Khi căng thẳng Armenia-Azerbaijan bùng phát

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Tranh chấp giữa Armenia và Azerbaijan có nguồn gốc từ rất lâu và nhiều lúc đã biến thành xung đột vũ trang nguy hiểm.
TIN LIÊN QUAN
Giao tranh bùng phát trở lại trên biên giới Armenia-Azerbaijan sau một ngày tạm yên ắng
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Baku khẳng định không có ý định tiến hành chiến dịch quân sự
khi cang thang azerbaijan armenia bung phat
Binh sĩ Armenia ở chiến tuyến, chuẩn bị cho cuộc đụng độ với Azerbaijan tại vùng Tavush thuộc Armenia ngày 13/7. vừa qua. (Nguồn: AP)

Tuần qua, cuộc tranh chấp biên giới - lãnh thổ dai dẳng nhất lịch sử thế giới ở dãy núi Caucasus (Kavkaz) lại nóng lên, khiến 20 người thiệt mạng trong cuộc đọ súng ở biên giới giữa Armenia và Azerbaijan, theo tờ Financial Times.

Bạo lực leo thang

Các cuộc giao tranh nổ ra vào ngày 12/7, cách vùng tranh chấp Nagorno-Karabakh 300km về phía Bắc và kéo dài đến tận ngày 15/7. Xung đột ban đầu chỉ là những cuộc đấu súng nhỏ, rồi dần trở thành các cuộc nã pháo vào lãnh thổ của nhau và sử dụng các khí tài quân sự công nghệ cao như máy bay không người lái.

Các cuộc giao tranh cũng đã để lại thương vong. Ngày 14/7, hãng thông tấn APA của Azerbaijan dẫn lời Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Azerbaijan Kerim Veliyev cho biết hai sĩ quan cao cấp, Thiếu tướng Polad Hashimov và Đại tá Ilgar Mirzayev, đã thiệt mạng. Ngoài ra, 11 binh sĩ nước này cũng đã thiệt mạng

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Armenia cho biết, hai cảnh sát và ba binh sỹ của nước này đã bị thương trong các vụ tấn công bằng đạn pháo do Azerbaijan thực hiện. Giới chức Armenia còn cho hay, máy bay không người lái của Azerbaijan đã phát động một cuộc tấn công vào thị trấn Berd thuộc tỉnh Tuvush, nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự, đồng thời cáo buộc Azerbaijan triển khai pháo binh gần làng Dondar Gushchu ở quận Tovuz, cách khu vực biên giới khoảng 10 km.

Hiện vẫn chưa rõ nguyên nhân chính dẫn đến cuộc giao tranh này khi cả hai nước đều cáo buộc lẫn nhau đã “châm ngòi” cho sự leo thang bạo lực. Bộ Quốc phòng Azerbaijan tuyên bố đã đẩy lui cuộc tiến công của quân đội Armenia thực hiện từ vùng Tavush của nước này vào Tovuz của Azerbaijan, trong khi chính quyền Erevan cáo buộc lực lượng của Baku bắn đạn pháo nhằm chiếm giữ các vị trí của Armenia.

Tuy nhiên, theo ông Zaur Shiriyez, nhà phân tích tình hình Caucasus của Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, bạo lực leo thang tại khu vực có thể bắt đầu từ một sự cố nhỏ do hai quốc gia đã mất niềm tin vào tiến trình xây dựng hòa bình đa quốc gia kéo dài hàng thập kỷ. Chỉ một tuần trước đó, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliev chỉ trích mạnh mẽ các cuộc đàm phán nhằm giải quyết tranh chấp với Armenia. Theo Azerbaijan, các cuộc đàm phán dường như chỉ nhằm duy trì hiện trạng, là các lực lượng Armenia chiếm giữ Nagorno-Karabakh, vùng lãnh thổ được quốc tế công nhận là một phần của Azerbaijan.

Mâu thuẫn lịch sử

Tranh chấp Nagorno-Karabakh là một cuộc xung đột lãnh thổ và sắc tộc giữa hai quốc gia Azerbaijan và Armenia liên quan tới vùng Nagorno-Karabakh, nằm ở phía Nam Caucasus, giữa vùng hạ Karabakh và Zangezur, với địa hình là đồi núi và rừng, có diện tích 8.223 km2.

Căng thẳng giữa hai nước thậm chí đã có từ đầu thế kỷ XX. Ngay sau Cách mạng tháng Mười Nga, Azerbaijan và Armenia giành được độc lập và cùng tuyên bố chủ quyền đối với vùng Nagorno-Karabakh. Ngoài chiến tranh giữa hai nước, còn có cuộc chiến giữa quân đội Azerbaijan và những người Armenia ở Nagorno-Karabakh chủ trương ly khai.

Thế nhưng từ khi hai nước trở thành các nước cộng hòa thành viên của nước Nga Xô viết (năm 1920), các căng thẳng này dịu đi trong một thời gian dài. Nagorno-Karabakh được hưởng quy chế khu tự trị và nằm trong nước Cộng hòa XHCN Xô viết Azerbaijan. Như vậy với quá trình hình thành nước Nga Xô viết và sau đó là Liên Xô, mâu thuẫn tại Nagorno-Karabakh tạm lắng đi.

Các cuộc xung đột nổ ra không bao lâu sau khi Quốc hội Nagorno-Karabakh, một tỉnh tự trị thuộc Azerbaijan, bỏ phiếu ủng hộ việc gia nhập Armenia ngày 20/2/1988. Tuyên bố ly khai khỏi Azerbaijan là kết quả của sự bất bình kéo dài từ phía cộng đồng người Armenia ở Nagorno-Karabakh.

Việc Liên bang Xô viết sụp đổ vào năm 1991 đã dỡ bỏ những rào cản cuối cùng ngăn cản hai phía Armenia và Azerbaijan tiến hành một cuộc chiến tổng lực. Một tháng trước đó, Quốc hội Azerbaijan bãi bỏ hiện trạng của Karabakh là một tỉnh tự trị, đổi tên thủ phủ của khu vực này thành “Xankandi”. Ngược lại, một cuộc trưng cầu dân ý diễn ra ở Karabakh, với người Armenia bỏ phiếu áp đảo ủng hộ độc lập. Ngày 6/1/1992, vùng này tuyên bố độc lập từ Azerbaijan.

Thậm chí, từ năm 1991-1994, đối đầu giữa hai nước láng giềng đã leo thang thành hành động quân sự trên diện rộng nhằm giành quyền kiểm soát tại khu vực tranh chấp. Sau sáu năm chiến tranh ác liệt, cả hai phía đều đã sẵn sàng ký lệnh ngưng bắn và trả lại hiện trạng cũ cho Nagorno-Karabakh. Cuộc chiến này, Azerbaijan được cho là thất bại sau khi đã cạn kiệt nguồn nhân lực phải nhờ vào Nga đưa ra giải pháp ngưng bắn. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn nhưng ở mức độ nhỏ hơn.

Vẫn còn bế tắc

Nhằm xoa dịu tình hình, các cuộc đối thoại nhằm tìm kiếm giải pháp cho vấn đề Nagorno-Karabakh đã được tổ chức từ năm 1992 với sự trung gian của nhóm Minsk thuộc Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE), cùng vai trò tham gia của Nga, Pháp, Mỹ, Belarus, Đức, Italy, Thụy Điển, Phần Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, tuy nhiên xung đột vẫn nhiều lần tái diễn.

Kể từ năm 2008, Azerbaijan và Armenia đã tổ chức hơn 10 cuộc gặp cấp cao để giải quyết vấn đề này song chưa tìm được giải pháp do cả hai đều coi vùng lãnh thổ tranh chấp thuộc chủ quyền của mình và không chấp nhận các phương án hòa giải được đưa ra.

Bởi các cuộc đàm phán hòa bình vẫn bị đình trệ, và cộng đồng quốc tế không mấy hứng thú với việc khôi phục chúng, việc sử dụng vũ lực ngày càng trở nên phổ biến tại mặt trận này. Tháng 4/2016, một cuộc giao tranh dữ dội nữa lại tiếp tục nổ ra khiến khoảng 50 người thiệt mạng trong bốn ngày.

Hiện Nga đang là quốc gia sẵn sàng đứng ra làm trung gian để hóa giải tranh chấp trong quan hệ song phương Armenia-Azerbaijan. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã nhanh chóng có cuộc điện đàm với người đồng cấp Armenia Zograb Mnatsakanyan và Azerbaijan Elamr Mamedyarov, kêu gọi các bên xung đột ngay lập tức chấm dứt các hành vi thù địch và tỏ ra kiềm chế.

Tuy nhiên, nguy cơ về một cuộc xung đột quân sự toàn diện hoàn toàn có thể nổ ra nếu tình hình không sớm được kiểm soát. Về mặt quân sự, phần lớn trang bị khí tài của quân đội hai nước đều có nguồn gốc Nga với đặc tính kỹ chiến thuật tương đương nhau. Lục quân Azerbaijan có quân số lớn hơn (khoảng 56.000 người) so với Armenia (khoảng 45.000 người), nhưng giới chuyên gia cho rằng điều đó không phải là yếu tố quyết định chiến thắng.

Không quân Azerbaijan sở hữu khoảng 106 máy bay chiến đấu các loại, trong đó có 13 chiếc MiG-29, 11 cường kích Su-25. Đặc biệt Azerbaijan mua khoảng 34 máy bay không người lái (UAV) của Israel cho nhiệm vụ trinh sát. Ngoài ra, hãng AZAD thuộc nhà thầu Sharq của Azerbaijan còn tự sản xuất được loại UAV cảm tử có thể mang bom nặng khoảng 2 kg.

Trong khi đó, chiến đấu cơ mạnh nhất của Armenia hiện nay là tiêm kích Su-30SM (không có số liệu chính xác về số lượng). Không quân Armenia không quá mạnh với 15 cường kích Su-25, nhưng năng lực phòng không của Armenia, bao gồm hệ thống phòng không tầm xa S-300, tầm trung có S-75 Dvina, S-125 Pechora là một thách thức lớn đối với phi đội tiêm kích của Azerbaijan.

Cuộc đối đầu trực tiếp vừa qua tại biên giới Armenia-Azerbaijan được cho là hiếm khi xảy ra. Nơi xảy ra đụng độ cũng nằm cách xa khu vực lãnh thổ tranh chấp Nagorno-Karabakh. Điều này cho thấy, bất đồng giữa hai nước không chỉ liên quan Nagorno-Karabakh. Căng thẳng giữa hai quốc gia vùng Caucasus này bùng phát, gây lo ngại về sự bất ổn trong khu vực với sự can thiệp từ nhiều nước, do Armenia lâu nay được Nga hỗ trợ, trong khi đó, Azerbaijan nhận được sự hậu thuẫn của Thổ Nhĩ Kỳ và có “bóng dáng” của Mỹ.

Sự leo thang căng thẳng bất ngờ xảy ra khi cả hai quốc gia đều đang vật lộn để ngăn chặn đại dịch Covid-19. Armenia với dân số chỉ 3 triệu người, đã ghi nhận gần 35.000 ca nhiễm Covid-19; trong khi đó, nền kinh tế giàu có nhờ năng lượng của Azerbaijan bị ảnh hưởng nặng nề do giá dầu thế giới giảm.
Đụng độ biên giới Armenia-Azerbaijan tiếp tục leo thang, sử dụng pháo hạng nặng, 1 tướng thiệt mạng

Đụng độ biên giới Armenia-Azerbaijan tiếp tục leo thang, sử dụng pháo hạng nặng, 1 tướng thiệt mạng

TGVN. Các lực lượng của Armenia và Azerbaijan ngày 14/7 tiếp tục đụng độ, sử dụng pháo hạng nặng và máy bay không người lái ...

Xung đột Armenia-Azerbaijan nguy cơ thành 'chiến sự quy mô lớn', Nga kêu gọi kìm chế, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể họp khẩn

Xung đột Armenia-Azerbaijan nguy cơ thành 'chiến sự quy mô lớn', Nga kêu gọi kìm chế, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể họp khẩn

TGVN. Ngày 12/7, giao tranh đã nổ ra ở khu vực biên giới hai nước Azerbaijan và Armenia. Azerbaijan cho hay, các lực lượng Armenia ...

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Đốm lửa nhỏ, nguy cơ lớn

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Đốm lửa nhỏ, nguy cơ lớn

Xung đột ở Nagorno-Karabakh giữa Armenia - Azerbaijan khiến tình hình an ninh khu vực nói riêng và quốc tế nói chung càng phức tạp ...

(tổng hợp)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Nagorno-Karabakh

Đọc thêm

Xe Mazda 6 GT SP 2021 được ra mắt tại Australia, giá từ 36.073 USD

Xe Mazda 6 GT SP 2021 được ra mắt tại Australia, giá từ 36.073 USD

Năm 2021 đón nhận bản cập nhật cho dòng Mazda 6 với điểm mới lớn nhất là sự xuất hiện của mẫu GT SP mới.
Sự kiện giáo dục nổi bật tuần qua: Tranh cãi đề thi học sinh giỏi lớp 9 môn Ngữ văn, 3 học sinh thương vong khi đi trải nghiệm...

Sự kiện giáo dục nổi bật tuần qua: Tranh cãi đề thi học sinh giỏi lớp 9 môn Ngữ văn, 3 học sinh thương vong khi đi trải nghiệm...

Một số sự kiện giáo dục nổi bật tuần qua phải kể đến tranh cãi đề thi học sinh giỏi lớp 9 môn Ngữ văn tại Hà Nội...
Cạnh tranh Mỹ-Trung vẫn là tâm điểm của 2021

Cạnh tranh Mỹ-Trung vẫn là tâm điểm của 2021

Cuộc chiến không tiếng súng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới Mỹ-Trung chắc chắn vẫn là một trong những tâm điểm đáng chú ý nhất trong năm ...
Xuất khẩu của Việt Nam sang Israel tiếp tục hồi phục trong năm 2020

Xuất khẩu của Việt Nam sang Israel tiếp tục hồi phục trong năm 2020

Theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, ước tính cả năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đạt khoảng 700 triệu USD.
Miền Bắc đón không khí lạnh mới, vùng núi đề phòng băng giá, mưa tuyết

Miền Bắc đón không khí lạnh mới, vùng núi đề phòng băng giá, mưa tuyết

Đợt không khí lạnh lần này có cường độ mạnh nhưng nhiệt độ không xuống thấp như đợt vừa qua, thời gian duy trì cũng chỉ kéo dài từ ngày ...
Rơi máy bay trực thăng quân sự ở Philippines, 7 người thiệt mạng

Rơi máy bay trực thăng quân sự ở Philippines, 7 người thiệt mạng

Theo Quân đội Philippnes, chiếc máy bay bị rơi là do lỗi của động cơ khi đang thực hiện nhiệm vụ tiếp tế làm toàn bộ 7 người trên máy ...
Người phụ nữ 'quyền lực thế giới' Hillary Clinton dạy con thế nào?

Người phụ nữ 'quyền lực thế giới' Hillary Clinton dạy con thế nào?

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton luôn xem nuôi dạy cô con gái Chelsea là ưu tiên hàng đầu của cuộc đời mình.
Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates (470-399 TCN) được coi là bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp. Ông cũng là sư phụ của Platon.
Báo chí Indonesia ấn tượng trước không khí bóng đá của V-League

Báo chí Indonesia ấn tượng trước không khí bóng đá của V-League

V-League mở màn mùa bóng mới trong khi bóng đá quốc nội tại Indonesia vẫn chưa thấy lối ra giữa mùa dịch Covid-19.
Mỹ: Chính quyền mới sẽ áp dụng 10 lệnh hành pháp trong 10 ngày đầu tiên

Mỹ: Chính quyền mới sẽ áp dụng 10 lệnh hành pháp trong 10 ngày đầu tiên

Mục tiêu của chính quyền mới nhằm giải quyết các cuộc khủng hoảng được coi là nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
Mỹ: Chính quyền mới sẽ áp dụng 10 lệnh hành pháp trong 10 ngày đầu tiên

Mỹ: Chính quyền mới sẽ áp dụng 10 lệnh hành pháp trong 10 ngày đầu tiên

Mục tiêu của chính quyền mới nhằm giải quyết các cuộc khủng hoảng được coi là nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
Covid-19: Iran khẳng định quyết tâm xúc tiến chương trình tiêm phòng

Covid-19: Iran khẳng định quyết tâm xúc tiến chương trình tiêm phòng

Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố Chính phủ Iran sẽ nỗ lực tiến hành tiêm chủng ngừa Covid-19 vào cuối niên lịch hiện tại của Iran (ngày 20/3/2021).
Covid-19: Argentina phát hiện ca đầu tiên nhiễm biến thể mới

Covid-19: Argentina phát hiện ca đầu tiên nhiễm biến thể mới

Công dân nhiễm biến thể mới của Covid-19 này sống ở Anh, vừa trở về nước cuối tháng 12 vừa qua.
Mỹ tiếp tục siết chặt an ninh, bắt một đối tượng mang súng gần Đồi Capitol

Mỹ tiếp tục siết chặt an ninh, bắt một đối tượng mang súng gần Đồi Capitol

Người đàn ông này tìm cách vượt qua một chốt cảnh sát ở trung tâm thủ đô Washington với giấy tờ giả, một khẩu súng lục được nạp đạn và hơn 500 viên đạn.
LHQ lên án vụ tấn công vào lực lượng gìn giữ hòa bình ở Mali

LHQ lên án vụ tấn công vào lực lượng gìn giữ hòa bình ở Mali

Vụ tấn công làm một binh sĩ Ai Cập thiệt mạng và một người bị thương nặng.

Tổng thống đắc cử Joe Biden đề cử nhân sự cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ

Một trong số các nhân sự cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ từng là một nhà đàm phán giữ vai trò chủ chốt trong việc đạt được thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.
Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Tại vùng Vịnh đang mở ra cục diện hòa giải. Saudi Arabia đi đầu và ba nước khác là UAE, Bahrain và Ai cập lần lượt theo sau trong chuyện hoà giải với Qatar.
Ngoại trưởng Trung Quốc thăm Đông Nam Á: Nắm bắt thời cơ

Ngoại trưởng Trung Quốc thăm Đông Nam Á: Nắm bắt thời cơ

Trung Quốc hướng tới mở rộng ảnh hưởng, xây dựng hình ảnh cường quốc có trách nhiệm trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và suy thoái kinh tế tại Đông Nam Á.
Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ

Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ 1

Máu đã đổ, khói đã tan trên Điện Capitol, Quốc hội Mỹ xác nhận ông Joe Biden sẽ làm Tổng thống, nhưng rối ren ở Washington sẽ khó mà chấm dứt.
Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19 không chỉ là biện pháp ứng phó dịch bệnh mà còn được sử dụng làm công cụ trong chính trị ngoại giao quốc tế. Bình luận của TG&VN.
Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Một năm rưỡi sau cuộc tuần tra chung đầu tiên, Nga-Trung Quốc lại tuần tra chung ở khu vực biển miền Tây Thái Bình Dương. TG&VN bình luận.
Thế giới thời ông Joe Biden: Kỳ vọng và hy vọng

Thế giới thời ông Joe Biden: Kỳ vọng và hy vọng

Liệu ông Joe Biden có thể mang lại những thay đổi lớn cho thế giới như nhiều người từng kỳ vọng ở ông hay không? TG&VN bình luận.
Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Sự kiện bạo loạn ở Đồi Caitol đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nền chính trị Mỹ.
Việc luận tội Tổng thống Trump lần 2 sẽ ra sao khi thời điểm chuyển giao quyền lực tới gần?

Việc luận tội Tổng thống Trump lần 2 sẽ ra sao khi thời điểm chuyển giao quyền lực tới gần?

Hạ viện Mỹ đã quyết định luận tội Tổng thống Trump lần hai, làm dấy lên nhiều băn khoăn về những gì có thể diễn ra sau đó.
Trung Quốc và Ấn Độ khó đạt được thỏa thuận về vấn đề biên giới

Trung Quốc và Ấn Độ khó đạt được thỏa thuận về vấn đề biên giới

Sau 8 tháng, cuộc đối đầu biên giới giữa binh sĩ Ấn Độ và Trung Quốc trên dãy Himalaya vẫn chưa được giải quyết.
Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ được hiện thực hóa thế nào dưới thời ông Biden?

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ được hiện thực hóa thế nào dưới thời ông Biden?

Châu Á đang chờ xem Mỹ sẽ định hình và hiện thực hóa chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thế nào dưới chính quyền ông Joe Biden.
Dự báo thế giới 2021: Sẽ có Hội nghị thượng đỉnh Moon-Kim lần thứ 4?

Dự báo thế giới 2021: Sẽ có Hội nghị thượng đỉnh Moon-Kim lần thứ 4?

Ý tưởng về cuộc gặp thượng đỉnh Moon-Kim, được các thành viên DP đưa ra ngay sau diễn văn chào năm mới ngày 11/1 vừa qua của Tổng thống Moon Jae-in.
Đằng sau việc Quyền Bộ trưởng An ninh Nội địa từ chức trước thềm Lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ

Đằng sau việc Quyền Bộ trưởng An ninh Nội địa từ chức trước thềm Lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ

Quyền Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Chad Wolf bất ngờ từ chức trong bối cảnh nguy cơ bạo lực sẽ leo thang tại lễ nhậm chức sắp tới của ông Biden.
Phiên bản di động