Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz: Vì sao và sẽ diễn ra như thế nào?

Hoàng Hà
Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc phong tỏa các cảng của Iran tại eo biển Hormuz đang làm gia tăng bất ổn trên thị trường toàn cầu, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về tính khả thi và hệ lụy của động thái này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz: Vì sao và sẽ diễn ra như thế nào?
Mỹ đã phong tỏa các cảng biển của Iran ở eo biển Hormuz theo lệnh của Tổng thống Donald Trump vào ngày 13/4. (Nguồn: Ảnh tạo bằng AI)

Lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran có hiệu lực từ ngày 13/4, sau khi thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra kết thúc.

More from WVR
Xung đột Trung Đông: Tổng thống Mỹ dọa 'khuấy đảo' eo biển Hormuz, nói sẽ chặn mọi tàu 'trả phí cho Iran'

Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông báo về việc "các hạn chế tiếp cận hàng hải đang được thực thi", ảnh hưởng tới các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm những địa điểm dọc theo Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman và Biển Arab, phía Đông eo biển Hormuz.

Theo báo The Guardian, eo biển Hormuz đã trở thành "đòn bẩy" hiệu quả nhất của Iran trong cuộc xung đột bất đối xứng kéo dài sáu tuần qua với Mỹ và Israel.

Dù các đợt tấn công của Mỹ và Israel gây thiệt hại đáng kể về người và cơ sở hạ tầng, chúng vẫn không thể làm suy sụp chính quyền Tehran hay chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này.

Ngược lại, xung đột đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, khi Iran trên thực tế làm gián đoạn tuyến hàng hải chiến lược này nơi từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới. Giá dầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về lạm phát, trong khi xuất khẩu các mặt hàng thiết yếu khác, như phân bón phục vụ sản xuất lương thực, sụt giảm nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump buộc phải gấp rút tìm cách ứng phó và ngày 12/4 đã đe dọa áp đặt một lệnh phong tỏa riêng, động thái tiếp tục đẩy thị trường toàn cầu vào vòng xoáy bất định.

Theo thông báo ban đầu, Hải quân Mỹ dự kiến chặn "mọi tàu thuyền" ra vào eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó điều chỉnh, cho biết biện pháp này chỉ áp dụng đối với các tàu có liên hệ với các cảng của Iran, đồng thời cho phép tàu hướng tới các cảng của đồng minh Mỹ tại vùng Vịnh tiếp tục lưu thông.

Sự thiếu nhất quán trong thông điệp từ Nhà Trắng đến quân đội đã làm gia tăng lo ngại trên thị trường và trong giới quan sát.

Vì sao Mỹ phong tỏa?

Động thái của ông Trump diễn ra sau khi các cuộc đàm phán ngừng bắn với Iran không đạt kết quả. Một trong những bất đồng lớn nhất là quyền kiểm soát eo biển Hormuz: Tehran muốn duy trì ảnh hưởng, thậm chí áp phí đối với các tàu đi qua điều bị Washington và các nước phương Tây phản đối, cho là vi phạm nguyên tắc "tự do hàng hải".

Dù ông Trump cho rằng việc mở lại tuyến vận tải không phải trách nhiệm của mình, Nhà Trắng vẫn đang chịu áp lực lớn phải hành động, trong bối cảnh việc gián đoạn kéo dài có nguy cơ đẩy kinh tế toàn cầu vào khủng hoảng nghiêm trọng hơn.

Trong thực tế, khi Iran đã làm gián đoạn tuyến vận tải chiến lược này, Nhà Trắng dường như đang tìm cách gia tăng sức ép ngược lại, vừa buộc Tehran nhượng bộ, vừa kiểm soát nguồn thu từ xuất khẩu dầu – trụ cột tài chính của nước này.

Cách thức thực thi

Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz: Vì sao và sẽ diễn ra như thế nào?
Sau tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump, giá dầu thô Mỹ tăng 8% lên 104,24 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng 7% lên 102,29 USD/thùng. (Nguồn: Ảnh tạo bằng AI)

Quân đội Mỹ chưa công bố chi tiết cụ thể, bao gồm số lượng tàu chiến tham gia, khả năng sử dụng không quân hay vai trò của các đồng minh vùng Vịnh. Theo tạp chí The Wall Street Journal, Mỹ đã triển khai hơn 15 tàu chiến tới Trung Đông nhằm hỗ trợ việc phong tỏa eo biển Hormuz.

Theo các chuyên gia, khả năng Mỹ sử dụng tên lửa hoặc vũ khí hạng nặng để tấn công tàu chở dầu là rất thấp, do nguy cơ gây ra thảm họa môi trường. Phương án khả thi hơn là Hải quân Mỹ sẽ buộc các tàu đổi hướng bằng cảnh báo và nếu không hiệu quả, có thể triển khai lực lượng đổ bộ vũ trang để kiểm soát tàu.

Cựu quan chức cấp cao Bộ Chiến tranh Mỹ Dana Stroul nhận định: "Ông Trump muốn một giải pháp nhanh chóng. Nhưng thực tế, nhiệm vụ này khó có thể thực hiện đơn phương và khó duy trì trong trung, dài hạn". Việc triển khai lực lượng hải quân gần lãnh hải Iran cũng làm gia tăng nguy cơ bị tấn công đáp trả.

Tác động đối với giá dầu

Các chuyên gia cho rằng, lệnh phong tỏa có thể đẩy giá dầu tăng cao, song mức độ phụ thuộc vào phạm vi và cách thức thực thi.

Ông Kevin Book, Giám đốc nghiên cứu tại ClearView Energy Partners, cho biết, nguồn cung bị siết chặt thường dẫn tới giá tăng. Ông cũng cảnh báo các hành động trả đũa của Iran hoặc lực lượng Houthi nhằm vào các tuyến vận chuyển thay thế của các nước vùng Vịnh có thể khiến giá tiếp tục leo thang.

Việc ngăn chặn tàu chở dầu Iran có thể cắt giảm nguồn thu quan trọng của Tehran, nhưng đồng thời cũng gây tác động tiêu cực tới thị trường toàn cầu.

Kể từ khi xung đột nổ ra, khoảng 100 tàu chở dầu đã đi qua eo Hormuz, chủ yếu vận chuyển dầu Iran tới Trung Quốc và Ấn Độ. Mỹ trước đó vẫn cho phép hoạt động này, thậm chí nới lỏng trừng phạt dầu Iran trên biển nhằm giảm áp lực nguồn cung.

Sau tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump, giá dầu thô Mỹ tăng 8% lên 104,24 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng 7% lên 102,29 USD/thùng. Trước đó, giá Brent đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng trước chiến tranh (cuối tháng 2) lên mức đỉnh 119 USD trong thời gian xung đột.

Triển vọng thỏa thuận Mỹ-Iran

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo, bất kỳ tàu chiến nào tiếp cận eo Hormuz để thực thi phong tỏa sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại và sẽ bị đáp trả mạnh mẽ. Phía Iran khẳng định eo Hormuz vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của nước này.

Trong khi đó, ông Trump cũng để ngỏ khả năng nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran, trong đó các cơ sở sản xuất tên lửa có thể trở thành mục tiêu.

Tuy nhiên, vẫn có tín hiệu cho ngoại giao khi ngày 13/4, tạp chí The Atlantic dẫn một nguồn tin từ Tehran cho biết, vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran có thể sẽ diễn ra tại Pakistan vào ngày 16/4 tới dù vòng đàm phán trước đó không đạt được kết quả.

Trong bối cảnh eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn chiến lược của kinh tế toàn cầu, mọi động thái của Mỹ và Iran không chỉ định hình cục diện xung đột song phương, mà còn tiềm ẩn nguy cơ kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với ổn định năng lượng và trật tự quốc tế.

Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, điều 15 tàu chiến đến hành động, Liên hợp quốc cùng Nga và EU lên tiếng

Ngày 13/4, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump ...

Xung đột Trung Đông: Tổng thống Mỹ dọa 'khuấy đảo' eo biển Hormuz, nói sẽ chặn mọi tàu 'trả phí cho Iran'

Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 cho biết ông chỉ đạo Hải quân Mỹ chặn các tàu được cho là đã trả phí cho Iran ...

Saudi Arabia ưu tiên dầu mỏ cho một nước Đông Bắc Á giữa khủng hoảng Hormuz

Trong bối cảnh tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gián đoạn, Saudi Arabia cam kết ưu tiên nguồn cung dầu cho Hàn Quốc, hé ...

Mỹ bắt đầu hành động cứng rắn sau khi đàm phán thất bại với Iran, Tehran phát cảnh báo

Ngày 12/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ tuyên bố sẽ bắt đầu phong tỏa toàn bộ hệ thống cảng biển ...

Xung đột Trung Đông: Iran ra tuyên bố về eo biển Hormuz sau khi Mỹ hành động, cộng đồng quốc tế nỗ lực hạ nhiệt

Ngày 13/4, Iran tuyên bố sẽ duy trì kiểm soát và bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo không một ...

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động