Ba ‘nút thắt’ cản trở tham vọng của Thủ tướng Đức

Hoàng Hà
Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng tuyên bố cách đây một năm rằng, Berlin sẽ xây dựng “quân đội mạnh nhất châu Âu”. Tuy nhiên, việc biến cam kết thành xe tăng, tên lửa và máy bay chiến đấu là bài toán không dễ dàng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Lời hứa xây dựng quân đội mạnh nhất châu Âu: Ba nút thắt cản trở tham vọng của Thủ tướng Đức
Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng tuyên bố cách đây một năm rằng, Berlin sẽ xây dựng ‘quân đội mạnh nhất châu Âu’. (Nguồn: Getty Image)

Theo tờ Politico, tiến trình tái vũ trang của Đức là hệ quả trực tiếp từ chiến dịch quân sự toàn diện của Nga tại Ukraine hơn bốn năm trước, buộc Berlin phải tung ra hàng trăm tỷ Euro nhằm tái thiết lực lượng vũ trang Đức (Bundeswehr) thành một lực lượng đủ năng lực cho xung đột quy mô lớn.

Nhằm đẩy nhanh tiến trình tái vũ trang, Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius hôm 19/5 đã quyết định cải tổ BAAINBw, cơ quan mua sắm quốc phòng của Bundeswehr. Ông thừa nhận đây là thách thức lớn khi phải biến một hệ thống mua sắm được xây dựng nhằm bảo đảm sự thận trọng và chịu sự kiểm soát dân sự thành bộ máy có thể xử lý mức tăng ngân sách quốc phòng “thêm hàng chục tỷ Euro”.

Sau Chiến tranh Lạnh, Bundeswehr rơi vào tình trạng thiếu đầu tư kéo dài, bị các quy định phức tạp và trang thiết bị lạc hậu trói buộc. Hiện nay, giới hoạch định quân sự Đức đang tìm cách xóa bỏ di sản đó.

Tuy nhiên, dù tiền bạc không còn là vấn đề nhờ nền tài chính công vững mạnh và những thay đổi pháp lý cho phép giải ngân hàng trăm tỷ Euro chi tiêu quốc phòng mới, quá trình xây dựng lại sức mạnh quân sự Đức vẫn đang bị cản trở bởi ba “nút thắt” lớn: Hệ thống mua sắm chậm chạp, ngành công nghiệp quốc phòng thiếu các hợp đồng dài hạn và bộ máy hành chính lỗi thời không phù hợp với nhu cầu tái vũ trang khẩn cấp.

Mua sắm quốc phòng chậm chạp

Hệ thống mua sắm quốc phòng của Đức được xây dựng nhằm bảo đảm các thiết bị quân sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý, an toàn kỹ thuật và có thể sử dụng trong nhiều thập niên. Nhưng chính các cơ chế bảo đảm đó giờ đây lại trở thành rào cản.

Cơ quan mua sắm quốc phòng BAAINBw hiện có khoảng 12.900 nhân viên, chịu trách nhiệm mua sắm, phát triển, thử nghiệm, ký hợp đồng, nâng cấp và quản lý trang thiết bị quân sự.

Ngay cả Chủ tịch BAAINBw Annette Lehnigk-Emden cũng thừa nhận nhu cầu phải tăng tốc. Trong một cuộc phỏng vấn với Tạp chí công vụ dbb, bà cho biết, cơ quan này đã loại bỏ “khoảng 80 trong tổng số 160 quy định thủ tục”, đồng thời nhấn mạnh rằng “thời gian giờ đây là yếu tố quyết định”.

Đó cũng là điều mà Bộ trưởng Pistorius muốn đạt được thông qua cuộc cải tổ mới. Tuy nhiên, các cơ quan giám sát bên ngoài cho rằng việc xử lý các vấn đề tồn đọng sẽ không hề dễ dàng.

Chủ tịch Văn phòng Kiểm toán Liên bang Đức Kay Scheller nhận định, hệ thống mua sắm của Bundeswehr đã trở thành “một hệ thống vô trách nhiệm có tổ chức”, nơi tồn tại văn hóa né tránh trách nhiệm thay vì đưa ra quyết định nhanh chóng.

Trong báo cáo thường niên, Ủy viên Quốc hội phụ trách quân đội Đức Henning Otte cũng mô tả các quy định mua sắm hiện nay là “cực kỳ phức tạp”.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ Đức không thể đơn giản loại bỏ các cơ chế bảo vệ khiến hệ thống chậm chạp này tồn tại. Những quy định đó được thiết kế nhằm bảo vệ binh sĩ, bảo đảm hiệu quả sử dụng tiền thuế và duy trì quyền giám sát của Quốc hội đối với chi tiêu quân sự.

Nghị sĩ đảng Dân chủ Xã hội Christoph Schmid cũng cảnh báo không nên chỉ đổ lỗi cho bộ máy hành chính. Theo ông, “các công ty cũng phải có trách nhiệm thực hiện đúng những gì họ đã cam kết”.

Đức xem xét khả năng sửa Hiến pháp để áp dụng nghĩa vụ quân sự với phụ nữ

Đức xem xét khả năng sửa Hiến pháp để áp dụng nghĩa vụ quân sự với phụ nữ

Thiếu các hợp đồng dài hạn

Đức sở hữu một trong những ngành công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới. Tập đoàn quốc phòng Rheinmetall hiện sản xuất nhiều đạn pháo hơn cả Mỹ, với sản lượng tăng từ khoảng 70.000 quả/năm trước xung đột Ukraine lên khoảng 1,1 triệu quả hiện nay.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp quốc phòng Đức vẫn gặp khó khăn trong việc đạt được quy mô sản xuất mà Bundeswehr cần.

Theo phân tích của Công ty tư vấn chiến lược Strategy& Germany, đến năm 2035, Đức sẽ cần từ 74-139 tỷ Euro thiết bị quốc phòng mới mỗi năm, trong khi năng lực cung ứng nội địa hiện chỉ ở mức 22-52 tỷ Euro.

Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng Đức Hans Christoph Atzpodien phản bác kết luận cho rằng ngành công nghiệp Đức không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các doanh nghiệp cần nhận được “định hướng rõ ràng về số lượng, chủng loại sản phẩm cần thiết cũng như thời gian triển khai” trước khi đầu tư mở rộng nhà máy.

Trong khi doanh nghiệp muốn sự chắc chắn, chính phủ Đức lại mong muốn các công ty chủ động mở rộng năng lực sản xuất trước. Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Pistorius từng tuyên bố: “Chúng ta cần một ngành công nghiệp quốc phòng không chỉ giao hàng đúng hạn mà còn phải chủ động lập kế hoạch từ trước”.

Thủ tục lỗi thời

Theo quy định hiện hành của Đức, mọi dự án mua sắm quân sự của Bundeswehr trị giá trên 25 triệu Euro đều phải qua Ủy ban Ngân sách Quốc hội phê duyệt. Quy định này phản ánh văn hóa chính trị hậu chiến của Đức, trong đó sức mạnh quân sự và chi tiêu quốc phòng luôn bị đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nền dân chủ.

Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa Berlin hiện đang cố gắng tái vũ trang bằng chính hệ thống được thiết kế để ngăn chặn các quyết định quá nhanh.

Nghị sĩ đảng Xanh Sebastian Schäfer cho rằng, Đức hiện không những phải lấp đầy những khoảng trống năng lực cũ mà còn phải hiện đại hóa các hệ thống lạc hậu trong bối cảnh thực tế chiến trường đang thay đổi nhanh chóng bởi máy bay không người lái (UAV), phần mềm và tác chiến điện tử.

Ông nhấn mạnh, vẫn còn “nhu cầu cải cách thực sự” nhằm bảo đảm nguồn ngân sách khổng lồ hiện có được sử dụng một cách hiệu quả.

Trong khi đó, nghị sĩ đảng Dân chủ Cơ đốc giáo Andreas Mattfeldt, phụ trách giám sát ngân sách quốc phòng, cho rằng chi tiêu tăng cao càng đòi hỏi giám sát chặt chẽ hơn. Ông kêu gọi “kiểm soát năng lực nhất quán và tăng cạnh tranh trong mua sắm”.

Ông Mattfeldt cùng nghị sĩ Andreas Schwarz thuộc đảng Dân chủ Xã hội hiện sử dụng vai trò tại Ủy ban Ngân sách để chất vấn nhiều khoản chi mà họ cho là thiếu hiệu quả, bao gồm cả các dự án quân đội coi là thiết yếu như hệ thống trinh sát cơ động hay vũ khí laser hải quân.

Liên minh cầm quyền hiện tìm cách đẩy nhanh quá trình phê duyệt của Quốc hội mà không phá bỏ hệ thống kiểm soát hiện nay. Một đạo luật quy hoạch Bundeswehr mới được kỳ vọng sẽ xác định rõ thế nào là “trang bị đầy đủ” cho quân đội và cơ chế cung cấp ngân sách phù hợp.

Tuy nhiên, nhiều chi tiết vẫn chưa được thống nhất, khiến chưa rõ liệu đạo luật này có thể giúp Đức chuyển từ mô hình mua sắm theo từng dự án sang chiến lược tái vũ trang dài hạn hay không.

Nghị sĩ đảng Dân chủ Cơ đốc giáo Florian Dorn, phụ trách vấn đề mua sắm trong Ủy ban Quốc phòng, đồng ý rằng cải cách là cần thiết, nhưng nhấn mạnh “tuyệt đối không được đánh đổi bằng việc suy giảm quyền kiểm soát của Quốc hội”.

Trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về khả năng Nga tấn công và nguy cơ Mỹ rút bớt quân khỏi châu Âu, Đức hiện không còn nhiều thời gian để cải tổ bộ máy mua sắm quốc phòng vốn vận hành chậm chạp của mình.

“Chúng ta phải thực tế: Ngành công nghiệp quốc phòng Đức trong nhiều thập niên qua chưa từng được thiết kế cho một quá trình tăng tốc năng lực quân sự nhanh như hiện nay”, ông Dorn nhận định.

Một quốc gia NATO chi mạnh cho mua sắm quốc phòng

Thời gian tới, Đức, quốc gia thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), có kế hoạch phân bổ hàng chục tỷ USD ...

Đối phó với sự 'hoành hành' của UAV lạ, Đức sửa luật để có thể huy động cả quân đội

Cảnh sát các bang ở Đức sẽ được trang bị tốt hơn để phòng thủ thiết bị bay không người lái (UAV) lạ và có ...

Đức tiếp nhận hệ thống Arrow 3, bước tiến lớn trong sáng kiến Lá chắn bầu trời châu Âu

Ngày 3/12, quân đội Đức đưa vào vận hành phần đầu tiên của hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo trị giá khoảng 4 ...

Đức xác nhận không cung cấp một loại tên lửa cho Ukraine

Ngày 24/2, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius khẳng định, Berlin sẽ không chuyển giao tên lửa hành trình Taurus cho Ukraine, cho rằng ...

Bộ trưởng Quốc phòng Đức bất ngờ thăm Kiev, thúc đẩy sản xuất vũ khí cùng Ukraine

Ngày 11/5, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius bất ngờ tới Kiev để thúc đẩy hợp tác quân sự với Ukraine, trong bối cảnh ...

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động