Quan hệ Mỹ - Nga và ‘chiến tranh lai’

Lê Ngọc
CTV
TGVN. Chiến tranh lai là cuộc chiến đa phương tiện và đa mặt trận nhằm đạt được mục đích mà không bị quy kết hoặc phản đòn.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
quan he my nga va chien tranh lai Tạp chí Mỹ bình luận về những dòng tiêm kích chiến đấu của Nga trong tương lai
quan he my nga va chien tranh lai Mỹ và Canada công khai thừa nhận theo dõi tàu chiến Nga
quan he my nga va chien tranh lai
Chiến tranh lai là cuộc chiến đa phương tiện và đa mặt trận. (Nguồn: Mpcoe.org)

Chiến tranh lai thông thường diễn ra trên ba chiến trường khác biệt: chiến trường thông thường, dân bản địa tại khu vực xung đột, và cộng đồng quốc tế. Một bài báo được đăng trên Global Security Review có tên "Chiến tranh lai là gì?" đã so sánh khái niệm “chiến tranh lai” với chiến tranh "phi tuyến tính" của Nga - triển khai "các lực lượng quân sự thông thường và bất thường kết hợp với các cuộc tấn công tâm lý, kinh tế, chính trị và không gian mạng".

Chiến tranh lai (hybrid warfare, hybrid war) - được mệnh danh là chiến tranh thế hệ 5 - là một chiến lược quân sự sử dụng chiến tranh chính trị đồng thời với chiến tranh thông thường, chiến tranh bất thường và chiến tranh mạng. Cùng với đó là các phương thức gây ảnh hưởng khác, như tin tức giả, ngoại giao, luật pháp và can thiệp bầu cử… Bằng cách kết hợp các chiến dịch không lộ liễu với các nỗ lực lật đổ, kẻ xâm lược trốn bị quy kết hoặc phản đòn.

Trong "chiến tranh lai", các điểm yếu của đối phương đôi khi được bộc lộ đầy đủ và rõ ràng hơn, thông qua các hoạt động bất đối xứng, các quốc gia có tiềm lực quân sự thấp hơn có thể khuếch đại lợi thế của mình, từ đó, tạo ra ưu thế và hạn chế các điểm yếu để tấn công đối thủ.

Có nhiều thuật ngữ được sử dụng để chỉ khái niệm chiến tranh lai như chiến tranh phi tuyến tính (non-linear war), chiến tranh phi truyền thống (non-traditional war) hoặc chiến tranh đặc biệt (special war)...

Lý thuyết "chiến tranh lai" có nguồn gốc từ Mỹ và phương Tây, nhưng Nga đã tiếp thu các nguyên tắc đồng thời phát triển nó và áp dụng trong thu hồi Crimea, khiến NATO choáng váng - hình mẫu thành công của chiến tranh lai. Cụ thể, Nga đã sử dụng chiến lược tuyên truyền để thu hút tình cảm thân Nga trong dân chúng Crimea, sau đó phái lực lượng đặc nhiệm và quân chủ lực bí mật thâm nhập Crimea, mặt khác, lực lượng tình báo phá vỡ hệ thống chỉ huy của Ukraine vào thời điểm quan trọng và quân đội Nga đã chiếm quyền kiểm soát nhiều nơi. Bán đảo Crimea trở thành một phần của Nga sau cuộc trưng cầu dân ý diễn ra vào tháng 3/2014, theo đó, 96,77% cử tri và 95,6% cư dân của Sevastopol đã ủng hộ sáp nhập vào Nga.

Ngày 21/3/2014, Tổng thống Nga Putin đã ký luật phê chuẩn việc Crimea và Sevastopol gia nhập thành phần nước Nga - thu hồi phần đất vốn thuộc nước Nga bằng tổng hòa các biện pháp chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, trong đó quân sự chỉ giữ vai trò thứ yếu. Cần phải nói thêm, trong sự kiện Crimea năm 2014, khi đưa quân đội vào Crimea, Nga đã phối hợp toàn diện, nhịp nhàng, và hiệu quả nhiều phương pháp, từ chiến tranh tâm lý, chiến tranh dư luận và chiến tranh pháp lý, đồng thời "bắn tin" "sẵn sàng sử dụng sức mạnh hạt nhân" để ngăn chặn sự can thiệp của phương Tây.

Hôm 10/4 vừa qua, trang Topwar.ru đã đăng tải bài viết “Chiến tranh hỗn hợp chống Nga: Mỹ đã xác định các hướng chính”, theo đó, nỗi lo sợ mất vị trí thống trị thế giới buộc Mỹ phải khiêu khích và duy trì một tình trạng tiền chiến tranh trên toàn cầu. Ranh giới giữa chiến tranh và hòa bình bị xóa bỏ, và chiến tranh mang bản chất “lai” mà mục tiêu chính của nó là làm kiệt quệ kẻ thù, làm xấu đi tình hình kinh tế và sự ổn định chính trị-xã hội của đối phương. Thiệt hại từ những chiến dịch như vậy có thể không kém so với cuộc xung đột vũ trang truyền thống về kinh tế, tuy không có số lượng lớn binh sĩ thiệt mạng, hoặc xe tăng và máy bay bị phá hủy.

quan he my nga va chien tranh lai
Ý tưởng của chiến tranh lai là đạt được mục đích mà không bị bị quy kết hoặc phản đòn. (Nguồn: orientalreview.org)

Theo bài báo trên, cách đây không lâu, tổ chức RAND ("Research ANd Development") của Mỹ, tham gia vào nghiên cứu các vấn đề chính trị-quân sự, đã công bố một báo cáo có tên “Nước Nga quá căng thẳng và mất cân bằng. Đánh giá chi phí của các lựa chọn tác động”. Báo cáo này liệt kê các lĩnh vực chính cùng một loạt các biện pháp cụ thể mà Mỹ nên nỗ lực đẩy mạnh để làm suy yếu Nga: kinh tế, tư tưởng (và chính sách thông tin), địa chính trị và quốc phòng.

Trong số các biện pháp kinh tế, các chuyên gia của RAND liệt kê việc tăng sản xuất năng lượng tại Mỹ, tăng cường các biện pháp trừng phạt chống Nga trong lĩnh vực thương mại và tài chính, định hướng lại châu Âu về các nguồn mua khí đốt thay thế, kích thích di cư từ Nga các nhà khoa học, các chuyên gia có trình độ cao và những người trẻ tuổi có nhiều triển vọng. Trên thực tế, Mỹ đã tích cực theo đuổi các mục tiêu của mình - các lệnh trừng phạt đã được áp dụng từ lâu.

Đối với lĩnh vực chính sách tư tưởng và thông tin, các biện pháp được RAND khuyến nghị gồm tuyên truyền chống nhà nước dựa trên sự thất vọng của dân chúng đối với chính sách của chính phủ, làm suy yếu niềm tin vào hệ thống bầu cử, kích thích các cuộc biểu tình và các hoạt động chống đối, làm mất uy tín của Nga trong mắt các quốc gia khác và chính của dân Nga… Các biện pháp địa chính trị - trước hết, Mỹ nỗ lực để bao vây Nga bằng một vành đai các quốc gia không thân thiện.

quan he my nga va chien tranh lai
Mỹ được cho là đang tiến hành chiến tranh lai chống lại Nga. (Nguồn: strategyinternational.org)

Trọn một chương trong báo cáo được dành cho các biện pháp quân sự, được chia làm nhiều nhóm. Nhóm đầu tiên, theo RAND là tăng đầu tư của Mỹ vào quốc phòng và an ninh - các lĩnh vực quan trọng như hệ thống phòng thủ tên lửa, vũ khí không gian, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tác chiến điện tử, phát triển máy bay không người lái. Nhóm thứ hai - tập trung lực lượng và phương tiện gần biên giới Nga, bao gồm máy bay ném bom và máy bay chiến đấu, hệ thống phòng thủ tên lửa; triển khai thêm vũ khí hạt nhân ở châu Âu và châu Á, mở rộng sự hiện diện của hải quân Mỹ và đồng minh ở khu vực Bắc Cực, Baltic và Biển Đen. Nhóm thứ ba - tăng số lượng lính Mỹ ở châu Âu, hỗ trợ các đồng minh Mỹ trong việc tăng cường năng lực quân sự, triển khai lực lượng và phương tiện của NATO gần biên giới Nga và tăng tần suất tập trận của liên minh này ở châu Âu.

Sự hiện diện của bản báo cáo buộc Nga đồng thời đánh giá toàn bộ tình hình, nguy cơ..., và thực hiện các biện pháp để vô hiệu hóa các hành động thù địch của Mỹ. Trong các lĩnh vực chính sách tư tưởng, thông tin và kinh tế, nước Nga đang gặp những vấn đề rất lớn. Tương tự, với “chảy máu chất xám” - trong nhiều thập kỷ và cho đến hiện tại, ở Nga người ta đã nói nhiều về các điều kiện phù hợp cho các chuyên gia - từ lương cho đến cuộc sống và công việc hàng ngày - nhưng tình hình vẫn chưa được cải thiện.

quan he my nga va chien tranh lai

Nga kêu gọi Mỹ từ bỏ đối đầu để hợp tác

Ngày 17/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đã kêu gọi Mỹ cải thiện quan hệ với Nga.

quan he my nga va chien tranh lai

Mỹ - Nga tiến tới ký thỏa thuận mới tránh xung đột ở Syria

Trang Politico ngày 21/5 dẫn tuyên bố của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Tướng Joseph Dunford cho biết lực lượng ...

quan he my nga va chien tranh lai

Không thấy bằng chứng Nga can thiệp chiến dịch tranh cử của Mỹ

Thông tin trên được Giám đốc Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) James Comey công bố ngày 10/1.

(tổng hợp)

Đọc thêm

Thông điệp tiết kiệm điện '2 Bật - 3 Tắt' trong những ngày thời tiết nắng nóng đặc biệt gay gắt

Thông điệp tiết kiệm điện '2 Bật - 3 Tắt' trong những ngày thời tiết nắng nóng đặc biệt gay gắt

Tổng công ty Điện lực Thành phố Hà Nội (EVNHANOI) khuyến nghị khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả cùng thông điệp "2 Bật - 3 Tắt".
Tình hình Trung Đông: Chẳng phải Nga hay Mỹ, đây mới là quốc gia Iran muốn 'gửi' uranium; hoà đàm tiếp tục tại Qatar

Tình hình Trung Đông: Chẳng phải Nga hay Mỹ, đây mới là quốc gia Iran muốn 'gửi' uranium; hoà đàm tiếp tục tại Qatar

Các nguồn tin cấp cao giấu tên cho biết, Iran sẵn sàng xuất khẩu uranium làm giàu cấp độ cao và đang yêu cầu quốc gia tiếp nhận là Trung ...
Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam hội quân với nhiều nhiệm vụ quan trọng

Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam hội quân với nhiều nhiệm vụ quan trọng

Tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam hội quân, bước vào đợt tập trung đầu tiên trong năm 2026 với nhiều nhiệm vụ quan trọng, trọng tâm là Asiad 20.
Nga tuyên bố tập kích thủ đô Kiev của Ukraine, hối thúc người nước ngoài và nhân viên ngoại giao các nước sơ tán

Nga tuyên bố tập kích thủ đô Kiev của Ukraine, hối thúc người nước ngoài và nhân viên ngoại giao các nước sơ tán

Nga tuyên bố tiếp tục tiến hành chiến dịch tập kích nhằm vào các tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Ukraine tại thủ đô Kiev.
Thúc đẩy hợp tác Việt Nam-EU về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Thúc đẩy hợp tác Việt Nam-EU về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Từ ngày 26-27/5, Cao ủy EU phụ trách Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo sẽ thăm Hà Nội thúc đẩy hợp tác giữa EU và Việt Nam ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 26/5/2026: Thiên Bình tình cảm khởi sắc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 26/5/2026: Thiên Bình tình cảm khởi sắc

Tử vi hôm nay 26/5/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tổng thống Putin thăm Trung Quốc: Trục Nga-Trung vào giai đoạn mới

Tổng thống Putin thăm Trung Quốc: Trục Nga-Trung vào giai đoạn mới

Thượng đỉnh Nga-Trung ở Bắc Kinh cho thấy quan hệ song phương đang bước sang giai đoạn gắn kết sâu hơn giữa lúc cục diện thế giới biến động mạnh.
Tổng thống Nga Putin thăm Trung Quốc: Nơi hội tụ dòng chảy ngoại giao toàn cầu

Tổng thống Nga Putin thăm Trung Quốc: Nơi hội tụ dòng chảy ngoại giao toàn cầu

Chuyến thăm chính thức của nhà lãnh đạo Nga tới Trung Quốc không chỉ là hoạt động ngoại giao song phương mà còn là chỉ dấu phác thảo cục diện thế giới đa cực.
Mỹ - Iran: Khoảng trống nào cho đàm phán?

Mỹ - Iran: Khoảng trống nào cho đàm phán?

Xung đột Iran với Mỹ - Israel nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài dưới trạng thái đối đầu căng thẳng nhưng được kiểm soát.
Sách Trắng của Hàn Quốc: Định hình phương án mới

Sách Trắng của Hàn Quốc: Định hình phương án mới

Sách Trắng thống nhất năm 2026 của Hàn Quốc (công bố ngày 18/5) đã vạch ra phương hướng mới trong cách tiếp cận của nước này về quan hệ liên Triều.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung hé lộ điều gì đằng sau cách tiếp cận chiến lược tổng thể và dài hạn của Trung Quốc?

Thượng đỉnh Mỹ-Trung hé lộ điều gì đằng sau cách tiếp cận chiến lược tổng thể và dài hạn của Trung Quốc?

Khi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình hội ngộ tại Bắc Kinh, cả hai nhà lãnh đạo đều phải đối mặt với nhiều thách thức ở trong nước.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc: Tín hiệu gì từ loạt cử chỉ ngoại giao của Bắc Kinh?

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc: Tín hiệu gì từ loạt cử chỉ ngoại giao của Bắc Kinh?

Sự chú ý đặc biệt được dành cho các nghi thức tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump và tầm nhìn về quan hệ Mỹ-Trung mà Trung Quốc muốn truyền tải đến thế giới.
Khủng hoảng nhân khẩu học: Khi những chiếc nôi bị để trống

Khủng hoảng nhân khẩu học: Khi những chiếc nôi bị để trống

Chưa bao giờ trong lịch sử nhân loại, sự thay đổi nhân khẩu học lại diễn ra nhanh và rộng đến vậy.
50 năm quan hệ Việt Nam-Thái Lan: Từ dấu ấn Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Đối tác chiến lược toàn diện

50 năm quan hệ Việt Nam-Thái Lan: Từ dấu ấn Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Đối tác chiến lược toàn diện

Trong hành trình nửa thế kỷ của quan hệ Việt Nam-Thái Lan, dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được xem là nền tảng nhân văn quan trọng.
'Vũ khí' chiến lược có thể định hình lại bản đồ năng lượng Nga-Trung Quốc

'Vũ khí' chiến lược có thể định hình lại bản đồ năng lượng Nga-Trung Quốc

Dự án đường ống khí đốt Sức mạnh Siberia 2 đang trở thành một trong những công trình hạ tầng năng lượng tham vọng nhất giữa Nga và Trung Quốc.
Nhức nhối khủng hoảng di cư ở Trung Đông

Nhức nhối khủng hoảng di cư ở Trung Đông

Tại Trung Đông, khủng hoảng di cư không đơn thuần là câu chuyện nhân đạo mà đã trở thành một biến số trên bàn cờ địa chính trị.
'Ghế nóng' lãnh đạo Công đảng Anh: Ứng cử viên nào có thể thay thế Thủ tướng Keir Starmer?

'Ghế nóng' lãnh đạo Công đảng Anh: Ứng cử viên nào có thể thay thế Thủ tướng Keir Starmer?

Trong bối cảnh các nghị sĩ trong Công đảng kêu gọi Thủ tướng Keir Starmer từ chức, giới quan sát đưa ra một số ứng cử viên cho chiếc ghế nóng này.
Sáu lần gặp gỡ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Sáu lần gặp gỡ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp nhau sáu lần kể từ năm 2017.
Ba ‘nút thắt’ cản trở tham vọng của Thủ tướng Đức

Ba ‘nút thắt’ cản trở tham vọng của Thủ tướng Đức

Việc biến cam kết xây dựng lực lượng vũ trang Đức thành ‘quân đội mạnh nhất châu Âu’ của Thủ tướng Đức là bài toán không hề dễ dàng.
Căng thẳng Trung Đông 'phủ bóng' tham vọng AI nghìn tỷ USD của vùng Vịnh?

Căng thẳng Trung Đông 'phủ bóng' tham vọng AI nghìn tỷ USD của vùng Vịnh?

Xung đột Trung Đông đang đặt ra thách thức lớn đối với tham vọng trở thành trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu của các quốc gia vùng Vịnh.
Tổng thống Iran: Tehran sẽ 'hết sức thận trọng' trong đàm phán với Mỹ

Tổng thống Iran: Tehran sẽ 'hết sức thận trọng' trong đàm phán với Mỹ

Tổng thống Iran Pezeshkian khẳng định Tehran sẽ đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu và duy trì trạng thái 'hết sức thận trọng' trong các cuộc đàm phán với Mỹ.
Chuyên gia: Mỹ và Trung Quốc phải học cách cùng tồn tại

Chuyên gia: Mỹ và Trung Quốc phải học cách cùng tồn tại

Giáo sư Pinelopi Koujianou Goldberg* nhận định rằng cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc cần được định hình theo hướng cùng tồn tại có kiểm soát và hợp tác chọn lọc trong những lĩnh vực lợi ích ...
Thấy gì từ cuộc đua giành khoáng sản thiết yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu?

Thấy gì từ cuộc đua giành khoáng sản thiết yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu?

Cuộc đua chuyển đổi sang năng lượng xanh nhằm chống biến đổi khí hậu đang đẩy các cường quốc vào làn sóng tranh giành nguồn khoáng sản thiết yếu.
Động lực đằng sau chiến dịch 'Cưới ở Ấn Độ' của Thủ tướng Modi

Động lực đằng sau chiến dịch 'Cưới ở Ấn Độ' của Thủ tướng Modi

Thủ tướng Modi thúc đẩy chiến dịch 'Cưới ở Ấn Độ', kêu gọi người dân hạn chế tổ chức đám cưới ở nước ngoài nhằm bảo vệ đồng Rupee và giữ ngoại tệ.
Phiên bản di động