 |
| Cuộc gặp cấp cao ở Alaska giữa Mỹ và Trung Quốc ngày 18/3. (Nguồn: AP) |
Triển vọng cấp cao càng mong manh
Cuộc khẩu chiến công khai giữa các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc về hàng loạt vấn đề gai góc có thể là dấu hiệu cho thấy, Bắc Kinh sẽ không thúc đẩy thêm các cuộc gặp ở cấp cao hơn nữa, các nguồn tin và các nhà phân tích Trung Quốc cho hay.
Trên thực tế, việc Mỹ và Trung Quốc thiết lập được nhóm làm việc song phương hợp tác về các vấn đề biến đổi khí hậu có thể mở đường cho sự hợp tác rộng rãi hơn trong tương lai. Trung Quốc và Mỹ - hai nền kinh tế hàng đầu thế giới chiếm khoảng 43% lượng khí thải carbon dioxide toàn cầu hiện nay.
Tuy nhiên, các nhà quan sát tin rằng, cơ hội cho một cuộc gặp trực tiếp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Joe Biden trong tương lai gần trở nên rất mong manh.
Jia Qingguo, Giáo sư về Quan hệ Quốc tế tại Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) nhận định, cuộc gặp giữa nguyên thủ hai nước sẽ khó xảy ra ở thời điểm hiện tại, bởi hai cường quốc hàng đầu thế giới cần nhiều thời gian hơn để nhìn lại cuộc gặp cấp cao Mỹ-Trung ở Alaska hồi tuần trước giữa Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và quan chức ngoại giao cấp cao Dương Khiết Trì.
Trong khi nhiều quốc gia phát triển tìm kiếm các hành động từ phía Mỹ, các nước đang phát triển được cho là đang muốn thấy sự thay đổi từ phía Trung Quốc.
Do đó, theo Wall Street Journal, dựa trên thỏa thuận nhóm làm việc chung về biến đổi khí hậu, cuộc gặp giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Joe Biden vẫn có thể xảy ra.
Trước đó, Bloomberg đưa tin, Trung Quốc đề nghị rằng, hai bên sẽ gặp nhau vào Ngày Trái Đất (22/4).
| Chuyên gia: Đối thoại Mỹ-Trung tại Alaska là 'hiệp đầu tiên của trận khẩu chiến' TGVN. Bình luận về cuộc đối thoại chiến lược cấp cao Mỹ-Trung vừa kết thúc mà không đưa ra được tuyên bố chung, cựu Giám ... |
Chuyên gia Jia đánh giá, một cuộc gặp trực tiếp gần như là bất khả thi, nhưng một cuộc gặp trực tuyến thì có thể diễn ra.
"Mối quan hệ này chỉ cải thiện và trở nên ổn định khi hai bên cố gắng thúc đẩy bầu không khí hợp tác và làm việc với nhau hiệu quả trong những khía cạnh mà họ có lợi ích chung", giáo sư Jia đánh giá.
"Một cuộc gặp trực tuyến sẽ thuận lợi hơn, mặc dù điều này không thể thay thế được những cuộc thảo luận trực tiếp, nơi mà các nhà lãnh đạo có thể trao đổi với nhau một cách nghiêm túc và cụ thể hơn".
Một nguồn tin thân cận với các cuộc trao đổi ở Alaska nhận định, Chủ tịch Tập Cận Bình không có kế hoạch thăm Mỹ, đồng thời cho biết: "Ông Tập rất bận rộn với các vấn đề trong nước".
Shi Yinhong, cố vấn của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc cũng loại trừ khả năng về cuộc gặp trực tiếp giữa ông Tập và ông Biden trong tương lai gần.
"Ngoại trưởng Blinken đã khẳng định rằng, hội nghị cấp cao ở Alaska chỉ là cuộc gặp một lần và những cuộc gặp sau đó chỉ xảy ra sau khi Trung Quốc nhượng bộ về vấn đề Hong Kong, Đài Loan và Tân Cương", cố vấn Shi cho hay.
"Tuy nhiên, Bắc Kinh đã nhấn mạnh rằng, sẽ không có bất kỳ sự nhượng bộ nào trong những vấn đề cụ thể liên quan đến các lợi ích cốt lõi của quốc gia", học giả chuyên về quan hệ quốc tế Shi nhận định.
Bất chấp những tranh cãi trong ngày đầu tiên của cuộc trao đổi tại Alaska ngày 18/3, trang thông tấn Tân Hoa xã của Trung Quốc ngày 20/3 đánh giá rằng, cả hai quốc gia đều thể hiện sự sẵn sàng hợp tác trong những vấn đề cụ thể.
Chẳng hạn, với vấn đề biến đổi khí hậu, những cuộc thảo luận trong hội nghị ở Alaska đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm việc của các phải đoàn ngoại giao và truyền thông hai nước.
Dù vậy, ngoại trừ vấn đề biến đổi khí hậu, những vấn đề khác được Trung Quốc đặc biệt nhấn mạnh đều không được phía Mỹ đề cập, ông Shi cho hay.
Anchorage không phải Sunnyland
| Tin liên quan |
 'Bóc băng' màn đấu khẩu ngoại giao Mỹ - Trung |
Việc hội nghị cấp cao Mỹ-Trung không dẫn đến bất kỳ thỏa thuận nào hay cũng không đặt ra chương trình nghị sự cho sự hợp tác tương lai, chứ chưa nói tới ngày giờ cụ thể cho hội nghị Thượng đỉnh Biden-Tập Cận Bình, đã cho thấy Anchorage – nơi diễn ra cuộc gặp này, không phải là Sunnyland thứ hai – nơi từng diễn ra cuộc gặp giữa Tổng thống Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Cuộc gặp năm 2013 giữa 2 nhà lãnh đạo Mỹ-Trung nêu trên cùng một số hội nghị khác đã đặt nền tảng cho sự ra đời của Thỏa thuận Paris về Biến đổi khí hậu năm 2015.
Tuy nhiên, tinh thần của hội nghị Sunnyland không kéo dài lâu và vào thời điểm ông Trump nhậm chức, quan hệ Mỹ-Trung đã lao dốc trên hàng loạt vấn đề, trong đó có chính sách công nghiệp, gián điệp mạng và quyền sở hữu trí tuệ.
Cuộc gặp ở Anchorage đã cho thấy sự xuất hiện của một ranh giới mới trong quan hệ song phương, đó là sự hợp tác có chọn lọc hơn và bác bỏ mọi mong đợi rằng, hợp tác sẽ đóng vai trò chủ đạo trong quan hệ Washington-Bắc Kinh.
Sau cuộc gặp ở Alaska là gì?
Mỹ có thể sẽ tiếp tục tập trung vào các vấn đề trong nước và thúc đẩy mạnh mẽ hơn mối quan hệ với các đồng minh truyền thống.
Tổng thống Joe Biden đã tái khẳng định những cam kết mạnh mẽ với các đồng minh châu Âu và NATO tại Hội nghị An ninh Munich vào tháng trước.
Ông Biden cũng thể hiện ý định sẽ hợp tác chặt chẽ với Bộ tứ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Hội nghị Thượng đỉnh đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo của các nước thành viên Quad, bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia ngày 12/3, là dấu hiệu cho thấy, điều này có thể trở thành một công cụ quan trọng trong chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Biden.
Pháp và Anh cũng đang tìm cách hợp tác chặt chẽ hơn với Bộ tứ để tiến hành các cuộc diễn tập quân sự trên biển và các chiến dịch tự do hàng hải.
| Tiêu điểm quốc tế trong tuần: Đấu khẩu Mỹ-Trung tại Alaska, vaccine AstraZeneca 'an toàn', EU-Anh lại 'có biến' TGVN. Thế giới trong tuần này chứng kiến hoạt động ngoại giao sôi động của Mỹ với chuyến công du của hai Bộ trưởng Mỹ ... |
Ngoài ra, theo tuyên bố chung sau Hội nghị Thượng đỉnh, Bộ tứ đang mở rộng sự hợp tác trong những lĩnh vực như sức khỏe, công nghệ và thương mại, cũng như tìm cách "duy trì hòa bình, thịnh vượng và thúc đẩy dân chủ dựa trên các giá trị phổ quát".
Trong khi đó, Trung Quốc cũng bận rộn với các chương trình nghị sự trong nước trong những năm tới.
Tháng 7/2021 là thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc và năm sau, Bắc Kinh sẽ đăng cai tổ chức Thế vận hội mùa Đông.
Năm 2022, Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ họp Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 20, sự kiện được tổ chức 5 năm 1 lần.
Đây là thời điểm đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa tái khẳng định những tham vọng của ông Tập Cận Bình trong nhiệm kỳ kế tiếp với vai trò là Tổng Bí thư và Chủ tịch nước.
Những sự kiện trong nước này được cho là sẽ chiếm phần lớn sự tập trung của Bắc Kinh trong thời gian tới.
Theo Giáo sư Bert Hofman, Giám đốc Viện Nghiên cứu Á-Âu, Đại học Quốc gia Singapore, việc cả hai nước tập trung vào các vấn đề trong nước không phải là điều xấu, miễn là sự trao đổi ở cấp thấp hơn giữa Mỹ và Trung Quốc vấn tiếp tục diễn ra, đặc biệt trong những lĩnh vực như quân sự, nơi mà nguy cơ xung đột có thể gia tăng khi hai nước tăng cường hoạt động trong khu vực.
