Thách thức kinh tế, thỏa thuận hạt nhân chờ tân Tổng thống Iran

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Phục hồi nền kinh tế, tháo gỡ cấm vận, xử lý quan hệ với Mỹ là nhiệm vụ mà ông Raisi cần sớm bắt tay thực hiện sau khi nhậm chức Tổng thống Iran ngày 5/8 tới.

Ngày 3/8, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tuyên bố ông Ebrahim Raisi đã trở thành Tổng thống Iran. Ngày 5/8, ông Raisi sẽ tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội Iran.

Phát biểu ngày 3/8, ông Raisi khẳng định sẽ chú trọng phục hồi kinh tế và dỡ bỏ cấm vận do Washington áp đặt sau khi đơn phương từ bỏ Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) vào năm 2018. Song đây là nhiệm vụ không đơn giản khi Iran đang đối mặt hai thách thức sau.

(08.03) Ông Ebrahim Raisi tiếp nhấn sắc lệnh từ Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei. (Nguồn: AFP)
Ông Ebrahim Raisi tiếp nhấn sắc lệnh từ Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei. (Nguồn: AFP)

Nan giải đối nội

Cụ thể, về đối nội, chính quyền mới của ông Ebrahim Raisi sẽ cần giải quyết ba vấn đề lớn.

Đầu tiên, đó là nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn từ các yếu tố chủ quan như cấu trúc, quản lý hay khách quan như đại dịch Covid-19 và các lệnh cấm vận từ Mỹ.

Lạm phát tiếp tục ở mức cao. Ngân hàng Trung ương Iran đã nỗ lực giữ con số này ở mức 22% cho tới tháng 3/2022. Song thực tế cho thấy lạm phát nhiều khả năng sẽ ở mức trên 40% tới hết năm nay, khiến đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Theo Bộ phụ trách lao động Iran, lạm phát giá lương thực đã vượt qua mức “khủng hoảng”. Giá phần lớn thực phẩm thiết yếu như thịt, gạo và hoa quả tăng 24%, trong khi bơ, thịt gà, dầu ăn lần lượt tăng 121%, 118% và 89% năm qua.

Cấm vận của Mỹ đã ảnh hưởng tiêu cực tới giao dịch thương mại quốc tế của Iran, vốn phụ thuộc vào nguồn thu từ chế biến và xuất khẩu dầu mỏ. Hiện chính phủ Tehran đang đối mặt viễn cảnh thâm hụt ngân sách lên tới 12 tỷ USD khi năm tài khóa khép lại tháng 3/2022 tới. Tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc là 9,6%. Ở tầng lớp thanh niên, lao động từ 18-35 tuổi, con số này đã lên tới 16,7%.

Ông Clement Therme, nhà nghiên cứu tại Đại học châu Âu (Italy) nhận định rằng nhiệm vụ chính của tân Tổng thống Ebrahim Raisi là phục hồi kinh tế thông qua củng cố quan hệ của nước Cộng hòa Hồi giáo với láng giềng và các nước lớn như Nga hay Trung Quốc.

Nhiệm vụ chính của tân Tổng thống Ebrahim Raisi là cải thiện nền kinh tế thông qua củng cố quan hệ của nước Cộng hòa Hồi giáo với láng giềng và các nước lớn như Nga hay Trung Quốc.

Ngoài ra, tình hình dịch Covid-19 tại Iran tiếp tục diễn biến phức tạp, với số ca nhiễm và tử vong đang tăng vọt trở lại vài ngày qua. Ngày 1/8, Iran ghi nhận 32.511 trường hợp mắc Covid-19 và 366 ca tử vong, tăng lần lượt là 32% và 38% so với tuần trước đó. Con số này khiến nước này đứng thứ hai trên thế giới về số ca nhiễm mới Covid-19 trong ngày.

Bộ trưởng Y tế Iran Saeed Namaki đã kêu gọi quân đội thực thi lệnh đóng cửa phòng dịch, đồng thời cảnh báo số ca mắc mới tăng cao “thảm khốc” có thể khiến hệ thống y tế sụp đổ.

Đó là chưa kể với các vấn đề xã hội khác như bất bình đẳng thu nhập, tham nhũng và giá nhà cao. Thời gian qua, thiếu hụt năng lượng là nguyên nhân của nhiều cuộc tuần hành tại một số thành phố lớn, khiến Tổng thống Hassan Rouhani đã phải lên tiếng xin lỗi. Các hoạt động biểu tình cũng diễn ra tại tỉnh Khuzestan ở Tây Nam Iran nhằm phản đối tình trạng thiếu nước. Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, đụng độ giữa lực lượng an ninh và người dân đã khiến ít nhất 8 người thiệt mạng.

Thách thức đối ngoại

Về đối ngoại, một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền tân Tổng thống Ebrahim Raisi sẽ là xử lỷ ổn thỏa quan hệ với Mỹ và thỏa thuận hạt nhân. Trong bài phát biểu ngày 3/8, ông khẳng định rằng Tehran sẽ cố gắng dỡ bỏ cấm vận do Washington đơn phương áp đặt, song sẽ không để cho điều kiện sinh hoạt của người dân “phụ thuộc vào ý chí của những kẻ ngoại bang.”

Đáng chú ý, dù là chính trị gia phe bảo thủ, song ông Raisi được cho là sẽ ủng hộ thỏa thuận hạt nhân Iran. Tuy nhiên, mong muốn dỡ bỏ cấm vận của nhà lãnh đạo này sẽ khó thành, chừng nào đàm phán về JCPOA giữa đại diện Mỹ và Iran tại Vienna chưa tiến triển.

Ngày 12/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh khẳng định rằng quá trình hồi sinh thỏa thuận hạt nhân Iran đang “dần tới hồi kết” và chỉ còn vài bất đồng chưa được giải quyết. Theo ông, quả bóng giờ ở trong chân Mỹ. Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price lại cho rằng quyền quyết định tổ chức vòng đàm phán thứ 7 lại đang nằm ở phía Iran.

Một mặt, cả Tehran và Washington đều có lợi ích trong thúc đẩy việc nối lại JCPOA.

Với ông Ebrahim Raisi, đó là thực hiện mục tiêu dỡ bỏ cấm vận đơn phương của Mỹ, khôi phục các giao dịch thương mại toàn cầu, cải thiện nền kinh tế sau nhiều năm thăng trầm.

Về phần mình, ông chủ Nhà Trắng đứng trước cơ hội để hoàn thành lời hứa đưa Mỹ trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran. Đặc biệt, chính quyền Tổng thống Joe Biden cho rằng JCPOA sẽ là tiền đề cho một thỏa thuận mới với điều khoản chặt chẽ hơn nhằm kiểm soát chương trình hạt nhân Iran.

Mặt khác, cả hai quyết không nhượng bộ về lợi ích. Iran muốn Mỹ dỡ cấm vận trước khi thực hiện nghĩa vụ về kiểm soát hạt nhân. Washington lại yêu cầu Tehran tuân thủ thỏa thuận và sẽ tiến hành đánh giá trước khi hủy cấm vận. Cả hai đều cho rằng chủ động kêu gọi nối lại đối thoại là dấu hiệu của sự nhượng bộ và do đó, đẩy trách nhiệm cho nhau bởi không ai muốn lên tiếng trước.

(08.03) Đàm phán về thỏa thuận hạt nhân Iran đã trải qua sáu vòng, song chưa thể đi đến kết quả cuối cùng. (Nguồn: Reuters)
Đàm phán về thỏa thuận hạt nhân Iran đã trải qua sáu vòng, song chưa thể đi đến kết quả cuối cùng. (Nguồn: Reuters)

Tuy nhiên, đó chưa phải tất cả. Tranh cãi mới đây xung quanh cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu Mercer Street ngoài khơi Oman rạng sáng ngày 30/7 khiến căng thẳng Mỹ-Iran thêm nóng. Washington cùng đồng minh ra sức cáo buộc Tehran đứng sau vụ việc. Ngoại trưởng Antony Blinken nhấn mạnh Mỹ và các quốc gia khác sẽ có “hành động tập thể” nhằm đáp trả phía Iran.

Đáp lại, ngày 2/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh phủ nhận mọi cáo buộc và khẳng định Iran “sẽ đáp trả kịp thời và mạnh mẽ bất kỳ hành động phiêu lưu tiềm tàng nào.”

Đây không là lần đầu tiên, và chẳng phải lần cuối Mỹ cáo buộc Iran chủ mưu các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền di chuyển tại các vùng biển Trung Đông. Song liệu đây có phải “điềm báo” về quan hệ song phương trắc trở dưới thời ông Raisi hay không? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.

Trong bối cảnh đó, phục hồi nền kinh tế, tháo gỡ cấm vận, xử lý quan hệ với Mỹ là nhiệm vụ mà ông Raisi cần sớm bắt tay thực hiện sau khi nhậm chức Tổng thống Iran ngày 5/8 tới.

Đại giáo chủ Khamenei tuyên bố tân Tổng thống Iran; EU và Ấn Độ cử đại diện đến dự lễ nhậm chức

Đại giáo chủ Khamenei tuyên bố tân Tổng thống Iran; EU và Ấn Độ cử đại diện đến dự lễ nhậm chức

Ngày 3/8, đài truyền hình quốc gia Iran phát sóng trực tiếp buổi lễ trong đó ông Ebrahim Raisi được nhà lãnh đạo tối cao ...

'Ngoại giao bóng rổ' Mỹ-Iran tại Olympic Tokyo 2020

'Ngoại giao bóng rổ' Mỹ-Iran tại Olympic Tokyo 2020

Tại Olympic Tokyo 2020, “ngoại giao bóng rổ” đã trở thành sợi dây kết nối người Mỹ và người Iran, bất chấp quan hệ chính ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Đại hội Đại biểu lần II Hội người Việt Nam tại Fukuoka: Đoàn kết – Sáng tạo – Đổi mới toàn diện

Đại hội Đại biểu lần II Hội người Việt Nam tại Fukuoka: Đoàn kết – Sáng tạo – Đổi mới toàn diện

Baoquocte.vn. Chiều 25/9/2021, Đại hội Đại biểu lần II Hội người Việt Nam tại Fukuoka đã diễn ra thành công tốt đẹp, bảo đảm an toàn, hiệu quả trong điều kiện ...
Bầu cử Đức: Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu tăng mạnh, chưa lộ diện người kế nhiệm bà Merkel

Bầu cử Đức: Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu tăng mạnh, chưa lộ diện người kế nhiệm bà Merkel

Baoquocte.vn. Đúng 8h sáng 26/9, các điểm bỏ phiếu trên toàn nước Đức đã mở cửa để cử tri tham gia bỏ phiếu bầu ra Quốc hội liên bang khoá mới ...
TP. Hồ Chí Minh đã vượt qua đỉnh dịch Covid-19

TP. Hồ Chí Minh đã vượt qua đỉnh dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Chánh Văn phòng Sở Y tế nhận định, TP. Hồ Chí Minh đã qua đỉnh điểm của dịch bệnh Covid-19.
Nga lên án một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Moscow chỉ để tái cử

Nga lên án một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Moscow chỉ để tái cử

Baoquocte.vn. Theo người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov, việc một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Nga chỉ để tái cử sẽ gây tổn hại tới quan ...
Chuỗi ngành hàng cá tra tỷ USD 'đuối sức'

Chuỗi ngành hàng cá tra tỷ USD 'đuối sức'

Baoquocte.vn. Một miếng cá tra phi lê xuất khẩu liên quan tới con giống, ao nuôi, thức ăn rồi thu hoạch, chế biến và đem ra cảng. Phải cùng nhau giải ...
Bầu cử Đức: Sự cố nhỏ từ ứng viên CDU/CSU

Bầu cử Đức: Sự cố nhỏ từ ứng viên CDU/CSU

Baoquocte.vn. Ngày 26/9, bầu cử Đức, sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng với Berlin nói riêng và Liên minh châu Âu (EU) nói chung, đã chính thức diễn ra.
Thủ tướng: Không vì khó khăn mà chúng ta bi quan, hoang mang, lo sợ

Thủ tướng: Không vì khó khăn mà chúng ta bi quan, hoang mang, lo sợ

Baoquocte.vn. Ngày 26/9 đã diễn ra Hội nghị trực tuyến với cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương bàn về giải pháp tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong bối ...
Trao tặng 4.000 túi quà an sinh xã hội cho người dân TP. Hồ Chí Minh

Trao tặng 4.000 túi quà an sinh xã hội cho người dân TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. VKBIA cùng Ban công tác phía Nam của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện chương trình hỗ trợ người dân TP.Hồ Chí Minh.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 27/9/2021: Sư Tử nên tận dụng cơ hội, Song Ngư dư dả tiền bạc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 27/9/2021: Sư Tử nên tận dụng cơ hội, Song Ngư dư dả tiền bạc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 27/9/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
'Đọc vị' Chiến lược hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

'Đọc vị' Chiến lược hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Chiến lược hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thể hiện cách tiếp cận nhất quán với khu vực nhưng có phương hướng triển khai cụ thể ...
Bầu cử Đức: Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu tăng mạnh, chưa lộ diện người kế nhiệm bà Merkel

Bầu cử Đức: Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu tăng mạnh, chưa lộ diện người kế nhiệm bà Merkel

Baoquocte.vn. Đúng 8h sáng 26/9, các điểm bỏ phiếu trên toàn nước Đức đã mở cửa để cử tri tham gia bỏ phiếu bầu ra Quốc hội liên bang khoá mới nhiệm kỳ 2021-2025.
Nga lên án một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Moscow chỉ để tái cử

Nga lên án một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Moscow chỉ để tái cử

Baoquocte.vn. Theo người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov, việc một số nghị sĩ Mỹ ủng hộ trừng phạt Nga chỉ để tái cử sẽ gây tổn hại tới quan hệ song phương.
Bầu cử Đức: Sự cố nhỏ từ ứng viên CDU/CSU

Bầu cử Đức: Sự cố nhỏ từ ứng viên CDU/CSU

Baoquocte.vn. Ngày 26/9, bầu cử Đức, sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng với Berlin nói riêng và Liên minh châu Âu (EU) nói chung, đã chính thức diễn ra.
Nhận thêm 3 triệu liều vaccine Sinovac, Philippines mong sớm thoát dịch

Nhận thêm 3 triệu liều vaccine Sinovac, Philippines mong sớm thoát dịch

Baoquocte.vn. Ngày 26/9, chính phủ Philippines đã tiếp nhận thêm 3 triệu liều vaccine Sinovac từ Trung Quốc, phục vụ công tác phòng, chống dịch Covid-19.
Bầu cử địa phương Bồ Đào Nha: Đảng cầm quyền sẽ giành lợi thế

Bầu cử địa phương Bồ Đào Nha: Đảng cầm quyền sẽ giành lợi thế

Baoquocte.vn. Ngày 26/9, bầu cử địa phương Bồ Đào Nha đã chính thức diễn ra, với chiến thắng dự kiến dành cho đảng Xã hội (PS) của Thủ tướng Antonio Costa.
'Thỏa thuận Mạnh Vãn Chu' có giúp 'xoa dịu' quan hệ Mỹ - Trung?

'Thỏa thuận Mạnh Vãn Chu' có giúp 'xoa dịu' quan hệ Mỹ - Trung?

Baoquocte.vn. 'Thỏa thuận Mạnh Vãn Chu' có thể mở đường cho sự hợp tác hơn nữa trong các vấn đề khác giữa Mỹ và Trung Quốc.
Dự đoán về sức mạnh của tàu ngầm Australia trong tương lai

Dự đoán về sức mạnh của tàu ngầm Australia trong tương lai

Baoquocte.vn. Một trong những điểm nhấn của AUKUS là việc Mỹ và Anh sẽ hỗ trợ Australia công nghệ để phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Baoquocte.vn. Thay đổi về tỷ lệ ủng hộ trước thềm cuộc bầu cử Đức đang khiến tương lai của Berlin sau thời Thủ tướng Angela Merkel trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Baoquocte.vn. Hợp tác Việt Nam-Liên hợp quốc đạt kết quả tốt, tích cực, là điển hình của một quốc gia từ thế bao vây cấm vận, từng bước hội nhập quốc tế.
Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Canada lần thứ 44 hứa hẹn sẽ là cuộc đua sát nút giữa Thủ tướng Justin Trudeau và lãnh đạo đảng Bảo thủ Erin O’Toole.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền ở Nhật Bản sẽ phải bước vào vòng bỏ phiếu chung kết.
AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

Baoquocte.vn. Những gì liên quan đến AUKUS không phải là đòi hỏi cấp thiết khiến EU phải tăng cường năng lực quân sự hay dàn trải lực lượng của mình.
Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Baoquocte.vn. Trước bà Angela Merkel, chưa có thủ tướng Đức nào rời chức vụ một cách thanh thản và được lòng dân đến vậy...
Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Baoquocte.vn. Suốt 16 năm làm Thủ tướng, bà Angela Merkel đã ghi nhiều dấu ấn trong chính sách đối ngoại của Đức.
Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Baoquocte.vn. EU tuyên bố sẽ đẩy mạnh mối quan hệ chặt chẽ và sự hiện diện mạnh mẽ hơn ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Khủng hoảng tàu ngầm Pháp-Australia: Được mất thuộc về ai?

Khủng hoảng tàu ngầm Pháp-Australia: Được mất thuộc về ai?

Baoquocte.vn. Hợp đồng tàu ngầm Pháp-Australia có đáng để Paris phải lao vào một cuộc đọ sức với cùng lúc cả ba đối tác chiến lược là Mỹ, Australia và Anh?
Phiên bản di động