Học giả Pháp: Kazakhstan định vị ở đâu trong quan hệ Trung-Nga?

Minh Vương
Theo học giả người Pháp Emmanuel Véron, liên kết Kazakhstan-Trung Quốc ngày một chặt chẽ có thể tác động tới quan hệ ‘không có giới hạn’ Nga-Trung Quốc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(09.18) Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev tham dự triển lãm về liên kết văn hóa giữa hai nước ngày 14/9. (Nguồn: Akorda
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev tham dự triển lãm về liên kết văn hóa giữa hai nước ngày 14/9. (Nguồn: Akorda)

Trả lời phỏng vấn AFP ngày 14/9, học giả người Pháp Emmanuel Véron, Giáo sư địa chính trị, Viện Ngôn ngữ và Văn minh Đông Phương (Pháp) đã đặt câu hỏi về vai trò của Kazakhstan: Liệu nước này sẽ là “cái gai” trong tuần trăng mật Trung Quốc-Nga, hay viên gạch đầu tiên cho mái nhà chung Á-Âu tại Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) - sáng kiến của Bắc Kinh và Moscow là thành viên nặng ký?

Trong những ngày vừa qua, thủ đô Nur Sultan của Kazakhstan đã trở thành tâm điểm của bàn cờ ngoại giao quốc tế khi đón lãnh đạo Tòa thánh Vatican trong 3 ngày (ngày 13-15/9) và đặc biệt, chuyến thăm ngày 14/9 với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Để chuẩn bị cho sự kiện này, tháng 7/2022, Ngoại trưởng Vương Nghị đã nhấn mạnh Trung Quốc và Kazakhstan “tăng cường hợp tác” trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và con đường (BRI). Trong cuộc điện đàm hồi tháng 2/2022, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev và Chủ tịch Tập Cận Bình đã đồng lòng “mở ra một giai đoạn vàng son 30 năm” trong quan hệ song phương. Bảy tháng sau, Trung Quốc đã tái khẳng định “sự quan tâm lớn dành cho quan hệ với Kazakhstan” khi hai nhà lãnh đạo gặp gỡ tại Nur Sultan ngày 14/9.

Chuyến thăm đặc biệt

Theo Giáo sư Emmanuel Véron, chuyến thăm này có tầm quan trọng đặc biệt như sau.

Trước hết, năm 2013, chính tại Astana (nay là Nur Sultan), Chủ tịch Tập Cận Bình đã khởi động dự án Con đường Tơ lụa mới. Vì thế, chuyến đi thể hiện sự tiếp nối với những gì diễn ra gần 10 năm trước, hàm ý nhắc lại tầm quan trọng của dự án.

Thứ hai, sau Kazakhstan, ông Tập Cận Bình đã dự Thượng đỉnh SCO tại Uzbekistan ngày 15-16/9. Đây là sự kiện mang ý nghĩa lớn về chính trị và ngoại giao, khẳng định khối Á-Âu muốn thoát khỏi cái bóng của phương Tây về nhiều mặt bao gồm kinh tế, thương mại, kỹ thuật, công nghệ chính trị, quân sự và ngoại giao.

Đồng thời, Trung Quốc sẽ đóng vai trò trung tâm của khối, với khu vực Á-Âu làm đối trọng với phần còn lại của thế giới phương Tây, vốn được coi là xoay quanh Mỹ.

Thứ ba, Kazakhstan được chọn làm điểm dừng chân đầu tiên vì nước này là thành viên quan trọng nhất trong số 5 nước Trung Á.

Về khía cạnh địa lý, Kazakhstan nằm ở vị trí chiến lược giữa hai phần “Đông” và “Tây” của địa cầu, là “gạch nối” giữa châu Âu với châu Á.

Về khía cạnh sắc tộc, Trung Quốc-Kazakhstan chia sẻ đường biên giới chung rất dài, sát cạnh với Tân Cương, nơi đa số dân cư theo đạo Hồi thuộc sắc tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ, một phần lớn trong số đó gốc Kazakhstan hay có thân nhân đang sống tại Kazakhstan.

Về khía cạnh kinh tế, Kazakhstan là “mỏ vàng” trong mắt Trung Quốc với đủ mọi kim loại và khoáng sản trên thế giới như urani, mỏ vàng, đồng, cobalt, kim loại hiếm, dầu khí, than đá, khí đốt...

Thứ tư, Trung Quốc theo đuổi mục đích chiến lược và an ninh trong quan hệ với tất cả các nước có chung đường biên giới. Do đó, Bắc Kinh coi Nur Sultan là cửa ngõ vào Trung Á để triển khai Con đường Tơ lụa mới, vươn sang Trung Đông và khối Âu-Á.

Ngoài ra, Kazakhstan là một mắt xích quan trọng để Trung Quốc từng bước “bắt rễ” vào một khu vực vốn thuộc tầm ảnh hưởng của Liên Xô trước kia và Nga ngày nay.

(09.18) Chuyến tàu chở hàng nối Trung Quốc-Kazakhstan xuất phát từ thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. (Nguồn: Tân Hoa xã)
Chuyến tàu chở hàng nối Trung Quốc-Kazakhstan xuất phát từ thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. (Nguồn: Tân Hoa xã)

Rào cản từ Nga

Tuy nhiên, bài toán Kazakhstan của Trung Quốc đang vấp phải trở ngại lớn là ảnh hưởng của Nga với nước cộng hoà từng thuộc Liên Xô. Có tới một phần ba dân số Kazakhstan là người gốc Nga. Nur Sultan là thành viên của Liên minh Kinh tế Á-Âu, cũng như các nước sáng lập Tổ chức An ninh tập thể (CSTO), ý tưởng của Moscow.

Về phía Kazakhstan, cho dù thủ đô đã đổi tên, Dinh Tổng thống đã đổi chủ, nhưng chủ trương duy trì được thế cân bằng giữa hai nước láng giềng lớn là Nga và Trung Quốc vẫn luôn là kim chỉ nam trong chính sách đối ngoại của quốc gia Trung Á này.

Kazakhstan chủ trương thu hút đầu tư của Trung Quốc để phát triển kinh tế, song về an ninh, Nga vẫn là điểm tựa chính. Cùng lúc, Nur Sultan muốn mở rộng bang giao với phần còn lại của thế giới để không bị lệ thuộc quá nhiều vào hai điểm tựa là Bắc Kinh và Moscow. Kazakhstan cũng trông cậy vào các đối tác khác, như châu Âu, Mỹ và cả các nước châu Á khác để giữ vừa đủ khoảng cách với hai nước láng giềng sát cạnh.

Ngoài ra, Kazakhstan không bao giờ quên bản sắc Á-Âu của mình: Liên minh châu Âu (EU) mới là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài quan trọng nhất vào Kazakhstan, cao hơn cả Trung Quốc.

Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay, ông Tokayev đã gặp gỡ nhiều lãnh đạo châu Âu để bàn về chính sách xuất khẩu dầu khí.

Cho dù thủ đô đã đổi tên, Dinh Tổng thống đã đổi chủ, nhưng chủ trương duy trì được thế cân bằng giữa hai nước láng giềng lớn là Nga và Trung Quốc vẫn luôn là kim chỉ nam trong chính sách đối ngoại của quốc gia Trung Á này.

Giáo sư người Pháp Emmanuel Véron nhận định rằng Trung Quốc đang muốn “xâm nhập” vùng ảnh hưởng của Nga: “Nhiều người đã sử dụng hình tượng ‘xe ủi’ khi nói đến áp lực từ phía Bắc Kinh.

Tuy nhiên, Trung Quốc không chỉ mở rộng sự hiện diện ở khu vực Trung Á. Tại miền Đông Siberia, từ hồ Baikal đến tận Vladivostock, các doanh nghiệp của Trung Quốc đang xuất hiện ngày càng nhiều. Riêng tại Trung Á, Kazakhstan là cổng vào cho phép Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng đến tận Turkmenistan, Iran”.

Nhận định này ít nhiều có cơ sở nếu nhìn vào tuyên bố của ông Tập Cận Bình. Theo đó, Bắc Kinh “dành sự ủng hộ tuyệt đối với Kazakhstan trong nỗ lực bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ… kiên quyết ủng hộ cải cách để đảm bảo sự ổn định và phát triển; phản đối bất kỳ thế lực nào muốn can thiệp công việc nội bộ của Kazakhstan”.

Chuyến thăm chính thức Kazakhstan của Chủ tịch Trung Quốc là bằng chứng mới cho thấy sự gần gũi giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, Nga và cả Mỹ chắc chắn sẽ không hào hứng trước quan hệ nồng thắm giữa ông Kassym-Jomart Tokayev và ông Tập Cận Bình.

Bên lề Thượng đỉnh SCO, Thủ tướng Ấn Độ không gặp song phương hai nhà lãnh đạo này

Bên lề Thượng đỉnh SCO, Thủ tướng Ấn Độ không gặp song phương hai nhà lãnh đạo này

Bên lề Hội nghị thượng đỉnh SCO tại Uzbekistan, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi gặp song phương với 4 nhà lãnh đạo.

Trung Quốc sẵn sàng duy trì trao đổi cấp cao với Pháp

Trung Quốc sẵn sàng duy trì trao đổi cấp cao với Pháp

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định điều đó trong cuộc điện đàm với ông Emmanuel Bonne - cố vấn ngoại giao của Tổng ...

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Cuối cùng đã đến hồi kết?

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Cuối cùng đã đến hồi kết?

Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 16/9 tuyên bố Washington sẽ hợp tác với Bắc Kinh trong những vấn đề thuộc về lợi ích của Mỹ, ...

Trung Quốc cáo buộc liên minh AUKUS bắt IAEA làm 'con tin' hòng phổ biến vũ khí hạt nhân

Trung Quốc cáo buộc liên minh AUKUS bắt IAEA làm 'con tin' hòng phổ biến vũ khí hạt nhân

Trong văn bản gửi các thành viên Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Trung Quốc cáo buộc liên minh AUKUS đang tìm ...

Trung Quốc giúp UAE triển khai sứ mệnh Mặt trăng

Trung Quốc giúp UAE triển khai sứ mệnh Mặt trăng

Ngày 16/9, truyền thông Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đưa tin Trung Quốc sẽ giúp nước này triển khai sứ mệnh Mặt ...

Bài viết cùng chủ đề

Châu Á

Đọc thêm

Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Hơn 3.000 cầu thủ tham gia hệ thống giải đấu khu vực, 24 đội bóng xuất sắc tranh tài tại vòng chung kết toàn quốc FAVIJA CHAMPIONS CUP 2026.
Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 lao dốc về ngưỡng 3.500 USD/ounce, khiến nhà đầu tư giữ tâm lý bi quan.
Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động