Ngoại giao cường quốc bậc trung trước sức ép cạnh tranh Mỹ-Trung

Thái Bình
Trong thời đại ngày nay, sẽ không thể có giải pháp cho những vấn đề lớn nếu thiếu sự tham gia của các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc. Thành công sẽ phụ thuộc rất nhiều vào lòng tin mà các bên dành cho vai trò của đối phương trong quá trình này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ngoại giao cường quốc bậc trung trước sức ép cạnh tranh Mỹ-Trung
Ngoại giao cường quốc bậc trung trước sức ép cạnh tranh Mỹ-Trung. (Nguồn: East Asia Forum)

Quan hệ Mỹ-Trung chi phối thế giới

Đối với các vấn đề biến đổi khí hậu và chuyển đổi nền kinh tế; vấn đề kiểm soát vũ khí và hạn chế việc phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; và trong cả vấn đề cải tổ thương mại và quản trị kinh tế toàn cầu để kiểm soát hiệu quả nền kinh tế số với những mối liên hệ và ràng buộc phức tạp của thế kỷ XXI: nếu Mỹ và Trung Quốc đều không muốn hướng đến giải pháp, thì sẽ không có câu trả lời nào cho những bài toán hóc búa mà thế giới phải đương đầu.

Tuy nhiên, dư luận cũng ngày càng hiểu rõ rằng, cả 2 cường quốc này sẽ không thể tự mình giải quyết các vấn đề trên mà không gây thiệt hại cho trật tự toàn cầu.

Mỹ và Trung Quốc chiếm tới 2/5 sản lượng toàn cầu, và khoảng 1/4 thương mại quốc tế, trong khi mức chi tiêu quân sự tương đương hơn một nửa mức toàn thế giới.

Năm 1960, Mỹ chiếm 2/5 GDP và 15% thương mại toàn cầu. Khoảng 60% GDP và 75% thương mại toàn cầu năm 2020 thuộc về châu Âu và một số các cường quốc bậc trung khác.

Nếu Washington có quyết tâm dẫn dắt nền kinh tế toàn cầu và hệ thống thương mại ngày nay như những phiên bản “Nước Mỹ trước tiên” mà Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố và giờ được Tổng thống Joe Biden đương nhiệm thúc đẩy, rõ ràng là nước Mỹ cần tăng cường hơn nữa sức ảnh hưởng trên toàn cầu.

Tin liên quan
Mỹ-Trung Quốc: Mỹ-Trung Quốc: 'Ấm' căng thẳng cũ, 'nóng’ mặt trận mới

Cuộc thảo luận trực tuyến kéo dài hơn 3 giờ đồng hồ hồi tuần trước giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã diễn ra một cách tích cực và khơi mở đối thoại về tên lửa hạt nhân.

Song một vấn đề lớn khác là nền kinh tế và quản trị toàn cầu, nơi tồn tại rất nhiều khúc mắc, hầu như không đạt được kết quả.

Trên thực tế, Mỹ và Trung Quốc dường như đang cố gắng hết sức để làm giảm giá trị cái gọi là quản trị thương mại toàn cầu.

Thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 không phải là thương mại tự do, mà là thương mại có quản lý – với việc Trung Quốc đã đồng ý mua hạn ngạch hàng hóa từ Mỹ.

Nhà phân tích Tom Westland bình luận trong một bài viết gần đây rằng, "trong kinh tế cũng như trong thể thao, cạnh tranh được quản lý tốt nhất bởi các trọng tài trung lập, chứ không phải người chơi".

Theo ông, “không rõ cạnh tranh có quản lý một cách trách nhiệm theo kiểu của ông Tập Cận Bình và ông Biden sẽ như thế nào. Song nếu mọi chuyện giống như những hoạt động thương mại có quản lý đang chi phối các tương tác kinh tế của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, thì 'cạnh tranh' là một cách dùng từ rất sai”.

Áp lực của các cường quốc bậc trung

Nếu các cường quốc bậc trung, vốn cấu thành lực lượng thứ ba, đứng ngoài lề và để Mỹ cùng Trung Quốc định hình thế giới, họ sẽ chẳng khác nào đang đầu hàng lợi ích quốc gia và lợi ích quốc tế cho một tập hợp các lợi ích quyền lực lớn.

Những đường đứt gãy địa chính trị và kinh tế lớn đe dọa sự thịnh vượng và an ninh toàn cầu đang tác động tới khu vực “sân sau” của Đông Á.

Các cường quốc bậc trung tại khu vực đang đối mặt với thách thức trong việc đưa ra các chiến lược cân bằng giữa một bên là đối tác kinh tế lớn với bên kia là đồng minh hoặc đối tác an ninh quan trọng.

Cùng với đó, họ cũng cần bảo vệ lợi ích và các quy tắc toàn cầu để bảo vệ đất nước khỏi bị “chà đạp” trước sức ép từ cả hai phía.

Việc Trung Quốc nỗ lực tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Kỹ thuật số Chile-New Zealand-Singapore cho thấy mong muốn của Bắc Kinh trong việc tham gia các quy tắc kinh tế tiên tiến mà Mỹ dẫn đầu.

Hệ thống thương mại đa phương là một lợi ích an ninh và chiến lược quan trọng trong khu vực. Điều này có được nhờ những can dự kinh tế cởi mở mà khu vực này cần để thu hút lợi ích của Mỹ tại châu Á, và đó chính xác là nơi mà Washington có các chính sách không mấy ủng hộ hệ thống dựa trên luật lệ đa phương.

Chương trình nghị sự quan trọng của các cường quốc tầm trung sẽ cần đến tài lãnh đạo và chính sách ngoại giao cẩn trọng, chủ động, cùng với sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ.

Chính sách ngoại giao Trung Đông của Trung Quốc: Đây là quốc gia ưu tiên của Bắc Kinh

Chính sách ngoại giao Trung Đông của Trung Quốc: Đây là quốc gia ưu tiên của Bắc Kinh

Ngày 17/10, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị có cuộc điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud, trong đó ...

Thăm Hàn Quốc, Ngoại trưởng Trung Quốc nói Ngũ Nhãn là 'sản phẩm phụ lỗi thời', Seoul coi Bắc Kinh là gì?

Thăm Hàn Quốc, Ngoại trưởng Trung Quốc nói Ngũ Nhãn là 'sản phẩm phụ lỗi thời', Seoul coi Bắc Kinh là gì?

Ngày 15/9, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị lên tiếng bác bỏ ý tưởng mở rộng liên minh tình báo Five Eyes (Ngũ Nhãn) do ...

(theo East Asia Forum)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động