TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về dân chủ và chế độ trách nhiệm trước cử tri của đại biểu Quốc hội

TS. Nguyễn Sĩ Dũng
Theo dõi TGVN trên
Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội
Baoquocte.vn. Dân chủ không nằm ở những quyền năng to lớn của các vị đại biểu Quốc hội, mà nằm ở chế độ trách nhiệm của các vị này trước cử tri.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng bàn về dân chủ và chế độ trách nhiệm trước cử tri của Đại biểu Quốc hội
TS. Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm, các vị đại biểu Quốc hội đã ứng cử ở đâu thì phải tái cử ở đó để cách thức áp đặt chế độ trách nhiệm phát huy tác dụng.

Khác với chế độ trách nhiệm pháp lý, chế độ trách nhiệm trước cử tri là chế độ trách nhiệm chính trị. Cử tri không phạt tiền và không bỏ tù ai cả. Nhưng cử tri có thể áp đặt chế độ trách nhiệm bằng 2 cách:

Thứ nhất, cử tri có thể nhận xét và phê phán. Một phát biểu dở có thể bị cử tri chê bai. Một kiến nghị chịu ảnh hưởng nặng nề của lợi ích nhóm có thể bị cử tri bài xích.

Sự phê phán của cử tri có thể làm mất uy tín và hủy hoại hình ảnh trước công chúng của bất kỳ vị đại biểu Quốc hội nào. Nếu vị đại biểu đó không nhanh chóng tìm cách lấy lại uy tín thì khả năng tái cử trong nhiệm kỳ tới sẽ không chắc chắn.

Áp đặt chế độ bằng cách này không phải không có hiệu quả. Tuy nhiên, điểm yếu hiện nay là một bộ phận cử tri còn khá thờ ơ với việc các vị đại biểu của mình hoạt động như thế nào.

Một bộ phận cử tri khác thường “ném đá theo phong trào”, vì vậy sự phê phán của họ không phải bao giờ cũng công bằng, khách quan. Do đó, phê phán của họ cũng ít có tác dụng thúc đẩy sự tiến bộ nói chung.

Tuy nhiên, công bằng mà nói, với sự phát triển của truyền thông hiện đại, đặc biệt là mạng xã hội, cách áp đặt chế độ trách nhiệm thông qua nhận xét và phê phán đã và đang được thực hiện ngày càng có hiệu quả. Hiện nay, các vị đại biểu Quốc hội hoàn toàn có thể vào mạng xã hội để biết cử tri đang nhận xét như thế nào về phát biểu của mình.

Tất nhiên, cử tri không phải bao giờ cũng chỉ phê phán. Những vị đại biểu Quốc hội dám nói và nói đúng sẽ được cử tri ca ngợi, tôn vinh. “Nhất Ngoạn, nhì Trân, tam Lân, tứ Quốc” là sự ghi nhận để đời mà cử tri đã ban tặng cho 4 vị đại biểu Quốc hội: Đỗ Trọng Ngoạn, Nguyễn Ngọc Trân, Nguyễn Lân Dũng và Dương Trung Quốc.

Thứ hai, cử tri có thể áp đặt chế độ trách nhiệm bằng sự bất tín nhiệm. Một đại biểu ngồi xuyên nhiệm kỳ không nói năng chi, khó có thể được cử trị bầu lại. Cử tri không bầu lại cho một vị đại biểu nào đó là một sự bất tín nhiệm rõ ràng nhất.

Rất tiếc, sự bất tín nhiệm như vậy chỉ có thể được thực hiện tại một cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội tiếp theo. Kể ra, thời gian chờ đợi để bày tỏ sự bất tín nhiệm như vậy hơi lâu. Tuy nhiên, rủi ro không được cử tri bầu lại luôn hiện hữu và tác động không nhỏ đến cách hành xử của mỗi vị đại biểu Quốc hội.

Để cách thức áp đặt chế độ trách nhiệm này phát huy tác dụng, quan trọng là các vị đại biểu Quốc hội đã ứng cử ở đâu thì phải tái cử ở đó. Cách luân chuyển các ứng cử viên theo kiểu mỗi nhiệm kỳ ứng cử ở một nơi khác nhau sẽ vô hiệu hóa khả năng của cử tri áp đặt chế độ trách nhiệm ở đây.

Bắt đầu lần bầu cử đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2016-2021, nguyên tắc ứng cử ở đâu thì tái cử ở đấy đã được khởi xướng. Mặc dù, nguyên tắc này chưa được áp dụng triệt để cho mọi ứng cử viên đại biểu Quốc hội, nhưng đây vẫn là một sự khởi đầu đáng được ghi nhận.

Theo Luật Tổ chức Quốc hội, cử tri thậm chí còn có thể trực tiếp bãi nhiệm đại biểu Quốc hội theo “trình tự do Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định” (Khoản 3, Điều 40, Luật Tổ chức Quốc hội). Quả thực, đến nay có vẻ như Ủy ban thường vụ Quốc hội vẫn chưa quy định về trình tự cử tri bãi nhiệm đại biểu Quốc hội. Như vậy, cách áp đặt chế độ trách nhiệm trước cử tri thứ 2 vẫn chưa phát huy được tác dụng một cách đầy đủ.

Thực ra, ở một số quốc gia như Nhật Bản chẳng hạn, cử tri có thể thu thập chữ ký để bãi nhiệm bất kỳ một vị đại biểu quốc hội nào không còn được tín nhiệm. Với một số lượng chữ ký nhất định được thu thập, hội đồng bầu cử sẽ tổ chức cho cử tri ở đơn vị bầu cử bỏ phiếu để bãi nhiệm đại biểu của mình.

Ví dụ, một nhóm cử tri nào đó đứng ra thu thập được 10 nghìn chữ ký ủng hộ việc bãi nhiệm một vị đại biểu nào đó, hội đồng bầu cử phải đứng ra tổ chức cho cử tri bỏ phiếu miễn nhiệm đại biểu đó.

Ở ta, Hội đồng bầu cử quốc gia chỉ tồn tại trong thời gian bầu cử, nên việc tổ chức cho cử tri bỏ phiếu bãi nhiệm đại biểu chắc sẽ khó khăn hơn. Tuy nhiên, khó hơn không có nghĩa là không thể thực hiện được. Mọi chuyện sẽ phụ thuộc vào quy định của Ủy ban thường vụ Quốc hội về trình tự thủ tục tiến hành công việc bãi nhiệm nói trên.

Trong lúc chờ quy định của Ủy ban thường vụ Quốc hội, ngày 23/5 tới, các cử tri trong cả nước sẽ có cơ hội rất lớn để xác nhận lại sự tín nhiệm của mình đối với những đại biểu Quốc hội sẽ tái cử lần này.

TIN LIÊN QUAN
TS Nguyễn Sĩ Dũng: Đại biểu là chính khách
ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng: Rất cần một nền giáo dục với 'cơ thể khỏe mạnh, gương mặt đẹp'
ĐBQH Nguyễn Anh Trí: Covid-19 như phép thử về lòng tin của nhân dân vào Đảng
Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Phải chăng đang có nhiều lỗ hổng trong cách hành xử của con người?
TS. Nguyễn Sĩ Dũng

Bài viết cùng chủ đề

Quốc hội khóa XV

Xem nhiều

Đọc thêm

Trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho Tổng Lãnh sự mới của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh

Trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho Tổng Lãnh sự mới của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Cục trưởng Cục Lãnh sự Nguyễn Thị Hương Lan trao Giấy Chấp nhận lãnh sự cho ông Joseph Nelson, Tổng Lãnh sự của New Zealand tại TP. Hồ Chí Minh.
Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Rơi máy bay trực thăng, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ và phu nhân thiệt mạng

Baoquocte.vn. Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Ấn Độ đã thiệt mạng trong vụ rơi máy bay trực thăng ở bang Tamil Nadu.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 9/12/2021: Bảo Bình bị người lạ lừa dối

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 9/12/2021: Bảo Bình bị người lạ lừa dối

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 9/12/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Việt Nam tham dự Phiên họp cấp cao Khóa họp lần thứ 112 của IOM

Việt Nam tham dự Phiên họp cấp cao Khóa họp lần thứ 112 của IOM

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đánh giá cao sự hỗ trợ của IOM với Việt Nam nâng cao năng lực quản trị di cư và bảo vệ quyền của người ...
Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Đi tìm nguồn gốc 'Virus CEO Ấn Độ'

Baoquocte.vn. Những người gốc Ấn Độ đang nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong các công ty hàng đầu thế giới, cho thấy sức ảnh hưởng trên nhiều lĩnh vực.
Link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1

Link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Bayern vs Barcelona 3h00 ngày 9/12 bảng E Cúp C1 trên tivi, điện thoại, máy tính, Internet, website...
Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch: Kiến trúc sư của một chính sách đối ngoại đổi mới

Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch: Kiến trúc sư của một chính sách đối ngoại đổi mới

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong số ít các nhà lãnh đạo Việt Nam nhận ra cơ hội chấm dứt với mô hình chính sách đối ngoại cũ.
Hàn Quốc thắt chặt cho vay hộ gia đình

Hàn Quốc thắt chặt cho vay hộ gia đình

Baoquocte.vn. BoK cho biết, các khoản cho vay hộ gia đình tăng chậm,trong bối cảnh chính phủ tăng cường kiểm soát các khoản cho vay mua nhà...
Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Tin thế giới 8/12: Tổng thống Putin có dự tính khôi phục Liên Xô? Nga-Belarus 'hợp sức' trả đũa phương Tây; Thế giới hoan nghênh tân Thủ tướng Đức

Baoquocte.vn. Cuộc thượng đỉnh trực tuyến Nga-Mỹ; vấn đề Ukraine, căng thẳng giữa Belarus và phương Tây... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
'Khát' ure, chuỗi cung ứng của Australia đứng trước nguy cơ 'vỡ vụn'

'Khát' ure, chuỗi cung ứng của Australia đứng trước nguy cơ 'vỡ vụn'

Baoquocte.vn. Australia có khả năng sẽ phải đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung dung dịch xử lý khí thải sử dụng trong hoạt động vận tải.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được EU công bố gần như trùng khớp thời gian với AUKUS. Chiến lược này có gì đặc biệt? Báo TG&VN phân tích.
Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Baoquocte.vn. Điều khiến thiên hạ bất ngờ và có phần sửng sốt ở AUKUS là việc Mỹ chia sẻ công nghệ chế tạo tầu ngầm hạt nhân cho Australia. Phân tích của TG&VN.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Sóng gió trong quan hệ Anh-Pháp và câu chuyện niềm tin

Sóng gió trong quan hệ Anh-Pháp và câu chuyện niềm tin

Baoquocte.vn. Nhằm 'hạ nhiệt' căng thẳng với Tổng thống Pháp, Thủ tướng Anh yêu cầu không trả đũa những gì London coi là hành động khiêu khích gần đây từ Paris.
Thỏa thuận hạt nhân Iran: Ngày về còn xa

Thỏa thuận hạt nhân Iran: Ngày về còn xa

Baoquocte.vn. Đã gần một năm kể từ khi Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền tại Mỹ, song triển vọng về nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran vẫn mông lung hơn bao giờ hết.
Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Dịch Covid-19: Biến thể Omicron và những kịch bản 'đau đầu' đối với tăng trưởng toàn cầu

Baoquocte.vn. Trước mối đe dọa về làn sóng Covid-19 mới, giới nghiên cứu kinh tế đã thận trọng xem lại các dự báo về tăng trưởng toàn cầu.
Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga: Câu chuyện cũ, bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh trực tuyến Mỹ-Nga sẽ diễn ra vào ngày 7/12, hai nhà lãnh đạo chắc chắn sẽ tập trung bàn luận vấn đề Ukraine.
Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Nga tăng quân tới biên giới Ukraine: Chỉ là gây chú ý và tìm kiếm sự nhượng bộ?

Baoquocte.vn. Những tin tức tình báo đang làm dấy lên lo ngại về việc Nga chuẩn bị cho một cuộc chiến tại biên giới với Ukraine.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
Phiên bản di động