Thế giới thời Covid-19: Những rạn nứt và sự lung lay của trật tự quốc tế

TGVN. Trật tự quốc tế - di sản từ sau Thế chiến II - sẽ còn lại gì sau cuộc khủng hoảng toàn cầu mang tên đại dịch Covid-19? Thế giới địa chính trị tiếp sau đó sẽ khác biệt ra sao so với trước kia? Vẫn còn quá sớm để có thể đưa ra câu trả lời.
TIN LIÊN QUAN
the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Tổng thống Hàn Quốc: Dịch Covid-19 khiến thế giới thiệt hại nghiêm trọng như 'Thế chiến III'
the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Kinh tế thế giới hậu Covid-19: Những cú sốc chưa từng có, giới chuyên gia bi quan
the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te
Đại dịch Covid-19 đã lan khắp các lục địa, gây ra những xáo trộn nghiêm trọng cho trật tự thế giới. (Nguồn: QT)

Hơn 3 tháng đã trôi qua kể từ khi thế giới biết về chủng virus corona mới (SARS-CoV-2) bắt nguồn từ Trung Quốc. Đại dịch đã lan khắp các lục địa, gây ra những xáo trộn nghiêm trọng cho trật tự thế giới. Nó cho thấy một sự gia tăng tàn bạo của các xu hướng vốn đã xuất hiện trước cuộc khủng hoảng, hay nói đúng hơn là các rạn nứt thực sự.

Mỹ thu mình

Đại dịch Covid-19 bùng phát đúng lúc diễn ra chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ và kéo theo đó là thảm họa kinh tế đã khiến nước Mỹ càng thu mình lại. Tổng thống Donald Trump quay lưng lại với châu Âu và từ chối bất kỳ sự hợp tác quốc tế nào. Khác với Tổng thống tiền nhiệm Barak Obama, người đã tham gia cuộc chiến chống virus Ebola năm 2014, ông Trump quyết định ngừng đóng góp của Mỹ cho Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu vì đại dịch Covid-19.

Covid-19 cũng phơi bày lỗ hổng của mô hình chính trị xã hội Mỹ: 22 triệu người thất nghiệp, người dân không có bảo hiểm y tế, hệ thống y tế công không đầy đủ, một quốc gia bị chia rẽ, sự bất lực của Nhà Trắng, Tổng thống xung đột với các thống đốc bang... Mỹ giảm uy tín trên trường quốc tế.

Trung Quốc "tấn công"

Với sự táo bạo và tốc độ khiến các nước phương Tây choáng váng, Trung Quốc ngay khi kiểm soát được dịch Covid-19 ở Vũ Hán đã phát động một cuộc "tấn công" ngoại giao nhân đạo trên toàn thế giới. Càng ngày càng tỏ rõ tham vọng, Trung Quốc chưa bao giờ triển khai các nỗ lực một cách mạnh mẽ như vậy, dựa vào các lô hàng khẩu trang và thiết bị y tế được tuyên truyền rộng rãi trên các mạng xã hội phương Tây.

Các đại sứ quán và các cơ quan truyền thông của Trung Quốc đã chỉ trích cách xử lý dịch bệnh của các chính phủ châu Âu và thúc đẩy khái niệm "Con đường tơ lụa y tế", được đưa ra năm 2017. Hoạt động của Trung Quốc ban đầu đã đạt được một số hiệu quả trong bối cảnh phương Tây đang lúng túng với đại dịch. Tuy nhiên, một cuộc phản công đang hình thành. Tổng thống Trump không bỏ lỡ cơ hội tấn công Trung Quốc, cáo buộc Bắc Kinh đã trì hoãn thông báo với thế giới về khả năng lây truyền SARS-CoV-2 giữa người với người và đã "thao túng" WHO.

Tin liên quan
the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Ngoại trưởng Pháp: Covid-19 gia tăng rạn nứt ngoại giao toàn cầu, Trung Quốc phải 'tôn trọng' EU

Các nhà lãnh đạo châu Âu cũng công khai đặt câu hỏi về tính xác thực của các số liệu mà Trung Quốc công bố về mức độ dịch bệnh và thông tin về nguồn gốc của virus, cũng như đòi hỏi Trung Quốc phải minh bạch hơn.

Đặc biệt, họ rất tức giận trước việc Bắc Kinh đã khai thác về mặt chính trị những khó khăn của châu Âu. Việc cung cấp khẩu trang cho châu Âu được Bắc Kinh khuếch trương, trong khi lờ đi những viện trợ từ Liên minh châu Âu (EU) cho Trung Quốc hồi tháng 2/2020, khi Trung Quốc đang ở đỉnh dịch.

Hiện giờ, có hai yếu tố quyết định cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc là khả năng phục hồi kinh tế nhanh hơn và chiến thắng trong cuộc đua tìm kiếm vaccine.

Châu Âu bị thách thức về sự đoàn kết

Trên bình diện y tế, chính trị và kinh tế, EU đã không được chuẩn bị để đối mặt với cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra, thậm chí còn đánh giá thấp mức độ dịch bệnh trong thời gian đầu. EU cũng vắng mặt khi dịch bệnh bùng phát ở miền Bắc Italy. Các quốc gia thành viên đã thiếu đoàn kết khi Rome (Italy) và Madrid (Tây Ban Nha) kêu gọi giúp đỡ.

Biên giới Schengen đóng cửa, Đức và Pháp thực hiện các biện pháp cấm xuất khẩu thiết bị y tế, vi phạm các quy tắc thị trường nội khối. Rõ ràng, đối với mỗi chính phủ, khi bảo vệ công dân của mình, quốc gia được coi là người bảo vệ chứ không phải EU.

Sau những tuần đầu tiên bất động, các tổ chức châu Âu đã nối lại hoạt động để giúp các quốc gia thành viên đối mặt với hậu quả của việc đóng cửa nền kinh tế kéo dài. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã thực hiện các biện pháp cần thiết. Tuy nhiên, công việc khó nhất vẫn ở phía trước. Liệu EU và khu vực đồng euro có giải được bài toán mới này hay không?

Tuy vậy, một số quốc gia như Đức, Áo, Hy Lạp và Bồ Đào Nha, vùng Scandinavia và Trung Âu đã xử lý tốt khủng hoảng y tế. Như vậy, mô hình Nhà nước phúc lợi, điểm nhấn của các xã hội châu Âu, đã làm tròn vai trò của mình.

Toàn cầu hóa bị đặt dấu hỏi

Trước đại dịch, toàn cầu hóa đã bị buộc tội phải chịu trách nhiệm cho sự gia tăng bất bình đẳng và phá hủy tầng lớp trung lưu ở các nước phát triển. Trong đại dịch, toàn cầu hóa một lần nữa bị cho là có lỗi trong việc thiếu thốn trang thiết bị y tế, gây cản trở sự chăm sóc bệnh nhân ở phương Tây.

Sự bất hợp lý của các chuỗi giá trị đã khiến các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) phụ thuộc vào Trung Quốc trong việc cung cấp khẩu trang và máy thở, phụ thuộc vào Trung Quốc và Ấn Độ trong sản xuất thuốc. Tự chủ công nghiệp y tế được đưa trở lại vào chương trình nghị sự của mỗi quốc gia.

Tin liên quan
the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Giữa dịch Covid-19, Mỹ cắt tài trợ WHO: Lợi bất cập hại

Quản trị toàn cầu thất bại

WHO đã thất bại nghiêm trọng, thể hiện qua việc trì hoãn cảnh báo đại dịch toàn cầu. Nhóm G7 đã hoạt động không hiệu quả, cho dù Pháp nỗ lực kích hoạt đòn bẩy Mỹ. Nhóm G20 chỉ giới hạn trong một thỏa thuận đồng ý cho 76 quốc gia đang phát triển hoãn trả nợ cho đến cuối năm nay.

Cuộc khủng hoảng mang tính tàn phá và phản xạ bảo hộ của các quốc gia đã kích hoạt sự trỗi dậy mạnh mẽ của chủ nghĩa dân tộc, chống lại chủ nghĩa toàn cầu. Chủ nghĩa đa phương được bảo vệ trước đại dịch đã trở nên rất yếu ớt hiện nay, ngay cả khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới có thể chứng minh vai trò hữu ích trong việc hỗ trợ cho thế giới mới nổi.

Nhân tố quốc tế mới gia tăng

Sự phong tỏa của một nửa thế giới đã tạo nên chiến thắng của kỹ thuật số. Cuộc sống sau phong tỏa chắc chắn sẽ là cơ hội của ngành công nghệ này, khi việc kiểm soát cá nhân bằng kỹ thuật số được áp dụng để đảm bảo an ninh sức khỏe.

Những “gã khổng lồ” trên mạng Internet ngày càng quan trọng hơn đối với hoạt động xã hội kinh tế. Quỹ Bill và Melinda Gates đã đóng một vai trò lớn trong lĩnh vực y tế tại các nước đang phát triển. Quỹ này trở thành nhân tố hàng đầu sau khi Mỹ ngừng đóng góp cho WHO, còn người sáng lập ra Microsoft là nhà tài trợ lớn thứ hai.

Bill Gates đã cảnh báo cộng đồng quốc tế về sự nguy hiểm của một đại dịch ngay từ năm 2015. Quỹ của ông đã đóng góp 250 triệu USD cho cuộc chiến chống Covid-19, nghiên cứu về vaccine và phác đồ điều trị.

Không có gì là cố định, mọi thứ đều có thể thay đổi. Điều chắc chắn duy nhất tại thời điểm này là một loại virus toàn cầu đã tấn công nghiêm trọng các nền tảng, vốn đã bị lung lay, của trật tự quốc tế được xây dựng từ thế kỷ XX.

the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Khi giá dầu là đầu câu chuyện

TGVN. Trong những ngày tới, bên cạnh Covid-19, giá dầu thế giới sẽ là tâm điểm của thế giới, sau khi giảm mạnh, rơi xuống mức ...

the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Thế giới sau dịch Covid-19 (kỳ 3): Ngoại giao thời dịch bệnh

TGVN. Dịch Covid-19 đưa lại những thay đổi gì trong ngoại giao? Ngoại giao đóng vai trò thế nào ở thời kỳ trong và sau ...

the gioi thoi covid 19 nhung ran nut va su lung lay cua trat tu quoc te Báo châu Á: Việt Nam sẽ là quốc gia thắng lợi lớn thời kỳ hậu Covid-19

TGVN. Tờ Asia Times cho rằng, dịch bệnh Covid-19 dù tạo ra những thách thức nhưng sẽ mang đến nhiều cơ hội mới cho Việt ...

Thu Hiền
(theo Le Monde)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Ukraine: Tổng thống yêu cầu 'nhanh chóng điều tra' nguyên nhân vụ rơi máy bay quân sự

Ukraine: Tổng thống yêu cầu 'nhanh chóng điều tra' nguyên nhân vụ rơi máy bay quân sự

Tổng thống Ukraine Volodymir Zelenskiy tới thị sát hiện trường vụ rơi máy bay quân sự và yêu cầu nhanh chóng điều tra nguyên nhân vụ tai nạn.
Mỹ: Gần 10% người Mỹ có bằng chứng mắc Covid-19

Mỹ: Gần 10% người Mỹ có bằng chứng mắc Covid-19

Các nhà khoa học tại Đại học Y khoa Stanford xét nghiệm huyết tương của hơn 28.500 bệnh nhân, trong đó khoảng 9,3% các mẫu có bằng chứng về sự ...
Vụ Đại học Duy Tân gửi thư nặc danh: Ta nghe trong đó bao nhiêu là chuyện lạ

Vụ Đại học Duy Tân gửi thư nặc danh: Ta nghe trong đó bao nhiêu là chuyện lạ

Chuyện hai cán bộ Đại học Duy Tân gửi thư nặc danh vỡ lỡ khiến cho giáo dục miền Trung nói chung và các trường đại học ở Đà Năng ...
Đề cử giải Nobel Hòa bình 'gọi tên' đoàn bác sĩ quốc tế Cuba

Đề cử giải Nobel Hòa bình 'gọi tên' đoàn bác sĩ quốc tế Cuba

Hội đồng Hòa bình Thế giới chính thức đề cử Phái đoàn Bác sĩ Quốc tế Henry Reeve của Cuba cho giải thưởng Nobel Hòa bình 2020.
Thủ tướng Ấn Độ hứa cấp vaccine Covid-19 cho cả thế giới

Thủ tướng Ấn Độ hứa cấp vaccine Covid-19 cho cả thế giới

Ngoài ra, ông Modi cũng cam kết, Ấn Độ sẽ giúp tất cả các nước nâng cao năng lực bảo quản trữ lạnh vaccine Covid-19.
Hungary bất ngờ bị tấn công mạng quy mô lớn từ châu Á

Hungary bất ngờ bị tấn công mạng quy mô lớn từ châu Á

Ngày 24/9 các thể chế tài chính và cơ sở hạ tầng viễn thông của Hungary đã phải hứng chịu một vụ tấn công mạng lớn từ các máy chủ ...
Bầu cử Mỹ: Đặt bẫy đối thủ, ông Trump bị 'gậy ông đập lưng ông'

Bầu cử Mỹ: Đặt bẫy đối thủ, ông Trump bị 'gậy ông đập lưng ông'

Ông Trump đã đặt một cái bẫy cho chính ông bằng cách không ngừng tấn công tuổi tác và sự nhạy bén về tinh thần của ông Biden.
Mỹ trừng phạt hãng chip lớn nhất Trung Quốc SMIC

Mỹ trừng phạt hãng chip lớn nhất Trung Quốc SMIC

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành lệnh hạn chế xuất khẩu với SMIC, nhà sản xuất chip bán dẫn lớn nhất Trung Quốc.
Tổng thống Trump chính thức đề cử Thẩm phán Tòa án Tối cao, ông Biden nói gì?

Tổng thống Trump chính thức đề cử Thẩm phán Tòa án Tối cao, ông Biden nói gì?

Thẩm phán tòa phúc thẩm theo đường lối bảo thủ Amy Coney Barrett được bổ nhiệm vào vị trí Thẩm phán Tối cao Mỹ.
Trung thu ấm áp tại Khu nhà cứu trợ cộng đồng tại Nhật Bản

Trung thu ấm áp tại Khu nhà cứu trợ cộng đồng tại Nhật Bản

Ngoài chương trình Trung thu lần này, Đại sứ quán Việt Nam, Hội Phật tử Việt Nam tại Nhật Bản còn tổ nhiều hoạt động tại khu nhà cứu trợ ...
Ukraine: Tổng thống yêu cầu 'nhanh chóng điều tra' nguyên nhân vụ rơi máy bay quân sự

Ukraine: Tổng thống yêu cầu 'nhanh chóng điều tra' nguyên nhân vụ rơi máy bay quân sự

Tổng thống Ukraine Volodymir Zelenskiy tới thị sát hiện trường vụ rơi máy bay quân sự và yêu cầu nhanh chóng điều tra nguyên nhân vụ tai nạn.
Đề cử giải Nobel Hòa bình 'gọi tên' đoàn bác sĩ quốc tế Cuba

Đề cử giải Nobel Hòa bình 'gọi tên' đoàn bác sĩ quốc tế Cuba

Hội đồng Hòa bình Thế giới chính thức đề cử Phái đoàn Bác sĩ Quốc tế Henry Reeve của Cuba cho giải thưởng Nobel Hòa bình 2020.
Thủ tướng Ấn Độ hứa cấp vaccine Covid-19 cho cả thế giới

Thủ tướng Ấn Độ hứa cấp vaccine Covid-19 cho cả thế giới

Ngoài ra, ông Modi cũng cam kết, Ấn Độ sẽ giúp tất cả các nước nâng cao năng lực bảo quản trữ lạnh vaccine Covid-19.
Mỹ trừng phạt hãng chip lớn nhất Trung Quốc SMIC

Mỹ trừng phạt hãng chip lớn nhất Trung Quốc SMIC

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành lệnh hạn chế xuất khẩu với SMIC, nhà sản xuất chip bán dẫn lớn nhất Trung Quốc.
Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia dự báo sẽ nổi một cơn dông hay sẽ có bão táp chính trị sau diễn biến vừa qua? Bình luận của báo TG&VN.
Tình hình Belarus: Ba yếu tố 'mồi lửa'

Tình hình Belarus: Ba yếu tố 'mồi lửa'

Việc ông Alexander Lukashenko bất ngờ cử hành lễ nhậm chức Tổng thống ngày 23/9 có thể đẩy Belarus vào tình thế khó khăn hơn...
Vì đâu lưỡng đảng Mỹ ‘sứt đầu mẻ trán’ để bầu Thẩm phán tối cao mới?

Vì đâu lưỡng đảng Mỹ ‘sứt đầu mẻ trán’ để bầu Thẩm phán tối cao mới?

Việc bầu Thẩm phán Tòa án tối cao đang trở thành ‘chiến trường’ mới giữa đảng Cộng hòa và Dân chủ nhằm tìm lợi thế trước thềm bầu cử Tổng thống tháng 11 tới.
Khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc: Quan tâm chung, mối lo riêng

Khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc: Quan tâm chung, mối lo riêng

Covid-19, cạnh tranh Mỹ - Trung, Mỹ - Iran và vấn đề khu vực là tâm điểm phát biểu của lãnh đạo thế giới tại khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 75.
Phiên bản di động