Chống biến đổi khí hậu: Chậm nhưng chắc

Phan Quân
Tiến trình thực hiện các mục tiêu về chống biến đổi khí hậu vẫn còn chậm, song đã đạt được một số kết quả thực chất.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(11.28) COP28 tại Dubai sẽ đánh giá quá trình thực hiện cam kết về chống biến đổi khí hậu của các quốc gia tham gia Công ước khung. (Nguồn: Shutterstock)
COP28 tại Dubai sẽ đánh giá quá trình thực hiện cam kết về chống biến đổi khí hậu của các quốc gia tham gia Công ước khung. (Nguồn: Shutterstock)

Với không ít người, thỏa thuận tại Hội nghị Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP25) tại Paris có thể chưa đạt được những gì họ muốn. Nó không mang tính ràng buộc hay chưa thể kết thúc kỷ nguyên sử dụng năng lượng hóa thạch. Tuy nhiên, thỏa thuận đó đã đặt ra một số quy tắc cho những COP tiếp theo. Từ đó, COP28 tại Dubai, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) sẽ lần đầu tiên chứng kiến các quốc gia đánh giá về những gì họ đã làm được và chưa làm được, cùng nhau hướng tới mục tiêu cuối cùng.

Tin liên quan
Từ Thượng đỉnh Trái đất đến COP28 Từ Thượng đỉnh Trái đất đến COP28

Cột mốc tích cực…

Xét trên một số khía cạnh, kết quả của nỗ lực chống biến đổi khí hậu toàn cầu là tích cực hơn so với dự đoán của nhiều người. Tại thời điểm COP25, các chuyên gia đã dự báo tới năm 2100, Trái đất có thể nóng lên tới 3 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp nếu các nước không thay đổi chính sách.

Với chính sách hiện hành, tính toán cho thấy sự nóng lên toàn cầu sẽ dao động ở mức 2,5-2,9 độ C. Đây vẫn là con số đáng ngại và đe dọa nghiêm trọng tới sự sống của hàng tỷ người. Đó là chưa kể tới những ẩn số trong quá trình thực hiện chính sách. Song bản thân thay đổi ấy cũng là một sự cải thiện rõ ràng so với trước đó.

Một phần không nhỏ trong bước tiến này đến từ nguồn năng lượng tái tạo rẻ và phổ biến hơn. Năm 2015, công suất năng lượng mặt trời trên toàn cầu chỉ là 230 GW. Năm 2022, con số này đã là 1050 GW. Các nước cũng đã xây dựng và triển khai chính sách tích cực hơn. Năm 2014, chỉ 12% khí thải CO2 liên quan tới sản xuất năng lượng được đặt dưới cơ chế định giá carbon, mức giá là 7 USD/tấn. Ngày nay, tỷ lệ này là 23%, với mức giá đã tăng gần 5 lần, 32 USD/tấn.

Năm 2015, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IAE) từng nhận định lượng phát thải CO2 sẽ tiếp tục tăng đến những năm 2040. Giờ đây, tổ chức tư vấn liên chính phủ này cho rằng hạng mục trên có thể đạt đỉnh trong vài năm tới. Sau đó, các nước cần giảm thật nhanh phát thải để hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 2 độ C. Phát thải là một phần của sự phát triển. Do đó, góp phần đảo ngược xu hướng này có thể được coi là khởi đầu thành công trên hành trình chống biến đổi khí hậu.

Dĩ nhiên, sẽ là sai lầm nếu cho rằng tất cả những tiến bộ này đến từ COP25 tại Paris. Tuy nhiên, quy trình do sự kiện này khởi xướng đã đặt ra những kỳ vọng mới, đưa khí hậu trở thành vấn đề các quốc gia cần phải thảo luận. Đồng thời, với việc đề cập nỗ lực giảm lượng khí thải CO2 phát ra và loại bỏ nó khỏi bầu khí quyển, COP25 đã đưa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net-zero) tới đại chúng. Năm 2015, chỉ có một quốc gia có cam kết này. 8 năm sau, con số này đã là 101.

Trong lúc thế giới đang chứng kiến hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan, đơn cử như đợt nắng nóng bất thường giữa mùa Xuân ở Brazil tuần trước, COP là diễn đàn quan trọng, nơi các bên công bố ý tưởng mới và tìm kiếm thỏa thuận bên lề. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tạo động lực cho thỏa thuận về phát thải khí methane trước thềm COP. Hai nước cũng cam kết tăng gấp 3 lần sản lượng năng lượng tái tạo vào 2030, mục tiêu UAE mong muốn thúc đẩy tại COP28 năm nay.

(11.28) Mỹ và Trung Quốc mới đây đã đưa ra những cam kết quan trọng về chống biến đổi khí hậu, góp phần thúc đẩy thỏa thuận về phát thải methane - Ảnh: Đặc phái viên Tổng thống Mỹ về chống biến đổi khí hậu John Kerry bắt tay người đồng cấp Trung Quốc Giải Chấn Hoa trong cuộc gặp giữa tháng 11 tại Sunnylands, Mỹ. (Nguồn: Reuters)
Mới đây, Mỹ và Trung Quốc đưa ra cam kết quan trọng về chống biến đổi khí hậu, góp phần thúc đẩy thỏa thuận về phát thải methane. Trong ảnh: Đặc phái viên Tổng thống Mỹ về chống biến đổi khí hậu John Kerry và người đồng cấp Trung Quốc Giải Chấn Hoa trước cuộc gặp tại Bắc Kinh, Trung Quốc tháng 7/2023. (Nguồn: Reuters)

…trên hành trình dài

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cơ chế COP đã một tay “cứu rỗi” thế giới.

Trước hết, thỏa thuận tại COP25 ở Paris đã tạo ra khuôn khổ phát triển năng lượng tái tạo, song lại không cung cấp nguồn vốn cần thiết cho quá trình đó. Theo BloombergNEF, tổ chức nghiên cứu năng lượng có trụ sở tại Mỹ, thế giới sẽ cần gấp đôi mức độ đầu tư để tăng gấp ba sản lượng năng lượng tái tạo cần thiết.

Phần lớn nguồn vốn ấy sẽ đến từ khu vực tư nhân, song động lực cho các khoản đầu tư đó sẽ xuất phát từ nhà nước. Chính phủ các quốc gia phải tái cấu trúc thị trường năng lượng, thúc đẩy phê duyệt giấy phép liên quan, nhanh chóng mở rộng mạng lưới điện và loại bỏ các chính sách ưu tiên năng lượng hóa thạch sót lại.

Ngay cả khi mọi thứ “thuận buồm xuôi gió”, biến đổi khí hậu cũng không vì thế mà sớm dừng lại. Nguyên nhân chính dẫn đến sự nóng lên toàn cầu là lượng CO2 tích tụ trong khí quyển. Chừng nào quá trình phát thải ròng còn đó, nhiệt độ sẽ tăng. Kể từ COP25, sự nóng lên toàn cầu đã đạt đến mức không thể ngó lơ được nữa. Những thay đổi về khí hậu mới đây là minh chứng cho điều đó: Các tháng 7, 8, 9 và 10 vừa qua đã liên tục phá vỡ kỷ lục về nhiệt độ trong nhiều năm nay.

Tốc độ thay đổi chóng mặt này sẽ không duy trì mãi. Tuy nhiên, cách duy nhất để ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu trước khi đạt phát thải ròng bằng 0 là giảm lượng ánh nắng mặt trời mà Trái đất hấp thụ, thông qua đưa các “hạt” vào tầng bình lưu hoặc làm trắng đám mây trên đại dương. Ý tưởng về “địa kỹ thuật mặt trời” này khiến nhiều nhà khoa học, nhà hoạt động và giới hoạch định chính sách lo ngại. Một số nước lại nghĩ khác. Khi đó, thế giới cần thảo luận về vấn đề này ở cấp độ quốc tế, làm rõ giới hạn và tác động của sáng kiến trên.

Thế giới cũng cần trao đổi sâu hơn về các cơ chế loại bỏ CO2. Giống như “địa kỹ thuật mặt trời”, quá trình này cũng được nhiều người quan tâm, đặc biệt là các công ty dầu mỏ. Họ coi đây là lý do để có thể tiếp tục duy trì sản lượng của mình. Điều này có thể khiến cho quá trình chống biến đổi khí hậu trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đó, các nước cần rõ ràng về kế hoạch loại bỏ CO2 trong vòng tiếp theo của cơ chế Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), diễn ra năm 2025.

Xét cho cùng, chỉ mình COP là không đủ để thay đổi thế giới. Song diễn đàn này có thể góp phần định hình vấn đề, nội dung thảo luận, quy tắc để thúc đẩy quá trình ấy. Dù thế giới còn chặng đường dài trên hành trình chống biến đổi khí hậu, COP có thể tự hào vì những gì đã làm được cho Trái đất này.

Xét cho cùng, chỉ mình COP là không đủ để thay đổi thế giới. Song diễn đàn này có thể góp phần định hình vấn đề, nội dung thảo luận, quy tắc để thúc đẩy quá trình ấy. Dù thế giới còn chặng đường dài trên hành trình chống biến đổi khí hậu, COP có thể tự hào vì những gì đã làm được cho Trái đất này.
Hội nghị COP28: Bàn loại bỏ nhiên liệu hóa thạch tại chính quốc gia sản xuất dầu hàng đầu thế giới - cơ hội phá bỏ điều 'cấm kỵ'?

Hội nghị COP28: Bàn loại bỏ nhiên liệu hóa thạch tại chính quốc gia sản xuất dầu hàng đầu thế giới - cơ hội phá bỏ điều 'cấm kỵ'?

Năm 2023 thế giới không ngừng phá các kỷ lục về khí hậu, các quốc gia dễ bị tổn thương gặp hết thiên tai này ...

Giải pháp cho biến đổi khí hậu: ‘Bắt’ carbon phục vụ hành tinh xanh

Giải pháp cho biến đổi khí hậu: ‘Bắt’ carbon phục vụ hành tinh xanh

Thu giữ và lưu trữ carbon là công nghệ giúp giảm phát thải CO2, góp phần giới hạn mức tăng nhiệt độ trung bình toàn ...

Lũ lụt kéo dài tại Somalia và Kenya, số người thiệt mạng ngày một gia tăng

Lũ lụt kéo dài tại Somalia và Kenya, số người thiệt mạng ngày một gia tăng

Số người thiệt mạng vì lũ lụt do mưa lớn tại Somalia đã tăng lên 96 người.

Hội nghị COP28: Sẵn sàng đóng góp cao hơn vào nỗ lực chung toàn cầu

Hội nghị COP28: Sẵn sàng đóng góp cao hơn vào nỗ lực chung toàn cầu

Việt Nam mong muốn tại COP28, các quốc gia sẽ công bố kế hoạch thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) ...

Việt Nam - trung tâm đa dạng sinh học biển

Việt Nam - trung tâm đa dạng sinh học biển

Việt Nam là 1 trong 10 trung tâm đa dạng sinh học biển và chịu ảnh hưởng nặng nề của tình trạng nước biển dâng.

(theo The Economist)

Bài viết cùng chủ đề

Biến đổi khí hậu

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động