Tài liệu chiến lược của New Zealand: Bước chuyển mình là đây?

Hải Anh
Các văn bản chiến lược mới cho thấy New Zealand mong muốn tham gia sâu hơn trong hợp tác quốc phòng, thậm chí là cân nhắc trở thành một phần của AUKUS.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(08.09) Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Andrew Little vừa công bố ba văn bản chiến lược quan trọng của nước này. (Nguồn: AP)
Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Andrew Little vừa công bố ba văn bản chiến lược quan trọng của nước này. (Nguồn: AP)

Cuối tuần qua, Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Andrew Little đã công bố ba báo cáo chiến lược cùng một lúc, bao gồm Chiến lược an ninh quốc gia đầu tiên, cùng báo cáo về Tuyên bố chiến lược và Chính sách quốc phòng tập trung vào năng lực quốc phòng. Tài liệu thứ ba, “Các nguyên tắc thiết kế lực lượng tương lai” đưa ra khuyến nghị chung để tái cấu trúc quân đội New Zealand. Ba tài liệu với độ dài tổng cộng là 82 trang và 12.000 chữ, đã khiến giới quan sát đối ngoại và an ninh của New Zealand “dậy sóng”.

Đầu tư lớn

Trước hết, đó là khoản đầu tư đáng kể dành cho quốc phòng. Theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới, hiện New Zealand đang chi 1,4% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quân đội và con số này chắc chắn không dừng ở đây. Tháng Năm vừa qua, Công đảng tuyên bố sẽ bổ sung 747 triệu NZD (452 triệu USD) cho lĩnh vực quốc phòng. Đây là một con số lớn trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng hằng năm của quốc gia 5 triệu dân này chỉ là 5,3 tỷ NZD (3,2 tỷ USD).

Đồng thời, Bộ trưởng Quốc phòng Andrew Little đẩy nhanh tiến trình xem xét lại năng lực quốc phòng để công bố trong năm nay, thay vì 2024 như dự kiến.

Tin liên quan
Chuẩn bị công bố Chiến lược An ninh quốc gia đầu tiên, New Zealand dự kiến tăng ngân sách quốc phòng Chuẩn bị công bố Chiến lược An ninh quốc gia đầu tiên, New Zealand dự kiến tăng ngân sách quốc phòng

Sự thay đổi mạnh mẽ này của Wellington có lẽ không bất ngờ. Hồi năm 2021, nước này từng đưa ra một bản đánh giá cứng rắn, trước khi tham gia các hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2022 và 2023 với tư cách khách mời.

Một chủ đề chính của Tuyên bố chiến lược và Chính sách quốc phòng mới xoay quanh nỗ lực để quân đội New Zealand tăng cường “năng lực chiến đấu” và mở rộng hoạt động trong khu vực tranh chấp ở Thái Bình Dương, phía Bắc nước này.

Báo cáo đề cập “tăng cường tính hiệu quả trong năng lực chiến đấu và các khả năng” đồng nghĩa rằng nước này sẽ dành một khoản đầu tư không nhỏ vào nguồn nhân lực và khí tài. Gần đây, New Zealand đã tiếp nhận chiếc cuối cùng trong thương vụ 4 máy bay do thám Boeing P8-A Poseidon trị giá 2 tỷ NZD (1,2 tỷ USD) năm 2018.

Quan điểm mới

Điểm thay đổi khác là thái độ của New Zealand với Trung Quốc và phương Tây.

Trong các văn bản này, từ “Trung Quốc” chỉ được đề cập trên dưới chục lần. Song rõ ràng một trọng tâm của tài liệu này là xử lý ổn thỏa quan hệ giữa Wellington và Bắc Kinh. Chiến lược an ninh quốc gia New Zealand khẳng định: “Sự trỗi dậy của Trung Quốc là động lực quan trọng dẫn đến thay đổi địa chính trị”. Theo tài liệu này, Bắc Kinh đang “quyết đoán hơn và sẵn sàng hơn trong thách thức các quy tắc và chuẩn mực quốc tế hiện hành” và sử dụng “sự ép buộc kinh tế” để đạt được mục tiêu của mình.

Theo tiêu chuẩn của Mỹ hay Australia, giọng điệu này không có gì là quá xa lạ. Tuy nhiên, với Wellington, quốc gia vốn giữ quan hệ tốt với Bắc Kinh ngay cả khi quan hệ giữa cường quốc châu Á và phương Tây xấu đi, sự thay đổi về ngữ điệu, câu chữ và nội hàm trong ba văn bản nêu trên phản ánh một bước chuyển mình lịch sử.

Thậm chí, New Zealand ủng hộ quan điểm của phương Tây về thắt chặt tiền tệ với Trung Quốc, dù Bắc Kinh là đối tác thương mại lớn nhất của Wellington. Hơn một phần tư sản lượng xuất khẩu của New Zealand có điểm đến là Trung Quốc.

Trong nhiều thập niên, New Zealand tự hào về “chính sách đối ngoại độc lập”. Lập trường này xuất hiện vào những năm 1980 sau khi Mỹ đình chỉ nghĩa vụ của mình đối với New Zealand theo Hiệp ước ANZUS (khối hiệp ước quân sự gồm Australia, New Zealand và Mỹ). May mắn thay, Chiến tranh Lạnh sắp kết thúc và trong ba thập niên sau đó, New Zealand tận dụng tối đa những cơ hội mới mở ra ở khắp mọi nơi, từ Bắc Kinh đến Bogota.

Tuy nhiên, thời đại đó bây giờ dường như đã kết thúc.

Một chủ đề xuyên suốt khác là việc New Zealand cần “hợp tác” với "các quốc gia có cùng chí hướng”. Chiến lược an ninh quốc gia cho thấy đây chủ yếu là các nước thuộc liên minh tình báo Ngũ nhãn (Five Eyes) và các quốc gia phương Tây, bao gồm Australia, Mỹ, Anh, Canada, các thành viên Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc không nằm trong danh sách này.

Theo tiêu chuẩn của Mỹ hay Australia, giọng điệu này không có gì là quá xa lạ. Tuy nhiên, với Wellington, quốc gia vốn giữ quan hệ tốt với Bắc Kinh ngay cả khi quan hệ giữa cường quốc châu Á và phương Tây xấu đi, sự thay đổi về ngữ điệu, câu chữ và nội hàm trong ba văn bản nêu trên phản ánh một bước chuyển mình lịch sử.

Lịch sử xoay chiều?

Cuối cùng, điểm đáng chú ý nhất trong lộ trình mới của Wellington là về AUKUS, thỏa thuận an ninh giữa Australia, Anh và Mỹ.

Trước văn bản này, quan điểm nói chung của New Zealand là tránh xa AUKUS. Wellington cho rằng khía cạnh hạt nhân của thỏa thuận sẽ vượt qua “lằn ranh đỏ” của chính sách phi hạt nhân từ những năm 1980s. Đồng thời, việc gia nhập AUKUS sẽ đi ngược lại với tinh thần chính sách đối ngoại độc lập hiện nay.

Tuy nhiên, Chiến lược an ninh quốc gia mới dường như đã “bật đèn xanh” cho đất nước Nam Thái Bình Dương tham gia “Trụ cột hai” của AUKUS, nêu rõ: “Trụ cột thứ hai của AUKUS có thể tạo cơ hội cho New Zealand hợp tác với đối tác an ninh thân cận về công nghệ mới nổi”. Hồi tháng Ba, Bộ trưởng Quốc phòng Andrew Little cũng đã úp mở câu chuyện này khi khẳng định Wellington “sẵn sàng khám phá” việc tham gia chương mới của thỏa thuận, tập trung vào các công nghệ tiên tiến.

Trong nội bộ Công đảng dường như không đồng thuận quan điểm về AUKUS. Ngoại trưởng Nanaia Mahuta không mấy hào hứng với thỏa thuận này, khi trả lời giới truyền thông nhân chuyến thăm Wellington của người đồng cấp Mỹ Antony Blinken rằng, “chúng tôi không dự tính tham gia AUKUS”.

Thủ tướng Chris Hipkins lại cho thấy lập trường trung lập hơn. Hồi tháng Năm, ông cho rằng khả năng New Zealand gia nhập AUKUS vẫn chỉ là “giả thuyết”. Song tại cuộc họp báo sau đó với Ngoại trưởng Antony Blinken, nhà lãnh đạo này khẳng định chính quyền Wellington “sẵn sàng thảo luận” về tư cách thành viên AUKUS.

(08.09) Trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken (trái), Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins cho biết nước này sẽ 'sẵn sàng đối thoại' về AUKUS. (Nguồn: AFP)
Trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken (trái) ngày 26/7, Thủ tướng Chris Hipkins cho biết New Zealand sẽ 'sẵn sàng đối thoại' về AUKUS. (Nguồn: AFP)

37 năm trước, Công đảng cầm quyền đã bỏ phiếu để đưa New Zealand rời ANZUS. Giờ đây, chính đảng này lại đang mở đường để Wellington tham gia AUKUS, một thỏa thuận an ninh khác với Mỹ là thành viên quan trọng.

Quyết định cuối cùng chưa chắc đã nằm trong Thủ tướng Hipkins. Cuộc tổng tuyển cử tiếp theo tại New Zealand sẽ diễn ra ngày 14/10. Do đó, dường như chính phủ tiếp theo mới có tiếng nói cuối cùng về gia nhập AUKUS.

Mặc dù vậy, AUKUS không phải là phương án duy nhất. New Zealand vẫn còn thời gian để tìm kiếm con đường khác, tương đồng hơn với chính sách đối ngoại độc lập hiện nay. Một trong số đó là tập trung nhiều hơn vào giảm leo thang, đối thoại và ngoại giao để hạ nhiệt địa chính trị ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Chiến lược an ninh quốc gia mới của New Zealand mô tả rằng sự xuất hiện của các văn bản này “mới chỉ là sự khởi đầu” cho bước chuyển mình lịch sử của Wellington. Tuy nhiên, người xưa từng nói: “Vạn sự khởi đầu nan”. Tìm kiếm sự thay đổi vừa phù hợp với quá khứ, vừa thích ứng trước thời cuộc mà vẫn hướng tới tương lai sẽ là bài toán không hề đơn giản đối với chính quyền New Zealand.

CPTPP có thêm thành viên mới

CPTPP có thêm thành viên mới

Anh trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Ngoại trưởng Mỹ công du châu Á lần thứ 3 trong vòng 2 tháng

Ngoại trưởng Mỹ công du châu Á lần thứ 3 trong vòng 2 tháng

Mỹ sẵn sàng tăng cường phối hợp với hai đối tác then chốt tại Thái Bình Dương, đồng thời dự kiến bổ sung nhân sự ...

Thủ tướng New Zealand: Wellington 'sẵn sàng đối thoại' về khả năng tham gia AUKUS

Thủ tướng New Zealand: Wellington 'sẵn sàng đối thoại' về khả năng tham gia AUKUS

Ngày 26/7, Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins khẳng định, nước này “sẵn sàng đối thoại” về khả năng tham gia thỏa thuận an ninh ...

Không thể trông chờ vào nước khác, New Zealand gấp rút nâng cấp quân đội trước môi trường an ninh thay đổi

Không thể trông chờ vào nước khác, New Zealand gấp rút nâng cấp quân đội trước môi trường an ninh thay đổi

Chính phủ New Zealand hôm 4/8 nhận định, quân đội nước này cần cải tổ trước những khó khăn như tình trạng trang thiết bị ...

Mỹ và Australia thỏa thuận tăng cường hợp tác không gian bí mật

Mỹ và Australia thỏa thuận tăng cường hợp tác không gian bí mật

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin, Ngoại trưởng Antony Blinken đã gặp người đồng cấp Australia Richard Marles và Penny Wong vào 28/7, tuyên ...

(theo Responsible Statecraft)

Bài viết cùng chủ đề

Châu Á

Đọc thêm

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC.
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động