Trung Quốc-châu Phi: Khi hai bên vẫn cần nhau

Thục Phương
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Những khoản đầu tư lớn của Trung Quốc vào châu Phi đã khiến Trung Quốc nắm giữ một vai trò quan trọng ở châu Phi.
Những khoản đầu tư lớn của Trung Quốc vào châu Phi, hay còn gọi là ‘ngoại giao bẫy nợ’, đã khiến Trung Quốc nắm giữ một vai trò quan trọng ở châu Phi. (Nguồn: Business Tech Africa)
Những khoản đầu tư lớn của Trung Quốc vào châu Phi đã khiến Trung Quốc nắm giữ một vai trò quan trọng ở châu Phi. (Nguồn: Business Tech Africa)

Theo Đại học Johns Hopkins của Mỹ, 20 năm qua, Trung Quốc đã cho các quốc gia và công ty châu Phi vay khoảng 150 tỷ USD. Các khoản cho vay đã có động lực sau kế hoạch đầu tư ào ạt vào cơ sở hạ tầng ở nước ngoài của Trung Quốc đưa ra vào năm 2013 theo dự án Con đường tơ lụa mới.

Sau đó, các khoản vay được cho là đã bắt đầu chậm lại cách đây 3 năm khi giá cả hàng hóa giảm và tiếp tục giảm trong thời gian đại dịch Covid-19. James Barnett, nhà nghiên cứu tại Viện Hudson ở Washington, cho biết mặc dù các khoản vay không tăng nhanh nữa nhưng nhiều nước đã vay “nhiều đến mức thành vấn đề”.

Sự đầu tư ào ạt

Các số liệu dựa trên hồ sơ tổng hợp từ tổ chức Jubilee Debt của Anh, theo đó, Trung Quốc chiếm từ 18 đến 24% các khoản tín dụng cho châu Phi trong giai đoạn 2006-2017, ngang bằng với tổng mức cho vay của Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), ở mức 20%.

Theo Harvard Business Review, năm cao điểm nhất 2016, Trung Quốc chiếm gần nửa tổng số các khoản vay mà các nước châu Phi tiếp nhận. Con số này thậm chí có thể cao hơn, vì có tới 50% các khoản cho vay của Trung Quốc dành cho các nước đang phát triển không được báo cáo.

Zambia đã tạm ngừng thanh toán các khoản vay của mình trong hai tuần, trong khi Kenya ngày 23/11 đã yêu cầu IMF hỗ trợ. Angola và Ethiopia cùng các nước khác gặp khó khăn với các khoản vay, trong đó Trung Quốc nắm giữ một phần lớn.

Ông James Barnett nhận định, châu Phi nợ Trung Quốc ban đầu không phải do Trung Quốc cho vay mạnh tay, mà là do châu Phi gặp khó khăn trong việc vay vốn quốc tế mà nguyên nhân là do Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) không ưu tiên châu Phi như cách Trung Quốc làm.

"Bạn có thể nói về ngoại giao bẫy nợ nhưng không sẵn sàng đặt tiền lên bàn. Nó đẩy châu Phi thậm chí gần hơn với Trung Quốc", ông James Barnett nhấn mạnh.

Những lợi thế cho “chủ nợ”

Các khoản vay lớn của Trung Quốc đã giúp những gã khổng lồ như Huawei và ZTE có vị trí thống trị ở châu Phi.

Với việc nâng cấp mạng di động của châu Phi lên 5G, ZTE đang dẫn đầu với mức giá rất cạnh tranh. Có một mối lo ngại có thể xảy ra là các mạng này sẽ mở cửa hậu, những con ngựa thành Troy, cho Trung Quốc.

Ông Barnett chỉ rõ, Luật An ninh mạng của Trung Quốc từ năm 2017 buộc các công ty phải tiết lộ thông tin. Có những đồn đoán nghi ngờ rằng Huawei đã giúp chính phủ Uganda do thám phe đối lập chính trị.

Trung Quốc cũng đã xây dựng một căn cứ quân sự ở Djibouti, một quốc gia nhỏ trên Biển Đỏ có hơn 2/3 các khoản vay là của Trung Quốc.

Theo ông James Barnett, Bắc Kinh muốn bảo vệ lợi ích của mình ở châu Phi bởi có ít nhất 2 triệu người Trung Quốc sống trên lục địa này. Tuy nhiên, các khoản đầu tư có thể khiến Bắc Kinh càng dễ bị nghi hoặc hơn.

Các khoản vay lớn của Trung Quốc đã giúp những gã khổng lồ như Huawei và ZTE có vị trí thống trị ở châu Phi. (Nguồn: The Wall Street Journal)
Các khoản vay lớn của Trung Quốc đã giúp những gã khổng lồ như Huawei và ZTE có vị trí thống trị ở châu Phi. (Nguồn: The Wall Street Journal)

Cạnh tranh với EU và Mỹ

Trong khi đó, EU và Mỹ muốn làm chậm lại sự ảnh hưởng của Trung Quốc tại châu Phi. Ông James Barnett cho biết: "Chính quyền Tổng thống Trump đã nói về việc hỗ trợ hàng tỷ USD để ngăn chặn bước tiến của Huawei và ZTE ở các nước đang phát triển. Mỹ không có công ty mạng riêng nhưng đang cố gắng kêu gọi các nước châu Phi chuyển sang Ericsson và Nokia".

Tuy nhiên, Trung Quốc đã nhanh chân có một khởi đầu thuận lợi trong lĩnh vực này. Ước tính, Bắc Kinh đã bán được 65% tổng số điện thoại di động ở châu Phi, trong khi Huawei thống trị cả mạng di động và băng thông rộng di động.

Nếu các công ty phương Tây muốn vào châu Phi, họ phải chuẩn bị làm việc lâu dài. Vẫn theo ông James Barnett, châu Phi là một trong những nền kinh tế đang phát triển nhanh trên thế giới.

Về mặt nhân khẩu học, châu lục này ước tính sẽ có 2 tỷ dân vào năm 2050. Đó là một dân số trẻ với nhu cầu ngày càng tăng của mạng lưới và bí quyết công nghệ.

Chuyên gia về châu Phi Peter Stein lý giải cho đối tác thương mại song phương lớn nhất châu Phi của Trung Quốc rằng: "Phần lớn có lẽ là do loại hàng hóa và dịch vụ mà Trung Quốc chào mời đáp ứng tốt hơn, nhất là về giá cả so với chào mời của châu Âu và Mỹ."

Trên phương diện lợi ích, ông Peter Stein phân tích: "Tất nhiên, Trung Quốc có thể thực hiện hành vi tống tiền chính trị sau khi xây dựng cảng và sân bay nhưng tôi không thấy họ đã làm như vậy. Các khoản vay làm cho một số quốc gia bị tổn thương nhưng khi họ gặp vấn đề, Trung Quốc đã nới hạn dài hơn và tự do phân bổ".

Ông Peter Stein tin rằng Trung Quốc cũng đang tìm kiếm một đồng minh chính trị trong quan hệ quốc tế, khi quan hệ với các nước láng giềng ngày càng trở nên phức tạp. Châu Phi có 54 thành viên trong Liên hợp quốc (LHQ) và ba thành viên trong Hội đồng Bảo an LHQ. Trung Quốc cũng đã thuyết phục tất cả các nước châu Phi ngoại trừ vương quốc nhỏ Eswatini ở miền nam châu Phi chấm dứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan.

Học giả Trung Quốc: 3 thách thức và 3 cơ hội trong quan hệ Trung-Nhật

Học giả Trung Quốc: 3 thách thức và 3 cơ hội trong quan hệ Trung-Nhật

TGVN. Mặc dù quan hệ Trung-Nhật vẫn tồn tại một số thách thức nhưng đồng thời vẫn có cơ hội hợp tác trên một số ...

‘Ngoại giao vaccine Covid-19’: Chiến lược mới giúp Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng

‘Ngoại giao vaccine Covid-19’: Chiến lược mới giúp Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng

TGVN. Trung Quốc đang đẩy mạnh 'ngoại giao vaccine Covid-19' như một chiến lược mới để khôi phục hình ảnh và tăng cường ảnh hưởng ...

Trung Quốc ở đâu trong cuộc chạy đua sản xuất vaccine Covid-19?

Trung Quốc ở đâu trong cuộc chạy đua sản xuất vaccine Covid-19?

TGVN. Các loại vaccine Covid-19 của Trung Quốc đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng sau khi các loại vaccine của phương Tây ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Bạo loạn Đồi Capitol: Ông Trump 'gieo gió', ông Biden 'gặt bão'

Sự kiện bạo loạn ở Đồi Caitol đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nền chính trị Mỹ.
Man Utd chưa thể đạt tới đẳng cấp của Liverpool ở thời điểm này

Man Utd chưa thể đạt tới đẳng cấp của Liverpool ở thời điểm này

Tiền vệ Paul Pogba đã thẳng thắn thừa nhận rằng Man Utd chưa thể đạt tới đẳng cấp của Liverpool ở thời điểm này.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật ngày 17/1/2021: Bảo Bình gặp nhiều may mắn, Xử Nữ rắc rối chuyện tình cảm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật ngày 17/1/2021: Bảo Bình gặp nhiều may mắn, Xử Nữ rắc rối chuyện tình cảm

Tử vi hôm nay 17/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 17/1 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/1/2021 - Lịch vạn niên 17/1/2021

Lịch âm 17/1 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/1/2021 - Lịch vạn niên 17/1/2021

Lịch âm 17/1. Âm lịch hôm nay 17/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 17/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn viên ngày 17 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Nhật Bản đề nghị Hàn Quốc khắc phục bước đi sai lầm sau phán quyết của tòa án về vấn đề 'phụ nữ mua vui'

Nhật Bản đề nghị Hàn Quốc khắc phục bước đi sai lầm sau phán quyết của tòa án về vấn đề 'phụ nữ mua vui'

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi nêu rõ phán quyết của tòa án Hàn Quốc trong vấn đề 'phụ nữ mua vui' là sự việc bất thường.
Căng thẳng Mỹ-Trung: Trung Quốc tăng cường kiểm soát đất hiếm

Căng thẳng Mỹ-Trung: Trung Quốc tăng cường kiểm soát đất hiếm

Trung Quốc đã công bố một dự luật nhằm tăng cường kiểm soát đất hiếm, vốn quan trọng trong hoạt động sản xuất hàng hóa công nghệ cao.
Chuyên gia ngoại giao Hàn Quốc: Phô diễn tên lửa đạn đạo tối tân - thông điệp ngầm tinh vi Triều Tiên gửi Mỹ

Chuyên gia ngoại giao Hàn Quốc: Phô diễn tên lửa đạn đạo tối tân - thông điệp ngầm tinh vi Triều Tiên gửi Mỹ

Giáo sư chính trị quốc tế trường Đại học Toàn cầu Handong ở Seoul, cho rằng Triều Tiên lợi dụng cuộc duyệt binh để chống Mỹ một cách 'tinh vi'.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng điện đàm với Tổng Bí thư Lào Thongloun Sisoulith

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng điện đàm với Tổng Bí thư Lào Thongloun Sisoulith

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng điện đàm với Tổng Bí thư Lào Thongloun Sisoulith nhân dịp Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lần XI ...
Covid-19 ở Việt Nam chiều 16/1: 1 ca mắc mới, gần 18.000 người đang cách ly

Covid-19 ở Việt Nam chiều 16/1: 1 ca mắc mới, gần 18.000 người đang cách ly

Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 1 ca mắc mới Covid-19, được cách ly ngay khi nhập cảnh.
Bộ Công Thương hoan nghênh kết luận của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ

Bộ Công Thương hoan nghênh kết luận của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ

Bộ Công Thương hoan nghênh kết luận của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ trong báo cáo về việc điều tra Việt Nam liên quan chính sách tiền ...
Nhật Bản đề nghị Hàn Quốc khắc phục bước đi sai lầm sau phán quyết của tòa án về vấn đề 'phụ nữ mua vui'

Nhật Bản đề nghị Hàn Quốc khắc phục bước đi sai lầm sau phán quyết của tòa án về vấn đề 'phụ nữ mua vui'

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi nêu rõ phán quyết của tòa án Hàn Quốc trong vấn đề 'phụ nữ mua vui' là sự việc bất thường.
Căng thẳng Mỹ-Trung: Trung Quốc tăng cường kiểm soát đất hiếm

Căng thẳng Mỹ-Trung: Trung Quốc tăng cường kiểm soát đất hiếm

Trung Quốc đã công bố một dự luật nhằm tăng cường kiểm soát đất hiếm, vốn quan trọng trong hoạt động sản xuất hàng hóa công nghệ cao.
Chuyên gia ngoại giao Hàn Quốc: Phô diễn tên lửa đạn đạo tối tân - thông điệp ngầm tinh vi Triều Tiên gửi Mỹ

Chuyên gia ngoại giao Hàn Quốc: Phô diễn tên lửa đạn đạo tối tân - thông điệp ngầm tinh vi Triều Tiên gửi Mỹ

Giáo sư chính trị quốc tế trường Đại học Toàn cầu Handong ở Seoul, cho rằng Triều Tiên lợi dụng cuộc duyệt binh để chống Mỹ một cách 'tinh vi'.
Công bố danh sách xếp hạng sức mạnh quân sự toàn cầu năm 2021, bất ngờ thứ bậc của Triều Tiên

Công bố danh sách xếp hạng sức mạnh quân sự toàn cầu năm 2021, bất ngờ thứ bậc của Triều Tiên

Tổ chức xếp hạng sức mạnh quân sự toàn cầu của Mỹ GFP công bố GFP 2021 cho thấy Hàn Quốc đứng thứ 6 trên thế giới trong năm nay.
Lễ nhậm chức tổng thống Mỹ: Mật vụ lập ‘Vùng đỏ’, ‘Vùng xanh’ ở thủ đô Washington D.C

Lễ nhậm chức tổng thống Mỹ: Mật vụ lập ‘Vùng đỏ’, ‘Vùng xanh’ ở thủ đô Washington D.C

Cơ quan Mật vụ thiết lập một khu vực quân sự xung quanh thủ đô Washington D.C, đảm bảo an ninh cho lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden.

Malaysia lên kế hoạch kiện EU xung quanh tranh cãi về dầu cọ

Malaysia đang tiến hành các thủ tục pháp lý tại WTO kiện EU về chính sách hạn chế nhiên liệu sinh học làm từ dầu cọ.
Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Tại vùng Vịnh đang mở ra cục diện hòa giải. Saudi Arabia đi đầu và ba nước khác là UAE, Bahrain và Ai cập lần lượt theo sau trong chuyện hoà giải với Qatar.
Ngoại trưởng Trung Quốc thăm Đông Nam Á: Nắm bắt thời cơ

Ngoại trưởng Trung Quốc thăm Đông Nam Á: Nắm bắt thời cơ

Trung Quốc hướng tới mở rộng ảnh hưởng, xây dựng hình ảnh cường quốc có trách nhiệm trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và suy thoái kinh tế tại Đông Nam Á.
Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ

Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ 1

Máu đã đổ, khói đã tan trên Điện Capitol, Quốc hội Mỹ xác nhận ông Joe Biden sẽ làm Tổng thống, nhưng rối ren ở Washington sẽ khó mà chấm dứt.
Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19 không chỉ là biện pháp ứng phó dịch bệnh mà còn được sử dụng làm công cụ trong chính trị ngoại giao quốc tế. Bình luận của TG&VN.
Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Hợp tác quân sự Nga-Trung Quốc: Đánh tiếng với Mỹ; không ảo tưởng sẽ bớt găng, tăng dịu

Một năm rưỡi sau cuộc tuần tra chung đầu tiên, Nga-Trung Quốc lại tuần tra chung ở khu vực biển miền Tây Thái Bình Dương. TG&VN bình luận.
Thế giới thời ông Joe Biden: Kỳ vọng và hy vọng

Thế giới thời ông Joe Biden: Kỳ vọng và hy vọng

Liệu ông Joe Biden có thể mang lại những thay đổi lớn cho thế giới như nhiều người từng kỳ vọng ở ông hay không? TG&VN bình luận.
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Bảo vệ không phận, Thụy Sỹ đưa F/A-18 vào trực chiến

Bảo vệ không phận, Thụy Sỹ đưa F/A-18 vào trực chiến

Sau khi bị chỉ trích vì không có khả năng duy trì trạng thái sẵn sàng hoạt động, Thụy Sỹ đã công bố khả năng phản ứng nhanh 24/7 của hai chiếc F-18.
Một năm biến động của Hoàng gia Anh

Một năm biến động của Hoàng gia Anh

Năm 2020 với sự xuất hiện của đại dịch Covid-19 không chỉ gây ảnh hưởng cho toàn thế giới mà đến bản thân Hoàng gia Anh cũng chịu nhiều biến động.
Giải mã Gurkha - lực lượng đánh thuê thiện chiến nhất thế giới

Giải mã Gurkha - lực lượng đánh thuê thiện chiến nhất thế giới

Lực lượng Gurkha sống và chiến đấu theo phương châm 'thà hy sinh chứ không hèn nhát'.
Phiên bản di động