5 năm phán quyết PCA về Biển Đông, lập trường của các nước đã 'xoay trục'

Thái Bình
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lập trường của các bên sau 5 năm phán quyết về Biển Đông đã có nhiều sự thay đổi.
Lập trường của các bên sau 5 năm phán quyết Biển Đông
PCA ra phán quyết về vụ kiện Trung Quốc của Philippines vào ngày 12/7/2016 tại The Hague, Hà Lan. (Nguồn: PCA)

Philippines từng gác lại phán quyết

5 năm trước, Bắc Kinh ngang nhiên phủ nhận phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại The Hague bởi phán quyết này cho rằng, những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông là không hề có nền tảng pháp lý.

Ông Lưu Chấn Dân, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc thời điểm đó, nhận định, phán quyết đưa ra tại The Hague hồi tháng 7/2016 chỉ là "tờ giấy lộn" mà Trung Quốc sẽ không thừa nhận hay thi hành.

Trong khi đó, dù Mỹ tuyên bố phán quyết này là vô cùng "quyết đoán", song những đảm bảo an ninh mà nước này đưa ra cho Philippines lại không nhấn mạnh rằng, hiệp ước phòng thủ chung có bao trùm cả những vùng lãnh thổ tranh chấp ở Biển Đông.

Không có nhiều quyền lực để thực thi phán quyết có lợi cho Philippines, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte - người đã nhậm chức sau chiến thắng vang dội vào tháng 5 cùng năm đó - đã đến Bắc Kinh vào tháng 10/2016 và tuyên bố Manila sẽ tạm gác lại phán quyết này.

Các nước đều đột ngột "xoay trục"

Cũng chính trong chuyến đi đó, ông Duterte tuyên bố rằng, "Mỹ đã thua" và chuyển sang nồng nhiệt đón nhận nguồn đầu tư và thương mại từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, giờ đây, sau nhiều năm căng thẳng liên tiếp leo thang ở Biển Đông - một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất trên thế giới - phán quyết lại có một ý nghĩa mới.

Nhân dịp kỷ niệm 5 năm ra phán quyết ngày 12/7, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố hiệp ước phòng thủ chung của Washington với Manila bao hàm cả một cuộc tấn công ở Biển Đông.

Trong khi đó, Bắc Kinh đáp trả bằng cách một lần nữa gọi phán quyết này là một "tờ giấy lộn" và là "trò hề chính trị do Mỹ khởi xướng và thao túng để bôi nhọ và đàn áp Trung Quốc".

Tin liên quan
Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế

Nhà nghiên cứu Collin Koh thuộc Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam Singapore cho rằng, việc các nước viện dẫn phán quyết năm 2016 là điều "đặc biệt khó chịu" đối với Bắc Kinh, song "không thể đe dọa vị thế của Trung Quốc ở Biển Đông".

Ông nói: "Trong những năm qua, đặc biệt là với việc tạo ra các tiền đồn trên đảo nhân tạo cùng đà phát triển ổn định về năng lực quân sự và tuần duyên ở Biển Đông cũng như các khu vực xung quanh, Trung Quốc có vẻ thoải mái và tự tin hơn về vị trí của nước này trong khu vực...

Tôi cho rằng, Bắc Kinh sẽ duy trì lập trường đối với phán quyết năm 2016 và khó có thể lùi bước trước sức ép từ Mỹ hoặc chỉ vì mục tiêu tăng cường quan hệ với ASEAN".

Ông Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, cho rằng Trung Quốc khó có thể nhượng bộ đáng kể trong đàm phán về một quy tắc ứng xử, và áp lực của Mỹ sẽ chỉ khiến Trung Quốc "thận trọng hơn và miễn cưỡng thúc đẩy bộ quy tắc".

Trong tuyên bố được đăng tải trước lễ kỷ niệm phán quyết Biển Đông, Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin khẳng định, phán quyết đã "giải quyết một cách rõ ràng tình trạng của các quyền lịch sử và các quyền hàng hải ở Biển Đông", và rằng Manila hoan nghênh "ngày càng có nhiều quốc gia tham gia ủng hộ phán quyết và những gì mà phán quyết đại diện".

Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng, chính quyền của Tổng thống Duterte, vốn vẫn tiếp tục hoài nghi Mỹ trong khi lại không ngừng vun đắp quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh, có thể sẽ không thay đổi đáng kể lộ trình của mình.

Theo Chester Cabalza, Chủ tịch và người sáng lập Tổ chức Hợp tác An ninh và Phát triển quốc tế, bất chấp tuyên bố của Ngoại trưởng Antony Blinken gần đây về mối quan hệ Mỹ-Philippines, người ta vẫn nghi ngờ về sự chân thành của Mỹ trong việc giúp đỡ đồng minh này.

Tín hiệu rõ nét nhất là việc chính quyền của Tổng thống Duterte tiến hành xem xét Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) được hai bên ký từ năm 1999.

Chuyên gia Cabalza nói: "Đây là một hồi chuông cảnh tỉnh cho chính quyền của Tổng thống Joe Biden... Bất cứ điều gì Washington làm vào lúc này đối với Manila đều thiếu giá trị, và ông Dutterte tìm thấy một số câu trả lời cho sự hoài nghi của mình từ Bắc Kinh.

Trung Quốc đang đi trước Mỹ một bước trong việc ‘lôi kéo’ Philippines, bất chấp chính sách đối ngoại đảo chiều và chính sách ôn hòa của Manila tại Biển Đông".

Biển Đông và chính quyền Philippines mới

Biển Đông cũng được coi là một vấn đề quan trọng trong cuộc bầu cử tổng thống năm tới tại Philippines, nhất là sau tranh chấp tại Đá Ba Đầu.

Ngày càng có nhiều nhân vật trong giới quân sự, những người có xu hướng ủng hộ Mỹ hơn, bất bình về vấn đề này và không hài lòng với điều mà họ cho là sự nhượng bộ của ông Duterte khi không tận dụng hết phán quyết của tòa.

Để đối phó với áp lực trong nước, quân đội Philippines đã tăng cường hiện diện ở các vùng biển mà Manila tuyên bố chủ quyền, và Tổng thống Duterte tuyên bố rằng, các tàu của Philippines ở gần quần đảo Trường Sa sẽ "không lùi một centimeter nào".

Tuy nhiên, bất chấp những thực tế trên, sự nhiệt tình của cử tri đối với ông Duterte không hề giảm sút dù ông không thể tái tranh cử tổng thống, và chỉ bóng gió nói đến khả năng đảm nhận cương vị phó tổng thống, trong khi con gái ông đang dẫn đầu các cuộc thăm dò với tư cách là ứng cử viên tổng thống tiềm năng.

Tin liên quan
Không nản trước cạnh tranh Mỹ-Trung, Indonesia chọn hướng cân bằng Không nản trước cạnh tranh Mỹ-Trung, Indonesia chọn hướng cân bằng 'tinh tế'

Du Chí Dung - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thái Bình Dương, một viện nghiên cứu chính sách tại Trung Quốc - cho rằng, ông Duterte có rất ít lý do để thay đổi lập trường về Trung Quốc ở thời điểm này, vì Bắc Kinh chưa bao giờ công nhận phán quyết của tòa trọng tài.

Ông nói: "Washington không hài lòng với ông Duterte vì ông ấy đã phát triển quan hệ khá thân thiết với Trung Quốc, thay vì có lập trường cứng rắn chống lại nước này bằng phán quyết của tòa trọng tài... Tuy nhiên, Mỹ khó có thể kích động Duterte tỏ ra cứng rắn hơn với Trung Quốc, vì ông ấy cho rằng Philippines có thể hưởng lợi nhiều hơn từ quan hệ hữu nghị hơn là đối đầu với Trung Quốc".

Trong khi đó, Jeffrey Ordaniel, Giám đốc phụ trách các chương trình hàng hải tại Diễn đàn Thái Bình Dương, nhận định việc Tổng thống Duterte thay đổi quan điểm về Biển Đông ở thời điểm hiện tại sẽ chẳng khác nào thừa nhận sự thất bại của "chính sách xoa dịu".

Theo ông, những tuyên bố của Mỹ về phán quyết năm 2016 và hiệp ước quốc phòng sẽ gây "áp lực nhiều hơn đối với Trung Quốc, không nhất thiết khiến họ đảo ngược hướng đi, song sẽ phải suy nghĩ kỹ hơn trước khi leo thang căng thẳng với Manila".

Tuy nhiên, quan điểm của Trung Quốc trong vấn đề này sẽ chỉ ngày càng mạnh mẽ hơn, ngay cả khi tân Tổng thống Philippines tỏ ra đối nghịch hơn với Bắc Kinh.

Giáo sư về chính sách David Denoon - làm việc tại trường Đại học New York, cựu phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - bình luận: "Phát biểu của ông Blinken tái khẳng định cam kết của Mỹ trong việc bảo vệ Philippines là một phần trong nỗ lực tổng thể nhằm đảm bảo với Philippines và các đồng minh khác rằng, Mỹ là một đối tác an ninh đáng tin cậy và sẽ tôn trọng các cam kết trong hiệp ước...

Nhiệm kỳ của Tổng thống Duterte sẽ sớm kết thúc, vì vậy những bình luận của Ngoại trưởng Mỹ có lẽ là nhằm báo hiệu sự ủng hộ lâu dài của Mỹ khi các ứng cử viên kế nhiệm ông Duterte dần lộ diện".

Philippines có cơ sở để cứng rắn với Trung Quốc ở Biển Đông

Philippines có cơ sở để cứng rắn với Trung Quốc ở Biển Đông

Một Hiệp ước với Mỹ, một sự "đồng lòng" phản đối Trung Quốc ở Biển Đông của đông đảo các quốc gia trong và ngoài ...

Điều tàu sân bay qua Biển Đông: Anh khẳng định quyền tự do hàng hải, muốn Trung Quốc tôn trọng

Điều tàu sân bay qua Biển Đông: Anh khẳng định quyền tự do hàng hải, muốn Trung Quốc tôn trọng

Bộ Quốc phòng Anh ngày 20/7 thông báo nước này sẽ điều một nhóm tác chiến tàu sân bay đến những vùng lãnh hải quốc ...

(theo SCMP)

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Israel - Vì sao quốc gia đi đầu về tiêm chủng vaccine mà số ca mắc Covid-19 vẫn tăng

Israel - Vì sao quốc gia đi đầu về tiêm chủng vaccine mà số ca mắc Covid-19 vẫn tăng

Baoquocte.vn. Israel thực hiện chiến dịch tiêm chủng vaccine nhanh hàng đầu, nhưng nới lỏng các quy định giãn cách sớm.
Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận gần 229,3 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,7 triệu người tử vong và xấp xỉ 206 triệu bệnh nhân bình phục.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc Jose Marti

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc Jose Marti

Baoquocte.vn. Nhân dịp thăm chính thức Cuba, Chủ tịch nước đã đến đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc ...
Sao Việt tuần qua: Lùm xùm chuyện Thủy Tiên sao kê từ thiện, 'cô Nam' Phương Oanh đẳng cấp khi làm dâu nhà giàu, Khả Ngân xinh đẹp bên Thanh Sơn

Sao Việt tuần qua: Lùm xùm chuyện Thủy Tiên sao kê từ thiện, 'cô Nam' Phương Oanh đẳng cấp khi làm dâu nhà giàu, Khả Ngân xinh đẹp bên Thanh Sơn

Baoquocte.vn. Khả Ngân quyến rũ bên Thanh Sơn phim 11 tháng 5 ngày, Thủy Tiên in sao kê từ thiện, thời trang đẳng cấp của Phương Oanh - Hương vị tình ...
Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) lên kế hoạch đẩy nhanh quá trình tạo ra một giải pháp thay thế cho Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.
Hà Nội yêu cầu các cơ sở y tế đặt cảnh báo phòng chống dịch Covid-19 ở mức cao nhất

Hà Nội yêu cầu các cơ sở y tế đặt cảnh báo phòng chống dịch Covid-19 ở mức cao nhất

Baoquocte.vn. Công văn khẩn của Sở Y tế Hà Nội đặc biệt lưu ý các bệnh viện không được từ chối tiếp nhận bệnh nhân đi từ vùng dịch Covid-19.
Man Utd vs West Ham (2 -1): Ronaldo thêm kỷ lục, thủ môn De Dea hóa anh hùng, HLV Solskjaer trách trọng tài

Man Utd vs West Ham (2 -1): Ronaldo thêm kỷ lục, thủ môn De Dea hóa anh hùng, HLV Solskjaer trách trọng tài

Baoquocte.vn. Ronaldo ghi bàn cho Man Utd, nhận thêm kỷ lục; Lingard và De Gea ngược dòng ấn tượng; De Gea chia sẻ xúc động; Solskjaer phẫn nộ với trọng tài.
Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ tham dự ngày ASEAN tại thủ đô Ankara

Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ tham dự ngày ASEAN tại thủ đô Ankara

Baoquocte.vn. Ủy ban ASEAN Ankara đã tổ chức Lễ thượng cờ nhân kỷ niệm 54 năm ngày ASEAN dưới sự chủ trì của Đại sứ Malaysia Sazali Mustafa Kamal.
Afghanistan: Taliban đình chỉ công việc của đội ngũ nhân viên nữ, gạch tên Bộ Phụ nữ?

Afghanistan: Taliban đình chỉ công việc của đội ngũ nhân viên nữ, gạch tên Bộ Phụ nữ?

Baoquocte.vn. Taliban ban hành quy định mới yêu cầu các nhân viên nữ làm việc cho chính quyền thủ đô Kabul, Afghanistan ở nhà đến khi có quyết định tiếp theo.
Cuba 'rộng cửa' đón vốn đầu tư từ Việt Nam

Cuba 'rộng cửa' đón vốn đầu tư từ Việt Nam

Baoquocte.vn. Có thể nói, dư địa hợp tác đầu tư, thương mại Việt Nam-Cuba là rất rộng.
Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận gần 229,3 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,7 triệu người tử vong và xấp xỉ 206 triệu bệnh nhân bình phục.
Afghanistan: Taliban đình chỉ công việc của đội ngũ nhân viên nữ, gạch tên Bộ Phụ nữ?

Afghanistan: Taliban đình chỉ công việc của đội ngũ nhân viên nữ, gạch tên Bộ Phụ nữ?

Baoquocte.vn. Taliban ban hành quy định mới yêu cầu các nhân viên nữ làm việc cho chính quyền thủ đô Kabul, Afghanistan ở nhà đến khi có quyết định tiếp theo.
CELAC khẩn thiết kêu gọi Mỹ làm điều này vì Cuba

CELAC khẩn thiết kêu gọi Mỹ làm điều này vì Cuba

Baoquocte.vn. Các thành viên Tổ chức các quốc gia Mỹ Latinh và Caribbean (CELAC) kêu gọi Mỹ chấm dứt phong tỏa kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba.
Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia Scott Morrison lên đường công du Mỹ để tham dự cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo nhóm Bộ tứ.
Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh đang tìm cách xoa dịu tình trạng căng thẳng trong quan hệ với Pháp sau hiệp ước an ninh ba bên mới Mỹ-Anh-Australia (AUKUS).
Phàn nàn về chính phủ Iraq, Tướng Iran thề tiếp tục tấn công các nhóm khủng bố ở nước láng giềng

Phàn nàn về chính phủ Iraq, Tướng Iran thề tiếp tục tấn công các nhóm khủng bố ở nước láng giềng

Baoquocte.vn. Tham mưu trưởng Các Lực lượng Vũ trang Iran cảnh báo, sẽ tiếp tục những cuộc tấn công quân sự nhằm vào các nhóm khủng bố ẩn náu ở miền Bắc Iraq.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Baoquocte.vn. Nhiều người nghĩ chính phủ liên hiệp ở Israel sẽ rất đoản thọ. Tuy nhiên chính phủ này đã qua 100 ngày đầu tiên thành công và yên ổn. TG&VN bình luận.
Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Baoquocte.vn. Chính phủ mới vừa được Taliban công bố lựa chọn một số nhân vật đang bị Mỹ truy nã thể hiện điều gì? Phản ứng của Mỹ? Báo TG&VN bình luận.
Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Tình hình Afghanistan là trọng tâm, song không phải chủ đề duy nhất trong chuyến thăm Trung Đông của hai quan chức cấp bộ trưởng của Mỹ từ ngày 5/9.
Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Baoquocte.vn. Cuộc đua trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide có thể khởi đầu cho sự xuất hiện của một thế hệ chính trị gia và lãnh đạo mới tại Tokyo.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Baoquocte.vn. 20 năm sau sự kiện 11/9, thế giới vẫn chưa thực sự quên được nỗi đau này, cũng như những cơn ác mộng mà chủ nghĩa khủng bố mang lại.
Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Baoquocte.vn. Việc Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tuyên bố sẽ từ chức để ngỏ cánh cửa cho cuộc đua người kế nhiệm.
Ai sẽ đứng đầu chính quyền mới của Afghanistan?

Ai sẽ đứng đầu chính quyền mới của Afghanistan?

Baoquocte.vn. Mullah Abdul Ghani Baradar, nhân vật số 2 của Taliban có khả năng trở thành người đứng đầu chính quyền mới ở Afghanistan.
Tổ chức khủng bố IS: Nỗi sợ hãi của thế giới và những nỗi lo trong tương lai

Tổ chức khủng bố IS: Nỗi sợ hãi của thế giới và những nỗi lo trong tương lai

Baoquocte.vn. Các chiến thuật của IS tàn bạo đến mức, nhóm khủng bố Hồi giáo này còn bị chính tổ chức tiền thân là al-Qaeda tuyệt giao quan hệ.
Phiên bản di động