưm của Ukraine và nhiều yếu tố địa chính trị khác thì vấn đề trên lại trở thành tâm điểm chú ý của cả ba nước. Các nhà phân tích của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng nếu nước này và Nga đạt được thỏa thuận về Hiệp ước thì Ukraine cũng sẽ nhanh chóng tham gia.
Tướng Ilker Bashbug, Tổng Tham mưu trưởng quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã có chuyến viếng thăm chính thức Moscow nhằm hoàn tất các cuộc thương thuyết liên quan đến Hiệp ước.
Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tham gia Hiệp ước với các đội tàu tuần tra và tàu ngầm trong khi Nga sẽ cung cấp các tàu chiến cho Hạm đội ở Krưm. Đối với Ukraine, sự hiện diện của nước này với một số tàu chiến sẽ mang tính chất biểu tượng nhiều hơn khi Hải quân Ukraine được trang bị kém hơn lực lượng của các nước khác ở khu vực biển Đen.
Theo nhà phân tích Nga Fyodor Lukyanov, một hiệp định giữa Nga và Ukraine liên quan đến hạm đội Nga ở bán đảo Krưm sẽ giúp giảm bớt những hiểu lầm có thể xảy ra giữa hai nước xung quanh chủ đề này trong tương lai mà nếu xảy ra thì hậu quả chính trị sẽ rất khó lường. Hiệp định này cũng có thể giúp Nga giành được lợi thế trước Mỹ và EU trong quan hệ với Ukraine.
Có thể thấy là tình hình địa chính trị trong khu vực và trên thế giới sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến việc liệu các bên liên quan có ký kết hiệp định quân sự tại biển Đen hay không: Nga đặt mục tiêu tìm kiếm một đối trọng đối với ảnh hưởng đang ngày càng tăng của Mỹ và gần đây là của EU tại biển Đen, do đó Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là nhân tố quan trọng phục vụ cho chiến lược này của Nga.
Thổ Nhĩ Kỳ là một thành viên của NATO và cũng chưa hề từ bỏ mong muốn có chân trong liên minh châu Âu, chính vì thế việc ký kết tham gia liên minh quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đóng vai trò như một đối cực quan trọng với Rumani và Bulgari, hai nước vừa là thành viên của NATO và EU. Có ý kiến cho rằng liên minh quân sự Nga - Thổ Nhĩ Kỳ - Ukraine sẽ kiềm chế những quyền lợi kinh tế của Rumani và Bulgari tại khu vực thềm lục địa biển Đen.
Với người Nga, việc ký kết hiệp định quân sự kể trên có thể sẽ giúp Mátxcơva tác động vào quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ liên quan đến việc cho phép tàu chiến của các nước khác (đặc biệt là của Mỹ) ra vào khu vực biển Đen - yếu tố quan hệ mật thiết đến khả năng hậu thuẫn của Mỹ cho Gruzia. Thêm nữa, nhờ hiệp định này, Nga cũng có thể triển khai sự hiện diện quân sự của mình một cách thích hợp tại vùng biển Đen và Địa Trung Hải trong những năm sắp tới.
Trung Nguyên
