Tính toán chi li của Nga và Iran ở Afghanistan

Hồng Phúc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nga và Iran có điểm đồng về việc Taliban nắm quyền lực ở Afghanistan khi đều muốn định hình lại cấu trúc khu vực nhằm phục vụ lợi ích của mình.

Trong bài viết mới đây đăng trên trang mạng eurasiareview.com, TS. Mohammed Al-Sulami Chủ tịch Viện quốc tế về Nghiên cứu Iran (Rasanah) nhận định, những diễn biến chính trị ở Afghanistan đã bộc lộ những "mẫu số chung" giữa Nga và Iran về việc Taliban nắm quyền lực kiểm soát Kabul.

Đại sứ quán Iran tại Kabul, Afghanistan. (Nguồn: Tasnim)
Đại sứ quán Iran tại Kabul, Afghanistan. (Nguồn: Tasnim)

Nga và Iran là hai trong số ít quốc gia trên thế giới không bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc Taliban đánh chiếm khắp các thành phố ở Afghanistan. Hai nước vẫn duy trì hoạt động ngoại giao tại đại sứ quán ở Kabul và không vội vàng sơ tán công dân của mình như nhiều nước khác.

Sự hậu thuẫn có tính toán

Nga và Iran dường như sớm kết luận rằng việc Taliban tiếp quản đất nước là một thực tế mà họ phải chấp nhận để ứng phó. Nga đã phát tín hiệu thân mật với Taliban bằng cách phản bác những luận điệu của phương Tây về lực lượng này, đồng thời thể hiện quan điểm ủng hộ Taliban tại các diễn đàn quốc tế, đặc biệt là Liên hợp quốc.

Đằng sau đó có vẻ là thông điệp nhắm đến Taliban rằng Moscow có thể cung cấp "ô bảo trợ quốc tế" cho phong trào này, giống như những gì Nga từng làm với chế độ của Tổng thống Bashar Assad ở Syria.

Iran, vốn là đối địch với Taliban, cũng đang nối gót Nga khi các phe phái thù địch nhau của Iran và Taliban trở thành bạn bè chỉ sau một đêm.

Trên thực tế, sự thay đổi chóng vánh và đột ngột này trong chính sách của Nga và Iran đối với Taliban hoàn toàn không mang tính bốc đồng.

Động thái này trùng hợp với những động thái xích lại gần nhau và sự phối hợp chung của Nga và Iran đối với nhiều vấn đề khu vực.

Ngoài ra, Moscow và Tehran cũng nỗ lực khai thác những cơ hội địa chính trị từ việc Washington rút quân khỏi Afghanistan, bất chấp hai bên đôi khi có những xung đột lợi ích.

Taliban đã đáp lại ưu ái của Nga và Iran bằng những tuyên bố ngoại giao nhằm xoa dịu những lo lắng của Moscow và Tehran. Taliban không thể quên sự hỗ trợ quân sự của Nga và Iran đã đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp lực lượng này giành lại quyền kiểm soát Afghanistan.

Đó là chưa tính đến sự ủng hộ chính trị của Nga và Iran vốn thể hiện rõ ràng trong nỗ lực của hai nước nhằm thiết lập một kênh đàm phán để giải quyết các tranh chấp nội bộ của Afghanistan dưới sự bảo trợ của Moscow, như tiến trình Astana liên quan đến cuộc khủng hoảng ở Syria, một tiến trình một lần nữa loại trừ vai trò của Mỹ.

Nga-Iran và nước cờ ở Afghanistan
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov bắt tay đại diện phái đoàn Taliban trước vòng hai cuộc đàm phán hòa bình đa phương Afghanistan theo thể thức Moscow ở cấp thứ trưởng ngoại giao ngày 9/11/2018. (Nguồn: EPA-EFE)

Cùng với nỗ lực của hai nước nhằm làm suy yếu chính phủ Afghanistan thân phương Tây và thân Mỹ trước đây, những vấn đề nêu trên đã giúp tạo điều kiện thuận lợi cho Taliban trở lại nắm quyền lực.

Chắc chắn việc Taliban nắm quyền ở Afghanistan phục vụ mục tiêu chiến lược quan trọng vốn là cơ sở cho mối quan hệ hợp tác của Nga và Iran: Đánh bại Mỹ trên đấu trường này.

Với hai nước này, đây cũng là một thắng lợi địa chiến lược bởi đối thủ mạnh nhất của họ đã rút khỏi lãnh thổ của một quốc gia ngay sát vách, để lại một khoảng trống mênh mang cho họ nâng cao ảnh hưởng và sự hiện diện ở Afghanistan.

Sự ra đi bẽ bàng của Mỹ cũng phần nào khiến Moscow hài lòng vì Nga chưa bao giờ quên được thất bại trong Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan vốn do Mỹ hậu thuẫn, thất bại mà Nga vẫn xem là một thảm họa địa chính trị lớn nhất trong thế kỷ qua.

Moscow còn nhận thấy rằng những diễn biến tại Afghanistan mang đến cho nước này cơ hội lịch sử để giải quyết các vấn đề thời Chiến tranh Lạnh với Mỹ và NATO.

Trong khi đó, việc Mỹ rút quân không kém phần quan trọng với Iran bởi Tehran coi việc "hất cẳng" Mỹ ra khỏi khu vực ảnh hưởng quan trọng của mình là chính sách đối ngoại trong khu vực.

Cả Nga và Iran cũng sẽ được hưởng lợi từ cam kết mà Taliban tự đưa ra nhằm đánh bại Nhóm phiến quân Hồi giáo Khorasan (ISIS-K), ngăn chặn các phong trào của tổ chức khủng bố Al-Qaeda, trấn áp hoạt động buôn bán ma túy và bảo vệ biên giới.

Tin liên quan
Tình hình Afghanistan: Mỹ, Taliban... Ai rồi cũng phải thay đổi Tình hình Afghanistan: Mỹ, Taliban... Ai rồi cũng phải thay đổi

Cam kết này là một phần trong nỗ lực của Taliban nhằm khôi phục và gây dựng lại hình ảnh "Taliban 2.0".

Nhóm này muốn đạt được tính chính danh và được quốc tế công nhận để ngăn chặn một cuộc đối đầu khác tương tự như cuộc đối đầu vào năm 2001 sau vụ tấn công khủng bố 11/9.

Đây là điều cần thiết để Taliban giành được lòng tin của cộng đồng quốc tế và sau đó muốn nhận được viện trợ tài chính giúp tái thiết Afghanistan và cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho người dân Afghanistan.

"Miếng bánh" chưa hẳn ngọt ngào

Tuy nhiên, bất chấp tất cả những điều này, không loại trừ khả năng Nga và Iran thất bại ở Afghanistan. Việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan không có nghĩa là Washington sẽ nhường đất nước này cho các đối thủ.

Một số ý kiến cho rằng, đây là một phần trong chiến lược có chủ đích nhằm "xoay trục" các nguồn lực quân sự của Mỹ về phía Đông, bao vây Nga và Trung Quốc trên bộ và trên biển.

Theo quan điểm xoay trục của Mỹ, Afghanistan có thể trở thành nguồn gốc của các thảm họa như khủng hoảng, khủng bố và buôn bán ma túy, ảnh hưởng đến cả Iran và Nga.

Về tổng thể, tại thời điểm này, Tehran và Moscow có mối quan hệ khá êm thấm ở Afghanistan, không giống như ở Syria, nơi hai bên đôi khi vướng vào những vụ đụng độ quân sự căng thẳng.

Ở Syria, Nga đã hậu thuẫn Tổng thống Assad xây dựng lại nhà nước Syria, bao gồm cả quân đội và các lực lượng an ninh. Trong khi đó, Iran lại nỗ lực duy trì tình trạng tan rã và hỗn loạn, giúp Iran đạt được lợi ích cơ bản ở Syria.

Đối với Afghanistan, cả Nga và Iran có lẽ đều muốn thấy một chính quyền Kabul ổn định để tránh những hậu quả có thể gây mất ổn định an ninh khu vực.

Hơn nữa, cả Nga và Iran đều muốn định hình lại cấu trúc khu vực nhằm phục vụ lợi ích chính trị và kinh tế của họ trong bối cảnh đang diễn ra cuộc cạnh tranh khu vực và quốc tế chưa từng có để tranh giành tầm ảnh hưởng ở Afghanistan.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, bất kỳ sự hợp tác nào ở quốc gia Nam Á này không nên được coi là tất yếu hoặc vĩnh viễn. Lý do là Iran có khuynh hướng muốn thống trị khu vực và có vai trò sâu rộng ở Afghanistan, vốn được thúc đẩy bởi nền văn hóa, ngôn ngữ và hệ tư tưởng tương đồng giữa Iran và Afghanistan.

Điều này có thể dẫn đến việc thành lập một nhà nước Afghanistan mong manh với sự tham gia của nhiều phe phái khác nhau và do Iran kiểm soát bằng cách hậu thuẫn các nhóm phiến quân gây ra tình trạng hỗn loạn như đã thấy ở Iraq hoặc Syria.

Trong quá trình phân tích tình hình phức tạp và khó kiểm soát ở Afghanistan cũng như phân tích mối quan hệ gần gũi Nga-Iran, cần xem xét các yếu tố quan trọng khác.

Trong đó không thể không nhắc đến những diễn biến liên quan đến quá trình đàm phán thỏa thuận hạt nhân Iran và những lo ngại của Nga về khả năng các cuộc đàm phán tại Vienna này có thể giúp cải thiện quan hệ giữa Mỹ và Iran.

Afghanistan: Tổng thống Mỹ nói về việc công nhận Taliban, Nga ra điều kiện tham dự lễ công bố chính phủ mới

Afghanistan: Tổng thống Mỹ nói về việc công nhận Taliban, Nga ra điều kiện tham dự lễ công bố chính phủ mới

Ngày 6/9, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố, Washington sẽ không công nhận phong trào Taliban là ban lãnh đạo mới của Afghanistan trong ...

Tình hình Afghanistan: Taliban đã kiểm soát 100% và sẽ 'học tập' mô hình quyền lực kiểu Iran?

Tình hình Afghanistan: Taliban đã kiểm soát 100% và sẽ 'học tập' mô hình quyền lực kiểu Iran?

Theo nguồn tin từ Taliban ngày 3/9, phong trào Hồi giáo này đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn Afghanistan và tiết lộ thủ lĩnh ...

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 2/12/2021: Cự Giải bị người khác cướp công

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 2/12/2021: Cự Giải bị người khác cướp công

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 2/12/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lãnh đạo Bộ Ngoại giao chúc mừng Đại sứ quán Lào tại Việt Nam dịp Quốc khánh

Lãnh đạo Bộ Ngoại giao chúc mừng Đại sứ quán Lào tại Việt Nam dịp Quốc khánh

Baoquocte.vn. Nhân dịp Quốc khánh Lào, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng đã dẫn đầu đoàn đại biểu Bộ Ngoại giao đến chúc mừng Đại sứ quán Lào tại Hà ...
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Tọa đàm doanh nghiệp Việt-Nga, chứng kiến lễ ký, trao đổi nhiều văn kiện hợp tác

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Tọa đàm doanh nghiệp Việt-Nga, chứng kiến lễ ký, trao đổi nhiều văn kiện hợp tác

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước thông báo với doanh nghiệp hai nước về kết quả tốt đẹp của cuộc hội đàm với Tổng thống V. Putin, mở ra nhiều nội dung hợp ...
Đại nhạc tiệc VEAS 2021: Dấu ấn trong đại dịch Covid-19

Đại nhạc tiệc VEAS 2021: Dấu ấn trong đại dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Chương trình do Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam tại Sydney (VEAS) tổ chức đã diễn ra thành công tạo dấu ấn quan trọng trong đại dịch Covid-19.
Nhìn lại 10 năm triển khai Chiến lược ngoại giao văn hóa giai đoạn 2011-2020 và định hướng thời gian tới

Nhìn lại 10 năm triển khai Chiến lược ngoại giao văn hóa giai đoạn 2011-2020 và định hướng thời gian tới

Baoquocte.vn. Công tác ngoại giao văn hóa đã bám sát các chủ trương, đường lối và chính sách của Đảng, linh hoạt thích ứng với tình hình mới.
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành hội kiến Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành hội kiến Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Lê Văn Thành và Phó Thủ tướng Dmitry Chernyshenko đã cùng chứng kiến lễ ký kết một số văn kiện hợp tác giữa hai nước.
Công đoàn Viên chức Việt Nam tổ chức Hội nghị tập huấn công tác công đoàn 2021

Công đoàn Viên chức Việt Nam tổ chức Hội nghị tập huấn công tác công đoàn 2021

Baoquocte.vn. Công đoàn Viên chức Việt Nam đã tổ chức Hội nghị tập huấn công tác công đoàn bằng hình thức trực tuyến kết hợp trực tuyến.
Nga trang bị xe chiến đấu hỗ trợ xe tăng Terminator cho quân đội

Nga trang bị xe chiến đấu hỗ trợ xe tăng Terminator cho quân đội

Baoquocte.vn. Đơn vị chuyên trách đầu tiên trong Lực lượng vũ trang Nga được trang bị xe chiến đấu hỗ trợ xe tăng (BMPT) mang tên Terminator (Kẻ hủy diệt) đã ...
Việt Nam tham dự hội nghị trực tuyến liên đảng quốc tế do Đảng Nước Nga Thống nhất chủ trì

Việt Nam tham dự hội nghị trực tuyến liên đảng quốc tế do Đảng Nước Nga Thống nhất chủ trì

Baoquocte.vn. Đoàn đại biểu Đảng ta do đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư dẫn đầu đã tham dự Hội nghị trực tuyến ...
Duma Quốc gia Nga coi trọng và mong muốn thúc đẩy hợp tác với Quốc hội Việt Nam

Duma Quốc gia Nga coi trọng và mong muốn thúc đẩy hợp tác với Quốc hội Việt Nam

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã hội kiến Chủ tịch Duma Quốc gia Nga Vyacheslav Volodin.
Tin thế giới 1/12: Nga nói Mỹ đã lộ rõ sự yếu kém; Lời mời gọi đáng lo ngại của Belarus; WHO nói gì về biến thể Omicron?

Tin thế giới 1/12: Nga nói Mỹ đã lộ rõ sự yếu kém; Lời mời gọi đáng lo ngại của Belarus; WHO nói gì về biến thể Omicron?

Baoquocte.vn. Nga-Mỹ 'lời qua tiếng lại', Nga-Ukraine tranh cãi căng thẳng, quan hệ Nga-Belarus, căng thẳng Mỹ-Trung... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Nga hành động đáp trả vụ khẩu chiến với Mỹ, hạ lệnh 'tiễn khách'

Nga hành động đáp trả vụ khẩu chiến với Mỹ, hạ lệnh 'tiễn khách'

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga ra lệnh cho các nhân viên đại sứ quán Mỹ, vốn có mặt ở Moscow hơn ba năm qua, phải rời Nga muộn nhất vào ngày 31/1 năm sau.
Bộ Quốc phòng Nga thông báo tập trận gần Ukraine

Bộ Quốc phòng Nga thông báo tập trận gần Ukraine

Baoquocte.vn. Reuters đưa tin, Bộ Quốc phòng Nga thông báo, nước này bắt đầu cuộc tập trận mùa Đông thường kỳ ở Quân khu miền Nam, khu vực giáp với Ukraine.
Tổng thư ký LHQ: Cách duy nhất để thế giới thoát khỏi đại dịch là tiêm chủng toàn cầu

Tổng thư ký LHQ: Cách duy nhất để thế giới thoát khỏi đại dịch là tiêm chủng toàn cầu

Baoquocte.vn. Theo Tổng thư ký THQ, cách duy nhất để thoát khỏi đại dịch, bất công và khủng hoảng nhân đạo là thông qua một chiến dịch tiêm chủng toàn cầu.
Nga-ASEAN khởi động tập trận chung

Nga-ASEAN khởi động tập trận chung

Baoquocte.vn. Cuộc tập trận quân sự chung đầu tiên giữa Nga và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã bắt đầu tại Indonesia.
Đàm phán hạt nhân: Iran thẳng thừng - mục đích là bàn việc đưa Mỹ trở lại JCPOA, E3 cảnh báo Tehran

Đàm phán hạt nhân: Iran thẳng thừng - mục đích là bàn việc đưa Mỹ trở lại JCPOA, E3 cảnh báo Tehran

Baoquocte.vn. Lập trường của Iran trong các cuộc đàm phán hạt nhân tại thủ đô Vienna của Áo là bàn về việc đưa Mỹ quay trở lại thỏa thuận hạt nhân năm 2015.
Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Baoquocte.vn. Còn quá sớm khi cho rằng sự xuất hiện và lây lan mạnh mẽ của Omicron, biến thể mới đáng lo ngại của SARS-CoV-2, sẽ để lại hậu quả nặng nề như biến thể Delta.
Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Omicron, biến thể mới của SARS-CoV-2 với tốc độ lây lan nhanh khiến nhiều quốc gia sớm đóng cửa biên giới. Song liệu chừng đó đã đủ?
Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Baoquocte.vn. Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc đang đối mặt với thách thức đáng kể từ sự lây lan của đại dịch Covid-19 và áp lực chính trị từ các nước phương Tây.
Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 để đi vào hoạt động cần Đức cấp phép, diễn biến này không chỉ là chuyện pháp lý mà còn là chuyện chính trị. Báo TG&VN bình luận.
Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Baoquocte.vn. Những gì đang diễn ra ở biên giới Belarus - Ba Lan cho thấy câu chuyện người di cư đã và đang là vấn đề nhức nhối của Liên minh châu Âu (EU).
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Mỹ-Trung trực tuyến đã góp phần nhen nhóm lại quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo, củng cố nền tảng để cải thiện quan hệ trong tương lai.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa chính trị.
Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Baoquocte.vn. Cuộc khủng hoảng người di cư không chỉ diễn ra ở biên giới Ba Lan mà còn xuất hiện ở biên giới nước láng giềng của Belarus, gồm Lithuania và Latvia.
Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) kết thúc với nhiều kết quả tích cực.
Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Baoquocte.vn. Nhân Tuần lễ Cấp cao APEC 28 đang diễn ra dưới sự chủ trì của New Zealand. Báo TG&VN giới thiệu một số nét về lịch sử và hoạt động của tổ chức này.
Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Baoquocte.vn. Vũ khí siêu thanh đang là tâm điểm của chương trình phát triển vũ khí của các quốc gia có tiềm lực quân sự dồi dào.
Phiên bản di động