TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về dân chủ và chế độ trách nhiệm trước cử tri của đại biểu Quốc hội

TS. Nguyễn Sĩ Dũng
Theo dõi TGVN trên
Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội
Baoquocte.vn. Dân chủ không nằm ở những quyền năng to lớn của các vị đại biểu Quốc hội, mà nằm ở chế độ trách nhiệm của các vị này trước cử tri.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về dân chủ và chế độ trách nhiệm trước cử tri của Đại biểu Quốc hội
TS. Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm, các vị đại biểu Quốc hội đã ứng cử ở đâu thì phải tái cử ở đó để cách thức áp đặt chế độ trách nhiệm phát huy tác dụng.

Khác với chế độ trách nhiệm pháp lý, chế độ trách nhiệm trước cử tri là chế độ trách nhiệm chính trị. Cử tri không phạt tiền và không bỏ tù ai cả. Nhưng cử tri có thể áp đặt chế độ trách nhiệm bằng 2 cách:

Thứ nhất, cử tri có thể nhận xét và phê phán. Một phát biểu dở có thể bị cử tri chê bai. Một kiến nghị chịu ảnh hưởng nặng nề của lợi ích nhóm có thể bị cử tri bài xích.

Sự phê phán của cử tri có thể làm mất uy tín và hủy hoại hình ảnh trước công chúng của bất kỳ vị đại biểu Quốc hội nào. Nếu vị đại biểu đó không nhanh chóng tìm cách lấy lại uy tín thì khả năng tái cử trong nhiệm kỳ tới sẽ không chắc chắn.

Áp đặt chế độ bằng cách này không phải không có hiệu quả. Tuy nhiên, điểm yếu hiện nay là một bộ phận cử tri còn khá thờ ơ với việc các vị đại biểu của mình hoạt động như thế nào.

Một bộ phận cử tri khác thường “ném đá theo phong trào”, vì vậy sự phê phán của họ không phải bao giờ cũng công bằng, khách quan. Do đó, phê phán của họ cũng ít có tác dụng thúc đẩy sự tiến bộ nói chung.

Tuy nhiên, công bằng mà nói, với sự phát triển của truyền thông hiện đại, đặc biệt là mạng xã hội, cách áp đặt chế độ trách nhiệm thông qua nhận xét và phê phán đã và đang được thực hiện ngày càng có hiệu quả. Hiện nay, các vị đại biểu Quốc hội hoàn toàn có thể vào mạng xã hội để biết cử tri đang nhận xét như thế nào về phát biểu của mình.

Tất nhiên, cử tri không phải bao giờ cũng chỉ phê phán. Những vị đại biểu Quốc hội dám nói và nói đúng sẽ được cử tri ca ngợi, tôn vinh. “Nhất Ngoạn, nhì Trân, tam Lân, tứ Quốc” là sự ghi nhận để đời mà cử tri đã ban tặng cho 4 vị đại biểu Quốc hội: Đỗ Trọng Ngoạn, Nguyễn Ngọc Trân, Nguyễn Lân Dũng và Dương Trung Quốc.

Thứ hai, cử tri có thể áp đặt chế độ trách nhiệm bằng sự bất tín nhiệm. Một đại biểu ngồi xuyên nhiệm kỳ không nói năng chi, khó có thể được cử trị bầu lại. Cử tri không bầu lại cho một vị đại biểu nào đó là một sự bất tín nhiệm rõ ràng nhất.

Rất tiếc, sự bất tín nhiệm như vậy chỉ có thể được thực hiện tại một cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội tiếp theo. Kể ra, thời gian chờ đợi để bày tỏ sự bất tín nhiệm như vậy hơi lâu. Tuy nhiên, rủi ro không được cử tri bầu lại luôn hiện hữu và tác động không nhỏ đến cách hành xử của mỗi vị đại biểu Quốc hội.

Để cách thức áp đặt chế độ trách nhiệm này phát huy tác dụng, quan trọng là các vị đại biểu Quốc hội đã ứng cử ở đâu thì phải tái cử ở đó. Cách luân chuyển các ứng cử viên theo kiểu mỗi nhiệm kỳ ứng cử ở một nơi khác nhau sẽ vô hiệu hóa khả năng của cử tri áp đặt chế độ trách nhiệm ở đây.

Bắt đầu lần bầu cử đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2016-2021, nguyên tắc ứng cử ở đâu thì tái cử ở đấy đã được khởi xướng. Mặc dù, nguyên tắc này chưa được áp dụng triệt để cho mọi ứng cử viên đại biểu Quốc hội, nhưng đây vẫn là một sự khởi đầu đáng được ghi nhận.

Theo Luật Tổ chức Quốc hội, cử tri thậm chí còn có thể trực tiếp bãi nhiệm đại biểu Quốc hội theo “trình tự do Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định” (Khoản 3, Điều 40, Luật Tổ chức Quốc hội). Quả thực, đến nay có vẻ như Ủy ban thường vụ Quốc hội vẫn chưa quy định về trình tự cử tri bãi nhiệm đại biểu Quốc hội. Như vậy, cách áp đặt chế độ trách nhiệm trước cử tri thứ 2 vẫn chưa phát huy được tác dụng một cách đầy đủ.

Thực ra, ở một số quốc gia như Nhật Bản chẳng hạn, cử tri có thể thu thập chữ ký để bãi nhiệm bất kỳ một vị đại biểu quốc hội nào không còn được tín nhiệm. Với một số lượng chữ ký nhất định được thu thập, hội đồng bầu cử sẽ tổ chức cho cử tri ở đơn vị bầu cử bỏ phiếu để bãi nhiệm đại biểu của mình.

Ví dụ, một nhóm cử tri nào đó đứng ra thu thập được 10 nghìn chữ ký ủng hộ việc bãi nhiệm một vị đại biểu nào đó, hội đồng bầu cử phải đứng ra tổ chức cho cử tri bỏ phiếu miễn nhiệm đại biểu đó.

Ở ta, Hội đồng bầu cử quốc gia chỉ tồn tại trong thời gian bầu cử, nên việc tổ chức cho cử tri bỏ phiếu bãi nhiệm đại biểu chắc sẽ khó khăn hơn. Tuy nhiên, khó hơn không có nghĩa là không thể thực hiện được. Mọi chuyện sẽ phụ thuộc vào quy định của Ủy ban thường vụ Quốc hội về trình tự thủ tục tiến hành công việc bãi nhiệm nói trên.

Trong lúc chờ quy định của Ủy ban thường vụ Quốc hội, ngày 23/5 tới, các cử tri trong cả nước sẽ có cơ hội rất lớn để xác nhận lại sự tín nhiệm của mình đối với những đại biểu Quốc hội sẽ tái cử lần này.

TIN LIÊN QUAN
TS Nguyễn Sĩ Dũng: Đại biểu là chính khách
ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng: Rất cần một nền giáo dục với 'cơ thể khỏe mạnh, gương mặt đẹp'
ĐBQH Nguyễn Anh Trí: Covid-19 như phép thử về lòng tin của nhân dân vào Đảng
Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Phải chăng đang có nhiều lỗ hổng trong cách hành xử của con người?
TS. Nguyễn Sĩ Dũng

Có thể bạn quan tâm

Nhìn từ dịch Covid-19 ở Ấn Độ, nghĩ về trách nhiệm xã hội trong kỳ nghỉ lễ TS Nguyễn Sĩ Dũng: Đại biểu là chính khách ĐBQH Nguyễn Anh Trí: Covid-19 như phép thử về lòng tin của nhân dân vào Đảng GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng: Thầy mẫu mực về đạo đức mới mong học trò sống tử tế PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã: Không nên xem giáo dục như một thương vụ kiểu 'tiền nào của nấy' Đại biểu quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Chờ đợi một cơ chế thông thoáng cho việc từ thiện! PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ánh: Phụ huynh Việt mới là lực cản lớn nhất của giáo dục! Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Phải chăng đang có nhiều lỗ hổng trong cách hành xử của con người? TS Nguyễn Sĩ Dũng bàn về Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp GS. NGND Nguyễn Lân Dũng và câu hỏi Học để làm gì? Những điều người dân cần biết về Ngày Bầu cử 23/5 sắp tới Bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XV: Chỉ khi hiểu rõ ứng cử viên, cử tri mới lựa chọn đúng Bốn nguyên tắc cơ bản trong bầu cử đã được luật hóa Quy trình bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp tại phòng bỏ phiếu Bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân: Vận động bầu cử phải phù hợp với yêu cầu phòng, chống dịch Covid-19 Bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân: 12 tỉnh, thành phố thực hiện bầu cử sớm Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV: Câu chuyện Quốc hội chuyên nghiệp Về luận điệu của những ‘ký sinh trùng’ ôm mộng phá hoại bầu cử TS Nguyễn Sĩ Dũng: Đại biểu là chính khách

Đọc thêm

Giá xăng chiều 12/5 tiếp tục tăng 370 đồng/lít, chưa có dấu hiệu quay đầu

Giá xăng chiều 12/5 tiếp tục tăng 370 đồng/lít, chưa có dấu hiệu quay đầu

Baoquocte.vn. Từ 15h ngày 12/5, giá xăng E5RON92 tăng thêm 438 đồng/lít; xăng RON95 tăng thêm 370 đồng/lít. Các loại dầu cũng tăng giá.
Huawei bị Thụy Điển cấm cửa, Trung Quốc dọa 'tấn công' trả đũa

Huawei bị Thụy Điển cấm cửa, Trung Quốc dọa 'tấn công' trả đũa

Baoquocte.vn. Trung Quốc tìm cách xin giấy phép cung cấp thiết bị mạng 5G của Huawei cho Thụy Điển và dọa sẽ tấn công trả đũa nhằm vào Ericsson của nước ...
Dấu ấn Việt Nam trong những trang phục của Hoa hậu Khánh Vân tại Miss Universe

Dấu ấn Việt Nam trong những trang phục của Hoa hậu Khánh Vân tại Miss Universe

Baoquocte.vn. Đúng như mục đích quảng bá Việt Nam tại Miss Universe, hình ảnh quê hương đã được truyền tải đậm nét trong những bộ trang phục Hoa hậu Khánh Vân ...
Thương mại điện tử hỗ trợ tiêu thụ nông sản thời Covid-19

Thương mại điện tử hỗ trợ tiêu thụ nông sản thời Covid-19

Baoquocte.vn. Thanh toán mã QR code, áp dụng công nghệ Blockchain… là cách các sàn thương mại điện tử sử dụng để tiêu thụ nông sản Việt khi Covid-19 diễn biến ...
Chuẩn bị thích nghi thời tiết UAE, đội tuyển Việt Nam tập giữa trưa nắng gắt; Trọng Hoàng trở lại, Xuân Trường chấn thương nhẹ

Chuẩn bị thích nghi thời tiết UAE, đội tuyển Việt Nam tập giữa trưa nắng gắt; Trọng Hoàng trở lại, Xuân Trường chấn thương nhẹ

Baoquocte.vn. Các cầu thủ đội tuyển Việt Nam tập giữa trưa nóng, Trọng Hoàng bình phục chấn thương, Xuân Trường lại khiến HLV Park Hang Seo phải lo lắng.
Xung đột bạo lực giữa Irael và Palestine leo thang, UNICEF kêu gọi bảo vệ trẻ em

Xung đột bạo lực giữa Irael và Palestine leo thang, UNICEF kêu gọi bảo vệ trẻ em

Baoquocte.vn. Giám đốc UNICEF Henrietta H. Fore kêu gọi Israel và Palestine ngăn chặn xung đột bạo lực leo thang, cũng như bảo vệ trẻ em trong xung đột.
Nga 'rào đón', cảnh cáo sẽ phản ứng gay gắt nếu bị can thiệp bầu cử

Nga 'rào đón', cảnh cáo sẽ phản ứng gay gắt nếu bị can thiệp bầu cử

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Nga cho rằng, nhiều khả năng, một số nước sẽ tìm cách tham gia vào cuộc bầu cử Hạ viện Nga theo cách phá hoại.
Doanh số sụt giảm, trở thành mục tiêu bị phản đối, Tesla gặp khó tại Trung Quốc

Doanh số sụt giảm, trở thành mục tiêu bị phản đối, Tesla gặp khó tại Trung Quốc

Baoquocte.vn. Theo số liệu của Hiệp hội xe chở khách (CPCA), tháng 4/2021, Tesla chỉ bán được hơn 26.000 xe tại Trung Quốc, giảm 27 % so với tháng trước.
Chủ tịch Quốc hội dự Hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt, giao nhiệm vụ và phát lệnh ra quân bảo đảm an ninh, trật tự Ngày bầu cử

Chủ tịch Quốc hội dự Hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt, giao nhiệm vụ và phát lệnh ra quân bảo đảm an ninh, trật tự Ngày bầu cử

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc quán triệt, giao nhiệm vụ và phát lệnh ra quân bảo đảm an ninh, trật tự ...
Lịch âm 13/5 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 13/5/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/5/2021

Lịch âm 13/5 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 13/5/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/5/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 13/5. Âm lịch hôm nay 13/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 13/5/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 13 tháng 5 năm 2021 hôm nay.
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Baoquocte.vn. Mâu thuẫn Mỹ-Iran sẽ thế nào dưới thời của Tổng thống Biden? Qua 100 ngày cầm quyền của ông Biden, số phận của JCPOA có triển vọng ra sao? Báo TG&VN phân tích.
Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Baoquocte.vn. Căng thẳng gia tăng trong quan hệ Nga-Ukraine đặt ra câu hỏi liệu kịch bản cũ của Crimea có trở lại? Chủ ý và ý đồ của các bên là gì? TG&VN phân tích.
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Baoquocte.vn. Một bên là liên minh Mỹ-đồng minh, bên kia là Trung Quốc-Nga. Cuộc đấu quốc tế mới lại đặt ra câu hỏi muôn thủa ‘Ai thắng ai?’. Phân tích của báo TG&VN.
Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Baoquocte.vn. Phản ứng của Mỹ trước động thái mới của phía Triều Tiên bộc lộ những chủ ý chính sách mới của chính quyền Biden đối với điểm nóng này. TG&VN phân tích
Giải mã 8 trọng tâm đối ngoại của Mỹ. Nửa định hướng, nửa ưu tiên

Giải mã 8 trọng tâm đối ngoại của Mỹ. Nửa định hướng, nửa ưu tiên

Baoquocte.vn. Tuyên cáo định hướng của cặp Biden/Blinken hé lộ điều gì về ưu tiên đối ngoại của Mỹ hiện nay? Sách lược ‘ngoài yên’ để ‘trong ấm’ của chính quyền ông Biden.
Dân chủ Mỹ qua sự kiện ngày 6.1: Xảy chuyện nên lộ diện

Dân chủ Mỹ qua sự kiện ngày 6.1: Xảy chuyện nên lộ diện 1

Baoquocte.vn. Khủng hoảng 6/1 lộ diện những khiếm khuyết, rệu rã của nền dân chủ Mỹ. Rồi đây, nhân tố nào quyết định chiều hướng tình hình Mỹ trong năm 2021? Phân tích.
'Bãi mìn địa chính trị' đe dọa hợp tác khí hậu Mỹ-Trung

'Bãi mìn địa chính trị' đe dọa hợp tác khí hậu Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Biến các cam kết khoa trương về khí hậu thành hành động sẽ khiến cả Mỹ và Trung Quốc gặp nhiều thử thách trong những năm tới.
Covid-19: Biến chủng virus phát hiện ở Ấn Độ - nguyên nhân gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Covid-19: Biến chủng virus phát hiện ở Ấn Độ - nguyên nhân gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?

Baoquocte.vn. Trong khi các nhà khoa học nỗ lực phát triển các loại thuốc và vaccine, Covid-19 cũng liên tục thay đổi hình thức để thách thức giới chuyên môn.
Thấy gì trong phát biểu kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng 9/5 của Tổng thống Nga Putin?

Thấy gì trong phát biểu kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng 9/5 của Tổng thống Nga Putin?

Baoquocte.vn. Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm 76 năm Ngày Chiến thắng phát xít, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đi lệch khỏi một số quy tắc quen thuộc.
Đàm phán Mỹ-Iran về JCPOA: Tuyết rơi mùa hè

Đàm phán Mỹ-Iran về JCPOA: Tuyết rơi mùa hè

Baoquocte.vn. Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) giờ chỉ còn là bước đệm để Mỹ-Iran hướng tới một thỏa thuận khác đáp ứng tốt hơn lợi ích song phương.
Thảm họa Covid-19 và tương lai nào cho thế giới hiện đại?

Thảm họa Covid-19 và tương lai nào cho thế giới hiện đại?

Baoquocte.vn. Câu trả lời là: Covid-19 cho thấy tương lai của thế giới là sinh học (biological), chứ không phải kỹ thuật số (digital).
Nếu xung đột Nga-Ukraine xảy ra, Mỹ có thật sự lao vào 'dầu sôi lửa bỏng'?

Nếu xung đột Nga-Ukraine xảy ra, Mỹ có thật sự lao vào 'dầu sôi lửa bỏng'?

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của ngoại trưởng Mỹ tới Ukraine vừa qua phải chăng để khẳng định rằng Washington sẽ ủng hộ Kiev trước bất kỳ động thái nào từ Nga?
Phiên bản di động