50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Vy Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Báo Mainichi (Nhật Bản) vừa qua đã đăng bài phân tích của Giáo sư Rumi Aoyama, làm việc tại Viện nghiên cứu châu Á-Thái Bình Dương thuộc Đại học Waseda, trong đó nhìn lịch sử của 50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử
Ngày 29/9/1972, Thủ tướng Nhật Bản lúc đó là Kakuei Tanaka và Thủ tướng Trung Quốc khi đó là Chu Ân Lai đã ký Tuyên bố chung bình thường hóa quan hệ ngoại giao. (Nguồn: Mainichi Japan)

Ước nguyện xưa và nỗi lòng nay

Để đánh dấu kỷ niệm 50 năm bình thường hóa quan hệ, Nhật Bản và Trung Quốc đã nhất trí phát hành một bộ tem đặc biệt vào đúng ngày 29/9, ngày Tuyên bố bình thường hóa quan hệ song phương được ký kết cách đây tròn 50 năm.

Bộ tem thể hiện hình ảnh chú gấu trúc dễ thương được vẽ bằng mực đen (loại mực chuyên được sử dụng để viết thư pháp) đang cầm ngọn trúc kèm với hoa anh đào (quốc hoa của Nhật Bản) và hoa mẫu đơn (quốc hoa của Trung Quốc).

Chú gấu trúc đầu tiên được đưa tới Nhật Bản vào năm 1972, là biểu tượng cho sự kiện bình thường hóa quan hệ giữa 2 quốc gia Đông Bắc Á này.

Ngày 29/9/1972, Thủ tướng Nhật Bản lúc đó là Kakuei Tanaka và Thủ tướng Trung Quốc khi đó là Chu Ân Lai đã ký Tuyên bố chung, trong đó nêu rõ: “Hiện thực hóa nguyện vọng của người dân 2 nước về việc chấm dứt chiến tranh và bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật sẽ đi vào lịch sử quan hệ song phương, đồng thời mở ra kỷ nguyên mới của mối quan hệ này”.

Không giống như bầu không khí cách đây 50 năm, cả Nhật Bản và Trung Quốc đều không lên kế hoạch tổ chức kỷ niệm ngày đáng nhớ này một cách rầm rộ vào năm nay. Quốc tang cựu Thủ tướng Abe Shinzo được cử hành vào ngày 27/9, chỉ 2 ngày trước sự kiện kỷ niệm chính thức, gần như “chiếm sóng” toàn bộ truyền thông Nhật Bản. Tuy nhiên, việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trực tiếp đến Nhật Bản tham dự lễ quốc tang cũng là một hoạt động gây nhiều chú ý.

Nhưng đó chỉ là những lý do bề nổi. Có những nguyên nhân sâu xa đang tạo ra bầu không khí nguội lạnh nhất định trong quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản. Xung đột Nga-Ukraine, căng thẳng ở Eo biển Đài Loan khiến dư luận Nhật Bản thay đổi đáng kể mức độ quan tâm đối với các sự kiện liên quan đến quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản.

Xung đột tại Ukraine khiến người dân Nhật Bản lo lắng rằng cuộc sống bình yên này có thể bị phá hủy bất kỳ lúc nào, đồng thời quan ngại về một tình huống xấu có thể xảy ra ở Eo biển Đài Loan, tác động trực tiếp đến an ninh của Nhật Bản.

Mặt khác, tại Trung Quốc, tiếng nói chỉ trích Nhật Bản ngày càng gia tăng kể từ cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản hồi năm ngoái. Đầu năm nay, Chính phủ Trung Quốc đã cảnh báo Nhật Bản “cần thận trọng trong các bước đi và không nên 'nhặt hạt dẻ trong đống lửa'”. Mức độ thể hiện lập trường của Trung Quốc đối với Nhật Bản đã khiến cho tình cảm của người dân Trung Quốc đối với Nhật Bản giảm sút đáng kể.

Trong bầu không khí đó, ngày 17/8 vừa qua một cuộc hội đàm giữa Cố vấn An ninh Quốc gia Nhật Bản và Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã được tiến hành, kéo dài hơn 7 giờ đồng hồ. Tuy nhiên, bức ảnh được hai bên công bố trên báo chí không có hình ảnh quốc kỳ đằng sau, chỉ có 2 cây xanh cùng 2 quan chức Trung Quốc, Nhật Bản không bắt tay. Tất cả tạo ra cảm giác trống vắng và lạnh lẽo.

Rõ ràng, quan hệ Nhật-Trung đang ở ngã ba đường và đầy khó khăn. Quan hệ giữa 2 nước sẽ ổn thỏa hơn nếu vẫn giữ được cách nhìn và cách tiếp cận trên cơ sở hướng tới ổn định quan hệ song phương phù hợp với tình hình mới.

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử
Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản đứng trước nhiều khó khăn. (Nguồn: China Daily)

Một “vách ngăn mềm" kiềm chế xung đột

50 năm kể từ khi 2 nước tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao, đã có những thay đổi lớn ở nhiều cấp độ, trên cả lĩnh vực chính tị, kinh tế, xã hội ở mỗi nước.

Giai đoạn từ những năm 1970-1980, “tình hữu nghị Nhật Bản-Trung Quốc” là mục tiêu hướng tới của quan hệ song phương. Đặc biệt là những năm 1980, Trung Quốc với nhu cầu khổng lồ về vốn và công nghệ tiên tiến từ các nước phương Tây đã đặt quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc lên vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự của chính sách đối ngoại, thậm chí coi trọng hơn cả Mỹ và các nước châu Âu.

Suốt 5 thập kỷ, quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc đã có những bước chuyển rõ rệt, nhưng dường như có sự tách biệt giữa chính trị và giao lưu nhân dân. Hẳn còn rất ít người Nhật Bản nhớ đến bộ phim Mikan no taikyoku, ra mắt năm 1982 với sự hợp tác của các nhà sản xuất Nhật Bản và Trung Quốc và đã trở thành "cơn sốt" tại Trung Quốc. Sau bộ phim, dư luận nhân dân 2 nước đều kỳ vọng về tương lai tốt đẹp, vượt qua những dư âm sót lại của chiến tranh và hướng tới hòa giải dân tộc. Nhiều người Nhật Bản thời đó đã vô cùng yêu mến đất nước Trung Quốc.

Nhìn vào lịch trình các sự kiện trong năm kỷ niệm 50 năm bình thường hóa quan hệ có thể thấy rõ điều đó. Các cuộc thi hùng biện bằng tiếng Trung, cuộc thi tìm hiểu về Nhật Bản, giao lưu học sinh, sinh viên Nhật-Trung, triển lãm thư pháp, hòa nhạc... được 2 bên phối hợp tổ chức đã gợi nhớ lại bầu không khí của những năm 1980.

Các loại hình giao lưu đa dạng theo phong cách “gấu trúc và hoa anh đào” đang phát huy vai trò quan trọng đối với tổng thể quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc, vốn chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố chính trị và an ninh. Ngay cả khi không nhận được nhiều quan tâm từ chính phủ 2 nước, các hoạt động giao lưu về điện ảnh, ngôn ngữ vẫn không ngừng phát triển. Dường như chính phủ 2 nước đang cố gắng tạo nên một “vách ngăn” an toàn để vấn đề chính trị không làm ảnh hưởng đến giao lưu chính trị và xã hội.

Từ góc độ đó, với bối cảnh tình hình địa chính trị quốc tế ngày càng diễn biến phức tạp, việc chính phủ Nhật Bản và Trung Quốc cùng nỗ lực duy trì liên lạc và đối thoại đóng vai trò quan trọng hàng đầu, và “vách ngăn” để kiềm chế xung đột đang được thúc đẩy.

Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, Trung Quốc-Nhật Bản hướng tới 'tích cực và ổn định'

Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, Trung Quốc-Nhật Bản hướng tới 'tích cực và ổn định'

Cả Trung Quốc và Nhật Bản đều bày tỏ thiện chí sẵn sàng hợp tác, xây dựng quan hệ trong bối cảnh hai bên còn ...

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh: Tăng cường đoàn kết và quan hệ đối tác quốc tế  trong giải quyết các thách thức toàn cầu

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh: Tăng cường đoàn kết và quan hệ đối tác quốc tế trong giải quyết các thách thức toàn cầu

Báo TG&VN trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh tại Phiên thảo luận chung ...

Lý do Nhật Bản và Hàn Quốc bình thường hóa hợp tác quốc phòng sau 6 năm

Lý do Nhật Bản và Hàn Quốc bình thường hóa hợp tác quốc phòng sau 6 năm

Ngày 7/9, Nhật Bản và Hàn Quốc đã nối lại đối thoại quốc phòng cấp cao lần đầu tiên sau 6 năm nhằm đối phó ...

Việt Nam ủng hộ mọi nỗ lực phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên bằng biện pháp hòa bình

Việt Nam ủng hộ mọi nỗ lực phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên bằng biện pháp hòa bình

Vào các ngày 8 và 10/6, Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) đã họp thảo luận về việc dự thảo Nghị quyết của Hội ...

Tuyên bố chung của Mỹ với hai đồng minh Hàn Quốc và Nhật Bản khác biệt khi nhắc đến Nga và Trung Quốc như thế nào?

Tuyên bố chung của Mỹ với hai đồng minh Hàn Quốc và Nhật Bản khác biệt khi nhắc đến Nga và Trung Quốc như thế nào?

Hai tuyên bố chung cấp lãnh đạo Mỹ-Hàn và Mỹ-Nhật trong chuyến công du châu Á đầu tiên của Tổng thống Joe Biden đều tập ...

Đọc thêm

Đẩy mạnh triển khai công tác ngoại giao kinh tế  phục vụ phát triển với các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Đẩy mạnh triển khai công tác ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển với các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Baoquocte.vn. Công tác ngoại giao kinh tế đã trở thành nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Lionel Messi đi bộ hơn 4.600 mét ở lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022

Lionel Messi đi bộ hơn 4.600 mét ở lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022

Baoquocte.vn. Theo thống kê của The Athletic, Lionel Messi là cầu thủ đi bộ nhiều nhất sau lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2022.
Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay (02h00 ngày 29/11) bảng H World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay (02h00 ngày 29/11) bảng H World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Uruguay bảng H World Cup 2022 02h00 ngày 29/11 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng bất ngờ đảo chiều, củng cố vai trò trú ẩn, vẫn phải ‘canh me’ Fed, vàng SJC còn thăm dò

Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng bất ngờ đảo chiều, củng cố vai trò trú ẩn, vẫn phải ‘canh me’ Fed, vàng SJC còn thăm dò

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 29/11, Giá vàng tăng lên mức cao nhất trong hơn một tuần. Giới đầu tư chờ đợi động thái của Fed. Vàng SJC tăng nhẹ.
Giá tiêu hôm nay 29/11, thị trường có xu hướng phục hồi, xuất hiện yếu tố hỗ trợ giá

Giá tiêu hôm nay 29/11, thị trường có xu hướng phục hồi, xuất hiện yếu tố hỗ trợ giá

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang ở một số địa phương, giao dịch từ 58.200 – 62.000 đ/kg.
Thúc đẩy hợp tác giữa tỉnh Udon Thani, Thái Lan và các địa phương Việt Nam

Thúc đẩy hợp tác giữa tỉnh Udon Thani, Thái Lan và các địa phương Việt Nam

Baoquocte.vn. Đại sứ Phan Chí Thành làm việc với ông Wanchai Kongkasem, Tỉnh trưởng tỉnh Udon Thani để bàn các biện pháp thúc đẩy hợp tác địa phương hai nước.
Tin thế giới 28/11: Ukraine thiệt hại nặng ở Bakhmut, Trung Quốc kiên định chống Covid-19

Tin thế giới 28/11: Ukraine thiệt hại nặng ở Bakhmut, Trung Quốc kiên định chống Covid-19

Baoquocte.vn. Nga hoan nghênh đề xuất của Vatican, Mỹ ‘bù đắp’ đạn HIMARS bằng Excalibur, Iran lại triệu Đại sứ Đức… là một số tin thế giới đáng chú ý 24 giờ qua.
Trung Quốc-Mông Cổ củng cố hợp tác song phương, sẵn sàng đưa quan hệ lên 'tầm cao mới'

Trung Quốc-Mông Cổ củng cố hợp tác song phương, sẵn sàng đưa quan hệ lên 'tầm cao mới'

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mông Cổ Ukhnaa Khurelsukh thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 27-28/11.
Anh chuyển giao Ukraine tên lửa dẫn đường, khẳng định duy trì và gia tăng viện trợ cho Kiev

Anh chuyển giao Ukraine tên lửa dẫn đường, khẳng định duy trì và gia tăng viện trợ cho Kiev

Baoquocte.vn. Ngày 28/11, Bộ Quốc phòng Anh tuyên bố đã gửi sang Ukraine tên lửa dẫn đường có độ chính xác cao Brimstone-2.
Trung Quốc phát triển công nghệ không gian quân sự với tốc độ 'chóng mặt', đe dọa uy thế Mỹ trong không gian vũ trụ

Trung Quốc phát triển công nghệ không gian quân sự với tốc độ 'chóng mặt', đe dọa uy thế Mỹ trong không gian vũ trụ

Baoquocte.vn. Ngày 28/11, Trung tướng Mỹ Nina Armagno đánh giá, năng lực quân sự tiến bộ nhanh chóng của Trung Quốc ngày càng đe dọa uy thế của Mỹ trong không gian vũ trụ.
Thụy Điển: 'Chỉ còn một số bước nhỏ' để chính thức là thành viên NATO

Thụy Điển: 'Chỉ còn một số bước nhỏ' để chính thức là thành viên NATO

Baoquocte.vn. Ngày 27/11, Trưởng đoàn đàm phán Thụy Điển Oscar Stenström thông báo Stockholm đã có bước tiến mới trong việc đàm phán gia nhập NATO.
Anh quyết không ngừng viện trợ Ukraine, một nước Bắc Âu tuyên bố vẫn duy trì quan hệ quân sự Nga

Anh quyết không ngừng viện trợ Ukraine, một nước Bắc Âu tuyên bố vẫn duy trì quan hệ quân sự Nga

Baoquocte.vn. Ngày 28/11, Thủ tướng Anh Rishi Sunak tuyên bố duy trì viện trợ quân sự cho Ukraine, Na Uy khẳng định vẫn duy trì các kênh liên lạc với Nga.
Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Baoquocte.vn. COP27 mang lại nhiều kết quả đáng chú ý trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, nhưng chưa đủ để đáp ứng kỳ vọng hiện nay.
Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Baoquocte.vn. Những căng thẳng mới đây chỉ là một phần nổi trong mối quan hệ Serbia-Kosovo phức tạp và nhiều sóng gió.
‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Trong thời gian gần đây, việc Trung Quốc tích cực mở rộng ảnh hưởng tại Mỹ Latinh đã không còn xa lạ.
Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Baoquocte.vn. Mặc dù có thể đi kèm một số điều chỉnh nhỏ, song về cơ bản, chính sách đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ sẽ không có nhiều thay đổi.
Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Bầu cử giữa kỳ Mỹ, bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện Mỹ và 35 ghế tại Thượng viện Mỹ đã chính thức diễn ra.
Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Baoquocte.vn. COP27 diễn ra trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều thay đổi lớn, tác động đáng kể tới cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

COP27 và kỳ vọng của các nước nhỏ

Baoquocte.vn. Năm nay, các quốc gia dự COP27 sẽ cùng thoả thuận về bồi thường khí hậu.
Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Những điều có thể bạn chưa biết về bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể mang lại nhiều thay đổi đáng chú ý tới chính sách của Washington dưới thời ông Joe Biden trong hai năm tới.
Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Những nỗ lực chống biến đổi khí hậu nào sẽ được thúc đẩy tại Hội nghị COP27?

Baoquocte.vn. Hội nghị COP27 diễn ra tại Ai Cập từ ngày 6-18/11. Dưới đây là những điều cần biết về nỗ lực chống biến đổi khí hậu tại Hội nghị năm nay.
Kinh tế thị trường xã hội: Nguồn gốc tư tưởng và thực tế áp dụng tại Đức [Kỳ cuối]

Kinh tế thị trường xã hội: Nguồn gốc tư tưởng và thực tế áp dụng tại Đức [Kỳ cuối]

Baoquocte.vn. Trong phần II, tác giả nêu nội hàm, ý nghĩa của mô hình kinh tế thị trường xã hội, cũng như thực tế áp dụng tại Đức.
Phiên bản di động