CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ-TRUNG QUỐC

Chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ-Trung Quốc : Có hay không?

Hà Linh
TGVN. Phải chăng thế giới đang chứng kiến cuộc chiến tranh lạnh công nghệ giữa Mỹ-Trung Quốc? Mỹ triển khai chính sách ra sao? Trung Quốc đối phó thế nào? Và những kịch bản nào sẽ xảy ra trong tương lai gần?
TIN LIÊN QUAN
Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc: Sau hàng loạt đòn trả đũa, hai bên lại 'khẩu chiến'
Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa
Chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ-Trung Quốc : Có hay không?
Tổng thống Trump đã định hướng chiến lược cho cạnh tranh công nghệ của Mỹ với Trung Quốc. (Nguồn: AP/TTXVN)

Sau 3 năm rưỡi nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, cuối cùng Mỹ đã xây dựng được một chiến lược toàn diện trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc.

Mỹ-Trung Quốc “cắt đứt” về công nghệ

Từ việc cắt đứt nguồn cung đối với các công ty công nghệ khổng lồ của Trung Quốc đến việc ngăn cản các thỏa thuận mua bán dây cáp viễn thông ngầm dưới biển, các biện pháp của Chính quyền Tổng thống Trump thường không đầy đủ, có tính ứng biến và thậm chí tổn hại đối với những thế mạnh to lớn của hệ thống đổi mới sáng tạo của Mỹ.

Tuy nhiên, những biện pháp này xác lập nguyên tắc cơ bản trong chính sách công nghệ của Mỹ đối với Trung Quốc trong tương lai gần, cụ thể là hạn chế dòng chảy công nghệ vào Trung Quốc, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và đầu tư vào các công nghệ mới nổi trong thị trường nội địa Mỹ. Ngay cả chính quyền mới cũng khó có thể tách rời những nguyên tắc cơ bản này.

Chiến lược ứng phó của Trung Quốc cũng đã hình thành rõ nét. Trung Quốc đang chạy đua để phát triển các sản phẩm bán dẫn và các công nghệ cốt lõi khác để giảm sự dễ bị tổn thương do lệ vào chuỗi cung ứng của Mỹ.

Để thực hiện mục tiêu này, lãnh đạo Trung Quốc huy động các công ty công nghệ, thắt chặt quan hệ với các nước tham gia Sáng kiến Vành đai, Con đường và duy trì chiến dịch gián điệp mạng - công nghiệp. Đường nét của “chiến tranh lạnh công nghệ” đã bộc lộ rõ mặc dù ai sẽ hưởng lợi từ cuộc ganh đua này là điều chưa rõ. Đổi mới sáng tạo sẽ diễn ra chậm hơn và đắt đỏ hơn trong một thế giới công nghệ bị phân tách. Báo cáo của Ngân hàng Deutsch Bank dự tính giá của chiến tranh công nghệ sẽ lên tới hơn 3.500 tỷ USD trong 5 năm tới. Tuy nhiên, lãnh đạo cả hai nước đều đang đẩy nhanh việc phát triển công nghệ nội địa và coi đây là vấn đề an ninh quốc gia.

Chặn dòng chảy công nghệ

Tin liên quan
Thượng đỉnh EU-Trung Quốc: Phép thử mối quan hệ song phương Thượng đỉnh EU-Trung Quốc: Phép thử mối quan hệ song phương

Tổng thống Trump đã định hướng chiến lược cho cạnh tranh công nghệ của Mỹ với Trung Quốc. Nếu chính quyền ở Mỹ thay đổi, điều chỉnh sẽ diễn ra ở cấp độ chính sách. Ví dụ như để xử lý các lo ngại liên quan đến kiểm duyệt và an toàn dữ liệu của các ứng dụng TikTok, WeChat, Mỹ cuối cùng có thể lựa chọn việc thay thế lệnh cấm toàn bộ đối với nước xuất xứ bằng một khuôn khổ chính sách điều chỉnh mạnh mẽ hơn. Và chính quyền mới ở Mỹ cũng có thể đưa ra những thay đổi chính sách rộng lớn tác động tới cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung.

Nếu Mỹ củng cố quan hệ với đồng minh thì đây có thể là những đối tác sẵn sàng cùng phát triển các chuẩn mực quốc tế, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhạy cảm và các công nghệ mới nổi khác.

Chính quyền Tổng thống Trump đã đề xuất tăng 30% chi tiêu phi quân sự dành cho khoa học thông tin lượng tử và trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực nghiên cứu khoa học khác cũng có thể được ưu tiên tài trợ. Chính sách nhập cư khôn ngoan hơn có thể ngăn những nhân lực tài năng và sáng giá nhất tìm kiếm cơ hội ở Australia, Canada, EU và Anh thay vì ở Mỹ. Tuy nhiên, tất cả những thay đổi này vẫn xoay quanh chiến lược cơ bản đó: chặn dòng chảy công nghệ vào Trung Quốc, dịch chuyển một phần chuỗi cung ứng công nghệ cao và tăng cường hệ thống đổi mới sáng tạo của Mỹ.

Kết quả là hiện nay Trung Quốc đang chuẩn bị cho một tương lai mà Trung Quốc sẽ không thể dựa vào Mỹ về các công nghệ thiết yếu. Năm 2020, Chính phủ Trung Quốc thông qua kế hoạch 5 năm theo đó các tỉnh, địa phương và các công ty sẽ đầu tư khoảng 1.400 tỷ USD để xây dựng “cơ sở hạ tầng mới” bằng Trí tuệ nhân tạo (AI), các trung tâm dữ liệu, 5G, Internet công nghiệp và các công nghệ mới khác. Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đặc biệt tập trung tìm cách giảm bớt sự lệ thuộc vào Mỹ về sản phẩm bán dẫn. Tháng 10/2019, Trung Quốc thành lập Quỹ bán dẫn trị giá 29 tỷ USD và đưa ra các chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp chip bán dẫn như ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, và khuyến khích các công ty bán dẫn quốc tế di rời sang Trung Quốc.

Học thuyết “lưu chuyển kép”

Chiến tranh lạnh công nghệ Mỹ-Trung Quốc : Có hay không?
Chính phủ Trung Quốc đã thất bại trong việc thu hẹp khoảng cách với Mỹ trong lĩnh vực chất bán dẫn và hiện cũng khó có thể đạt được đột phát trong tương lai gần. (Minh hoạ của SCMP)

Nỗ lực làm giảm sự phụ thuộc công nghệ dường như tạo động lực thúc đẩy chương trình nghị sự kinh tế lớn hơn của Trung Quốc. Các hãng truyền thông nhà nước vừa quảng bá khái niệm kinh tế mới của Chủ tịch Tập Cận Bình với tên gọi “học thuyết lưu chuyển kép”, theo đó Trung Quốc ưu tiên tiêu dùng, thị trường và công ty nội địa để thúc đẩy sự tự chủ công nghệ sau nhiều thập kỷ phát triển dựa vào xuất khẩu. Theo The Wall Street Journal, Trung Quốc đang tìm cách nhận diện các công ty và ngành công nghiệp bị đặc biệt tổn thương vì trừng phạt của Mỹ để Chính phủ hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu và phát triển.

Chính phủ Trung Quốc cũng đang tìm cách huy động các công ty công nghệ tư nhân để ủng hộ các mục tiêu quốc gia. Trong một cuộc gặp với các doanh nghiệp Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi lòng yêu nước và tinh thần sáng tạo của các doanh nghiệp, hơn một nửa số 25 lãnh đạo doanh nghiệp được triệu tập gặp là các công ty trong lĩnh vực công nghệ mới nổi như sản xuất chíp, trí tuệ nhân tạo và sản xuất thông minh. Trong khi tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Trung Quốc quan tâm tới những giải pháp nguồn gốc mở vì cho rằng những giải pháp này không bị ảnh hưởng bởi chính sách trừng phạt của Mỹ. Tập đoàn Huawei cam kết đầu tư 1 tỷ USD nhằm thu hút các nhà phát triển các giải pháp nguồn gốc mở thay thế cho các dịch vụ di động Google và Trung Quốc tích cực và nhiệt thành tham gia vào dự án chíp nguồn gốc mở RISC-V.

Kịch bản xấu nhất với Trung Quốc

Tin liên quan
Trung Quốc đơn độc Trung Quốc đơn độc

Trong kịch bản xấu nhất, Trung Quốc vẫn giữ một công cụ chính sách trả đũa mạnh mẽ: Trung Quốc luôn có thể phản công lại các công ty công nghệ Mỹ. Bộ Thương mại Trung Quốc được cho là đã chuẩn bị một “danh sách các thực thể không đáng tin cậy” gồm cá nhân và doanh nghiệp nước ngoài, những công ty đã cắt đứt nguồn cung đối với các công ty Trung Quốc vì những lý do phi kinh tế có thể phải chịu trừng phạt đối với hoạt động tại Trung Quốc như lệnh cấm hoặc hạn chế thương mại, đầu tư, các loại giấy phép và chứng nhận. Giới truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp Trung Quốc đề xuất cần phải trừng phạt Apple hoặc Qualcomm để trả giá cho chiến dịch chống tập đoàn Huawei của Washington. Cho đến nay, Bắc Kinh chưa hành động như vậy và vẫn chọn cách hành xử như một tác nhân kiềm chế trong cuộc tranh chấp thương mại với Mỹ.

Về lâu dài, Trung Quốc và Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc cạnh tranh công nghệ lâu dài mà không phụ thuộc vào kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ sắp tới. Cả hai nước đều phải vượt qua những trở ngại chính trị nội bộ sao cho việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo có thể bù đắp thiệt hại mà cuộc ganh đua này tạo ra. Chính sách công nghiệp của Trung Quốc thúc đẩy tiến bộ trong lĩnh vực siêu máy tính cho dù tiếp cận từ trên xuống dưới của Trung Quốc có thể gây ra sự lãng phí, thiếu hiệu quả và dư thừa. Đáng chú ý, bất chấp nỗ lực trong nhiều thập kỷ qua, Chính phủ Trung Quốc đã thất bại trong việc thu hẹp khoảng cách với Mỹ trong lĩnh vực chất bán dẫn và hiện cũng khó có thể đạt được đột phát trong tương lai gần.

Ở Mỹ, các cơ quan hành pháp và Quốc hội ủng hộ rộng rãi việc củng cố đổi mới sáng tạo. Trong 6 tháng qua, Quốc hội đưa ra những dự luật thể hiện cam kết đẩy mạnh sản xuất nội địa chất bán dẫn như tái lập Quỹ Khoa học quốc gia, thành lập đơn vị nghiên cứu quốc gia điện toán đám mây. Một dự luật tạo thuận lợi cho việc cấp thị thực nhập cư cho các cá nhân làm việc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và các công nghệ thiết yếu khác đối với an ninh quốc gia cũng được đưa ra. Sự quan tâm chính trị cao cấp như vậy cần phải được chuyển thành sự ủng hộ lưỡng đảng nhất quán. Ba năm qua là khúc dạo đầu cho cạnh tranh công nghệ quyết liệt đang đến gần. Bắc Kinh đã cho thấy họ sẽ điều chỉnh và phản ứng trước những nỗ lực của Mỹ. Washington cũng phải hành động tương tự.

Bloomberg: Mỹ có lợi thế trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc

Bloomberg: Mỹ có lợi thế trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc

TGVN. Hãng tin Bloomberg dẫn nhận định của nhiều chuyên gia cho rằng, sự thống trị của đồng USD chính là lợi thế của Mỹ ...

Trung Quốc tiếp tục thách thức Mỹ trên không gian

Trung Quốc tiếp tục thách thức Mỹ trên không gian

TGVN. Bình luận về việc Trung Quốc thử nghiệm thành công tàu vũ trụ tái sử dụng đầu tiên, các chuyên gia Nga cho rằng ...

Phân tách Mỹ-Trung Quốc: Một hành tinh, hai thế giới

Phân tách Mỹ-Trung Quốc: Một hành tinh, hai thế giới

TGVN. Mỹ-Trung Quốc phân tách, xung khắc và cạnh tranh chiến lược khốc liệt là thực tế hiện nay. Học giả nhận diện và lý ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 2/10: Giá vàng thế giới tăng mạnh vượt ngưỡng 1.900 USD kéo vàng SJC qua 56 triệu, giới đầu tư lại đặt cược

Giá vàng hôm nay 2/10: Giá vàng thế giới tăng mạnh vượt ngưỡng 1.900 USD kéo vàng SJC qua 56 triệu, giới đầu tư lại đặt cược

Giá vàng thế giới tăng mạnh mẽ, có khả năng định hình một nấc thang mới, vượt ngưỡng 1.900 USD/ounce.
XSMN 2/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - KQXSMN 2/10/2020

XSMN 2/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - KQXSMN 2/10/2020

XSMN 2/10. KQXS 2/10. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 2 tháng 10 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
XSMB 2/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - KQXSMB 2/10/2020

XSMB 2/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - KQXSMB 2/10/2020

XSMB 2/10. KQXS 2/10. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 2 tháng 10 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
Quảng Ngãi: Phấn đấu hoàn thành thắng lợi các chỉ tiêu phát triển KT-XH

Quảng Ngãi: Phấn đấu hoàn thành thắng lợi các chỉ tiêu phát triển KT-XH

UBND tỉnh đã tập trung chỉ đạo các ngành, các cấp bám sát chủ đề năm 2019.
Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhóm Nghị sỹ Liên đảng trong Quốc hội Anh đối thoại trực tuyến

Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhóm Nghị sỹ Liên đảng trong Quốc hội Anh đối thoại trực tuyến

Hai bên đánh giá cao kết quả Đối thoại trực tuyến, cho rằng đây là một hình thức sáng tạo để tăng cường quan hệ kênh đảng giữa Việt Nam ...
Trẻ em gốc Việt tại Preah Sihanouk, Campuchia đón Tết Trung thu ý nghĩa

Trẻ em gốc Việt tại Preah Sihanouk, Campuchia đón Tết Trung thu ý nghĩa

Trẻ em gốc Việt tại Preah Sihanouk đã được đón Tết Trung thu ý nghĩa tại trụ sở Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tỉnh Preah Sihanouk.
Điện chia buồn Quốc vương Nhà nước Kuwait từ trần

Điện chia buồn Quốc vương Nhà nước Kuwait từ trần

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ đã gửi điện chia buồn khi được tin Ngài Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, Quốc vương Nhà nước Kuwait từ trần.
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài làm việc tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài làm việc tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Minh Khôi dẫn đầu đoàn các Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2020-2023 làm việc với lãnh đạo Bộ ...
Tin thế giới 1/10: Armenia-Azerbaijan vừa đấu súng vừa đấu khẩu; Hậu chuyện tranh luận Bầu cử Mỹ 2020; Ấn Độ triển khai tên lửa 'dằn mặt' Trung Quốc

Tin thế giới 1/10: Armenia-Azerbaijan vừa đấu súng vừa đấu khẩu; Hậu chuyện tranh luận Bầu cử Mỹ 2020; Ấn Độ triển khai tên lửa 'dằn mặt' Trung Quốc

Xung đột Armenia-Azerbaijan tiếp tục căng thẳng, Bầu cử Mỹ 2020, Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc... là những tin thế giới nổi bật 24h qua.
Indonesia 'sốt ruột' nhìn nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc sang Đông Nam Á

Indonesia 'sốt ruột' nhìn nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc sang Đông Nam Á

Việt Nam thuộc số ít các nước có khả năng sẽ nhận được lợi thế trong bối cảnh các nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc.
Nhóm Bộ tứ kim cương họp Ngoại trưởng: Vững tay đôi, chắc tay tư

Nhóm Bộ tứ kim cương họp Ngoại trưởng: Vững tay đôi, chắc tay tư

Nhóm Bộ tứ kim cương bao gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Mỹ và Australia sẽ họp cấp ngoại trưởng trong tuần tới. Trung Quốc phản ứng mạnh. Báo TG&VN bình luận.
Tranh luận Trump-Biden: 5 điểm nhấn trong lần chạm trán đầu tiên

Tranh luận Trump-Biden: 5 điểm nhấn trong lần chạm trán đầu tiên

Cuộc tranh luận Tổng thống đầu tiên giữa 2 ông Trump-Biden là tâm điểm của nước Mỹ và cộng đồng quốc tế ngày 29/9.
Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

Với lợi ích và công cụ cần thiết, Nga có thể là chìa khóa then chốt trong tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan.
Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Thiếu vắng sự nhượng bộ, nỗ lực trung gian hòa giải hiệu quả, xung đột biên giới phức tạp và dai dẳng Armenia-Azerbaijan sẽ khó hạ nhiệt.
Indonesia 'sốt ruột' nhìn nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc sang Đông Nam Á

Indonesia 'sốt ruột' nhìn nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc sang Đông Nam Á

Việt Nam thuộc số ít các nước có khả năng sẽ nhận được lợi thế trong bối cảnh các nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Trung Quốc.
Bầu cử Mỹ: 90 phút đấu khẩu 'kinh hoàng', ứng cử viên chưa hả hê, cử tri thất vọng

Bầu cử Mỹ: 90 phút đấu khẩu 'kinh hoàng', ứng cử viên chưa hả hê, cử tri thất vọng

Sau cuộc tranh luận bão táp giữa hai ứng cử viên tổng thống Mỹ, cử tri đa phần có phản ứng tiêu cực khi thứ họ thấy đơn giản chỉ là một màn đấu khẩu ...
Chuyên gia Mỹ dự báo: Triều Tiên sẽ có chính sách gì sau bầu cử Mỹ ?

Chuyên gia Mỹ dự báo: Triều Tiên sẽ có chính sách gì sau bầu cử Mỹ ?

Chính sách bên miệng hố chiến tranh của Triều Tiên có thể leo thang sau bầu cử Mỹ, theo học giả Mỹ Marcus Noland.
Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Nhìn vào những gì đã thể hiện, ông Donald Trump dường như không đạt được gì, còn ông Joe Biden đã khiến những cử tri dao động có thêm lý do để ủng hộ mình.
Phiên bản di động