Vaccine ngừa Covid-19 có mang lại miễn dịch cộng đồng?

N.Kim
TGVN. Các chính phủ và các quan chức đang bày tỏ hy vọng rằng vaccine ngừa Covid-19 có thể mang lại 'miễn dịch cộng đồng', với một số tính toán rằng chỉ cần 2/3 dân số miễn dịch có thể ngăn chặn dịch bệnh và giúp bảo vệ toàn bộ cộng đồng hoặc quốc gia.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Vaccine ngừa Covid-19 có mang lại miễn dịch cộng đồng? (Nguồn: AFP)
Một người dân Mỹ tại bang Florida được tiêm vaccine ngừa Covid-19. (Nguồn: AFP)

Tuy nhiên, khái niệm này đi kèm với những cảnh báo và đòi hỏi lớn về vaccine.

Trước tiên, việc nắm được những điều cần thiết để đạt được miễn dịch cộng đồng với vaccine Covid-19 liên quan đến một loạt yếu tố và một vài trong số đó vẫn chưa được biết rõ. Tốc độ lây lan của virus Corona chủng mới (SARS-CoV-2) là bao nhiêu? Liệu những vaccine đầu tiên được triển khai có thể ngăn chặn sự lây lan của virus, hay chỉ ngăn chặn mọi người mắc bệnh? Có bao nhiêu người trong dân số sẽ chấp nhận một loại vaccine? Liệu vaccine có tạo ra sự bảo vệ như nhau cho tất cả mọi người?

Khi miễn dịch cộng đồng bị hiểu sai

Josep Jansa, chuyên gia về ứng phó khẩn cấp tại Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Dịch bệnh (ECDC) châu Âu có trụ sở tại Stockholm, nói: “Miễn dịch cộng đồng đôi khi bị hiểu sai thành sự bảo vệ cho từng cá thể. Sẽ là sai lầm khi cho rằng ‘Tôi sẽ không bị ảnh hưởng bởi chúng ta đã có miễn dịch cộng đồng’. Miễn dịch cộng đồng ám chỉ sự bảo vệ cho toàn cộng đồng chứ không phải cách từng cá thể được bảo vệ”.

ECDC sử dụng ngưỡng miễn dịch cộng đồng ước tính là 67% cho các mô hình của họ, trong khi Thủ tướng Đức Angela Merkel phát biểu trong tháng này rằng các quy định hạn chế do Covid-19 tại Đức có thể được gỡ bỏ nếu 60-70% dân số được miễn dịch, cho dù là nhờ vaccine Covid-19 hoặc do nhiễm virus. Các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng chỉ ra rằng tỷ lệ 65-70% dân số được tiêm vaccine là một cách để đạt được miễn dịch cộng đồng qua vaccine.

Eleanor Riley, Giáo sư về miễn dịch học và các bệnh truyền nhiễm tại Đại học Edinburgh, nói: “Ý tưởng miễn dịch cộng đồng có nghĩa là để bảo vệ những người dễ bị tổn thương. Và ý tưởng đằng sau nó là nếu 98% dân số được tiêm vaccine, sẽ gần như không có virus trong cộng đồng và 2% còn lại sẽ được bảo vệ”.

Mấu chốt trong các tính toán là “hệ số lây nhiễm” của virus, được gọi là R. Đây là chỉ số đánh giá khả năng lây lan của dịch bệnh. Nó thể hiện số lượng người trung bình bị lây nhiễm từ một người bị bệnh trong các bối cảnh “bình thường” và không có hạn chế nào bị áp đặt. Khi R>1, dịch bệnh sẽ lây lan theo cấp số mũ. Khi R<1 thì dịch bệnh đi vào giai đoạn thoái trào.

Winfried Pickl, Giáo sư ngành miễn dịch học tại Đại học Y khoa Vienna, nói: “Vấn đề ở đây là chúng ta không biết chính xác virus lây truyền ở mức độ nào khi không có các biện pháp phòng ngừa và khi chúng ta vẫn tiến hành hoạt động đi lại bình thường như cách đây một năm”.

Theo ông này, trong bối cảnh nhiều quốc gia vẫn chưa thể trở lại trạng thái bình thường, có thể giả định rằng hệ số R của Covid-19 sẽ là gần mức 4 hơn là ở mức 2, bởi ngay cả khi thực hiện các biện pháp phong tỏa một phần hoặc toàn bộ, hệ số R vẫn ở mức khoảng 1,5.

Bên cạnh đó, nếu tỷ lệ hiệu quả của vaccine là ít hơn 100% - như mức khoảng 90% theo số liệu ban đầu của vaccine do công ty Pfizer-BioNTech và Moderna nghiên cứu, thì nó sẽ đòi hỏi tỷ lệ tiêm vaccine tăng lên để đạt được ngưỡng miễn dịch cộng đồng.

Amesh Adalja, học giả tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins, cho rằng mục tiêu của miễn dịch cộng đồng tại Mỹ sẽ là hơn 70% dân số được tiêm chủng nhưng con số này có thể tăng lên nếu các vaccine kém hiệu quả.

"Vỏ bọc" chỉ có giá trị với cá nhân

Theo các chuyên gia, một yếu tố quan trọng khác đó là liệu các vaccine Covid-19 mà một chính phủ lựa chọn triển khai có thể ngăn chặn sự lây lan của virus hay không. Các bằng chứng đến nay cho thấy các vaccine Covid-19 đầu tiên được đưa ra thị trường ít nhất sẽ giúp mọi người không mắc bệnh. Tuy nhiên, không thể loại trừ rằng mọi người sẽ vẫn nhiễm virus SARS-CoV-2 và vô tình truyền nó cho những người khác.

Penny Ward, Giáo sư ngành dược tại Đại học King’s College London, nói: “Mặc dù ‘vỏ bọc’ bảo vệ này có giá trị đối với cá nhân, nhưng nó sẽ không ngăn chặn virus lây lan và nguy cơ lây bệnh cho những người không được tiêm vaccine”.

Bodo Plachter, Giáo sư và Phó giám đốc Viện Virus học thuộc Đại học Mainz (Đức), cho rằng sự lây nhiễm qua đường hô hấp khó có thể được ngăn chặn hoàn toàn với vaccine - mặc dù nó vẫn có thể giảm thiểu sự lây lan của virus. Ông nói: “Có thể những người được tiêm vaccine sẽ lan truyền ít virus hơn, nhưng sẽ là sai lầm nếu cho rằng chỉ riêng việc tiêm vaccine có thể ngăn chặn đại dịch”.

Theo Giáo sư Riley, điều này cho thấy hiện nay, việc theo đuổi ý tưởng miễn dịch cộng đồng thông qua vaccine Covid-19 là vô ích. Bà cho rằng cách tiếp cận tốt hơn là đảo ngược ý tưởng miễn dịch cộng đồng, sử dụng các nguồn cung vaccine hạn chế đầu tiên để bảo vệ những người cần thiết nhất mà không phải lo ngại về những người khác trong “cộng đồng”, những người có thể chung sống “tương đối vui vẻ” với virus.

Bà nói: “Hãy quên đi ý tưởng bảo vệ cộng đồng để nhằm bảo vệ cho những người dễ bị tổn thương. Hãy trực tiếp bảo vệ những người dễ bị tổn thương”.

Covid-19: Mỹ chiếm 1/5 tổng ca nhiễm thế giới; 5 điểm nóng Châu Âu; Trung Quốc sẵn sàng hợp tác phát triển vaccine

Covid-19: Mỹ chiếm 1/5 tổng ca nhiễm thế giới; 5 điểm nóng Châu Âu; Trung Quốc sẵn sàng hợp tác phát triển vaccine

TGVN. Theo trang thống kê worldometers.info, tính đến 8h00 sáng 22/11 (theo giờ Việt Nam), thế giới đã ghi nhận tổng cộng 58.468.801 ca nhiễm ...

Vaccine Covid-19: Làm sao để thay đổi suy nghĩ những người anti-vaccine?

Vaccine Covid-19: Làm sao để thay đổi suy nghĩ những người anti-vaccine?

TGVN. Phần lớn mọi người đang mong chờ được tiêm vaccine Covid-19 nhưng không phải ai cũng sẵn sàng cho điều này, nhất là những ...

Thủ tướng Đức kêu gọi thế giới nỗ lực chống Covid-19

Thủ tướng Đức kêu gọi thế giới nỗ lực chống Covid-19

TGVN. Ngày 21/11 tại Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) từ Berlin, Thủ tướng Đức Angela ...

(theo Reuters)

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động