Về miền ký ức phiên dịch với nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan

Thu Hiền
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Thời trẻ, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan từng là phiên dịch cho lãnh đạo cấp cao như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Sau này, khi đảm nhiệm công tác khác, thậm chí là lãnh đạo trong ngành Ngoại giao, ông cũng có những lần phiên dịch “bất đắc dĩ”...
TIN LIÊN QUAN
ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan Mạn đàm về năm Canh Tý - Năm ngoại giao đa phương
ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan Việt Nam và các nước EAEU cần làm gì để tiếp tục đẩy mạnh hợp tác kinh tế?
ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan
Ông Vũ Khoan (đứng, ở giữa) trong lần dự buổi Bác Hồ tiếp đón học sinh trường tiểu học mang tên Hồ Chí Minh tại Liên Xô. (Ảnh tư liệu)

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đã có những trải lòng về nghề phiên dịch tại buổi tọa đàm “Phiên dịch ngoại giao: 75 năm ký ức và con người” được tổ chức vừa qua tại Hà Nội.

{Trực tuyến} Phiên dịch Ngoại giao: 75 năm ký ức và con người

Xử lý “khủng hoảng”

Ông Vũ Khoan cho rằng, với phiên dịch ngoại giao, hai từ trách nhiệm có ý nghĩa rất lớn, làm phiên dịch không có nghĩa là chuyển ngữ mà là chuyển ý nhưng vẫn phải bảo đảm được ngữ. Nghề phiên dịch giúp kiến thức của cán bộ nâng lên, có thể xử lý tốt hơn khủng hoảng trong quan hệ quốc tế bởi đôi khi chỉ thay đổi một chữ cũng thay đổi toàn bộ chính sách.

Để minh chứng, ông nhớ lại khoảng thời gian khi làm Thứ trưởng Ngoại giao, phụ trách nhiều vấn đề trong đó có vấn đề lãnh sự, hồi hương. Hồi đó, phía đối tác yêu cầu Việt Nam “cưỡng bức hồi hương” nhưng phía Việt Nam đề nghị “tự nguyện hồi hương”, do vậy, ông nghĩ rằng cần chọn một từ mang ý nghĩa trung gian - “hồi hương có trật tự” để hai bên thỏa hiệp với nhau và cuối cùng thỏa hiệp đã thành công. “Rõ ràng, chỉ có vốn ngoại ngữ vững mới có thể nghĩ ra được giải pháp trong tình thế đó", ông nói.

Làm phiên dịch, theo nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan cũng không thể thiếu sự nhạy bén và khéo léo. Sau Hội nghị Paris, ông làm phiên dịch tháp tùng Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm Liên Xô. Đoàn đến thăm thành phố Saint-Petersburg tham dự một cuộc mít tinh lớn và có Thủ tướng Liên Xô đi cùng. Thời điểm đó giữa Việt Nam và Liên Xô có những điểm đồng lớn nhưng cũng có khác biệt. Tại cuộc mít tinh, khi Thủ tướng Liên Xô đọc diễn văn thì phía ta nhận thấy có những quan điểm không trùng, do vậy, Tổng Bí thư Lê Duẩn có nói với Thủ tướng Phạm Văn Đồng bác bỏ. Nhưng giữa đông đảo công chúng, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã xử lý rất khéo léo, ông không bác bỏ quan điểm mà nêu cao tư tưởng của Lê Nin.

“Tôi phải dịch những lời đó của Thủ tướng trước hàng nghìn người, đó là một áp lực vô cùng lớn. Thủ tướng Phạm Văn Đồng phát biểu rất hùng hồn, vì thế, tôi cũng phải thể hiện ý của ông hùng hồn như vậy, đó là pha ứng phó rất khó nhưng tôi cũng đã xử lý được”, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan nhớ lại. "Sau khi về nước, Thủ tướng Phạm Văn Đồng mới nói những điều nhạy cảm không nên thể hiện trước công chúng, từ đây, tôi cũng học được rằng trước công chúng không thể để đối tác mất mặt và cần ứng xử khéo léo”.

Những vốn liếng trong nghề dịch có lần giúp ông “cứu thua” các sự kiện đối ngoại. nguyên Phó Thủ tướng nhắc lại kỷ niệm tại Hội nghị Thượng đỉnh APEC Thượng Hải, khi ông là Bộ trưởng Bộ Thương mại. Từ châu Âu, ông đáp máy bay về Thượng Hải và gặp Thủ tướng Phan Văn Khải. Tại Thượng Hải, Thủ tướng Phan Văn Khải đã gặp Tổng thống Nga Putin, nhưng cả hai bên đều không có phiên dịch viên. Vậy là ông Vũ Khoan phải làm phiên dịch “bất đắc dĩ”.

Khi ấy, Tổng thống Nga Putin rất ngạc nhiên về trình độ tiếng Nga của ông và cũng ngạc nhiên khi từ một phiên dịch viên thời trẻ, ông đã trở thành một Bộ trưởng, Bí thư Trung ương Đảng.

ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan
Ông Vũ Khoan phát biểu tại Tọa đàm “Phiên dịch ngoại giao: 75 năm ký ức và con người”, ngày 27/2 tại Hà Nội. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Bao thuốc của Bác Hồ

Tấm gương sáng, bậc thầy với nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan và với các thế hệ phiên dịch đối ngoại Việt Nam chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Bác Hồ biết chín thứ tiếng và cho đến khi ngoài 70 tuổi vẫn còn chăm học ngoại ngữ.

Nguyên Phó Thủ tướng hồi tưởng: “Có lần tôi lên dịch cho Bác, trong khi chờ khách đến, tôi thấy Bác lấy thuốc lá ra hút. Trong hộp thuốc lá có mẩu giấy, Bác cứ lẩm nhẩm đọc. Tôi không dám hỏi, nhưng nghe thì thấy Bác lẩm nhẩm tiếng Nga. Tôi mới hỏi: Bác muốn học tiếng Nga ạ? Bác nói mình vốn biết tiếng Nga nhưng do lâu năm không sử dụng nên vốn từ vựng bị rơi rụng, thành ra giờ phải học lại”.

Bác để một mảnh giấy trong hộp thuốc, trên có ghi 10 từ tiếng Nga. Mỗi ngày Bác hút khoảng 1 bao thuốc lá, tương đương 20 điếu. Cứ mỗi lần mở hộp thuốc lấy 1 điếu là Bác lại nhẩm đọc từ mới. Mỗi ngày 10 từ, cho rơi rụng đi thì cũng học được 5–7 từ. “Cả đời tôi gặp biết bao người nhưng chưa thấy ai chăm học ngoại ngữ như Bác Hồ cả”, nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan thán phục.

Bác Hồ rất giỏi tiếng Anh. Ông Vũ Khoan kể lại: “Mới đầu nghe đồn Bác biết tiếng Anh, tôi nghĩ chắc Bác cũng biết chứ không thạo. Nhưng lần lên dịch ở Phủ Chủ tịch, nghe Bác nói tiếng Anh với khách mà tôi thấy sợ, Bác nói giỏi quá. Sau tôi có đọc lại những lá thư Bác Hồ viết cho Quốc tế cộng sản bằng tiếng Anh, thì đúng là chữ Bác thật, viết rất chuẩn. Thế ra tiếng Anh của Bác rất giỏi chứ không như người ta nghĩ Bác chỉ giỏi tiếng Pháp đâu”.

Nguyên Phó Thủ tướng cho biết Bác Hồ nói tiếng Trung Quốc không hay lắm, vì Bác nói giọng Quảng Đông (chứ không phải giọng Bắc Kinh). Nhưng bù lại, vốn chữ Hán của Bác lại “rất thâm hậu”. Ngoài thạo tiếng nước ngoài, Bác Hồ còn biết cả tiếng dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mán...

“Đời tôi thấy hai người rồi, một ông Nga, một ông Trung Quốc, trông thấy Bác Hồ là ‘xỉu’, không dịch được. Cho nên phiên dịch giỏi là phải có bản lĩnh, không được sợ, phải bình tĩnh ứng phó”, ông Vũ Khoan chia sẻ.

Trước đây nhiều người nghĩ phiên dịch là công việc dễ dàng nhưng thực sự đây là một công việc khó khăn, vất vả và không hề đơn giản. Rất nhiều cán bộ lãnh đạo trong Bộ Ngoại giao đều từng trưởng thành từ phòng phiên dịch hoặc từng là phiên dịch. Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đề xuất Bộ Ngoại giao nên tổ chức thêm các khóa đào tạo về phiên dịch để phiên dịch trở thành một ngành; bồi dưỡng các cán bộ trong ngành kiến thức về ngoại giao, lịch sử ngoại giao, kinh tế quốc tế…

“Phiên dịch phải biết tất cả, không trừ một lĩnh vực nào”, ông nói, đồng thời đề xuất nhiều chính sách cho các cán bộ làm nghề phiên dịch. Nếu không có chính sách tốt thì ngành ngoại giao sẽ không thể có cán bộ giỏi.

“Thông điệp của tôi đưa ra đối với thế hệ mới của ngành phiên dịch đó là: Chính sách, chính sách và chính sách. Hiện nay chúng ta mới chỉ có phiên dịch tầm quốc gia nhưng vẫn chưa có những phiên dịch tầm quốc tế”, nguyên Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan

Phóng sự: Phiên dịch Ngoại giao - 75 năm ký ức và con người

TGVN. Chính thức được thành lập theo Sắc lệnh số 47 ngày 07/4/1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký, đội ngũ phiên dịch của ...

ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan

Phiên dịch ngoại giao: Chuyện những “lính đặc nhiệm” chỉ nhận lệnh, không thoái thác

TGVN. Một mùa xuân mới đang về, gió thầm thì, mưa lắc rắc. Thông điệp của trời xuân, mưa xuân là gì nhỉ, ai dịch?

ve mien ky uc phien dich voi nguyen pho thu tuong vu khoan

Cựu Đại sứ Nguyễn Trọng Vĩnh trong ký ức người phiên dịch

TGVN. Với ông Nguyễn Ngọc Diên, từng làm cán bộ phiên dịch tại Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, cựu Đại sứ Nguyễn ...

Đọc thêm

Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Nga tự bào chữa, nhắc nhở phương Tây 'càng gửi vũ khí tới Ukraine thì xung đột càng kéo dài'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lặp lại lời nhắc nhở từng nhiều lần đưa ra về việc phương Tây tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine.
Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh: Raphinha là tân binh của Chelsea; MU đón 2 tuyển thủ Hà Lan; Newcastle ký Botman 5 năm

Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh: Raphinha là tân binh của Chelsea; MU đón 2 tuyển thủ Hà Lan; Newcastle ký Botman 5 năm

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên ...
'No' đòn trừng phạt, ‘đùa’ trên thị trường năng lượng… Nga bắt đầu trả giá?

'No' đòn trừng phạt, ‘đùa’ trên thị trường năng lượng… Nga bắt đầu trả giá?

Baoquocte.vn. Bất chấp nhiều lần phủ nhận chính thức thì những nỗ lực chung của thế giới dân chủ vẫn đang gây ra thiệt hại ngày càng lớn cho nền kinh ...
Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Sáng ngày 29/6, tại Hà Nội, Đối thoại Biển lần thứ 8 với chủ đề 'Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á' đã ...
Quảng Ninh phát triển trong trạng thái bình thường mới, tăng trưởng kinh tế giữ vững hai con số

Quảng Ninh phát triển trong trạng thái bình thường mới, tăng trưởng kinh tế giữ vững hai con số

Baoquocte.vn. Tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh 6 tháng đầu năm 2022 ước đạt 10,66% - đứng thứ 4 trong vùng Đồng bằng sông Hồng.
Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 30/6. âm lịch hôm nay 30/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 30/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 30 tháng 6 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 30/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Khi ca sĩ Lâm Khánh Chi diện mẫu váy đầm giống các hoa hậu Việt

Khi ca sĩ Lâm Khánh Chi diện mẫu váy đầm giống các hoa hậu Việt

Baoquocte.vn. Gần đây, ca sĩ Lâm Khánh Chi thường chọn mặc các mẫu váy giống Hoa hậu Đỗ Thị Hà, Thùy Tiên, Đỗ Mỹ Linh để khoe dáng khi đi sự ...
Giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam – Nhật Bản

Giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam – Nhật Bản

Baoquocte.vn. Từ ngày 5-6/7 sẽ diễn ra Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam - Nhật Bản 2022.
Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Sáng ngày 29/6, tại Hà Nội, Đối thoại Biển lần thứ 8 với chủ đề 'Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á' đã khai mạc.
Ngày hội thiếu nhi và gia đình làng Việt tại Washington D.C, Hoa Kỳ

Ngày hội thiếu nhi và gia đình làng Việt tại Washington D.C, Hoa Kỳ

Baoquocte.vn. Hội phu nhân phu quân phối hợp với Công đoàn Đại sứ quán Việt Nam và tổ chức 'Ngày hội thiếu nhi và gia đình làng Việt'.
Việt Nam tái khẳng định ủng hộ lời kêu gọi ngừng bắn toàn cầu của Tổng thư ký Liên hợp quốc

Việt Nam tái khẳng định ủng hộ lời kêu gọi ngừng bắn toàn cầu của Tổng thư ký Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Để thúc đẩy ngừng bắn, cần tăng cường việc tuân thủ các Nghị quyết 2532, 2565 và các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Khoá họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp Việt Nam-Áo về hợp tác kinh tế và thương mại

Khoá họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp Việt Nam-Áo về hợp tác kinh tế và thương mại

Baoquocte.vn. Hai đồng Chủ tịch Ủy ban hỗn hợp Việt Nam-Áo dành thời gian trao đổi, thống nhất các biện pháp thúc đẩy triển khai các nội dung hợp tác.
Cán bộ ngoại giao, phóng viên báo chí nước ngoài trải nghiệm Đà Nẵng

Cán bộ ngoại giao, phóng viên báo chí nước ngoài trải nghiệm Đà Nẵng

Baoquocte.vn. Ngày 24-26/6, đại diện phóng viên báo chí nước ngoài thường trú và nhân viên ngoại giao một số Đại sứ quán tại Việt Nam đã có chuyến thăm Đà Nẵng.
Tăng cường hợp tác quốc tế: Động lực mới  để phát triển ngành Halal Việt Nam

Tăng cường hợp tác quốc tế: Động lực mới để phát triển ngành Halal Việt Nam

Baoquocte.vn. Chiều 28/6, đã diễn ra Hội nghị “Tăng cường hợp tác quốc tế để phát triển ngành Halal Việt Nam” theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến..
Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch làm việc với Cơ quan di trú Ukraine

Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch làm việc với Cơ quan di trú Ukraine

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch đề nghị các cơ quan hữu quan Ukraine có biện pháp hỗ trợ linh hoạt, kịp thời đối với nguyện vọng của cộng đồng người Việt.
Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ người Việt bị sát hại tại Osaka, Nhật Bản

Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ người Việt bị sát hại tại Osaka, Nhật Bản

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao theo dõi sát quá trình điều tra, triển khai biện pháp bảo hộ người Việt cần thiết và hỗ trợ thu xếp hậu sự theo nguyện vọng của gia đình.
Đại sứ quán Việt Nam thông tin về trường hợp nam công dân Việt Nam mất tích tại Israel

Đại sứ quán Việt Nam thông tin về trường hợp nam công dân Việt Nam mất tích tại Israel

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Israel đã làm việc với Bộ Ngoại giao Israel và cảnh sát sở tại để phối hợp xử lý và triển khai công tác bảo hộ công dân.
Việc sơ tán người Việt Nam tại Ukraine đã cơ bản hoàn tất

Việc sơ tán người Việt Nam tại Ukraine đã cơ bản hoàn tất

Baoquocte.vn. Đến nay, việc sơ tán người Việt Nam tại Ukraine đã cơ bản hoàn tất, đáp ứng hầu hết nguyện vọng về nước của người dân.
Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan hỗ trợ kịp thời công dân gặp nạn

Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan hỗ trợ kịp thời công dân gặp nạn

Baoquocte.vn. Hay tin thuyền viên Việt Nam trên tàu hàng Phú An-368/17 TV gặp nạn, Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan đã liên lạc với sở tại để bảo hộ công dân.
Đại sứ quán và nhiều hội đoàn, cá nhân người Việt ở Đức nỗ lực hỗ trợ bà con sơ tán từ Ukraine

Đại sứ quán và nhiều hội đoàn, cá nhân người Việt ở Đức nỗ lực hỗ trợ bà con sơ tán từ Ukraine

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Đức và nhiều hội đoàn, cá nhân người Việt đã vào cuộc hỗ trợ bà con sơ tán từ Ukraine.
Việc đài thọ cho các đoàn khách nước ngoài thăm Việt Nam được quy định ra sao? (Phần 1)

Việc đài thọ cho các đoàn khách nước ngoài thăm Việt Nam được quy định ra sao? (Phần 1)

Baoquocte.vn. Điều 27 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc đài thọ cho các đoàn khách nước ngoài thăm Việt Nam.
Quy định về xe mô-tô hộ tống, xe cảnh sát dẫn đường đoàn khách cấp cao nước ngoài

Quy định về xe mô-tô hộ tống, xe cảnh sát dẫn đường đoàn khách cấp cao nước ngoài

Baoquocte.vn. Điều 26 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định về xe mô-tô hộ tống, xe cảnh sát dẫn đường khách cấp cao nước ngoài thăm Việt Nam
Thu xếp phòng khách danh dự đón, tiễn khách cấp cao nước ngoài tại sân bay

Thu xếp phòng khách danh dự đón, tiễn khách cấp cao nước ngoài tại sân bay

Baoquocte.vn. Điều 25 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc thu xếp phòng khách danh dự đón, tiễn khách cấp cao nước ngoài tại sân bay
Treo Quốc kỳ khi đón khách cấp cao nước ngoài (Phần 2)

Treo Quốc kỳ khi đón khách cấp cao nước ngoài (Phần 2)

Baoquocte.vn. Điều 24 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc treo Quốc kỳ khi đón tiếp khách cấp cao nước ngoài thăm.
Treo Quốc kỳ khi đón khách cấp cao nước ngoài (Phần 1)

Treo Quốc kỳ khi đón khách cấp cao nước ngoài (Phần 1)

Baoquocte.vn. Điều 24 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định việc treo Quốc kỳ khi đón tiếp khách cấp cao nước ngoài thăm.
Những quy định về người tháp tùng và thứ tự lễ tân

Những quy định về người tháp tùng và thứ tự lễ tân

Baoquocte.vn. Điều 23 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định về người tháp tùng và thứ tự lễ tân.
Phiên bản di động